هنگامی که انسان به رنجی گرفتار میشود، به پروردگارش فریاد برمی‌آورد و برای یاری‌جستن رو به سوی او میکند؛ اما همین‌که خداوند به فضل و رحمت خود نعمتی به او ارزانی می‌دارد، آنچه را که پیش‌تر فریاد زده و از آن درخواست کرده بود فراموش میکند و ادعا میکند که دیگران با خدا برابرند، و بدین‌ترتیب دیگران را از راه او گمراه می‌سازد. [به او] بگو: «اندک زمانی در کفر خود بهره‌مند شو؛ چرا که تو از اهل آتشی.» (آیه ۸)
When man suffers affliction, he cries out to his Lord, turning to Him for help; but once He bestows upon him a favour by His grace, he forgets what he cried and prayed for earlier, and claims that others are equal to God, thus leading others astray from His path. Say [to him]: Enjoy yourself a while in your disbelief; for you are one of those destined to the fire.’ (Verse 8)
هنگامی که انسان دچار سختی و بلا میشود، سرشت واقعی او آشکار می‌گردد. نقاب‌ها کنار می‌رود، پرده‌ها برداشته میشود و توهّمات از میان می‌رود. در این هنگام، فطرت انسان تنها به پروردگارش روی می‌آورد، چرا که می‌داند تنها اوست که میتواند بلا را برطرف کند. او درمی‌یابد که همه ادعاهایش درباره شریک داشتن برای خدا باطل بوده است.
Human nature appears naked when man suffers affliction. Masks are torn off, covers are removed and disillusionment disappears. At this point, human nature turns to its Lord alone knowing that only He can remove affliction. It realizes that all its claims about God having partners are false.
وقتی سختی برطرف میشود و انسان خود را غرق در نعمتهای فراوان خداوند میبیند، بار دیگر سرشت خود را با انبوهی از تأثیرهای باطل سنگین میکند. دعاهای صادقانهای را که در زمان گرفتاری به درگاه خدا کرده بود فراموش میکند و اقرار خود به یگانگی خداوند و اینکه تنها اوست که میتواند سختیاش را برطرف سازد را نادیده میگیرد. همه اینها را فراموش میکند و شروع میکند به ادعای اینکه دیگران با خدا برابرند. این همتایان فرضی ممکن است معبودهایی باشند که انسان مانند روزگار نخستین جاهلیت میپرستد، یا ممکن است به صورت ارزشها، اشخاص یا موقعیتهایی باشند که انسان در آگاهی خود بخشی از آنچه تنها متعلق به خداست را به آنها میدهد. این را در بسیاری از موقعیتهای جاهلی که همهجا با آنها روبهرو میشویم میبینیم. بدین ترتیب انسان ممکن است خواستهها، تمایلات، امیدها، ترسها، ثروت، فرزندان، حاکمان و بزرگان خود را همانگونه که خدا را میپرستد، یا حتی با فداکاری بیشتر، بپرستد. در واقع، ممکن است آنها را بیش از خدا دوست بدارد. شرک شکلهای گوناگونی دارد که برخی از آنها پنهاناند. مردم ممکن است اینها را شرک ندانند، زیرا شکل آشنای اعتقاد به چند معبود را ندارند؛ با این حال، در اصل شرکآلوداند.
When affliction is gone and man finds himself enjoying an abundance of God’s favours, he again burdens his nature with heaps of false influences. He forgets his earnest pleas to God during the time of his affliction, choosing now to overlook his acknowledgement of God’s oneness and that it is He alone who can relieve his hardship. He forgets all this and begins to claim that others are equal to God. These alleged equals may be deities man worships just like in the early days of jāhiliyyah, or they may be in the shape of values, persons, or situations to which he gives in his consciousness a share of what belongs exclusively to God. We see this in many of the jāhiliyyah situations we encounter everywhere. Thus man may worship his desires, inclinations, hopes, fears, wealth, children, rulers and chiefs in the same way as he worships God or even in greater devotion. In fact, he may love them more than he loves God. Polytheism can take different forms, some of which are subtle. People may not think of these as polytheism because they do not take the familiar form of acknowledging multiple deities; yet they are essentially polytheistic.
نتیجهٔ آن گمراه شدن است؛ دور شدن از راه خدا که یک صورت دارد، یعنی اقرار به یگانگی او و متوجه ساختن عبادت و محبت تنها به سوی او.
The result is to go astray, moving away from God’s way which has one form, namely, acknowledging His oneness and addressing worship and love to Him alone.
ایمان به خدا در دل انسان هیچ شریکی را نمی‌پذیرد، چه شریک در ثروت باشد، چه در فرزندان، چه در وطن، زمین، دوست یا خویشاوند. اگر چنین شراکتی در دل انسان یافت شود، به این معناست که برخی موجودات را برابر با خدا پذیرفته است. بنابراین چنین شراکتی بهره‌ای اندک از این زندگی دنیا را به انسان میدهد و سرانجامش آتش دوزخ است: «بگو [ای پیامبر ﷺ]: اندکی در کفرت بهره بگیر که تو از اهل آتشی.» (آیه ۸) هر بهره‌ای از این زندگی دنیا، هرچند طولانی باشد، اندک است.
Believing in God does nor admit any partnership in man’s heart, be that a partnership of wealth, children, home country, land, friend or relative. Should such a partnership be found in man’s heart, it means acknowledging some beings as equal to God. Thus it allows a brief enjoyment in this life and ends in the fire of hell: “Say Ito him]: Enjoy yourself for a while in your disbelief for you are one of those destined to the fire.” (Verse 8) Every enjoyment in this life is small no matter how long it endures.
علاوه بر این، عمر هر کسی کوتاه است، هر چقدر هم که به سن پیری برسد.
Furthermore, anyone’s span of life is brief no matter to what old age he attains.
به راستی، زندگی تمام نوع بشر بر این زمین، در مقایسه با روزهای خداوند، تنها بهرهمندیِ اندکی است.
Indeed, the life of the entire human race on this earth is merely a brief enjoyment when compared to God’s days.
در کنار این تصویر ناامیدکننده از انسان، تصویری دیگر قرار دارد که او را در حالِ خشوع نشان میدهد؛ کسی که در همه‌ی حالات، چه خوش و چه ناگوار، به یاد خدا است. او زندگی‌اش را در این دنیا می‌گذراند بی‌آنکه هرگز از یاد روز قیامت غافل شود. همواره به سوی پروردگارش نگاه میکند و امید به رحمت او دارد. و از چنین پیوندی با خدا است که دانشِ حقیقی پدید می‌آید و آگاهیِ کامل به حقیقت را به همراه دارد.
Juxtaposed with this depressing picture of man is another showing him standing in awe, remembering God in all situations, pleasant or distressing. He goes through his life on earth without ever losing consciousness of the Day of Judgement. He always looks up to his Lord, hoping for His grace. It is from such a bond with God that true knowledge emerges, providing full awareness of the truth:
آیا کسی که در ساعات شب با سجده و قیام، عبادتِ خدا را به جای می‌آورد، در حالی که از آخرت می‌ترسد و به رحمت پروردگارش امید دارد [همانند دیگری است؟] بگو: «آیا کسانی که می‌دانند با کسانی که نمی‌دانند یکسانند؟» تنها خردمندان پند می‌گیرند. (آیه ۹)
How about one who devoutly worships God during the hours of the night prostrating himself or standing in prayer, ever mindful of the life to come, and hoping for his Lord’s mercy? Say: ‘Can those who know and those who do not know be deemed equal?’ Only those who are endowed with insight will take heed. (Verse 9)
تمام عناصری که در اینجا آمده‌اند، یعنی اخلاص صادقانه، ترس از آنچه ممکن است در زندگی آخرت رخ دهد، امید به فضل خداوند، و پاکی دل که قفل‌هایی را که مانع فهم می‌شوند می‌گشاید و به دل‌های ما برکت ادراک روشن را می‌بخشد، تصویری روشن و درخشان ترسیم می‌کنند که نقطه مقابل تصویری است که در آیه پیشین کشیده شده بود.
All the elements provided here, sincere devotion, the dread of what may happen in the life to come, the hope for God’s grace, the purity of heart that opens the locks that prevent understanding, giving our hearts the blessing of clear perception all draw a bright picture which is the opposite of the one drawn in the previous verse.
بنابراین، ضروری است این مقایسه را مطرح کنیم: «آیا کسانی که می‌دانند و کسانی که نمی‌دانند برابرند؟» (آیه ۹)۔ دانشِ حقیقی آن است که حقیقت را دریابد و ذهن انسان را به نیاز ارتباط با حقایق بنیادین هستی بگشاید۔ دانشِ حقیقی انبوهی از اطلاعات پراکنده نیست که ذهن را مغشوش کند بی‌آنکه به درکِ مبانیِ هستی بیانجامد۔
Hence, it is necessary to draw the comparison: “Can those who know and those who do not know he deemed equal?” (Verse 9) True knowledge is that which understands the truth and opens one’s mind to the need to be in touch with the fundamental truths in the universe. True knowledge is not a host of pieces of information that clutter the mind without leading to any understanding of the fundamentals of existence.
راهِ دستیابی به دانشِ حقیقی و آگاهیِ روشن، عبادتِ خالصانه، دلِ حساس، توجه به زندگیِ آخرت، امیدِ قوی به بهره‌مند شدن از رحمتِ خداوند، و آگاه بودن به خدا است. کسانی که خود را به تجربه‌های فردی و دیدِ سطحی محدود می‌کنند، چیزی جز گردآورندگانِ اطلاعات نیستند. آنان هرگز به مرتبهٔ اهلِ علم نخواهند رسید.
The way to true knowledge and enlightened information then is devout worship, a sensitive heart, being mindful of the life to come, entertaining strong hopes of benefiting from God’s mercy and of being conscious of God. Those who limit themselves to individual experiences and superficial vision are no more than collectors of information. They will never attain the rank of people with knowledge.
«تَنْهَدِي كَ"هُمُ الَّذِينَ لَهُمْ أَلْبَابٌ هُمْ الَّذِينَ يَتَذَكَّرُونَ»» — ترجمه بهتر است به این صورت باشد:
«تنها کسانی پند می‌گیرند که خِرد دارند.» (آیهٔ ۹)
“Only those who are endowed with insight will take heed.” (Verse 9)