آیا ندیده‌ای که پروردگارت چگونه سایه را گسترده می‌سازد؟ و اگر می‌خواست آن را ساکن می‌گردانید. سپس خورشید را بر آن راهنما قرار دادیم.
Do you not see how your Lord causes the shadow to lengthen when, had He so willed, He could have indeed made it stand still? But then We have made the sun its guide.
و سپس، اندک اندک، آن را به سوی خودمان فرا می‌کشیم۔ (آیات ۴۵-۴۶)
And then, little by little, We draw it in towards Ourselves. (Verses 45-46)
این تصویر سایه و سایه‌سار، به جانی آشفته و خسته احساس آرامش، آسودگی و امنیت می‌بخشد، گویی دستی لطیف و مهربان است که درد و نگرانی را می‌زداید و آسایش و نیرو می‌بخشد. آیا این همان هدفی است که خداوند، هنگامی که پیامبر را که استهزا و مخالفت کافران را تحمل کرده بود، به تأمل در سایه فرمان می‌دهد؟ در آن نبرد سختی که پیامبر در مکه از سر گذراند، با مخالفتی سرسختانه و نیرنگ‌های شوم روبه‌رو بود، و جان او بی‌شک بار آن را بسیار سنگین می‌یافت، در حالی که تنها شمار اندکی از مؤمنان در کنارش بودند و در برابر اکثریت قاطع کافران. نه تنها این، بلکه او حتی اجازه نداشت در برابر تجاوز جسمانی پاسخ دهد یا استهزای خصمانه را دفع کند. در این فضای آشفته، آیاتی از قرآن بر محمد ﷺ نازل شد تا همچون مرهمی شفابخش، سایه‌ساری آرامش‌بخش و برکتی مهربان باشد. این آیات در میان انکار و مخالفت سرسختانه، پشتیبانی او بود. سایه، به‌ویژه هنگامی که در زمینه‌ای از بیابان گرم در نظر گرفته شود، تصویری می‌آفریند که کاملاً با تمام فضای سوره، که سرشار از مهر و برکت است، هماهنگ است.
This image of shadow and shade imparts to a troubled and tired soul a feeling of comfort, relaxation and security, as if it is a gentle, compassionate hand that wipes away pain and worry, giving comfort and energy. is this God’s purpose as He directs the Prophet, who has suffered the unbelievers’ ridicule and opposition, to contemplate the shadow? In the tough battle the Prophet went through in Makkah, facing determined opposition and wicked scheming, his soul must have felt the burden too heavy, with only a small number of believers supporting him against the overwhelming majority of unbelievers. Not only so, but he was not then even allowed to retaliate against physical aggression or repel hostile ridicule. In this troubled atmosphere passages of the Qur’ān were revealed to Muhammad (peace be upon him) to serve as a healing balsam, a relaxing shade and kind blessing. It provided him with support in the midst of determined denial and opposition. Shade, particularly when considered against a hot desert background, gives an image that is in complete harmony with the whole atmosphere of the sūrah that is full of compassion and blessings.
سوره نشان می‌دهد که سایه به‌آرامی به دست خداوند کشیده میشود و سپس جمع میگردد: {آیا ندیده‌ای که پروردگارت سایه را چگونه گسترده می‌دارد؟} (آیه ۴۵)
The sūrah shows the shadow as being gently stretched by God’s hand before it then contracts: “Do you not see how your Lord causes the shadow to lengthen?” (Verse 45)
پس از مدتی، «سپس ما آن را به تدریج به سوی خود جمع میکنیم.» (آیه ۴۶) سایه تاریکیِ اندکی است که از بازتاب پرتوهای خورشید پدید می‌آید. این سایه همراه با حرکت زمین نسبت به خورشید جابه‌جا میشود و موقعیت، طول و شکلش تغییر میکند. خورشید با نور و گرمای خود آن را نشانه‌گذاری میکند و مساحت و طولش را تعیین می‌نماید.
Some time later, “little by little, We draw it in towards Ourselves.” (Verse 46) The shadow is a faint darkness made by the sun’s rebounding rays. It moves along with the movement of the earth in relation to the sun, changing its position, length and shape. The sun points it with its light and heat, determining its area and length.
وقتی تغییر شکل و گستره‌ی سایه را دنبال میکنیم، احساس آرامشی به ما دست می‌دهد و به‌آرامی متوجه می‌شویم که این خود جلوه‌ای از کار خداوند است.
When we follow how the shadow changes shape and extent, we experience a feeling of comfort and are gently alerted to the fact that it is an aspect of God’s work.
هنگامی که خورشید به سوی غروب میل میکند، می‌بینیم که سایه‌ها بلندتر و باز هم بلندتر میشوند.
When the sun starts its decline, we see the shadows lengthen and further lengthen.
ناگهان با غروب خورشید همه سایه‌ها ناپدید میشوند. سایه‌ها کجا رفته‌اند؟
Suddenly all shadows disappear as the sun sets. Where have all the shadows gone?
دستِ نامرئیِ خداوند همهٔ آنها را گرد آورده است، همان‌گونه که تاریکیِ ژرفِ شب فرا میرسد و بر جهانِ ما گسترده میشود. این همه کارِ دستِ توانای خداوند است که انسان‌ها آن را نمی‌بینند، اما بی‌وقفه ادامه دارد.
God’s unseen hand has collected them all as the deep darkness of the night gathers and spreads over our world. This is all the work of God’s able hand which humans fail to see, but which continues without fail.
«آیا نمی‌بینی که پروردگارت چگونه سایه را گسترانیده است؟ اگر می‌خواست، آن را ثابت می‌گذاشت.» (آیه ۴۵)
ساختار جهان مرئی و منظومهٔ خورشیدی است که حرکت آرام سایه را پدید می‌آورد. اگر این نظام اندکی متفاوت بود، تأثیر آن بر سایه نیز متفاوت می‌شد. اگر زمین بی‌حرکت بود، سایهٔ افکنده بر آن ثابت میماند و نه گسترش می‌یافت و نه کوتاه می‌شد. از سوی دیگر، اگر حرکت زمین تندتر یا کندتر بود، گسترش و کوتاه شدن سایه نیز به همان نسبت کندتر یا تندتر می‌شد. این ویژگیهای مشخص سایه از همان شیوهٔ ساخت جهان و قوانین حاکم بر آن ناشی میشود.
“Had He so willed, He could have indeed made it stand still?” (Verse 45) The way the visible universe and solar system are made makes the shadow move in the gentle way it does. Had the system been even slightly different, this would have had a different effect on the shadow. Had the earth been motionless, the shadow cast over it would have stood still, neither extending nor shrinking. On the other hand, if the earth’s movement had been faster or slower, the extension and shrinking of the shadow would have been proportionately slower or faster. It is the way the universe is made, with its operative laws, that gives the shadow its specific features.
این که قرآن این پدیده را برجسته میکند، که هر روز می‌بینیم بی‌آن‌که توجه چندانی به آن داشته باشیم، بخشی از شیوه‌ی قرآنی است که آگاهی ما را با جهان در تعامل قرار می‌دهد تا به جنبه‌هایی پاسخ دهد که به سبب آشنایی‌شان، معمولاً از آنها غافل می‌مانیم. تنها کافی است به شگفتی‌های بی‌شماری که پیرامون ما است بیندیشیم تا اندیشه‌هایمان در مسیر درست به حرکت درآید.
The highlighting of this phenomenon, which we see every day without paying much attention to it, is part of the Qur’ānic method of making our consciousness interact with the universe so as to respond to aspects that we tend to ignore because of their familiarity. We only need to contemplate the countless marvels around us for our thoughts to move in the right direction.
اب بات سورت کی اُس تصویر کی طرف بڑھتی ہے جو رات کو پیش کرتی ہے، اُس کے سکون اور پُرسکون نیند کے ساتھ، اور اُس کا تقابل دن سے کیا جاتا ہے جو اپنی ہلچل اور سرگرمی سے بھرا ہوتا ہے۔ "وہی ہے جس نے تمہارے لیے رات کو لباس بنایا، اور نیند کو آرام، اور وہ ہر دن کو جی اٹھنا بناتا ہے۔" (آیت 47)
Moving on, the sūrah highlights an image of the night, its stillness and peaceful slumber, contrasted with the day and its bustling movement. “He it is who makes the night a garment for you, and sleep a repose. He makes every day a resurrection.” (Verse 47)
شب پرده‌اش را بر موجودات جاندار و بی‌جان می‌گستراند، تا جهان چنان به نظر آید که گویی جامه‌ی سیاهیِ شب را بر تن دارد. از این رو شب به لباس توصیف شده است. در شب، حرکت متوقف میشود و صداهای پا خاموش میگردد، تا انسان‌ها و بیشترِ جانوران، پرندگان و حشرات بتوانند بخوابند. خواب، توقفِ احساس، آگاهی و عاطفه است و به همین دلیل «آرامش» نامیده میشود. سپس سپیده‌دم نفس می‌کشد و حرکت آغاز میشود. بدین ترتیب زندگی از سر گرفته میشود. از این رو روز، «رستاخیزی» تازه است پس از یک «مرگِ» کوتاه و کوچک. این دو با هر چرخه‌ی روزانه‌ی زمین یکی پس از دیگری می‌آیند. باز هم انسان‌ها این پدیده را نادیده می‌گیرند، اما این پدیده نشانه‌ی طرحِ بزرگِ جهان است که به دست خداوند پدید آمده است، خداوندی که هرگز نمی‌خوابد و از هیچ چیز غافل نمی‌ماند.
The night spreads its cover over animate and inanimate objects so as to make the world appear as though it wears the blackness of the night. Hence, the night is described as a garment. At night, movement stops and footsteps cease to allow people and most animals, birds and insects to sleep. Sleep is a cessation of sensation, consciousness and feeling, which is why it is described as ‘repose’. Then the dawn starts to breathe and movement begins. Life is thus resumed. Hence, the day is a new ‘resurrection’ after a short mini-death. The two alternate with every daily cycle of the earth. Again this phenomenon is ignored by human beings, but it is indicative of the great design of the universe made by God, who never sleeps or overlooks anything.
این سوره به پدیده‌ی جهانی دیگری اشاره میکند که با زندگی ارتباطی نزدیک دارد:
The sūrah highlights another universal phenomenon that is closely related to life:
و اوست که بادها را به عنوان بشارت‌دهندگان رحمت خود می‌فرستد. و ما از آسمان آبی پاک فرو می‌فرستیم، تا با آن زمین مرده را زنده گردانیم و به شمار بی‌شماری از آفریدگان خود، از چهارپایان و انسان‌ها، سیراب کنیم.
And He it is who sends forth the winds as heralds of His coming grace. And We cause pure water to descend from the skies, so that with it We may bring dead land to life and give drink to a countless number of Our creation, beasts as well as human.
(آیات ۴۸-۴۹)
(Verses 48-49)
تمام حیات روی زمین به آب باران وابسته است؛ یا به طور مستقیم، یا از طریق رودخانه‌ها و دیگر مسیرهای آبی، چشمه‌ها، چاه‌ها و مخازن زیرزمینی که آب باران را تأمین می‌کنند. تنها کسانی که مستقیماً برای امرار معاش خود به باران وابسته‌اند، نعمت خدا را به درستی درک می‌کنند، هنگامی که او باران می‌فرستد. آنان با امید و شوق منتظر باران می‌مانند، زیرا می‌دانند که باران زندگی را برای آنان به ارمغان می‌آورد. آنان به دنبال باد می‌گردند، چرا که می‌دانند باد ابرها را به حرکت درمی‌آورد. از این رو، درمی‌یابند که باد نشانه‌ای پیشین است که از فرا رسیدن نعمت الهی خبر می‌دهد، به شرط آنکه به خدا ایمان داشته باشند.
All life on earth depends on rain water, either directly, or through the rivers and other water courses, springs, wells and underground reservoirs it supplies. Only those who directly depend on rain for their living properly appreciate God’s grace as He sends rain. They look forward to rain, full of hope, realizing that it brings them life. They look for wind, which they know to drive the clouds. Hence, they realize that the wind is an early indicator, announcing the forthcoming act of God’s grace, provided that they believe in God.
به آیات آخر توجه دقیق کنیم؛ این دو آیه بسیار مهم‌اند: «وَأَنزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً طَهُورًا» (آیه ۴۸). در اینجا می‌بینیم که مفهوم طهارت و پاکیزگی به زندگی‌ای اشاره دارد که باران پدید می‌آورد: «لِّنُحْيِيَ بِهِ بَلْدَةً مَّيْتًا وَنُسْقِيَهُ مِمَّا خَلَقْنَا أَنْعَامًا وَأَنَاسِيَّ كَثِيرًا» (آیه ۴۹).
It is important to look at the last two verses very carefully: “We cause pure water to descend from the skies.” (Verse 48) We note how the concept of purity and purification points to the life brought about by rain: “so that with it We may bring dead land to life and give drink to a countless number of Our creation, beasts as well as human.” (Verse 49)
بدین ترتیب، زندگی بُعد دیگری از پاکی به خود می‌گیرد، زیرا خداوند می‌خواهد زندگی انسان، و در واقع همهٔ حیات روی زمین، از پلیدی پاک باشد. از این رو، او چهرهٔ زمین را با آبی پاک می‌شوید که زمین مرده را زنده میکند، و همچنین نوشیدنیِ پاکی برای همهٔ موجودات است.
Thus, life is given an added aspect of purity, because God wants human life, and indeed all life on earth, to be pure of evil. Thus, He washes the face of the earth with pure water that brings life to an otherwise dead land, and which also serves as a pure drink for all creatures.