قرآن کریم همچنان جامعه پیشگام مسلمانان مدینه را برانگیخته و بسیج می‌کند، در حالی که آنان خود را برای وظیفه‌ی سرنوشت‌ساز و بزرگِ رهبریِ بشریت به‌سوی خدا آماده میکنند. این کتاب الهی، الزامات و پیامدهای اصلی جهادِ سخت و طولانی آنان را، همراه با قربانی‌هایی که در پی دارد، بیان می‌کند. همچنین معیارهای درست و شایسته‌ی ارزیابی و سنجشِ نتیجه‌ی آن را مشخص می‌سازد: «و به کسانی که در راه خدا کشته می‌شوند مگویید مردگانند، بلکه زندگانند، ولی شما نمی‌فهمید.» (آیه ۱۵۴)
The Qur’ān continues with its spiritual mobilization of the pioneering Muslim community of Madinah, as the latter braces itself for the crucial and momentous task of leading mankind back to God. It outlines the major demands and consequences of its hard and long struggle, or jihād, with its attendant sacrifices. It identifies the proper and correct criteria for the evaluation and appraisal of its outcome: “Do not say of those who are killed in God’s cause ‘They are dead.’ They are alive, although you do not perceive that.” (Verse 154)
سوره به مسلمانان می‌گوید که در مبارزه برای برپایی حقیقت جهانی خداوند، باید جان‌هایی فدا شود. کسانی که جان خود را به خطر می‌اندازند و برای جنگ بیرون می‌روند، و آماده‌اند جان خود را در راه خدا فدا کنند، مردمانی شریف، پاک‌دل و خجسته‌روح هستند. اما شگفتی بزرگ این است که کسانی از ایشان که در این مبارزه کشته می‌شوند، نباید مرده شمرده یا مرده خوانده شوند. آنان زنده‌اند و خداوند خود این را به روشنی بیان فرموده است.
The sūrah tells the Muslims that, in the fight to uphold God’s universal truth, lives will have to be sacrificed. Those who risk their lives and go out to fight, and who are prepared to lay down their lives for the cause of God are honourable people, pure of heart and blessed of soul. But the great surprise is that those among them who are killed in the struggle must not be considered or described as dead. They continue to live, as God Himself clearly states.
به همه معنا، آن افراد ممکن است ظاهراً بی‌جان به نظر آیند، اما زندگی و مرگ تنها با معیارهای ظاهری و جسمانی سنجیده نمی‌شوند. زندگی بیش از هر چیز با فعالیت، رشد و پایداری مشخص می‌شود، در حالی که مرگ حالتی از از دست رفتن کامل کارکرد، بی‌حرکتی مطلق و بی‌جانی است. اما مرگ کسانی که در راه خدا کشته می‌شوند، به این هدف نیرویی تازه می‌بخشد؛ هدفی که بر خون آنان استوار می‌ماند و رشد می‌کند. تأثیر آنان بر کسانی که پس از خود بر جای می‌گذارند نیز افزایش یافته و گسترش می‌یابد. بدین ترتیب، پس از مرگ نیز آنان نیرویی فعال باقی می‌مانند که زندگی جامعه‌شان را شکل می‌دهند و به آن جهت می‌بخشند. به این معنا، چنین افرادی که جان خود را در راه خدا فدا کرده‌اند، هستی فعال خود را در زندگی روزمره حفظ میکنند. از سوی دیگر، ممکن است در مرتبه یا شیوه‌ای دیگر از هستی زنده باشند که ما در اینجا نمی‌توانیم آن را ببینیم یا تصور کنیم.
To all intents and purposes, those people may very well appear lifeless, but life and death are not judged by superficial physical means alone. Life is chiefly characterized by activity, growth, and persistence, while death is a state of total loss of function, of complete inertia and lifelessness. But the death of those who are killed for the cause of God gives more impetus to the cause, which continues to thrive on their blood. Their influence on those they leave behind also grows and spreads. Thus, after their death they remain an active force in shaping the life of their community and giving it direction. It is in this sense that such people, having sacrificed their lives for the sake of God, retain their active existence in everyday life. They might, on the other hand, be alive in another level or mode of existence which we here cannot see or conceive of.
بر اساس سنت اسلامی، کسانی که «در راه خدا» کشته می‌شوند، مانند دیگر مردگان غسل داده و کفن نمی‌شوند، بلکه با همان لباسی که بر تن دارند به خاک سپرده می‌شوند؛ زیرا آنان پاک و طاهر شمرده می‌شوند و در حقیقت نیز مرده نیستند.
According to Islamic tradition, people who are killed “for the cause of God” are not washed or prepared for burial in the conventional way, but buried in the clothes they happen to be wearing, because they are considered clean and pure, and because in reality they are not dead.
کسانی که در راه خدا جان می‌دهند، چون زنده‌اند، نباید خویشان، دوستان و عزیزانشان بر آنان اندوه بخورند یا برایشان دلتنگ شوند. در مرگ ایشان هیچ احساس واقعی از دست دادن وجود ندارد، زیرا آنان همچنان زنده‌اند، از میهمانی پروردگارشان بهره‌مندند، از همنشینی او لذت می‌برند و از پاداش‌های بی‌پایان او برخوردارند.
Because they are alive, those who die for the cause of God should not be missed or grieved over by their relatives, friends and loved ones. There is no real sense of loss in their death, since they continue to live, enjoying the hospitality of their Lord, relishing His company and boundless rewards.
در مجموعه احادیث، گزارش‌های فراوانی روحیه فداکاری و جایگاه شهیدان را ستوده‌اند. مسلم حدیثی روایت می‌کند که می‌گوید: «ارواح شهیدان در شکم پرندگان سبزی قرار دارد که در بهشت آزادانه پرواز میکنند. آنان بر قندیل‌هایی که نزدیک عرش خدا آویخته‌اند، می‌نشینند. خداوند نگاهی به ایشان می‌افکند و می‌فرماید: "چه آرزویی دارید؟" آنان پاسخ می‌دهند: "پروردگارا، چه چیزی بیش از این می‌توانیم آرزو کنیم، در حالی که آنچه را به هیچ یک از مخلوقاتت نداده‌ای، به ما عطا کرده‌ای؟" خداوند بارها از ایشان می‌پرسد، تا آنکه درمی‌یابند باید درخواستی داشته باشند، و می‌گویند: "خواستار آنیم که به زندگی دنیا بازگردانده شویم تا در راه تو بجنگیم و بار دیگر کشته شویم." آنان چنین می‌گویند زیرا پاداش‌های بزرگ خداوند برای کسانی را که در راه او به شهادت می‌رسند، دیده‌اند. اما خداوند می‌فرماید: "من پیش‌تر حکم کرده‌ام که مردم به زندگی دنیوی بازنگردند."» انس بن مالک، صحابی پیامبر ﷺ، روایت می‌کند که پیامبر ﷺ فرمود: «هیچ‌کس که وارد بهشت شود، آرزو ندارد به زندگی دنیا بازگردد، حتی اگر همه‌چیز روی زمین به او داده شود، جز شهید. او آرزو می‌کند که ده بار دیگر به زندگی بازگردد و در راه خدا کشته شود، به خاطر کرامت و امتیازی که می‌بیند.» [روایت از مالک، بخاری و مسلم]
اما شهدای زنده کیستند؟ آنان کسانی‌اند که در راه خدا، و تنها در راه خدا کشته شده‌اند. اینان جان خود را در دفاع از حقیقت جهانشمول خداوند فدا میکنند، نه به نام پادشاه، ملت یا افتخار نظامی. تنها هدف مبارزه و فداکاری ایشان، پاسداشت نظم جهانی خداوند و استقرار آن به‌عنوان واقعیتی اجتماعی است. قرآن و حدیث بر این نکته تأکید فراوان دارند تا هیچ شکی در معنای آن باقی نماند.
There are copious reports in the ĥadīth literature extolling the spirit of sacrifice and the status of martyrs. Muslim records a ĥadīth which says: “The souls of martyrs are carried in the bellies of green birds which fly at leisure in Paradise. They roost on lamps, placed near God’s Throne. God casts a glance at them and says, ‘What is your wish?’ They would reply, ‘Lord, what more can we wish for, when You have given us what You have not given any of Your creation.’ God would ask them again and again until they realize they have to make a request, and they would say, ‘We wish to be returned to live on earth so that we fight for Your cause and be killed a second time.’ They say this since they have seen how great God’s rewards are to those who attain martyrdom for God’s cause. But God says, ‘I have already decreed that people would not return to worldly life.” The Prophet’s Companion, Anas ibn Mālik, reports that the Prophet said: “No one enters Paradise and wishes to return to worldly life, even if he was given everything on earth, except a martyr. He wishes to return to life and be killed in the cause of God ten times over, for the honour and privilege he receives.” [Related by Mālik, al- Bukhārī and Muslim] But who are the living martyrs? They are those killed in God’s cause, and in God’s cause alone. It is they who lay down their lives in defence of God’s universal truth, rather than in the name of a king, nation or military honour. The sole objective of their struggle and sacrifice is to uphold God’s world order and establish it as a social reality. The Qur’ān and the ĥadīth lay strong emphasis on this point, so as to leave no doubt about its meaning.
ابوموسی، از یاران پیامبر، روایت می‌کند که از پیامبر پرسیده شد آیا جنگیدن از روی شجاعت، یا برای حمایت از گروه قومی خود، یا در پی آوازه و افتخار، می‌تواند «در راه خدا» به شمار آید. او پاسخ داد: «تنها کسی که برای برافراشته ماندن کلمهٔ خدا می‌جنگد، در راه خدا جنگیده است!» [روایت مالک، البخاری و مسلم]
ابوهریره، یکی دیگر از یاران پیامبر، روایت کرد که مردی سه بار از فرستادهٔ خدا ﷺ دربارهٔ سرنوشت کسی پرسید که «در راه خدا» می‌جنگد اما در عین حال به دنبال سود دنیوی نیز هست. فرستادهٔ خدا ﷺ هر بار پاسخ داد: «او هیچ پاداشی نخواهد یافت!» [روایت ابوداود]
ابوهریره روایت می‌کند که فرستادهٔ خدا ﷺ فرمود: خدا برای هر کسی که برای راه خدا به نبرد می‌رود، ضمانت می‌دهد: «اگر او جز برای جهاد در راه من برنخاسته باشد، و تنها با ایمان به من و برای تصدیق فرستادگانم به حرکت درآمده باشد، آنگاه ضامن می‌شوم که یا وارد بهشت شود یا با سلامت به خانه بازگردد، در حالی که از پاداش یا غنیمتی که به دست آورده بهره‌مند است.»
پیامبر ﷺ این حدیث را ادامه داده و فرمود: «سوگند به آن که جان محمد ﷺ در دست اوست، هر زخمی که او در نبرد برمی‌دارد، روز قیامت همان‌گونه خواهد بود که در روز وقوعش بود، با رنگ خون، اما با بوی مشک ناب. سوگند به آن که جان محمد ﷺ در دست اوست، اگر بیم آن نبود که کار را بر مسلمانان سخت کنم، در هر لشکری که در راه خدا بیرون می‌رفت شرکت می‌کردم. اما من وسیلهٔ حمل‌ونقل برای آنان ندارم، و ایشان نیز وسیله‌ای برای پیروی از من ندارند. افزون بر این، ماندن آنان پشت سر، برایشان دشوار است. سوگند به آن که جان محمد ﷺ در دست اوست، دوست می‌داشتم بارها و بارها در راه خدا جنگیده و کشته شوم.» [روایت مالک، البخاری و مسلم]
پس شهیدان کسانی‌اند که تنها و خالصانه برای راه خدا به نبرد می‌روند، از روی ایمان به او و باور استوار به فرستادگانش.
The Prophet’s Companion, Abū Mūsā, reports that the Prophet was asked whether fighting out of bravery, or to support one’s own ethnic group, or in pursuit of fame and glory, might be considered as fighting “for the cause of God.” He replied: “Only the one who fights to keep God’s word supreme fights for God’s cause!” [Related by Mālik, al-Bukhārī and Muslim] Another Companion of the Prophet, Abū Hurayrah, reported that a man asked God’s Messenger three times about the fate of someone who fights ‘in the cause of God,’ but is also seeking worldly gain. Every time the Messenger replied: “He would receive no reward!” [Related by Abū Dāwūd] Abū Hurayrah reports that God’s Messenger said that God gives a guarantee to anyone who goes to battle for God’s cause: “If he has set out for no purpose other than to fight for My cause, totally motivated by faith in Me and to confirm the veracity of My messengers, then I guarantee that he will either enter Paradise or return safely home, enjoying whatever reward or booty he might have gained.” The Prophet continues this ĥadīth, saying: “By Him who holds Muĥammad’s soul in His hand, any wound he may have sustained in battle will look on the Day of Resurrection in the same way as on the day it happened, with the colour of blood, but with the smell of pure musk. By Him who holds Muĥammad’s soul in His hand, were it not for fear of making things too hard for Muslims I would have joined every single expedition going out in God’s cause. However, I do not have the means to give them transport, nor do they have such means to follow me. In addition, it is trying for them to stay behind. By Him who holds Muĥammad’s soul in His hand, I would love to have fought and been killed for God’s cause again and again.” [Related by Mālik, al-Bukhārī and Muslim] Martyrs, then, are those who set out to fight solely and purely for God’s cause, out of faith in Him and an unshakeable belief in His messengers.
پیامبر محمد ﷺ وقتی شنید که جوانی ایرانی در میدان نبرد از نسب خود سخن می‌گوید، ناخرسندی نشان داد. عبدالرحمن بن ابی عقبه روایت می‌کند که پدرش، که هم‌پیمان انصار و ایرانی‌الاصل بود، نقل کرده است که او در جنگ احد همراه پیامبر ﷺ شرکت داشت. «هنگامی که به یکی از کافران ضربه می‌زدم، فریاد برآوردم: "این را از من بگیر؛ من جوانی ایرانی هستم!" پیامبر ﷺ به سوی من برگشت و فرمود: "آیا بهتر نبود که بگویی: من جوان انصاری هستم؟ برادرزاده و هم‌پیمانِ هر گروهی، از خودِ آن گروه است."» [روایت ابوداوود]
پیامبر ﷺ از اینکه آن جوان به جای یاری رساندن به فرستاده خدا ﷺ و جنگیدن زیر پرچمی جز پرچم دین اسلام، به چیز دیگری افتخار کرده بود، ناخرسند بود. این همان معنای واقعی جهاد است که انسانها برای آن جان می‌بخشند، به شهادت می‌رسند و حیات جاودان می‌یابند.
The Prophet Muĥammad expressed disapproval when he heard a Persian youth extolling his ancestry in the battlefield. `Abd al-Raĥmān ibn Abī `Uqbah reported that his father, a Persian ‘ally’ of the Anşār, relates that he took part with the Prophet in the Battle of Uĥud. “As I struck an unbeliever, I shouted, ‘Take it from me; I, a Persian youth!’ The Prophet turned to me and said, ‘Would it not have been better for you to say, I, the Anşārī youth. The nephew and the ally of any group of people belong to them.’“ [Related by Abū Dāwūd] The Prophet disliked the fact that the young man had chosen to express pride in anything other than being a supporter of God’s Messenger and to fight under any banner other than that of the religion of Islam. That is the true meaning of jihād, for which men can give up their lives, earn martyrdom and ensure permanent life.
این سوره به بسیج مؤمنان برای مبارزه‌ی سخت و طولانی پیش رو ادامه می‌دهد و درک آنان از آنچه در پیش است را افزایش می‌دهد:
The sūrah continues to mobilize the believers for the hard, long struggle ahead and increase their understanding of things to come:
قطعاً شما را با چیزی از ترس و گرسنگی و کاهش در اموال و جان‌ها و محصولات آزمایش می‌کنیم. و بشارت ده به صابران؛ همان کسانی که هرگاه مصیبتی به ایشان برسد می‌گویند: «ما از آنِ خدا هستیم و به سوی او بازمی‌گردیم.» (آیات ۱۵۵-۱۵۶)
We shall certainly try you with a certain measure of fear and hunger, and with diminution of wealth, lives and crops. But give glad tidings to those who remain patient in adversity. Who, when a calamity befalls them, say, ‘To God we belong, and to Him we shall return.’ (Verses 155-156)
آزمایشها بخشی از فرایند تربیت‌اند. عزم مؤمنان برای مبارزه در راه حق، و تحمل هر آنچه در این راه با آن روبه‌رو می‌شوند، از ترس، سختی، فقر، قحطی و از دست دادن جان، باید به‌دقت آزموده شود. مؤمنان برای پایدار ماندن بر ایمانشان بهایی می‌پردازند، و آن بها جان خودشان است.
Trials are part of the process of education. The believers’ resolve to fight for the truth, and to bear in the process whatever they may have to face of fear, hardship, poverty, famine, and loss of life, must be rigorously tested. There is a price that believers have to pay in order to uphold their faith, and that price is their own lives.
مگر آنکه ایمان فرد برای او از جانش عزیزتر شود، آن ایمان در نخستین آزمون جدی هیچ شانسی برای بقا ندارد. این عشق و فداکاری نسبت به ایمان باید در هر فرصتی برای دیگران آشکار باشد تا آنان جایگاه و ارزش آن را در دل مؤمن درک کنند. چنین فداکاری و پایداری، عشق مؤمن به ایمانش را نشان می‌دهد و دیگران را به احترام گذاشتن به آن، بررسی محاسنش و پیدا کردن علاقه به آن برمی‌انگیزد. این می‌تواند دل‌ها و اندیشه‌های بسیاری از مردم را به روی اسلام بگشاید.
Unless one’s faith becomes dearer to one than one’s own life, that faith has no chance of survival at the very first serious test. This love and dedication to one’s faith must be apparent to others on every occasion for them to appreciate its place and value in the believer’s heart. Such sacrifice and perseverance demonstrate the believer’s love for his faith, and inspire others to respect it, examine its merits and develop an interest in it. That can open the hearts and minds of many people to Islam.
آزمایشها و امتحانها بهترین صفات را در انسانها آشکار میکنند، نیروهایشان را تازه میسازند، عزمشان را استوار میکنند و توانایی های پنهانی را در درونشان برمیانگیزند که خودشان هم از وجود آنها خبر نداشتند. افزون بر این، چنین تجربههایی ادراک انسان را پالایش میکنند و دید ذهنی و عاطفی و قدرت قضاوت او را تیزتر میسازند.
Tests and trials bring out the best in people, renew their energies, reinforce their resolve, and unleash within them latent powers that they themselves knew nothing of. Moreover, such experiences refine one’s perception and sharpen one’s mental and emotional vision and judgement.
در پس همه اين‌ها اين حقيقت نهفته است كه مؤمن، هنگامي كه تحت فشار قرار مي‌گيرد و با خواسته‌هاي سخت مبارزه روبه‌رو مي‌شود، براي ياري و آرامش به هيچ‌كس جز خدا روي نمي‌آورد و جز از نيروي خدا، از هيچ قدرت ديگري پشتيباني نمي‌جويد. اين كار با اعتراف كامل به حاكميت خدا و كنترل مطلق او بر همه چيز در اين جهان انجام مي‌شود.
Underlying all this is the fact that, when subjected to pressure and the severe demands of the struggle, a believer will turn to no one else but God for help and solace, and will seek the support of no other power than God’s. This will be done in full acknowledgement of God’s sovereignty and total control over everything in this world.
«و بشارت ده به صابران، همانان که چون مصیبتی به ایشان برسد، می‌گویند: ما از آنِ خداییم و به سوی او بازمی‌گردیم.» (آیات ۱۵۵ و ۱۵۶) خدا فرمانروای مطلق و داور نهایی است. هر امری را از او راهنمایی می‌جوییم.
“Give glad tidings to those who remain patient in adversity’. Who, when a calamity befalls them, say, ‘To God we belong, and to Him we shall return.’” (Verses 155-156) God is the ultimate sovereign and final arbiter. To Him we turn for guidance on every matter.
این، جوهرِ تسلیمِ حقیقی است؛ تسلیمی که از شناختِ کامل از تدبیرِ Allah بر سرنوشت و تقدیرِ ما برمی‌خیزد.
Note: Allah was not written in Latin letters in the rules' sense; but the instruction was to write names in Persian script, so the correct version is:
این، جوهرِ تسلیمِ حقیقی است؛ تسلیمی که از شناختِ کامل از تدبیرِ الله بر سرنوشت و تقدیرِ ما برمی‌خیزد.
This is the essence of true submission, which comes from full recognition of His control of our destiny and our fate.
آنان مؤمنان راستین‌اند که صبر می‌ورزند و با استواری پایداری میکنند. فرستاده‌ی خدا ﷺ به ایشان مژده می‌دهد که پاداش خود را از خدا، آن بخشندهٔ بزرگوار، دریافت کرده‌اند. نعمت‌هایی که دریافت میکنند را خدا تضمین کرده است. خود (خدا) فرموده است: «بر چنین کسانی درودها و رحمتی از پروردگارشان فرود می‌آید؛ و ایشان هدایت‌یافتگان‌اند.» (آیهٔ ۱۵۷) و این، پاداشی ارجمند و شرافتمندانه است که ایشان دریافت خواهند کرد.
Such are the true believers who show patience and endure with fortitude. God’s Messenger gives them the happy news of having earned their reward from God, the most bounteous. The blessings they receive are guaranteed by God. Himself: “On such people, blessings and mercy are bestowed by their Lord; such people will be rightly guided.” (Verse 157) It is indeed a noble and honourable reward that they will receive.
حقاً، آنان در همان نوعِ پاداشی شریکاند که خودِ پیامبر ﷺ دریافت می‌کند. افزون بر این، خداوند شهادت داده است که آنان هدایت‌یافته‌اند؛ و این نیز جایگاهی ارجمند است.
Indeed, they share in the same type of reward the Prophet himself receives. What is more is that they have a testimony by God making it clear that they are rightly guided. This, again, is an honourable status.
در جریان بسیج مسلمانان برای مبارزه بزرگشان، یعنی جهاد، خداوند متعال روشن می‌سازد که تنها پاداش مؤمنان برای فداکاری‌ای که در مبارزه در راه خدا لازم است، که شامل از دست دادن جان و مال، گرسنگی، نگرانی، و نیز کاهش نفرات و منابع می‌شود، رحمت و برکات خداوند خواهد بود.
In the process of mobilizing the Muslims for their great struggle, or jihād, God Almighty makes it clear that the believers’ only reward for making the sort of sacrifice involved in struggle in God’s cause, which includes loss of life, property, hunger, worry, as well as depletion of numbers and resources, will be God’s mercy and blessings.
هیچ پیروزی مادی، قدرت یا ثروتی در اینجا وعده داده نشده است، بلکه تنها رحمت و برکات خداوند وعده داده شده است. هیچ وعده‌ای برای پیروزی یا داشتن قدرت در جامعه‌ی خودشان داده نشده است. آن جامعه‌ی پیشگام مسلمانان برای نقشی آماده می‌شد که ارزشش از خود جان اعضای آن بیشتر بود. اعضای آن جامعه می‌بایست از هرگونه جاه‌طلبی شخصی و خواسته‌های خودخواهانه آزاد باشند، و اهداف و مقاصد جامعه نیز می‌بایست از هرگونه ملاحظات دنیوی، از جمله پیروزی اسلام از طریق تلاش خود آنان، پاک باشد.
No material victory, power or wealth whatsoever is promised here — only God’s mercy and blessings. There is no promise of victory or having power in their own community. That pioneering Muslim community was being prepared for a role that is more valuable than the very life of its members. Members of that community had to be free of all personal ambitions and selfish desires, and the community’s aims and objectives had to be free of all worldly considerations, including victory for Islam through its own efforts.
قرآن به مسلمانان می‌آموزد که در برابر اطاعت، تلاش و سخت‌کوشی خود چیزی جز خشنودی، برکات و هدایت خداوند نخواهند. این باید هدف نهایی تلاش آنان باشد و اینها شیرین‌ترین میوه‌های رنجشان خواهد بود. هرگاه پیروزی فرا رسد، آن پیروزی برای آنان نخواهد بود، بلکه برای دینی و شیوه زندگی‌ای خواهد بود که نمایندگی‌اش را بر عهده دارند و برای برپا کردن آن در جامعه می‌کوشند.
The Qur’ān teaches the Muslims to seek nothing in return for their obedience, struggle and hard work but God’s pleasure, blessings and guidance. That is to be the ultimate goal of their endeavour, and these will be the sweet fruits of their labour. As and when the victory comes, it will not be a victory for them but for the religion and the way of life they represent and are striving to establish in society.
رحمت و برکات خداوند، پاداشی کافی برای پایداری مؤمنان و فداکاری‌هایی است که آنان انجام می‌دهند. در حقیقت، این رحمت و برکات از هر سود مادی یا دنیوی که آنان آرزوی دستیابی به آن را دارند، پاداش بهتری است.
God’s mercy and blessings are ample reward for the believers’ perseverance and for the sacrifices they make. In fact, they are a better reward than any material or worldly gain they aspire to achieve.
در بخش پیشین، نگاهی اجمالی به شیوه‌ی شگفت‌انگیز و در عین حال مؤثر خداوند در تربیت جامعه‌ی مسلمان و آماده‌سازی صفوف آن برای پاسداشت نظام او و انتقال آن به سایر بشریت افکنده شد.
The foregoing passage has given us a glimpse of God’s amazing but effective approach in educating the Muslim community and preparing its ranks for upholding His order and carrying it on to the rest of mankind.