در این موج تازه، سوره، سرشت مشرکان را رودررو با قدرت خدا قرار می‌دهد؛ در واقع، هنگامی که با احتمال فرود آمدن قدرت خدا بر آنان روبه‌رو می‌شود، ایشان را با سرشت خودشان رودررو می‌سازد. وقتی سرشت انسانی زیر فشار هولناک آینده‌ای که پیش روی اوست قرار می‌گیرد، چه بر آن می‌گذرد؟ بی‌تردید تمام بارهای خود را، چه اندیشه‌های باطل و چه معبودهای دروغین، فرو می‌نهد و به پروردگار حقیقی خود روی می‌آورد، همان که او را به‌خوبی می‌شناسد. تنها از او یاری می‌جوید تا از نابودی قریب‌الوقوع رهایی یابد.

In this new wave, the sūrah puts the idolaters’ nature face to face with God’s might; indeed, it puts them face to face with their own nature when it confronts the prospect of being smitten by God’s might. What happens to human nature when it is overwhelmed by the terrible prospects ahead? It is certain to shed all its burdens, whether of false concepts or false deities, and turn to its true Lord, whom it knows well. It appeals to Him alone for help to be saved from the impending doom.

این سوره مشرکان را دست‌به‌دست می‌برد تا به آنان نشان دهد که اقوام پیشین چگونه نابود شدند. در خلال این بیان، توضیح می‌دهد که قانون و اراده‌ی خداوند چگونه عمل می‌کند. روشن می‌سازد که پس از آن‌که آن اقوام پیشین پیامبران خدا را رد کردند و پیام‌های آنان را انکار نمودند، پی‌درپی در آزمایش‌هایی قرار گرفتند؛ گاه با سختی و مصیبت، و گاه با آسایش و توانگری. به آنان فرصت‌های پیاپی داده شد تا از خواب عمیق خود بیدار شوند. وقتی همه‌ی فرصت‌ها را داشتند، باز هم نسبت به آزمایش‌ها و سختی‌ها بی‌توجه ماندند و فریفته‌ی آسایش و لذت‌هایی شدند که برخوردار بودند، آنگاه اراده‌ی خداوند به کار افتاد. عذاب ناگهان بر آنان فرود آمد: «پس بازمانده‌ی آن قوم ستمکار نابود شد.»

The sūrah takes the idolaters by the hand to show them how earlier communities were destroyed. Along the way, it describes how God’s law and His will operate. It makes clear how, after those earlier communities had rejected God’s messengers and denied their messages, they were set one test after another, sometimes with hardship and misfortune, and sometimes with comfort and affluence. They were given chance after chance to wake up from their deep slumber. When they had had all their chances, remained oblivious to trials and hardship, and were deluded by the comforts and pleasures they enjoyed, God’s will came into operation. Punishment overtook them suddenly: “Thus the last remnant of the wrongdoing people was wiped out.

«الحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ» (آیهٔ ۴۵) Note: the Quranic verse text is kept in its original form, and the Persian translation of the surrounding text follows.

All praise is due to God, the Lord of all the worlds.” (Verse 45)

هنگامی که این صحنه‌ی تکان‌دهنده‌ی دل‌ها رو به محو شدن می‌گذارد، صحنه‌ای تازه آنان را در برابر قدرت خداوند آشکار می‌سازد. شنوایی و بینایی‌شان گرفته می‌شود و دل‌هایشان مهر می‌خورد. آنان نمی‌توانند معبودی جز خداوند بیابند که جانشین توان شنیدن، دیدن و فهمیدن‌شان شود.

بگو: اگر عذاب خدا به شما برسد، یا قیامت فرا رسد، آیا جز خدا کسی دیگر را به فریاد می‌خوانید؟ اگر راستگو هستید [پاسخ دهید]. نه، تنها او را به فریاد می‌خوانید، و اگر بخواهد، آن رنجی را که شما را به خواندن او واداشته برطرف می‌کند؛ و آنچه را که با او شریک می‌گردانید فراموش خواهید کرد. (آیات ۴۰ و ۴۱)

Say: If God’s punishment befalls you or the Hour comes upon you, can you see yourselves calling upon anyone other than God? [Answer me] if you are truthful! No, on Him alone you will call, whereupon He will, if He so wills, remove the ill which caused you to call on Him; and you will have forgotten all those you associate as partners with Him. (Verses 40-1)

در اینجا با یکی از روش‌های گوناگونی روبه‌رو هستیم که قرآن برای خطاب قرار دادن سرشت انسان به کار می‌گیرد تا اسلام را به آن عرضه کند. پیش‌تر دیدیم که قرآن چگونه توجه مردم را به نظام پیچیدهٔ زندگی و به شمار فراوان موجودات زنده جلب می‌کند، و نیز دیدیم که علم خداوند کامل، بی‌عیب و مطلق است. در این‌جا خطاب قرآنی از قدرت خداوند بهره می‌گیرد و نشان می‌دهد که سرشت انسان هنگام تأمل در هر جلوه‌ای از عظمت الهی چگونه واکنش نشان می‌دهد و تمامی آثار شرک را از خود می‌زداید. بدین‌سان سرشت انسان آزادی خود را بازمی‌یابد و آنچه را که مانع از شناخت درست پروردگارش و ایمان به یگانگی او می‌شد، از میان برمی‌دارد: «بگو: اگر عذاب خداوند بر شما فرود آید یا قیامت به سراغتان بیاید، آیا جز خدا کسی را می‌خوانید؟ [به من پاسخ دهید] اگر راستگو هستید!» (آیهٔ ۴۰)

Here we have one of the various methods the Qur’ān employs to address human nature in order to present to it the Islamic faith. We have already seen how the Qur’ān draws people’s attentions to the elaborate system of life and the multitude of living creatures, and how God’s knowledge is total, flawless, absolute. Here, the Qur’ānic address makes use of God’s power and how human nature reacts when it reflects on any aspect of God’s might, shaking off all traces of idolatry. Thus, human nature regains its freedom and tears off what used to prevent it from acquiring proper knowledge of its Lord and believing in His oneness: “Say: If God’s punishment befalls you or the Hour comes upon you, can you see yourselves calling upon anyone other than God? [Answer me] if you are truthful!” (Verse 40)

طبیعت انسان، بدین ترتیب، با امکان نابودی کامل روبرو قرار می‌گیرد؛ نابودی‌ای که ممکن است به‌عنوان مجازات در همین زندگی پدید آید، یا با آمدن ناگهانی و کاملاً غیرمنتظرهٔ قیامت. هنگامی که طبیعت انسان به تصور این امکان واداشته شود، به حقیقت پاسخی مثبت می‌دهد. خداوند می‌داند که چنین پاسخ مثبتی در درون او نهفته است. طبیعت انسان به لرزه درمی‌آید، زیرا ناچار است حقیقتی را که می‌شناسد بپذیرد. خداوند این پرسش را از منکران مطرح می‌کند و پاسخی زبانی می‌طلبد تا احساس واقعی و فطری خود را بیان کنند: «آیا می‌بینید که غیر از خدا کسی را بخوانید؟ [به من پاسخ دهید] اگر راستگو هستید!» (آیهٔ ۴۰)

Human nature is, thus, put face to face with the possibility of total destruction which may come as punishment in this life, or with the totally unexpected arrival of the Last Hour. Once human nature is made to visualize this eventuality, it responds positively to the truth. God knows that such a positive response remains latent within it. Human nature is shaken as it must own up to the truth it knows. God puts the question to the unbelievers, demanding a verbal answer to express their true, natural feelings: “can you see yourselves calling upon anyone other than God? [Answer me] if you are truthful!” (Verse 40)

همانا ما پیش از تو پیامبرانی به سوی امت‌هایی فرستادیم، و آنان را به سختی و رنج دچار کردیم تا شاید خاضع و فروتن شوند. پس چرا هنگامی که عذاب ما بر ایشان فرود آمد، فروتنی نکردند؟ بلکه دل‌هایشان سخت شد و شیطان کارهایشان را در نظرشان زیبا جلوه داد. و چون آنچه را که به آن یادآوری شده بودند فراموش کردند، درهای همه‌ی نعمت‌ها را بر ایشان گشودیم، تا آن‌گاه که به آنچه داده شده بودند شادمان گشتند، ناگهان آنان را گرفتیم و در آن هنگام، همه‌ی امیدشان ناامید شد. بدین‌سان ریشه‌ی آن قوم ستمکار کنده شد. ستایش خدای را که پروردگار جهانیان است.

Indeed We sent messengers before your time to other nations, and visited them with misfortune and hardship so that they might humble themselves. If only, when the misfortune decreed by Us befell them, they humbled themselves! Rather, their hearts were hardened and Satan made their deeds seem goodly to them. Then, when they had clean forgotten what they had been reminded of We threw open to them the gates of all good things, until just when they were rejoicing in what they had been granted, We suddenly took them to task; and they were plunged into utter despair. Thus the last remnant of the wrongdoing people was wiped out. All praise is due to God, the Lord of all the worlds. (Verses 42-5)

این آیات نمونه‌ای تاریخی را پیش چشم ما می‌گذارند از این‌که مردم چگونه خود را در معرض قدرت خداوند قرار می‌دهند و در نتیجه چه بر سرشان می‌آید. خداوند یکی پس از دیگری به ایشان فرصت می‌دهد و پیاپی یادآوری‌هایی به آنان می‌فرستد، اما باز هم فراموش می‌کنند. اگر سختی‌هایی که با آن روبه‌رو می‌شوند آنان را متقاعد نکند که به خداوند روی آورند و از او یاری بجویند، و اگر نعمت او که از آن بهره‌مندند، ایشان را به سپاسگزاری و پرهیز از بدی برنینگیزد، آنگاه سرشتشان تباه و درمان‌ناپذیر شده و دیگر زیستنشان ارزشی ندارد. کیفر خداوند بر ایشان فرود می‌آید و جهانشان نابود می‌شود: «و هر آینه پیش از تو فرستادگانی به سوی امت‌های پیشین فرستادیم و آنان را به سختی و رنج دچار کردیم، باشد که فروتنی کنند. پس چرا چون عذاب ما به ایشان رسید فروتنی نکردند؟ بلکه دل‌هایشان سخت شد و شیطان کردارهایشان را در نظرشان آراسته جلوه داد.» (آیات ۴۲ و ۴۳)

These verses place before our eyes an historical example of how people expose themselves to God’s might and what happens to them in consequence. God gives them one chance after another and issues them with successive reminders, but they still forget. If the trials they encounter do not persuade them to turn to God and implore Him, and if His grace which they enjoy does not prompt them to be grateful and to guard against evil, then their nature has become irremediably corrupt and their lives are no longer worth extending. God’s punishment befalls them and their world is destroyed: “Indeed We sent messengers before your time to other nations, and visited them with misfortune and hardship so that they might humble themselves. If only, when the misfortune decreed by Us befell them, they humbled themselves! Rather, their hearts were hardened and Satan made their deeds seem goodly to them.” (Verses 42-3)

سوره که پیش می‌رود، کسانی را که برای خدا شریک قائل می‌شوند، رودررو با قدرت او قرار می‌دهد و با این پرسش که آن قدرت چگونه ممکن است شخصاً بر سرشان فرود آید، روبه‌رو می‌کند؛ قدرتی که شنوایی و بینایی‌شان را می‌گیرد و بر دل‌هایشان مُهر می‌زند. آنان در برابر آن هیچ دفاعی ندارند و معبودی جز خدا نیست که آنچه را او از ایشان بازستانده به آنان بازگرداند. صحنه‌ای که در اینجا ترسیم می‌شود بسیار زنده است و درماندگی مطلق ایشان را در برابر قدرت خدا نشان می‌دهد. همچنین واقعیت تلخ آن شریکانی را که با خدا قرار می‌دهند به ایشان نشان می‌دهد، آنگاه که با وضعیتی واقعاً سهمگین روبه‌رو می‌شوند. این صحنه آنان را به شدت تکان می‌دهد. خدا، آفریننده سرشت انسان، می‌داند که این صحنه و حقیقتی که توصیف می‌کند، تا چه اندازه بر سرشت انسان اثر می‌گذارد. سرشت انسانی درمی‌یابد که خدا توانا است شنوایی و بینایی مردم را بستاند و بر دل‌هایشان مُهر نهد، و آنگاه هیچ‌یک از این اندام‌ها دیگر به هیچ وجه کار نمی‌کند. و اگر او چنین کند، معبودی دیگر نیست که آنچه را او کرده است، بازگرداند.

As the sūrah moves on, it puts those who associate partners with God face to face with His might and how it may strike them personally, taking away their hearing and eyesight and sealing their hearts. They are defenceless against it, and they can find no deity other than God to return what God may take away from them. The scene depicted here is very vivid, showing them their total powerlessness against God’s might. It also paints for them the stark reality of those partners they associate with God when they have to face a truly grave situation. The scene shakes them violently. God, the Creator of human nature knows how far it is affected by this scene and the truth it describes. Human nature realizes that God is able to take away people’s hearing and sight and seal their hearts. None of these organs can then function at all. Should He do this, there is no other deity to reverse what He has done.

این صحنه لرزه بر دل‌ها می‌افکند و نشان می‌دهد که مفهوم بت‌پرستی چقدر تهی و نادرست است. سوره از کسانی در شگفت است که نشانه‌های گوناگون و گسترده و چندوجهی به آنان نشان داده می‌شود و ایشان را به ایمان فرا می‌خواند، و با این همه باز هم روی برمی‌گردانند. در این‌جا رفتار ایشان در تصویر شتری ترسیم شده که در پاهایش بیماری خاصی دارد و همین سبب می‌شود که هنگام راه رفتن به ظاهر لنگ بزند. این صحنه برای عرب‌هایی که نخستین مخاطبان قرآن بودند آشنا بود. این صحنه ما را نسبت به کسانی که روی برمی‌گردانند احساس تحقیر می‌کند: «ببین که ما نشانه‌های خود را چقدر گوناگون و چندوجهی می‌گردانیم، و با این همه باز روی برمی‌گردانند!» (آیه ۴۶)

As this scene sends a shiver into people’s hearts, it shows how hollow and erroneous the concept of idolatry is. The sūrah wonders at those who are shown different, wide-ranging and multi-faceted signs, beckoning them to faith, and yet still they turn away. Here, their attitude is painted in the image of a camel which has a particular disease in its legs, causing it to limp outwardly as it walks. The scene was familiar to the Arabs who were the first to be addressed by the Qur’ān. It fills us with a feeling of contempt for those who turn away: “See how varied and multifaceted We make Our signs, and yet they turn away!” (Verse 46)