در مقدمهٔ نخستین سوره در این جلد، که سی‌امین جزء قرآن کریم را تشکیل می‌دهد، چنین آمده است که سوره‌های آن «همچون کوبیدنی پیوسته و نیرومند بر دری هستند، یا فریادهایی بلند و پی‌درپی که کسانی را که در خواب عمیق فرو رفته‌اند، یا کسانی را که مست‌اند و هوش از سر بیرون رفته، یا در کاباره‌ای هستند و غرق در رقص و سرگرمی‌اند، بیدار کنند. کوبه‌ها و فریادها یکی پس از دیگری می‌آیند: بیدار شو! به اطراف خود بنگر! بیندیش! تأمل کن! خدایی هست! برنامه‌ریزی، آزمون، مسئولیت، حسابرسی، پاداش، کیفر سخت و سعادت پایدار هست.» سورهٔ حاضر نمونهٔ بارزی از این ویژگی‌هاست. لحنش تند و برنده است. صحنه‌های ترسیم‌شده، آهنگ برگزیده، آواهای واژه‌ها و معانی آنها، همه به این تندی لحن کمک می‌کنند. این صحنه‌ها شامل مهمان شبانه، ستاره‌ای که با درخشش خود می‌شکافد، آب جوشان، باران بازگشته و زمین شکافته‌شده است. معانی آن شامل مراقبت از جان‌ها است: «برای هر جانی نگهبانی است که بر آن مراقبت می‌کند»؛ ناتوانی و نبود یاوری: «در روزی که اسرار درون آزموده شود، انسان نه نیرویی دارد و نه یاوری»؛ و جدیّت کامل:

It is stated in the introduction to the first sūrah in this volume, which forms the thirtieth part of the Qur’ān, that its sūrahs are “like a persistent and strong knocking on a door, or a series of loud shouts seeking to awaken those who are fast asleep, or those who are drunk and have lost consciousness, or are in a night club, completely absorbed in their dancing or entertainment. The knocks and the shouts come one after the other: Wake up! Look around you! Think! Reflect! There is a God! There is planning, trial, liability, reckoning, reward, severe punishment and lasting bliss.” The present sūrah is a typical example of these qualities. Its tone is sharp. The scenes portrayed, the rhythm chosen, the sounds of the individual words and their meanings — all contribute to this sharpness of tone. The scenes include the night visitor, the star piercing with brightness, the gushing water, the returning rain and the splitting earth. The meanings include watching over souls: “For every soul there is a guardian who watches over it”; the lack of strength and help: “On the day when consciences are tried, man shall be helpless, with no supporter”; the complete seriousness:

«این سخنی قاطع است و هیچ شوخی در آن نیست.» همین ویژگی‌ها در هشدارهایی که این سوره می‌دهد نیز دیده می‌شود: «ایشان نیرنگ‌های بسیاری می‌اندیشند، و من نیز تدبیر خود را دارم. پس کافران را مهلت ده و اندکی آنان را به حال خود واگذار.» میان صحنه‌های جهان که این سوره ترسیم می‌کند و حقایقی که بیان می‌دارد، هماهنگی کامل برقرار است. این هماهنگی با تأمل دقیق در سوره به‌روشنی آشکار می‌گردد.

“This is surely a decisive word; it is no idle talk.” The same characteristics apply to the warnings given in this sūrah: “They devise many an artful scheme, but I too have My schemes. So give respite to the unbelievers; leave them alone for a while.” There is complete harmony between the scenes of the universe portrayed in the sūrah and the facts it states. This harmony becomes abundantly clear when the sūrah is carefully considered.

«سوگند به آسمان و به کوبندۀ شب. و تو چه دانی که کوبندۀ شب چیست؟ آن ستارۀ درخشانی است که تاریکی را می‌شکافد. برای هر نفسی نگهبانی است که بر آن مراقبت می‌کند.» (آیات ۱ تا ۴) این سوگند تصویری از جهان و حقیقتی از ایمان را در بر دارد. آغاز آن با یاد کردن از آسمان و کوبندۀ شب است و با شکلی از تعجب‌آوردن که در قرآن آشناست دنبال می‌شود: «و تو چه دانی که کوبندۀ شب چیست؟» (آیۀ ۲)

“By the heaven and by the night visitor. Would that you knew what the night visitor is! It is the star that pierces through darkness. For every soul there is a guardian who watches over it.” (Verses 1-4) This oath includes a scene of the universe and a fact of faith. It opens by mentioning heaven and the night visitor and follows with a form of exclamation made familiar in the Qur’ān; “Would that you knew what the night visitor is!’ (Verse 2)

این تعجب‌برانگیز است که این تعبیر چنین القا می‌کند که گویی مرموز و فراتر از توضیح است.

This exclamation gives the impression that it is mysterious, beyond explanation.

قرآن سپس ماهیت و شکل خود را بیان می‌کند: «آن ستاره‌ای است که در تاریکی نفوذ می‌کند.» (آیهٔ ۳) پرتوهای نافذ و قدرتمند آن با سرعت از میان تاریکی اطراف عبور می‌کنند. این توصیف بر همهٔ ستارگان صدق می‌کند و نیازی نیست آن را به ستاره‌ای خاص نسبت دهیم. کلیّت در این گونه بافت‌ها سودمندتر است. بنابراین معنا چنین است: سوگند به آسمان و ستارگانش که تاریکی را می‌شکافند و از آن پردهٔ فراگیر که همهٔ چیز را می‌پوشاند نفوذ می‌کنند. بدین ترتیب، این اشاره بر حقایقی که در این سوره بیان شده و صحنه‌هایی که ترسیم می‌کند، روشنایی خاص خود را می‌افکند.

The Qur’ān then states its nature and form: “It is the star that pierces through darkness.” (Verse 3) Its powerful, penetrating rays travel at speed through the surrounding darkness. The description applies to all stars. There is no need to attach it to a particular one. Generality is more useful in this kind of context. Thus, the meaning sounds as follows: By heaven and its stars which pierce darkness and penetrate through that veil covering all things. Thus, this reference sheds its own light on the facts outlined in this sūrah and the scenes it portrays.

خداوند به آسمان و ستارهٔ درخشانش سوگند یاد می‌کند که هر نفسی نگهبانی دارد که خداوند او را بر آن گماشته است تا مراقب آن باشد: «برای هر نفسی نگهبانی است که مراقب آن است.» (آیهٔ ۴) این بیانگر تأکیدی قوی است بر اینکه عاملی از سوی خداوند بر هر نفسی گماشته شده تا آن را پاسداری کند و کردار و اندیشه‌های آن را ثبت نماید. این مراقبت از آن رو بر نفس است که اندیشه‌ها و رازهایی که مسئول عمل و پاداش‌اند، در آن نهفته‌اند. بدین ترتیب، انسان‌ها آزاد نیستند که هر گونه بخواهند در زمین پرسه بزنند.

God swears by heaven and its piercing stars that every soul has an observer appointed by Him to watch over it: “For every soul there is a guardian who watches over it.” (Verse 4) This implies a strong assertion that there is an agent appointed by God to watch over every soul and keep a record of its actions and thoughts. The watch is over the soul because it is there that thoughts and secrets which are responsible for action and reward lie. Thus, people are not left to roam about the earth as they wish.

این لمسهٔ آغازین که روحِ انسان را با جهان پیوند می‌دهد، با لمسهٔ دیگری دنبال می‌شود که بر حقیقتِ آفرینشِ منظم و طرحِ عمدیِ الهی تأکید دارد؛ همان چیزی که خداوند به آسمان و «طارق» (شب‌رَو) سوگند یاد کرده است. مراحلِ نخستینِ آفرینشِ انسان دلیلی بر این حقیقت است و نشان می‌دهد که انسان همچون چیزی ناچیز فراموش نشده است: «پس انسان بنگرد که از چه آفریده شده است. از آبی جهنده آفریده شده است؛ که از میان پشت و استخوان‌های سینه بیرون می‌آید.» (آیات ۵-۷)

This opening touch, which unites the human soul with the universe, is followed by another which emphasizes the truth of organized creation and deliberate planning to which God has sworn by the heaven and the night visitor. The early stages of man’s creation constitute a proof of this fact and suggest that man is not forgotten as something insignificant: “Let man then reflect: of what he is created. He is created of gushing water; he issues from between the loins and the chest bones.” (Verses 5-7)

با انسان باید بیندیشد که از چه آفریده شده و سرانجام چه شده است. فاصله‌ی بسیار زیادی میان منشأ و محصول نهایی وجود دارد؛ میان آب جهنده و انسان خردمند و عاقلی که دارای دستگاه‌های ارگانیک، عصبی، ذهنی و روانی بسیار پیچیده و پیشرفته است. اشاره به این فاصله‌ی بزرگی که آب جهنده برای تبدیل شدن به موجودی ارتباط‌گیرنده از آن می‌گذرد، نشان می‌دهد که نیرویی فراتر از حوزه‌ی انسان وجود دارد که آن سیال بی‌شکل و ناتوان را در سفر شگفت‌انگیز و چشمگیرش به حرکت درمی‌آورد تا اینکه به شکل نهایی باشکوهش درآید. این امر دلالت دارد بر اینکه نگاهبانی از سوی خدا گماشته شده است تا از آن نطفه‌ی مرطوب مراقبت کند و آن را در این سفر شگفت‌انگیزش راهنمایی نماید.

Let man consider his origins and what has become of him. It is a very wide gulf which divides the origins from the final product, the gushing water from man the intelligent, rational being with his highly sophisticated organic, neurological, mental and psychological systems. The reference to this great gulf which the gushing water crosses in order to be made into a communicating being suggests that there is a power beyond the province of man which moves that shapeless and powerless fluid along its remarkable and impressive journey until it is shaped into its magnificent ultimate form. It implies that there is a guardian appointed by God to look after that moist germ, and to guide it through its remarkable journey.

این سلول بارورکننده که در هر انزال میلیون‌ها عدد از آن وجود دارد، زیر میکروسکوپ به سختی دیده می‌شود. این موجودی است بی‌پشتیبان، بی‌عقل و بی‌اراده. اما همین که در رحم جایگزین می‌شود، به جستجوی غذا می‌پردازد. دست نگهبان خداوند، او را به ویژگی‌ای مجهز می‌کند که به کمک آن، بافت پوشاننده رحم را که پیرامون اوست به حوضچه‌ای از خون تبدیل می‌کند و بدین ترتیب غذای تازه‌ای برای او فراهم می‌آورد. هنگامی که از دسترسی به غذا مطمئن شد، فرایند دیگری از تقسیم مداوم را برای تولید سلول‌های تازه آغاز می‌کند. این موجود بی‌شکل و ناتوان که نه عقل دارد و نه اراده، دقیقاً می‌داند چه می‌کند و چه می‌خواهد. دست نگهبانی که بر او نظارت دارد، هدایت، دانش، توان و اراده‌ای به او می‌بخشد تا راه خود را بشناسد. وظیفه او این است که هر گروه از سلول‌های تازه‌تولیدشده را به ساختن بخشی از بنای باشکوه پیکر انسان تخصص دهد. یک گروه به تولید اسکلت می‌پردازد؛ گروه دیگری عضلات را می‌سازد؛ گروه سوم دستگاه عصبی را و گروه چهارم دستگاه لنفاوی را. همین قاعده درباره هر بخش اصلی ساختار انسان صادق است. اما کار به این سادگی نیست: این کار مستلزم درجه بالاتری از تخصص است؛ زیرا هر استخوان، هر عضله و هر عصب یگانه است و با هر یک از دیگران متفاوت. این ساختار با دقت طراحی شده و دامنه گسترده‌ای از کارکردها دارد. از این‌رو، هر گروه از سلول‌ها که در ساختن این بنا وظیفه تعیین‌شده خود را دنبال می‌کند، یاد می‌گیرد که به زیرمجموعه‌های تخصصی تقسیم شود که هر کدام کارکرد ویژه‌ای در ساختار کلی دارد. هر سلول کوچک راه، مقصد و کارکرد خود را می‌شناسد. آن سلول‌هایی که وظیفه ساختن چشم را بر عهده دارند، می‌دانند که چشم باید در صورت باشد و نمی‌تواند در شکم یا پا یا بازو قرار گیرد، با وجود آن‌که هر یک از این جایگاه‌ها برای ساختن چشم مکانی مناسب است. اگر نخستین سلولی که مأمور ساختن چشم بود از مسیر خود منحرف می‌شد و در هر یک از این مکان‌ها قرار می‌گرفت، مأموریتش را انجام داده و در آنجا چشمی می‌ساخت. اما هنگامی که به مأموریت خود می‌رود، تنها به همان نقطهٔ دقیقی می‌رود که برای چشم تعیین شده است. پس چه کسی به این سلول گفته است که این ساختار باید چشمش را در آن نقطهٔ خاص داشته باشد؟ این خداوند نگهبان مراقب است که آن را هدایت می‌کند، از آن مراقبت می‌کند و راهش را به آن نشان می‌دهد.

شاید در ذهن برخی افراد هنوز تردیدهایی وجود داشته باشد که این امر ممکن است رخ دهد. از این رو، سوره برای جدی بودن آن سوگند یاد می‌کند. همان‌گونه که در آغاز سوره دیدیم، این ادعا را به جهان هستی پیوند می‌دهد: «سوگند به آسمان که باران بازگرداننده دارد، سوگند به زمین که شکافنده [گیاهان] است، که این سخنی قاطع است و شوخی نیست.» (آیات ۱۱ تا ۱۴)

There may be some lingering doubts within some people’s minds that this could happen. Therefore, the sūrah gives an oath to its seriousness. It adds a link between this assertion and the universe at large, as we saw at the opening of the sūrah: “By the heaven with its returning rain, by the earth ever splitting with verdure, this is surely a decisive word; it is no idle talk.” (Verses 11-14)

بارانی که بارها و بارها از آسمان فرو می‌بارد و گیاهی که زمین را می‌شکافد و سر برمی‌آورد، دو تصویرند که یکی از بسیار جلوه‌های حیات را توصیف می‌کنند؛ حیات گیاهان و سرچشمه‌های آن. آبی که از آسمان فرو می‌ریزد و سبزه‌ای که از زمین می‌روید، شبیه نوزادی‌اند که به جهان می‌آید و از میان صلب‌ها می‌گذرد و از تاریکی رحم بیرون می‌جهد. این همان حیات است، همان صحنه و همان حرکت. این یک نظام واحد است که به آفریدگاری اشاره دارد که هیچ همتایی ندارد.

The rain which comes from the sky again and again and the vegetation which splits the earth and springs forth are two images describing one of the many manifestations of life, the life of plants and their origins. Water which pours down from heaven and verdure which springs out from the earth, are akin to the infant coming into the world, passing between the loins springing out from the darkness of the womb. It is the same life, the same scene, the same movement. It is one system pointing to the Maker who has no competitors.

تصویرِ باران و سبزه‌زار، شباهتی با تصویرِ آن مهمانِ شبانه ندارد؟ همان ستارهٔ سوزان که پرده‌ها و حجاب‌ها را می‌شکافد. همچنین شبیه صحنه‌ای است که در آن وجدان‌ها بازجویی می‌شوند و هر آنچه پنهان است آشکار می‌گردد. باز هم همان گونه ساختاری است که از آفریدگار سخن می‌گوید. خداوند به این دو آفرینش و این دو رویداد سوگند می‌خورد: آسمانِ بازگردانندهٔ باران‌ها، و زمینی که با سبزه شکافته می‌شود. تأثیرِ صحنهٔ ترسیم‌شده با آهنگ کلام درمی‌آمیزد و نُتی قوی از قطعیت و تصمیم‌گیری می‌نوازد. سوگند بر این است که این سخن، یا به‌طور کلی قرآن، که بیان می‌کند مردم برای رویارویی با آزمون به زندگی بازخواهند گشت، کلام قاطعی است که هیچ بیهوده‌گویی‌ای را برنمی‌تابد. این سخن به هر بحث، شک و تردیدی پایان می‌دهد. سخنی راست و نهایی است که هم آسمانِ بازگرداننده‌ی باران و هم زمینِ شکافته‌شده با سبزه بر آن گواه‌اند. چون این بیانیهٔ نهایی دربارهٔ بازگشت و آزمون ایراد می‌شود، خطاب به فرستادهٔ خداوند ﷺ می‌آید. در زمان نزول وحی، او در مکه تنها چند مؤمن داشت که او را یاری می‌کردند. آنان بار دشمنی مشرکان و توطئه‌های ایشان علیه پیام اسلام را تحمل می‌کردند. مشرکان بی‌وقفه می‌کوشیدند تا این دعوت را خاموش کنند. این خطاب به پیامبر ﷺ برای دلگرمی و آرامش دادن به ایشان است، و نیز برای خوار شمردن آنچه نیرنگ‌بازان می‌اندیشند. بیان می‌کند که نقشه‌کشی آنان جز موقت نیست؛ نبرد در دست خداوند و زیر فرمان اوست. پس پیامبر ﷺ پایداری کند و شکیبا باشد، و خود او و مؤمنان آسوده‌خاطر باشند: «آنان نیرنگ‌های بسیاری می‌اندیشند، و من نیز تدبیرهایی دارم. پس به کافران مهلت بده؛ اندکی آنان را به حال خود واگذار.» (آیات ۱۵-۱۷)