در این بخش سوره همچنان به بحث درباره جنبه‌هایی می‌پردازد که حقانیت یگانگی خداوند را تأیید می‌کنند، مانند تنوع شگرف آفرینش، کمال نعمت‌های خداوند و علم مطلق او به همه چیز. با این حال، در این بخش، موضوع قیامت برجسته شده است. «الساعۃ» که در قرآن به معنای گردآمدن و حسابرسی در روز داوری است، از جمله رازهایی است که خداوند آن را تنها برای خود نگه داشته است. این بخش به رازهای پنهان گوناگون آفرینش خداوند در آسمان‌ها و زمین، در وجود انسان‌ها و در سراسر جهان گسترده اشاره می‌کند. یکی از این رازها به «ساعت» مربوط است که زمان وقوع آن تنها نزد خداوند معلوم است. او آن را به آسانی کنترل می‌کند: «و کار قیامت جز چون چشم بر هم زدنی یا نزدیک‌تر نیست.» (آیه ۷۷) راز دیگر به آنچه در رحم‌های مادران آفریده می‌شود مربوط است. تنها خداوند است که جنین را از رحم بیرون می‌آورد، در حالی که هیچ آگاهی‌ای از جهانی که به آن پا می‌گذارد ندارد. و نیز اوست که نعمت شنیدن، دیدن و اندیشیدن را به انسان‌ها عطا می‌کند. این‌ها نعمت‌هایی هستند که سزاوار سپاس‌گزاری‌اند. سوره همچنین به پرندگان و چگونگی برخورداری آن‌ها از توانایی پرواز اشاره می‌کند. بی‌گمان، آن‌ها در میان آسمان جز به دست خداوند بر فراز نگه داشته نمی‌شوند.

In this passage the sūrah continues its discussion of the aspects confirming the truth of God’s oneness, such as the great variety of creation, the perfection of God’s blessings and His absolute knowledge of all things. However, in this passage, prominence is given to the question of resurrection. The Last Hours which is a Qur’ānic expression denoting the gathering and reckoning on the Day of Judgement, is one of the secrets which God keeps to Himself. The passage refers to the different hidden secrets of God’s creation in the heavens and the earth, in human beings and across the wide universe. One of these relates to the Last Hour, whose timing is known to God alone. He controls it with ease: “The advent of the Last Hour will be accomplished in a twinkling of an eye, or closer still.” (Verse 77) Another secret relates to what is created in the wombs of females. It is God alone who lets the foetus come out of the womb, with no knowledge whatsoever of the world it comes into. It is He also who gives human beings the blessings of hearing, seeing and thinking. These are favours which deserve gratitude. The sūrah also refers to the birds and how they are given the ability to fly. Needless to say, they are held aloft in mid-air by none other than God.

این پس از آن ارجاعی است به برخی نعمت‌های مادی که به بشر عطا شده است. این نعمت‌ها با اسرار یادشده پیش‌گفته مرتبط‌اند. از جمله‌ی آن‌ها نعمت مسکن، آرامش، سایه و پناه در خانه‌های ساخته‌شده از خشت و گل و در خیمه‌ها و سراپرده‌های موقت ساخته‌شده از پوست حیوانات است.

This is followed by a reference to some material blessings given to mankind. These are relevant to the aforementioned secrets. They include the blessings of abode, rest, shade and shelter in built up homes and temporary dwellings made of animal skin.

از آنِ خداست غیبِ آسمان‌ها و زمین. کارِ قیامت جز به چشم‌برهم‌زدنی، یا نزدیک‌تر از آن، نخواهد بود. بی‌گمان خدا بر هر چیزی تواناست. (آیهٔ ۷۷)

To God belongs the hidden secrets of the heavens and the earth. The advent of the Last Hour will be accomplished in a twinkling of an eye, or closer still. God has power over all things. (Verse 77)

معاد یکی از مسائل اساسی ایمان است که در همه دوره‌ها و میان همه امت‌ها بحث‌ها و اختلاف‌نظرهای فراوانی را برانگیخته است. هر یک از پیامبران خدا ناچار بود با این مسئله روبه‌رو شود.

Resurrection is an essential question of faith that has attracted much controversy in all periods and communities. Every one of God’s messengers had to deal with it.

اما این امر نیز از جمله‌ی اموری است که تنها در حیطه‌ی دانش خداوند قرار دارد: «و نزد اوست کلیدهای غیب، جز او کسی آن‌ها را نمی‌داند.» انسان‌ها در برابر پرده‌های ضخیم غیب، یا دانش پنهان خداوند، می‌ایستند و از ناتوانی و کم‌توانی خود آگاهند. ممکن است دانش بزرگی از جهان خود داشته باشند و بتوانند بسیاری از گنجینه‌های زمین و منابع و توانمندی‌های آن را کشف کنند، اما حتی بزرگ‌ترین دانشمندان بشری در برابر دانستن آینده‌ی نزدیک و دور درمانده می‌مانند.

Yet it is part of the realm of what is known to God alone: “To God belongs the hidden secrets of the heavens and the earth.” People stand before the thick curtains of ghayb, or God’s hidden knowledge, aware of their inability and inadequacy. They may have great knowledge of their world, and may be able to discover much of the treasures of the earth and its resources and potentials, but even the greatest human scientists stand helpless when it comes to the knowledge of the immediate and distant future.

او نمیداند که لحظهٔ بعد چه پیش خواهد آمد، و آیا وقتی نفس بعدی را به درون کشید، خواهد توانست آن را بیرون دهد. انسان ممکن است آرزوهای بلندی در سر داشته باشد که به سوهای گوناگون کشیده میشوند، با این حال سرنوشتش پشت پردهٔ دانش خود خداوند پنهان میماند. او خود هیچ وسیلهای برای دانستن زمان فرا رسیدن اجلش ندارد. با این همه، ممکن است همان لحظهٔ بعد فرا رسد و او از مردگان باشد. در حقیقت، یکی از جلوههای لطف خداوند نسبت به انسانها این است که از آنچه فراتر از لحظهٔ کنونی روی خواهد داد هیچ نمیدانند. همین نادانیِ آنان امید به ایشان میبخشد و آنان را وامیدارد که به کار و تولید ادامه دهند.

He simply does not know what will happen the next moment, and whether, when he has taken the next breath in, he will be able to breathe out. A human being may entertain high hopes, stretching in different directions, yet his destiny remains behind the curtain of God’s own knowledge. He himself has no means of knowing when his time will come. Yet it may come the next moment and he will be among the dead. It is in fact an aspect of God’s grace bestowed on human beings that they do not know anything of what will take place beyond the present moment. Their lack of knowledge gives them hope and urges them to continue to work and produce.

در میان شگفتی‌هایی که بر قدرت بی‌پایان خداوند و چیرگی او بر همهٔ آنچه در جهان هستی است گواهی می‌دهد، یکی هم هست که هر روز می‌بینیم و چندان به آن نمی‌اندیشیم. این توانایی پرندگان در پرواز است: {آیا به پرندگان ننگریسته‌اند که چگونه در فضای میان آسمان و زمین بال می‌گشایند؟ جز خداوند کسی آنها را در هوا نگه نمی‌دارد. در این نشانه‌هایی است برای مردمی که ایمان می‌آورند.} (آیهٔ ۷۹) از بس که دیدن پرندگان در حال پرواز برای ما آشنا شده است، به شگفتی شگرفی که پروازشان در بر دارد توجه نمی‌کنیم. ذهن ما تا زمانی که به آن آگاهانه توجه نکنیم و با چشم شاعری تیزبین که می‌خواهد هر جزئیات و ظرافتی را دریابد در آن ننگرد، به آن نمی‌اندیشد. آیه روشن می‌سازد که هنگام پرواز پرندگان، «جز خداوند کسی آنها را در هوا نگه نمی‌دارد». او این کار را از راه قوانین طبیعت انجام می‌دهد؛ قوانینی که پرندگان را توانا به پرواز می‌سازند و جوّ اطراف ما را برای پرواز آنها مناسب می‌کنند. این قوانین اوست که پرندگان را در میان آسمان نگه می‌دارد و آنها را بی‌هراس از سقوط، به سلامت در هوا شناور می‌سازد: {در این نشانه‌هایی است برای مردمی که ایمان می‌آورند.} (آیهٔ ۷۹)

Among the wonders that testify to God’s limitless power and His control of everything in the universe is one that we see every day without giving it much thought. This is the ability of birds to fly: “Do they not see the birds and how they are enabled to fly in mid-air? None but God holds them aloft. In this there are signs for people who will believe.” (Verse 79) Because it is so familiar to us to see birds flying in mid- air, we do not pay attention to the fascinating wonder their flying involves. Our minds do not give it much thought unless we are fully alerted to it, contemplating it with the eye of a talented poet seeking to capture every detail and nuance. The verse makes it clear that as the birds fly, “none but God holds them aloft.” He does so through His laws of nature, which make the birds able to fly and make the atmosphere around us amenable for their flight. It is His laws that keep the birds in mid-air, floating safely, without fear that they may fall: “In this there are signs for people who will believe.” (Verse 79)

دل مؤمن دلی است که شگفتیهای آفرینش را درک میکند، با شگفتی به آنها مینگرد و احساساتش را با عبادت و تسبیح خداوند، آفریدگار همه چیز، ابراز میکند. مؤمنانی که در بیان اندیشهها و احساساتشان توانایی دارند، در توصیف شگفتیهای آفرینش خداوند شاهکارهایی از هر نوع پدید میآورند. آنان همچنین احساسات خود و چگونگی تأثیرپذیری خویش هنگام نگریستن به موجودات گوناگون را توصیف میکنند. هیچ شاعری اگر دلش با نور ایمان روشن نشده باشد، نمیتواند با آثار آنان برابری کند.

A believer’s heart is one which appreciates the wonders of creation, looks at them with awe and expresses his feelings with worship and glorification of God, the Creator of all things. Believers who are talented in expressing their thoughts and feelings write masterpieces of every type in describing the wonders of God’s creation. They also describe their own feelings and how they are touched when they look at different creatures. No poet can rival their work if his heart is not kindled by the light of faith.

همان‌گونه که در آغاز این بخش از قیامت، یعنی زمانی که روز رستاخیز فرا می‌رسد، سخن به میان آمده است، در اینجا تصویری از آنچه در انتظار کافران خواهد بود، به ما داده می‌شود.

As the Last Hour when the Day of Judgement arrives is mentioned at the beginning of this passage, we are given here an idea of what awaits the unbelievers when it comes.

روزی که از هر امتی گواهی از خودشان برمی‌انگیزیم و تو را گواه بر اینان قرار می‌دهیم... (این ترجمه باید همان متن انگلیسی باشد و به صورت وفادار و طبیعی ترجمه شود.) روزی که از هر امتی شاهدی از خودشان برمی‌انگیزیم، آنگاه به کافران اجازهٔ عذرخواهی داده نمی‌شود و نه اجازهٔ توبه و جبران. و چون ستمکاران عذاب را ببینند، نه از آن کاسته می‌شود و نه به آنان مهلتی داده خواهد شد. و چون کسانی که برای خدا شریک قرار دادند، شریکانشان را ببینند، می‌گویند: «پروردگارا، اینان همان شریکانی هستند که ما به جای تو آنان را می‌خواندیم.» اما آنان سخن‌شان را به سویشان بازمی‌گردانند و می‌گویند: «قطعاً شما دروغگو هستید.» در آن روز، آنان تسلیم خدا می‌شوند و آنچه را که برمی‌ساختند، از دست‌شان می‌رود. و بر کسانی که کفر ورزیدند و مردم را از راه خدا بازداشتند، به کیفر فسادی که می‌کردند، عذابی بر فراز عذابی خواهیم افزود. (آیات ۸۴ تا ۸۸)

One day We will raise up a witness from every community, but then the unbelievers will not be allowed to make pleas, nor will they be allowed to make amends. And when the wrongdoers actually see the suffering [that awaits them], it will in no way be mitigated for them, nor will they be granted respite. And when those who associate partners with God will see their [alleged] partners, they will say: ‘Our Lord, these are our partners whom we used to invoke instead of You.’ But they will throw their word back at them, saying: ‘You are indeed liars. ‘On that day, they shall proffer submission to God; and all their inventions will have forsaken them. Upon those who disbelieve and debar others from the path of God We will heap suffering upon suffering in punishment for all the corruption they wrought. (Verses 84-88)

صحنه با فراخوانده شدن پیامبران به عنوان گواه آغاز می‌شود؛ آنان به شرح رفتاری که از قوم خود هنگام ابلاغ پیام‌های خدا به ایشان دیده‌اند، می‌پردازند. کافران در آنجا حضور خواهند داشت، در حالی که اجازه سخن گفتن، عذرخواهی یا استدلال آوردن ندارند. آنان نمی‌توانند برای خشنود ساختن پروردگارشان جبران کنند، زیرا دیگر دیر شده است. این زمان حسابرسی و تعیین سرنوشت‌هاست. «و چون ستمکاران عذاب را ببینند، نه از ایشان کاسته می‌شود و نه به آنان مهلتی داده می‌شود.» (آیه ۸۵)

The scene begins with the prophets being called as witnesses, giving their accounts of the treatment they received from their peoples when they conveyed God’s messages to them. The unbelievers will be standing there, not permitted to speak or make any plea or argument. They will not be allowed to make amends in order to satisfy their Lord, for it is too late to do so. It is a time for reckoning and the determination of fates. “And when the wrongdoers actually see the suffering [that awaits them], it will in no way be mitigated for them, nor will they be granted respite.” (Verse 85)