هود (وعدهٔ هرگز تخلّفناپذیر) ۵۰-۶۸
Hud (The Promise That Never Fails) 50-68
به سوی عاد، برادرشان هود را فرستادیم. گفت: «ای قوم من! تنها خدا را بپرستید؛ جز او هیچ معبودی برای شما نیست. شما در حقیقت دروغپردازانید.» (۵۰)
To `Ād, We sent their brother Hūd. He said: ‘My people! Worship God alone; you have no deity other than Him. You are indeed inventors of falsehood. (50)
ای قوم من، من از شما برای این [پیام] مزدی نمیخواهم. پاداش من نزد کسی است که مرا آفرید. آیا پس خرد خود را به کار نمیگیرید؟ (۵۱)
No reward do I ask of you, my people, for this [message]. My reward rests with Him who brought me into being. Will you not, then, use your reason? (51)
ای قوم من! از پروردگارتان آمرزش بخواهید، سپس با توبه به سوی او بازگردید. او آسمان را برایتان با باران فراوان خواهد فرستاد و نیروی شما را بر نیرویتان خواهد افزود.
My people! Seek your Lord’s forgiveness, and then turn to Him in repentance. He will cause the sky to rain abundance on you, and will add strength to your strength.
«و از گناهکاران روی برمگردانید.» (۵۲)
Do not turn away as guilty criminals.’ (52)
گفتند: «ای هود، تو برای ما هیچ دلیل روشنی نیاوردی. ما به صرف سخن تو خدایان خود را رها نخواهیم کرد و به تو ایمان نخواهیم آورد. (۵۳)
They replied: ‘Hūd, you have brought us no clear evidence. We are not forsaking our gods on your mere word, nor will we believe in you. (53)
همهی ما فقط میتوانیم بگوییم که یکی از خدایان ما ممکن است تو را به بدی دچار کرده باشد.» او گفت: «خدا را گواه میگیرم، و شما نیز گواه باشید که من از هر آنچه شریک خدا میپندارید بیزارم. (۵۴)
All we can say is that one of our gods may have smitten you with something evil.’ He said: ‘I call God to witness, and you, too, bear witness, that I disassociate myself from all those you claim to be partners with God. (54)
همهتان علیه من نقشه بکشید، اگر میخواهید، و هیچ مهلتی به من ندهید. (۵۵)
Scheme against me, all of you, if you will, and give me no respite. (55)
همانا من بر خدا توکل کردهام، که پروردگار من و پروردگار شماست. هیچ جنبندهای نیست مگر آنکه او زمام آن را در دست دارد. به راستی که راه پروردگار من راست است.
Indeed I have placed my trust in God, my Lord and your Lord. There is no living creature which He does not hold by its forelock. Straight indeed is my Lord’s way.
(56)
(56)
اگر روی بگردانید، پس من آنچه را که با آن به سوی شما فرستاده شدم به شما رساندهام. پروردگارم ممکن است قومی دیگر را جایگزین شما گرداند، و شما هیچ زیانی به او نمیرسانید.
But if you turn away, I have delivered to you the message with which I was sent to you. My Lord may replace you with another people. You can do Him no harm.
«پروردگار من بر همه چیز نگهبان است.» (۵۷)
My Lord watches over all things.’ (57)
و هنگامی که فرمان ما فرا رسید، به رحمت خویش هود و کسانی را که با او ایمان آورده بودند نجات دادیم، و آنان را از عذابی سخت رهانیدیم. (۵۸)
And so, when Our judgement came to pass, by Our grace We saved Hūd and those who shared his faith. We have indeed saved them from severe suffering. (58)
این بودند قوم عاد. آنان آیات پروردگارشان را انکار کردند، از فرستادگانش سرپیچی نمودند، و از فرمان هر زورگوی سرکش و لجامگسیختهای پیروی کردند. (۵۹)
Such were the `Ād. They denied their lord’s revelations, disobeyed His messengers, and followed the bidding of every arrogant, unrestrained tyrant. (59)
آنان در این دنیا و در روز قیامت مورد لعنت قرار گرفتند. آگاه باشید که قوم عاد به پروردگارشان کفر ورزیدند. آری، دور باد قوم عاد، قوم هود. (60)
They were pursued by a curse in this world and on the Day of Judgement. Indeed, the `Ād denied their Lord. Oh, away with the `Ād, the people of Hūd. (60)
به سوی ثمود، برادرشان صالح را فرستادیم.
To Thamūd, We sent their brother Şāliĥ.
او گفت: «ای قوم من! تنها خدا را بپرستید.
He said: ‘My people! Worship God alone.
«او جز او هیچ معبودی برای شما نیست. او کسی است که شما را از زمین پدید آورد و شما را در آن مستقر ساخت. پس از او آمرزش بخواهید و سپس به سوی او بازگردید. پروردگارم نزدیک است و اجابتکننده است.» (۶۱)
You have no deity other than Him. He it is who brought you into being out of the earth and settled you therein. Seek His forgiveness and then turn to Him in repentance. My Lord is ever near. He answers all.’ (61)
گفتند: «ای صالح! پیش از این، امیدهای بزرگی به تو داشتیم. آیا اکنون ما را از پرستش آنچه پدرانمان میپرستیدند باز میداری؟ ما در شکی سخت نسبت به آنچه ما را به سوی آن میخوانی هستیم.» (۶۲)
They answered: ‘Şāliĥ! Great hopes did we place in you before this. Would you now forbid us to worship what our forefathers worshipped? We are indeed in grave doubt about that to which you call us.’ (62)
گفت: «ای قوم من! بیندیشید، اگر من بر دلیلی روشن از پروردگارم استوار باشم که به من رحمت خود را ارزانی داشته، پس اگر من او را نافرمانی کنم، چه کسی مرا از خدا نجات خواهد داد؟ شما در این صورت جز بر زیانکاری من نمیافزایید. (۶۳)
He said: ‘Think, my people! If I take my stand on a clear evidence from my Lord who has bestowed on me His grace, who will save me from God were I to disobey Him? You are, in such a case, only aggravating my ruin. (63)
و ای قوم من، این ناقهٔ خدا است که برای شما نشانهای روشن است. پس بگذارید در زمین خدا آزادانه بچرد، و به آن آسیبی نرسانید، که مبادا عذابی نزدیک شما را فرو گیرد.» (۶۴)
And, my people, here is God’s she- camel, a clear sign for you. Leave her to graze at will in God’s land, and do her no harm, lest speedy punishment befall you.’ (64)
اما آنان با بیرحمی او را ذبح کردند. او گفت:
Yet they cruelly slaughtered her. He said:
«شما فقط سه روز دیگر فرصت دارید که در خانههایتان از زندگی لذت ببرید. این وعدهای است که تخلف نخواهد شد.» (۶۵)
‘You have just three more days to enjoy life in your homes. This is a promise which will not be belied.’ (65)
هنگامی که فرمان ما فرا رسید، به لطف خود، صالح و کسانی را که با او ایمان آورده بودند، از رسوایی آن روز نجات دادیم. بیگمان، پروردگار تو تواناست، شکستناپذیر است. (۶۶)
When Our judgement came to pass, by Our grace We saved Şāliĥ and those who shared his faith from the ignominy of that day. Indeed, your Lord is Powerful, Almighty. (66)
صیحه ستمکاران را فرا گرفت، و چون صبح شد، بیجان در خانههای خویش بر زمین افتاده بودند.
The blast overtook the wrongdoers, and when morning came, they lay lifeless on the ground, in their very homes, (67)
گویا هرگز در آنجا آباد نشده بودند.
As though they had never prospered there.
ثمود نے اپنے رب کا انکار کیا! آگاہ رہو، ثمود کے لیے ہلاکت ہے۔
Thamūd denied their Lord! Oh, away with the Thamūd. (68)
The user's message is just "Preview", which is a single word to translate. Its Persian equivalent: پیشنمایش
Preview
بنابراین قوم نوح به تاریخ گذشته تبدیل شدند: اکثریت بزرگی که پیام او را انکار کردند غرق شدند و از یاد رفتند. آنان هم از زندگی روی زمین و هم از رحمت خداوند رانده شدند. بازماندگان، در تحقق وعدهٔ خداوند، بر روی زمین مستقر شدند:
So Noah’s people became past history: the great majority who denied his message were drowned and forgotten. They were banished from life on earth as also from God’s grace. The survivors were established on earth in fulfilment of God’s promise:
«آینده از آنِ کسانی است که تقوای الهی دارند.» (آیه ۴۹). وعدهٔ خدا به نوح در آیهٔ بعد خلاصه شده است: «گفته شد: ای نوح، با سلامت و برکاتی از جانب ما، که بر تو و بر امّتهایی از کسانی که همراه تواند فرود آی. و امّتهایی را بهرهمند میسازیم، سپس عذابی دردناک از جانب ما به ایشان خواهد رسید.» (آیهٔ ۴۸) با گذشت زمان و سیر تاریخ، وعدهٔ خدا تحقق یافت. قوم عاد و ثمود نیز از فرزندان نوح بودند که در زمین پراکنده شدند، و هر دوی این اقوام سزاوار عذاب بودند:
“The future belongs to those who are God-fearing.” (Verse 49). God’s promise to Noah is summed up in the following verse: “The word was spoken: ‘Noah, disembark in peace from Us, and with Our blessings upon you as well as upon generations from those who are with you. As for other folk, We shall let them have enjoyment, and then there will befall them grievous suffering from Us.’” (Verse 48) As time passed and history took its course, God’s promise was fulfilled. The `Ād were part of Noah’s offspring who dispersed on earth, as were the Thamūd. Both of these communities deserved to be punished:
«و أَمَّا مَن كَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَلِيلًا ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلَىٰ عَذَابِ النَّارِ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ» — این آیه ترجمهی دقیقی ندارد، ولی معنای آن چنین است: «و اما دیگران، آنان را اندکی بهرهمند میسازیم، سپس آنان را به عذابی دردناک از جانب خود دچار خواهیم کرد.» یک دور کامل به پایان رسیده بود و نیروهای جاهلیت بار دیگر با قدرت تمام بازگشته بودند.
“As for other folk, We shall let them have enjoyment, and then there will befall them grievous suffering from Us.” A full cycle had turned and the forces of jāhiliyyah were back in full sway.
نسلهای متوالی بشر، که شمارشان تنها بر خدا معلوم است، باید زیسته و درگذشته باشند، در حالی که با تسلیم حقیقی در برابر خدا هدایت میشدند. این بدان معناست که ایشان بر اساس اسلام زندگی میکردند، که دین پدر و مادرشان، آدم و حوا، بود. آنان چنین ماندند تا آنکه شیطان ایشان را از راه راست منحرف ساخت و این امر به نوبه خود به پیدایش همان نوع جاهلیتی انجامید که نوح با آن روبهرو شد. با این حال، نوح ﷺ به همراه پیروانش به دست خدا نجات یافت. بقیه بشریت در طوفانها نابود شدند، در پاسخ به دعاهای نوح ﷺ. باز هم، نسلهای بیشماری که تنها خدا از شمارشان آگاه است، اصل تسلیم در برابر خدا را پایه نظم اجتماعی خود قرار دادند. آنان تا زمانی که شیطان بار دیگر توانست ایشان را به گمراهی بکشاند، به این کار ادامه دادند.
سلامتی، باران و پرهیزگاران
Health, Rain And The God-fearing
به سوی قوم عاد، برادرشان هود را فرستادیم. گفت: ای قوم من! تنها خدا را بپرستید؛ جز او معبودی برای شما نیست. شما در حقیقت، سازندگان دروغاید. در برابر این [پیام] از شما پاداشی نمیخواهم، ای قوم من. پاداش من بر عهده کسی است که مرا آفریده است. آیا پس خرد نمیورزید؟ ای قوم من! از پروردگارتان آمرزش بخواهید، سپس با توبه به سوی او بازگردید. او آسمان را پیاپی بر شما باران میبارد و نیرویی بر نیروی شما میافزاید. همچون گناهکاران روی برمتابید.
To `Ād, We sent their brother Hūd. He said: My people! Worship God alone; you have no deity other than Him. You are indeed inventors of falsehood. No reward do I ask of you, my people, for this [message]. My reward rests with Him who brought me into being. Will you not, then, use your reason? My people! Seek your Lord’s forgiveness, and then turn to Him in repentance. He will cause the sky to rain abundance on you, and will add strength to your strength. Do not turn away as guilty criminals.’ (Verses 50-52)
هود از قبیلهٔ عاد بود. پس او برادرِ آنان بود و با پیوندهای خونی که همهٔ افراد یک قبیله را به هم میپیوندد، به ایشان متصل بود. این پیوند در اینجا برجسته شده است، زیرا باید میان برادران اعتماد، مهربانی و نصیحتِ صادقانه ایجاد کند. از این رو، رفتار آنان با برادر و پیامبرشان بسیار عجیب و بهشدت ناپسند به نظر میرسد. جدایی میان عاد و برادرشان بر اثر یک اختلاف عقیدتی پیش میآید. بنابراین بر این اندیشه تأکید میشود که هر پیوندی هنگامی که رشتهٔ ایمان در میان نباشد، بیاعتبار است. این پیوند در جامعهٔ اسلامی از اهمیت ویژهای برخوردار است و ماهیت ایمان اسلامی و مسیر عمل آن را کاملاً روشن میسازد.
Hūd belonged to the tribe of `Ād. He was, then, their brother, tied to them by the blood relations that bind all tribesmen. This tie is emphasized here because it should generate confidence, compassion and honest counsel between brethren. Hence, their attitude towards their brother and prophet seems very odd and exceedingly repugnant. The parting of the ways between the `Ād and their brother comes about because of an ideological conflict. Thus the concept of the invalidity of all ties when the bond of faith is non-existent is strongly emphasized. This bond is thus given prominence in Islamic society, making absolutely clear the nature of Islamic faith and its line of action.
هود دعوت خود را با این شناخت آغاز میکند که او و قومش به یک جامعه تعلق دارند. آنان با پیوندهای خانوادگی، طایفهای، قبیلهای و سرزمینی به یکدیگر متصلاند. اما سرانجام به دو ملت متفاوت تبدیل میشوند: یکی تسلیم خدا و دیگری پرستنده خدایانی در کنار او. این دو در ستیز با یکدیگرند. وعدهٔ خداوند مبنی بر پیروزی مؤمنان و نابودی کافران تنها زمانی تحقق مییابد که راهها از هم جدا شوند و دو گروه بهروشنی از یکدیگر متمایز و جدا گردند. پیامبر ﷺ و کسانی که با او به خدا ایمان آوردهاند، از قوم خود بیزاری میجویند و تمام پیوندهای پیشین خود با آنان را بیاعتبار میدانند.
Hūd commences his call recognizing that he and his people belong to the same community. They are united together by ties of family, clan, tribe and land. They end up, however, as two different nations: one submissive to God and another worshipping deities beside Him. The two are in conflict. God’s promise to give victory to the believers and to destroy the unbelievers comes to pass only when the parting of the ways takes place and the two sides are clearly distinguished and separated. The Prophet and those who believe in God with him disassociate themselves from their people and consider all their former ties with them as invalid.
درسی در بحث بیهوده
A Lesson In Futile Argument
این بود خلاصهٔ پیامی که هود به قومش ارائه کرد. به نظر میرسد که این پیام با معجزهای برای قانع کردن کسانی که در کفر خود پافشاری میکردند، همراه نبوده است.
Such was the sum of the message presented by Hūd to his people. It appears that it was not supported by a miracle to convince those who persisted with unbelief.
شاید این امر به این دلیل بود که سیلابها هنوز در خاطرههای مردم زنده بودند. در سورهای دیگر که به روایت هود و قومش میپردازد، میخوانیم که او آنان را به یاد آنچه بر سر قوم نوح آمد انداخت، زمانی که پیام خدا را رد کردند.
Perhaps this was so because the floods were still alive in people’s memories. In another sūrah that gives an account of Hūd and his people we learn that he reminded them of what happened to Noah’s people when they rejected God’s message.
لیکن قوم او همچنان دربارهاش گمانهای بد داشتند: «گفتند: ‹ای هود، تو برای ما هیچ دلیل روشنی نیاوردی. ما به سخن تنها تو خدایانمان را رها نمیکنیم و به تو ایمان نخواهیم آورد. تنها چیزی که میتوانیم بگوییم این است که یکی از خدایانمان ممکن است تو را به بدی دچار کرده باشد.›» (آیات ۵۳-۵۴)
However, his people still entertained bad thoughts about him: “They replied: ‘Hūd, you have brought us no clear evidence. We are not forsaking our gods on your mere word, nor will we believe in you. All we can say is that one of our gods may have smitten you with something evil.’” (Verses 53-54)
قوم هود آنقدر در گمراهی فرو رفته بودند که او را دیوانه پنداشتند و گفتند که یکی از خدایانشان او را به بدی گرفتار کرده است. آنان ادعا کردند که هود هیچ دلیل روشنی بر پیامش برای ایشان نیاورده است. آنان نمیاندیشیدند که برای اثبات یگانگی خدا هیچ دلیلی لازم نیست. برای پذیرفتن این حقیقت بدیهی، مردم تنها به یادآوری درست آن و راهنمایی به مسیر اندیشیدن نیاز دارند. آنان فقط باید به وجدان خود مراجعه میکردند. اما آمادگی این کار را نداشتند. آنان بیپرده به فرستاده خدا گفتند که آماده نیستند خدایان دروغینشان را رها کنند، تنها به این دلیل که هود آنان را به این کار تشویق میکند، بیآنکه دلیل روشنی بر راستی پیامش داشته باشد. آنان او را باور نداشتند: «ما خدایانمان را به صرف سخن تو رها نمیکنیم و به تو ایمان نخواهیم آورد.» (آیه ۵۳)
Hūd’s people had gone so far astray that they thought him deranged, that one of their deities had smitten him with something evil. They claimed that Hūd did not bring them any clear evidence of his message. Little did they consider that no evidence is needed to prove God’s oneness. All that people need to accept this truism is to be properly reminded of it and guided on the line of thought they should follow. They only needed to consult their consciences. They were, however, not prepared to do that. They told God’s Messenger point blank that they were not prepared to abandon their false gods just because he, Hūd, encouraged them to do so, without clear proof of the truthfulness of his message. They simply did not believe him: “We are not forsaking our gods on your mere word, nor will we believe in you.” (Verse 53)
هلاکت قوم عاد
Destruction Of The `ād
«او گفت: "من خدا را به شهادت میگیرم، و شما هم گواه باشید که من از آنچه شما شریکِ خدا قرار میدهید بیزارم."» (آیه ۵۴) خدا را گواه میگیرم که من از کسانی که شریکِ او قرار میدهید بریام. شما هم باید برای من گواهی دهید که از همه خدایان دروغینِ شما بیزاری جستهام. همه شما و همه خدایان ساختگیای را که ادعا میکنید مرا با بدی به آنها دچار کردهاند، گرد آورید و علیه من نقشه بکشید، و یک لحظه هم مهلتم ندهید، زیرا من از شما هیچ ترسی ندارم. «همانا من بر خدا توکل کردهام، همان پروردگارِ من و پروردگارِ شما.» (آیه ۵۶) با وجود انکار و رد شما، حقیقت این است که خدا پروردگارِ همه ماست. او تنها پروردگارِ جهان است و هیچ شریکی ندارد.
“He said: ‘I call God to witness, and you, too, bear witness, that I disassociate myself from all those you claim to be partners with God.’” (Verse 54) I call God to be my witness that I am innocent of all those you associate with Him as His partners. You also should testify for me that I have disclaimed all your false gods. Assemble together, all of you and all your invented gods whom you claim to have smitten me with evil and scheme together against me, giving me not a moment’s notice, for I do not fear anything from you. “Indeed I have placed my trust in God, my Lord and your Lord.” (Verse 56) Your denials and rejection notwithstanding, the truth remains that God is the Lord of us all. He is indeed the only Lord of the universe. He has no partners.
«ما من دابّةٍ إلّا هو آخذٌ بناصيتها» (آیه ۵۶). این تصویری بسیار زنده از قدرت خداوند است. او را چنان نشان میدهد که هر جانداری را که بر زمین راه میرود، چه انسان و چه حیوان، از پیشانیاش گرفته است. او واقعاً بر همهٔ آنان تسلط دارد. این قدرت چنان روشن به تصویر کشیده شده که با قدرت، خشونت و بیحسی مردم عاد، که هود خطابشان میکرد، به خوبی تناسب دارد. سپس این جمله آمده که قوانین الهی هرگز شکست نمیخورند: «إنّ ربّی على صراطٍ مستقيم» (آیه ۵۶). همهٔ اینها بیانگر ترکیب قدرت و عزم هود است. چرا باید از آنچه قوم عاد ممکن است بر سرش بیاورند بترسد، در حالی که آنان جز به خواست خدا نمیتوانند بر او تسلطی داشته باشند؟
“There is no living creature which He does not hold by its forelock.” (Verse 56) This is a very real image of God’s power. It portrays Him as holding every creature24 that walks on the earth by its forelock, whether man or animal. He has indeed power over them all. His power is depicted so vividly that it fits well with the strength, roughness and insensibility of the people Hūd was addressing. This is followed by a statement that divine laws never fail: “Straight indeed is my Lord’s way.” (Verse 56) All this reflects the combination of Hūd’s strength and determination. Why should he fear anything the `Ād may cause when they cannot have power over him unless God wills?
هنگامی که داعیِ دینِ خدا این حقیقت را در درون خویش احساس میکند، دیگر هیچ شکی دربارهی سرنوشت خود برایش باقی نمیماند. او در راه خود هیچ تردیدی به دل راه نمیدهد. حقیقتی که در اینجا از آن سخن میگوییم، همان حقیقتِ خداوندی است که به روشنی توسط کسانی احساس میشود که به راستی به خدا ایمان دارند.
۲۴۔ یہاں یہ بات ذکر کرنا ضروری ہے کہ قرآن میں «دابّہ» کے لیے استعمال ہونے والا لفظ عموماً جانوروں کی طرف اشارہ کرتا ہے۔ اپنے وسیع معنی میں، جیسا کہ اس مقام پر ہے، یہ تمام جانداروں کو شامل کرتا ہے۔ تاہم اس کے محدود معنی یعنی جانوروں کی جھلک ہمیشہ موجود رہتی ہے۔ — مدیر کا نوٹ۔
24 It should be mentioned here that the word used in the Qur’ān for `living creature’ generally refers to animals. In its broader use, as in this instance, it refers to all living creatures. Shades of its narrower meaning, i.e. animals, however, are always present. — Editor’s note.
موضوع واقعیِ اختلاف
The Real Issue Of Contention
بیایید اندکی درنگ کنیم و بهطور مختصر دربارهی تاریخ هود با قومش، در بستر این سوره، تأمل نماییم. قرآن این روایت از تاریخ دعوت دیرینهی اسلام را بیان میکند تا نشانههای راهنمایی برای داعیان اسلام در همهی نسلها فراهم آورد. این نشانهها نه تنها به جامعهی نخستین مسلمانان، که نخستین کسانی بودند که قرآن خطاب به آنان نازل شد و نخستین کسانی بودند که آن را بهجای جاهلیت، راهنمای عملی خود قرار دادند، مربوط است، بلکه به هر جامعهی مسلمانی نیز مربوط میشود که در هر کجای جهان و در هر زمانی در برابر جاهلیت میایستد. و این همان چیزی است که قرآن را قانون اساسی دائمی پیام اسلام و دستورالعمل هر جنبش اسلامی میسازد.
Let us pause here a little to reflect briefly on the history of Hūd with his people, within the context of the sūrah. The Qur’ān gives this account of the history of the age-old call to Islam in order to provide landmarks for the advocates of Islam throughout all generations. These landmarks are not only relevant to the first Muslim community, the first to be addressed by the Qur’ān, and the first to make it its operational guide as opposed to jāhiliyyah, but also to every Muslim community which stands up to jāhiliyyah anywhere in the world, at any time. This is what makes the Qur’ān the permanent constitution of the Islamic message and the manual of every Islamic movement.
هر بار که قرآن کریم از آمدن هر فرستادهای که از سوی خدا به سوی قومی فرستاده شده سخن میگوید، او را چنین نقل میکند که گفت: «ای قوم من، تنها خدا را بپرستید. جز او معبودی برای شما نیست.» من بارها گفتهام که «تنها خدا را بپرستید» به معنای تسلیم کامل در برابر او تنها، در همه اموری است که به این زندگی یا به آخرت مربوط میشود.
Every time the Qur’ān mentions the approach of any messenger sent by God to any people, it quotes the messenger as saying: ‘My people, worship God alone. You have no deity other than Him. “I have repeatedly stated that ‘worship God alone” means total submission to Him alone in all matters which relate to this life or to the hereafter.
این همان معنای اصلی واژه است. فرهنگ لغت نشان میدهد که «عَبَدَ» [که امروزه بیشتر برای اشاره به عبادت شعایر به کار میرود] به معنای فرمانبردن، تسلیم شدن و فروتنی کردن در برابر دیگری است. راه «مُعَبَّد» راهی است که برای سهولت در سفر هموار شده باشد. «عَبَّدَ» یعنی برده ساختن؛ یعنی کسی را وادار کردن که در برابر دیگری تسلیم شود. عربانی که نخستین بار قرآن خطاب به ایشان نازل شد، معنای این واژه را تنها به آیینهای عبادی محدود نمیکردند. در واقع، هنگامی که این واژه نخستین بار در مکه به عربان خطاب شد، هنوز هیچ شعایر عبادی برای ایشان مقرر نشده بود. آنان چنین میفهمیدند که موظفاند در تمام امور زندگی خود تنها خدا را اطاعت کنند و از تسلیم شدن در برابر هر کس دیگری دست بکشند. پیامبر ﷺ در یکی از سخنان خود «عبادت» را به معنای «اطاعت» تعریف کرد، نه به معنای ارائه آیینهای عبادی. ایشان این سخن را در پاسخ به پرسش عدی بن حاتم درباره یهودیان و مسیحیان و رفتارشان با احبار و رهبانان خود، که آنان را به جای خدا قرار داده بودند، بیان فرمودند.
ایمان، حق و رفاه انسانی
Faith, The Truth And Human Welfare
حالا اجازه دهید لحظهای درنگ کنیم و به پیامبر هود گوش دهیم که با قومش سخن میگوید: «ای قوم من! از پروردگارتان آمرزش بخواهید و سپس به سوی او توبه کنید. او آسمان را پیدرپی بر شما باران فرو میفرستد و نیرویی بر نیروی شما میافزاید. رویگردان نشوید و گناهکارانه بازنگردید.» (آیه ۵۲) همین اندیشه در آغاز این سوره نیز آمده است، آنگاه که پیامبر محمد ﷺ قومش را به ایمان به اسلام فرا خواند: «از پروردگارتان آمرزش بخواهید و سپس به سوی او بازگردید، تا شما را تا مدتی معین، بهرهای نیکو از زندگی دنیا بخشد و به هر صاحب فضلی، پاداش فضلش را عطا کند. و اگر روی بگردانید، من بر شما از عذاب روزی بزرگ بیمناکم.» (آیه ۳) «پیامبری که به او وحی نشده باشد که جز من معبودی نیست.»
Let us now pause a little to listen to the Prophet Hūd speaking to his people: “My people! Seek your Lord’s forgiveness, and then turn to Him in repentance. He will cause the sky to rain abundance on you, and will add strength to your strength. Do not turn away as guilty criminals.” (Verse 52) It is the same idea mentioned at the beginning of the sūrah, when the Prophet Muĥammad called on his people to believe in Islam: “Seek forgiveness of your Lord, and then turn towards Him in repentance, and He will grant you a goodly enjoyment of life for an appointed term. He will grant everyone with merit a fill reward for his merit. But if you turn away, I dread for you the suffering of a great Day.” (Verse 3) “messenger without having revealed to him that there is no deity other than Me.
بنابراین، تنها مرا بپرست». (۲۱: ۱۶-۲۵)
Therefore, you shall worship Me alone.” (21: 16-25)
ای مردم! اگر در رستاخیز شک دارید، به یاد داشته باشید که ما شما را از خاک آفریدیم، سپس از نطفهای، سپس از علقهای، سپس از مضغهای که کامل و در عین حال ناقص است، تا برای شما روشن سازیم. آنچه را بخواهیم در رحمها تا مدتی معین قرار میدهیم، سپس شما را به صورت نوزادانی بیرون میآوریم، تا رشد کنید و به کمال رسید. برخی از شما در جوانی میمیرند و برخی تا پیری خوارکننده زنده میمانند، چنانکه پس از دانستن، چیزی نمیدانند. زمین را خشک و بیگیاه میبینی؛ و [ناگهان،] هنگامی که آب بر آن فرو فرستیم، به جنبش درمیآید و میبالد و هر گونه گل زیبایی میرویاند. این از آن روست که تنها خداست که حق است؛ و تنها او مردگان را زنده میکند؛ و او بر هر چیزی تواناست. و اینکه ساعت [قیامت] قطعاً خواهد آمد، بیهیچ شکی؛ و اینکه خدا قطعاً همه کسانی را که در گورهایشانند برمیانگیزد. (۲۲: ۵-۷)
Mankind! If you are in doubt as to the resurrection, remember that We have created you out of dust, then out of a drop of sperm, then out of a germ-cell, then out of an embryonic lump complete and yet incomplete, so that We might make things clear to you. We cause to rest in the [mothers] wombs whatever We please for an appointed term, and then We bring you forth as infants, that you may grow up and attain your prime. Some of you die young, and some live on to abject old age when all that they once knew they know no more. You can see the earth dry and barren; and [suddenly,] when We send down water upon it, it stirs and swells and puts forth every kind of radiant bloom. That is because God alone is the Ultimate Truth; and He alone brings the dead to life; and He has the power to will anything. And that the Last Hour is certain to come, beyond any doubt; and that God will certainly resurrect all who are in their graves. (22: 5-7)
امیدهای بلند، غرور و سرنوشتی اندوهبار
High Hopes, Arrogance And A Woeful Doom
حال بیایید به سوره بازگردیم و روایتی را که درباره پیامبر صالح و قومش، ثمود، بیان میکند، بررسی کنیم: «و به سوی ثمود، برادرشان صالح را فرستادیم. گفت: "ای قوم من! تنها خدا را بپرستید. جز او هیچ معبودی برای شما نیست. اوست که شما را از زمین پدید آورد و در آن اسکانتان داد. از او آمرزش بخواهید و سپس به سوی او بازگردید که پروردگارم همواره نزدیک است و پاسخگوی همگان است."» (آیه ۶۱)
Let us now move on with the sūrah and look at the account it gives of the Prophet Şāliĥ and his people, Thamūd: “To Thamūd, We sent their brother Şāliĥ. He said: ‘My people! Worship God alone. You have no deity other than Him. He it is who brought you into being out of the earth and settled you therein. Seek His forgiveness and then turn to Him in repentance. My Lord is ever near. He answers all.’” (Verse 61)
ما باز با همان واژگان روبرو میشویم که مسئلهٔ اصلی و همان راهحل را بیان میکنند. صالح مردم را فرامیخواند که به یگانگی خدا ایمان آورند، از او آمرزش بخواهند، و احساس کنند که او در هر کجا و در هر کاری که انجام میدهند با آنان است. صالح همچنین به آنان یادآوری میکند که از زمین آفریده شدهاند. این سخن هم به منشأ نوع بشر اشاره دارد و هم به این واقعیت که هر انسانی برای رشد خود به غذایی که از زمین یا از عناصر موجود در آن به دست میآورد وابسته است. با وجود این منشأ، انسانها سرپرست زمین قرار داده شدهاند و وظیفهٔ آبادانی آن به آنان سپرده شده است. این امر به طور کلی دربارهٔ نوع بشر صدق میکند و بهویژه دربارهٔ قوم ثمود در دورهٔ تاریخیشان.
We again encounter the same words outlining the same basic issue, and the same course of action. Şāliĥ calls on people to believe in God’s oneness, to seek His forgiveness and to feel His presence with them wherever they are and whatever they are doing. Şāliĥ also reminds them that they originate from the earth. This refers to the origin of the human race as well as to the fact that every human being depends on the nourishment that he receives from the earth, or from the elements which are available in it, for his growth. Despite this origin they are put in charge of the earth and given the task of building it. This applies to the human race generally and to the Thamūd in particular, in their period of history.
با این همه، این امر آنان را از شریک قرار دادن برای خدا باز نمیدارد. از این رو صالح ایشان را فرا میخواند که «از او آمرزش بخواهید، سپس با توبه به سوی او بازگردید.» (آیه ۶۱) اگر چنین کنند، او پاسخی مساعد خواهد داد و دعاهایشان را اجابت خواهد کرد: «پروردگار من همواره نزدیک است و همه را پاسخ میدهد.» (آیه ۶۱) در اینجا به کاربرد ضمیر ملکیِ «پروردگار من» و صفاتی که برگزیده شده، یعنی «همواره نزدیک» و «همه را پاسخ میدهد»، توجه کنید. این دو صفت که در کنار هم آمدهاند، این تأثیر را میدهند که حقیقتِ الوهیت آنگونه احساس میشود که یکی از برگزیدگانِ نخبهٔ مؤمنان آن را احساس میکند. آنها فضایی از مهربانی، دلسوزی و تماس بسیار واقعی میان دل پیامبرِ خیرخواه و دلهای مخاطبانش پدید میآورند.
تشابهات تاریخی
Historical Similarities
این قسمت، فصل دیگری از تاریخ پیام الهی به بشریت است. این همان پیام است که از جوهره اسلام سخن میگوید، به معنای گسترده این واژه.
This is another episode of the history of the divine message to mankind. It is the same message, speaking about the essence of Islam, in the broad sense of the word:
که تنها خدا را بپرستند و تسلیم او باشند، و هیچ شریکی برای او قرار ندهند. بار دیگر با وضعیتی از جاهلیت روبهرو هستیم که از انحراف از ایمان الهی، که بر یگانگی خدا استوار است، پیروی میکند. همانند عاد که پیش از آنان بودند، قوم ثمود از مؤمنانی بودند که در کشتی نوح نجات یافتند، اما آنان از ایمان درست منحرف شدند و به وضعیتی هولناک از جاهلیت دچار گشتند. صالح فرستاده شد تا آنان را به ایمان درست بازگرداند.
to worship God and submit to Him alone, associating no partners with Him. Again we are faced with a state of jāhiliyyah that follows deviation from the divine faith based on God’s oneness. Like the `Ād before them, the Thamūd descended from the believers saved in Noah’s ark, but they deviated from the right faith and ended up in a dreadful state of jāhiliyyah. Şāliĥ was sent to return them to the true faith.
آنان نشانهٔ معجزهآسایی به دست میآورند، همانگونه که درخواست کرده بودند، اما این امر آنان را به ایمان نمیرساند؛ بلکه بر دشمنیشان میافزاید و ستمگرانه مادهشتر را سر میبرند.
They are given a miraculous sign, as they asked for, but this does not lead them to believe; rather, it makes them more hostile and they cruelly slaughter the she-camel.
مشرکان عرب نیز از پیامبر ﷺ خواستند که نشانهٔ معجزهآسایی بیاورد تا آنان را در پذیرش پیامش یاری کند. اما نشانهای که به قوم صالح داده شد، برای ایشان سودی نداشت. ایمان به خدا نیازی به معجزه ندارد: پیام، هنگامی که با تفکر روشن به آن نگریسته شود، هم ساده است و هم بیپیرایه. اما جاهلیت، هم دلها و هم خردها را مهر میزند و مردم را در حالت نادانی نگه میدارد.
The Arab idolaters also demanded that the Prophet bring them some miraculous sign to help them accept his message. But the sign given to Şāliĥ’s people benefitted them nothing. To believe in God does not require miracles: the message is both simple and straightforward when approached with clear thinking. Jāhiliyyah, however, seals both hearts and minds leaving people in a state of ignorance.
باز هم در اینجا حقیقتِ الوهیت را میبینیم که در دلِ یکی از پیامبرانِ بزرگوارِ برگزیده برای ابلاغِ پیامِ او جلوهگر است. صالح، چنانکه در قرآن نقل شده، میگوید: «ای قوم من! بیندیشید. اگر من بر دلیلی روشن از پروردگارم که رحمتِ خود را بر من ارزانی داشته استوار باشم، اگر از فرمانِ او سرپیچی کنم، چه کسی مرا از خدا نجات خواهد داد؟ در این صورت، شما جز بر هلاکتِ من نمیافزایید.» (آیه ۶۳) او این سخن را پس از آن میگوید که وصفی روشن از پروردگارش به ایشان داده است؛ همانگونه که حضورِ او را در دلِ خود احساس میکند: «پروردگارِ من نزدیک است و پاسخگوی همه است.» (آیه ۶۱)