فرشتگان گفتند: «ای مریم، خدا تو را به کلمه‌ای از جانب خود، که نامش مسیح عیسی پسر مریم است، مژده میدهد؛ او در دنیا و آخرت آبرومند است و از مقربان درگاه خداست. او در گهواره و در بزرگی با مردم سخن خواهد گفت و از شایستگان خواهد بود.» مریم گفت: «پروردگارا! چگونه مرا فرزندی خواهد بود، در حالی که هیچ مردی به من دست نزده است؟» [فرشته] پاسخ داد: «همین‌گونه است. خدا هر چه بخواهد می‌آفریند. وقتی چیزی را اراده کند، تنها به آن میگوید: "باش"، و آن میشود. و او را کتاب و حکمت و تورات و انجیل را خواهد آموخت، و او را پیامبری برای بنیاسرائیل قرار خواهد داد. من از جانب پروردگارتان نشانهای برای شما آوردهام: از گل برای شما به شکل پرندهای میسازم، سپس در آن میدمم و به اذن خدا پرندهای زنده خواهد شد. کور مادرزاد و مبتلا به پیسی را شفا میدهم، و به اذن خدا مردگان را زنده میکنم. آنچه را میخورید و آنچه را در خانه‌های خود ذخیره میکنید، به شما خبر میدهم. قطعاً در اینها برای شما نشانهای است، اگر مؤمن باشید.» (آیات ۴۵ تا ۴۹)
The angels said: ‘Mary, God sends you the happy news, through a word from Him, [of a son] whose name is the Christ, Jesus, son of Mary, honoured in this world and in the life to come, and shall be among those who are favoured by God. He shall speak to people in his cradle, and as a grown man, and shall be of the righteous.” Said she: “My Lord! How can I have a son when no man has ever touched me?” [The angel] answered: “Thus it is. God creates what He wills. When He wills a thing to be, He only says to it Be, and it is. He will teach him the book and wisdom, and the Torah and the Gospel, and will make him a messenger to the Israelites. I have brought you a sign from your Lord. I will fashion for you out of clay the likeness of a bird. I shall breathe into it and, by God’s leave, it shall become a living bird. I will heal the blind and the leper, and bring the dead back to life by God’s leave. I will announce to you what you eat and what you store up in your houses. Surely, in all this there as a sign for you, if you are truly believers. (Verses 45-9)
برای ذهن انسان، تولد عیسی بزرگ‌ترین معجزه‌ها باقی میماند. اما بر اساس اراده‌ی خداوند، که از هرگونه محدودیتی آزاد است، این امر چیز غیرعادی‌ای نیست.
To the human mind, Jesus’s birth remains the greatest of all miracles. According to God’s will, which is free of all restrictions, it is nothing out of the ordinary.
ما را خبر میدهند که مریم، از راه پاکی، عبادت و پرستش خالصانه، شایستگی یافت که این افتخار را دریافت کند و برای این رویداد بزرگ برگزیده شود. اکنون او برای نخستین بار این خبر را از زبان فرشتگان می‌شنود: «فرشتگان گفتند: ای مریم، خداوند تو را به کلمه‌ای از جانب خود بشارت میدهد [به فرزندی] که نامش مسیح عیسیٰ بن مریم است، در دنیا و آخرت آبرومند است و از مقربان [درگاه خدا] خواهد بود.» (آیه ۴۵) این خبری کامل است که تمام ماجرا را بازگو میکند. او این خبر را در قالب «کلمه‌ای» از جانب خدا دریافت میکند، یعنی مسیح عیسیٰ بن مریم. در ساختار جمله، نام «مسیح» جانشین عبارت «کلمه» شده است. با این حال، او در حقیقت همان «کلمه» است. این تعبیر در واقع چه معنایی دارد؟
We are told that Mary qualified, through purification, devotion and sincere worship, to receive this honour and to be chosen for this great event. Here she is receiving the news for the first time through the angels: “The angels said: Mary, God sends you the happy news, through a word from Him, [of a son] whose name is the Christ, Jesus, son of Mary, honoured in this world and in the life to come, and shall be among those who are favoured by God.’” (Verse 45) It is a complete piece of news which tells of the whole affair. She receives the news in a word from God, namely the Christ, Jesus, son of Mary. In the construction of the sentence, the name “the Christ” is a substitute for the term “a word”. Yet, he is indeed the “Word”. What does this expression actually mean?
این و نظایر این عبارات از اموری است که فراتر از درک انسانی ما قرار دارد. راهی برای تعیین دقیق معنای آنها وجود ندارد. ممکن است این عبارات بخشی از همان چیزی باشند که خداوند در آیهٔ پیشین این سوره به آن اشاره فرموده است: «اوست که کتاب را بر تو نازل کرد؛ بخشی از آن آیات محکم است که اصل کتاب‌اند و بخشی دیگر متشابه است. اما کسانی که در دلهایشان انحراف است، از متشابهات آن پیروی میکنند تا فتنه‌جویی کنند و در جستجوی تأویل آن برآیند.» (آیهٔ ۷) با این حال، اگر هدف ما فهمیدن این حقیقت باشد به گونه‌ای که دل‌های ما را همواره در پیوند مستقیم با خداوند و آفرینش کامل او، توانایی بی‌پایان و خواستِ بی‌قید و شرط او نگه دارد، موضوع بسیار ساده‌تر به نظر میرسد.
This and similar statements are of those matters which lie beyond our human perception. There is no way to determine what they precisely mean. They may be part of what God referred to in His earlier statement in the sūrah: “He it is Who has sent down to you the Book, containing verses which are clear and precise — and these are the essence of the Book — and others are allegorical. Those whose hearts have swerved from the truth pursue that part of it which is allegorical, seeking to create dissension and trying to give it an arbitrary meaning.” (Verse 7) The matter, however, appears to be much simpler if our purpose is to understand this fact in such a way which keeps our hearts in direct contact with God and His perfect creation, His limitless ability and unrestricted will.
خواست خداوند بر این بود که زندگی انسان با آفرینش آدم از گل آغاز شود.
It was God’s will that human life should start with the creation of Adam from clay.
چه خداوند آدم را مستقیماً از گِل آفریده باشد و چه از گِل، گونه‌ای پیشین را پدید آورده باشد که سپس تکامل یافته تا نوع انسان به وجود آید، هیچ تأثیری بر ماهیت آن رازی ندارد که تنها نزد خداوند معلوم است.
Whether He has made Adam directly from clay or He made from clay an earlier species which continued to develop until the humankind came into existence has no bearing whatsoever on the nature of the secret which remains known only to God.
یعنی آن رازِ حیات که به نخستین موجود زنده داده شد، یا به آدم اگر مستقیماً از گِلِ بیجان آفریده شده باشد. هر دو در ارتباط با کارِ خدا یکسان‌اند. هیچ‌یک از این دو نباید در تبیینِ هستی بر دیگری ترجیح داده شود.
That is, the secret of life which was given to the first living creature, or given to Adam if he was created directly out of lifeless clay. Both are the same in relation to God’s work. Neither should be considered preferable to the other in explaining existence.
این زندگی از کجا و چگونه پدید آمده است؟ یقیناً این چیزی است متفاوت از خاک و متفاوت از همه‌ی مواد بی‌جانی که در زمین موجود است. این چیزی است افزون، چیزی متمایز. این چیزی است که ویژگی‌هایی را پدید میآورد که هرگز در خاک، گل یا در هیچ ماده‌ی بی‌جانی یافت نمی‌شود. این راز چگونه پدید آمده است؟ اینکه ما آن را نمیدانیم، دلیلی نیست که وجود آن را انکار کنیم یا همچون کسانی که تنها به ماده باور دارند، به جدال‌های بی‌ارزش دست بزنیم.
Where has this life come from, and how? It is certainly something different from dust and different from all the lifeless materials available in the earth. It is something extra, something different. It is something which brings about certain aspects which can never be found in the dust, clay or in any lifeless material whatsoever. How has this secret come about? The fact that we do not know does not justify our denial of its existence or our indulging in petty arguments as those who believe only in matter do.
آنان در استدلال‌های خود چنان تنگ‌نظری‌ای را دنبال میکنند که هیچ انسان خردمندی، تا چه رسد به هر دانشمندی، نمیتواند آن را محترم بشمارد. واقعیت همچنان این است که ما نمیدانیم. تمام تلاش‌هایی که ما، انسان‌ها، با امکانات محدود خود برای تعیین منشأ حیات یا آغاز حیات از چیزی بیجان انجام داده‌ایم، هیچ نتیجه‌ای نداشته است.
They pursue their arguments with a narrow-mindedness which cannot be respected by any man of reason, let alone any scientist. The fact remains that we do not know. All the attempts which we, human beings, have made with our limited means to determine the origin of life, or to initiate life from something which is lifeless, have achieved nothing.
ما نمیدانیم، اما خدایی که حیات را بخشیده است، میداند. او به ما میگوید که حیات دمیدن روح او در چیزی است. همچنین میگوید که بخشیدن آن با یک کلمه از جانب او حاصل میشود: «باش، پس میشود.» این دمیدن روحانی چیست؟ چگونه روح در چیزی بیجان دمیده میشود تا به هستی آورده شود؟ این رازی است که خرد انسانی همچنان از درک آن ناتوان میماند. ما نمیتوانیم به آن فهم دست یابیم، زیرا این امر در حوزهٔ کار ما نیست. دانستن این پاسخها برای انسان در انجام رسالتی که خدا او را برای آن آفریده، یعنی سرپرستی زمین، سودی ندارد. او هرگز نیازی نخواهد داشت که حیات را از مرگ بیافریند. پس دانستن ماهیت حیات، یا ماهیت دمیدن روح الهی، یا چگونگی بخشیده شدن آن به آدم یا به نخستین آفریده در زنجیرهٔ موجودات زنده، چه ارزشی برای او دارد؟
We do not know, but God, Who has given life, knows. He tells us that life is a breathing of His spirit into something. He further tells us that giving it is achieved by a word from Him: “Be, and it is.” What is this spiritual breathing? How is spirit blown into something lifeless so as to bring it into existence? This is a secret which remains incomprehensible to human reason. We cannot achieve that understanding because it is not part of our business. To know these answers does not benefit man in the discharge of his mission for which God has created him, namely, to be in charge of the earth. He will never need to create life from death. Hence, what is the value to him of knowing the nature of life, or the nature of the breathing of the Divine spirit, or how it has been given to Adam or to the first creature in the chain of living beings?
خداوند متعال به ما می‌فرماید که دمیدن روح خویش در آدم است که به او جایگاه و امتیاز شریفش را بخشید، حتی برتر از فرشتگان. پس باید چیزی متفاوت از همان «حیات» صرف باشد که به کرم‌ها و میکروب‌ها داده شده است. این ما را به آن می‌رساند که انسان را نوعی آفرینش با هستی مستقل بدانیم. او در نظم کلی جهان جایگاهی ویژه دارد که با هیچ مخلوق دیگری مشترک نیست. البته این موضوع بلافصل بحث ما نیست. تنها این اشاره کوتاه را کردیم تا خواننده را از هرگونه شبهه‌ای که ممکن است در نتیجه مباحث پیرامون پیدایش انسان به وجود آید، برحذر داریم.
God tells us that the breathing of His spirit in Adam is what gave Adam his honourable place and distinction, even above the angels. It must be, then, something different from that mere “life” given to worms and germs. This leads us to consider man as a kind of creation with a separate existence. He has a special place in the general order of the universe which is not shared by any other creature. This, however, is not our immediate subject. We have only made this brief reference to it in order to warn the reader against any doubts which may arise as a result of arguments surrounding the advent of man.
آنچه در اینجا مهم است این است که خداوند ما را از آغاز پیدایش حیات آگاه میسازد. این موضوع که ما همچنان از درک ماهیت این راز ناتوانیم و نمی‌فهمیم چگونه به چیزی بیجان حیات دمیده میشود، اهمیتی ندارد.
What is important here is that God is telling us about the initiation of life. It does not matter that we remain unable to comprehend the nature of this secret or understand how life is breathed into something lifeless.
پس از آنکه آدم به آن شیوهٔ مستقیم پدید آمد، خداوند اراده کرد که برای تولیدمثل زندگی انسان، روندی معین برقرار سازد. این روند چنین اقتضا دارد که مرد و زن با هم جمع شوند و تخمک زن به دست اسپرم مرد بارور گردد تا بارداری تحقق یابد. نه تخمک و نه اسپرم، بیجان نیستند.
It was God’s will, after Adam came into existence in that direct way, to establish a certain procedure for the regeneration of human life. This procedure requires that a male and a female come together and that the female egg be fertilised by a male sperm for conception to take place. Neither the egg nor the sperm is lifeless.
مردم قرن‌های بی‌شماری با این روند آشنا بودند، تا آنکه خداوند در مورد یک فرد انسانی استثنایی قائل شد. او تولد وی را شبیه به آغاز نخستین آفرینش قرار داد، هرچند دقیقاً همان نبود. در این مورد، زنی به‌تنهایی روح الهی را دریافت میکند که آغازگر حیات است، و فرایند تکمیل میشود.
People were familiar with this process for countless generations until God chose to make an exception to it in the case of an individual human being. He made his birth similar to the very first beginning, although not exactly the same. In this case, a female on her own receives the Divine spirit which initiates life, and the process is completed.
آیا این دَمیدنِ روح همان چیزی است که کلمه خوانده میشود؟ یا کلمه، آن سخنی است که «مشیّتِ خدا بر آن قرار گرفته»؟ یا منظور از کلمه، فرمانِ «باش» است، که می‌توان آن را به همان معنای ظاهری گرفت، یا چنین تعبیر کرد که مشیّتِ خدا چیزی مشخص را برگزیده است؟ آیا کلمه همان عیسی است، یا هستیِ او از آن برآمده است؟ دنبال کردن چنین پرسش‌هایی جز ایجاد شک و تردید نتیجه‌ای ندارد. نتیجهٔ قطعی و درست این است که خدا اراده کرد حیات را به شیوهای آغاز کند که هیچ نظیری نداشت. اراده‌ی بی‌قیدوبند او این آغازِ حیات را از راه دَمیدنِ روحِ خویش تحقق بخشید؛ ماهیّتِ این دَمیدن بر ما ناشناخته میماند، هرچند آثار آن را درک می‌کنیم. ما دلیلی نداریم که ماهیّتِ آن را بفهمیم، زیرا چنین فهمی توانایی ما را برای انجام رسالتمان در زمین افزایش نمی‌دهد، چراکه آغازیدنِ حیات جزو وظیفهٔ تعیین‌شدهٔ ما نیست. وقتی موضوع به این شکل نگریسته شود، کل مسئله آسان به نظر میرسد و هیچ شکی در ذهن ما باقی نمی‌گذارد.
Was this breathing of the spirit what is described as the word? Or, was the word the line God’s will has taken? Or, does the word mean the command “be”, which may be taken as it is or may express that God’s will has chosen something in particular? Was the word Jesus, or is his existence derived from it? The pursuit of all such questions can only result in creating doubts. The only true conclusion is that God willed to initiate life in a manner which had no parallel. His unrestricted will accomplished such an initiation of life through a breathing of His spirit, the nature of which remains unknown to us while we understand its effects. There is no reason for us to understand its nature because such an understanding does not add to our ability to discharge our mission on earth, since to initiate life is not part of our appointed task. Viewed in this manner, the whole question becomes easy to understand and raises no doubts in our minds.