سوره اپنی داستانوں کو بیان کر چکی ہے اور ان پر اپنے براہِ راست تبصرے بھی دے چکی ہے۔ اب وہ پیغمبرﷺ اور ان مٹھی بھر مومنوں سے خطاب کرتی ہے جو اس وقت آپ کے ساتھ ہو لیے تھے جب آپ ابھی مکہ میں تھے۔ یہ خطاب اس وقت کیا جا رہا ہے جب نبیﷺ کو آپ کے آبائی شہر سے نکال دیا گیا تھا، آپ کی قوم آپ کے تعاقب میں تھی اور آپ کو قتل کرنا چاہتی تھی، اور آپ ابھی اپنے نئے مرکز مدینہ تک نہیں پہنچے تھے۔ آپﷺ الجُحفہ میں تھے، مکہ کے قریب، جہاں خطرہ بہت قریب تھا۔ آپﷺ کی نگاہیں بار بار اپنے اس آبائی شہر کی طرف اٹھتیں جس سے آپﷺ کو بے حد محبت تھی۔ آپﷺ نے اسے صرف اپنے پیغام کی خاطر چھوڑا تھا۔ ورنہ مکہ وہ جگہ تھی جہاں آپﷺ نے اپنی ساری زندگی گزاری تھی، وہ جگہ جو آپﷺ کی یادوں کا مسکن تھی، اور جہاں آپﷺ کے رشتہ دار رہتے تھے۔

The sūrah has told its stories and given its direct comments on them both. Now it addresses the Prophet and the small band of believers who followed him when he was still in Makkah. This address is made when the Prophet had been driven out of his home town, was being chased by his people who wanted to kill him, and had not yet reached his new base, Madinah. He was at al-Juĥfah, close to Makkah where the danger was very close. His eyes frequently turned to his home town which he so dearly loved. He only left it for the sake of his message. Otherwise, Makkah was the place where he had spent all his life, the place of his memories, and where his relatives lived.

در این وضعیت دشوار به او گفته می‌شود: «آن‌کس که قرآن را بر تو واجب کرده است، قطعاً تو را به جایگاه بازگشت باز خواهد گرداند.» (آیه ۸۵) خداوندی که قرآن و مأموریت ابلاغ پیام خود را به تو عطا کرده است، تو را رها نخواهد کرد و نخواهد گذاشت که کافران تو را از جایگاه و شهر زادگاهت بیرون برانند. او نخواهد گذاشت که آنان اراده خود را بر تو تحمیل کنند یا مؤمنانی را که با تواند ستم کنند. او قرآن را بر تو واجب کرده است تا در زمانی که خود مصلحت بداند، از طریق آن تو را یاری کند. اگر امروز بیرون رانده شوی و از هر سو تعقیب گردی، قطعاً با یاری بزرگ‌تری بازخواهی گشت.

In this desperate situation he is told: “He who has made the Qur’ān binding on you will surely bring you back to the place of return.” (Verse 85) God, who has given you the Qur’ān and the task of delivering His message will not abandon you, or allow the unbelievers to chase you out of your place and home town. He will not allow them to impose their will on you or to oppress the believers with you. He has made the Qur’ān binding on you so as to give you support through it at the time He judges to be right. If you are driven out today and being chased in all directions, you will certainly return with larger support.

خداوند، در حکمت بی‌پایان خود، این وعدهٔ راستین را در چنین زمان پرفشاری به بندهٔ خود، محمد ﷺ عطا کرد تا او با دلگرمی، اطمینان و آرامشی که از وعدهٔ خداوند می‌یابد، راه خود را ادامه دهد. او کوچک‌ترین شکی در تحقق وعدهٔ خداوند به خود راه نمی‌دهد.

God, in His infinite wisdom, decided to give Muhammad, His servant, this true promise at such a stressful time, so that he could go along his way comforted, confident and reassured by God’s promise. He does not entertain the slightest doubt that God’s promise will come true.