در این بخش پایانی، این سوره سفر ما را در جهان هستی، و تأمل در ابعاد سرشت انسان، و قلمروهای احساس و اندیشه به پایان می‌برد. گویی با گنجینه‌ای از ثروت‌ها به خانه بازمی‌گردیم، و همچنین پس از سفری طولانی به دنبال آرامش هستیم. این سوره بر محور اصلی ایمان با مسائل اصلی‌اش تأکید کرده است: یگانگی خداوند که هیچ شریکی ندارد و هیچ واسطه‌ای یا میانجی‌ای را نمی‌پذیرد؛ حاکمیت مطلق و اراده‌ی چیره‌ی او؛ قوانینی که به کار انداخته و هیچ‌کس نمی‌تواند آن‌ها را تغییر دهد یا دگرگون سازد؛ حقانیت وحی که دین حق را برای همگان روشن می‌سازد؛ رستاخیز و حساب و پاداش در روز قیامت. همه‌ی این مسائل با روایت‌های تاریخی روشن شده و با نمونه‌ها و تمثیل‌های زیبا مصور گشته‌اند. اکنون در بخشی کوتاه خلاصه می‌شوند. به پیامبر ﷺ دستور داده می‌شود که این اصول را به مردم اعلام کند و روشن سازد که او بر همان راهی که پیموده خواهد ماند تا آنکه خداوند میان او و مخالفانش داوری کند. و او به راستی بهترین داوران است.

In this its final passage, the sūrah brings to an end our sojourn of the universe, and reflection on aspects of human constitution, and the realms of feeling and thought. It is as if we are returning home with a wealth of riches, as also looking for relaxation after a long journey. The sūrah has dwelt on the central theme of faith with its main issues: the oneness of God, who has no partners and who admits no mediation or mediators; His absolute sovereignty and overpowering will; the laws He has set in operation which no one can amend or change; the truth of revelation which makes the true faith clear to all; the resurrection and the reckoning and reward on the Day of Judgement. All these issues have been clarified with historical accounts and illustrated with fine examples and analogies. Now they are summed up in a short passage. The Prophet is instructed to declare these principles to mankind, making clear that he will continue along the line he has followed until God has judged between him and those who oppose him. He is indeed the best of all judges.

«بگو: ‹ای مردم، اگر در دین من هنوز تردید دارید، [بدانید که] من کسانی را که شما به‌جای خدا می‌پرستید، نمی‌پرستم، بلکه تنها خدایی را می‌پرستم که همه شما را خواهد میراند. و به من فرمان داده شده است که از مؤمنان باشم.›» (آیه ۱۰۴) در اینجا به پیامبر ﷺ دستور داده شده که خطاب به همه مردم سخن بگوید، هرچند این خطاب در نخست به عرب‌های مکه است که به خدایان متعدد باور داشتند. او به ایشان می‌گوید که اگر در حقانیت دینی که به سوی آن دعوت می‌کند تردید دارند، این تردیدها هرگز او را از حقی که تبلیغ می‌کند بازنخواهد داشت. او قرار نیست راه خود را تغییر دهد تا خدایان دروغین ایشان را بپرستد. در عوض، «تنها خدایی را می‌پرستم که همه شما را خواهد میراند.» (آیه ۱۰۴) اوست که مدت عمر هر کس و زمان مرگ همگان را تعیین می‌کند. تأکید بر این جنبه در اینجا اهمیت دارد، زیرا ایشان را به قدرت خدا بر خودشان یادآوری می‌کند. تنها اوست که باید پرستیده شود، نه آن خدایان دروغینی که نه می‌توانند زندگی بدهند و نه مرگ را پدید آورند. همچنین به او دستور داده شده که دستورهای خود را برای ایشان روشن بیان کند: «و به من فرمان داده شده است که از مؤمنان باشم.» (آیه ۱۰۴) او فرمان‌هایی را که به او داده شده بی‌کم‌وکاست انجام می‌دهد. «و خالصانه و بی‌هیچ شائبه‌ای به دین حق روی آور، و از مشرکان مباش.» (آیه ۱۰۵) در اینجا سبک سخن به فرمانی مستقیم تغییر می‌کند که چنان داده می‌شود که گویی هم‌اکنون و در برابر چشمان همگان صادر می‌شود. این شیوه بسیار مؤثرتر است. «خالصانه و بی‌هیچ شائبه‌ای به دین حق روی آور»، یعنی تنها به خدا روی کن و آنچه را بر تو وحی کرده است، حق کامل بدانی. «و از مشرکان مباش.» (آیه ۱۰۵) این عبارت، معنای پیروی خالصانه و بی‌شائبه از دین حق و از مؤمنان بودن را دوباره تأکید می‌کند. این تأکید در قالب نهی مستقیم از شرک ورزیدن به خدا آمده است که پس از فرمان مستقیم به ایمان آوردن قرار می‌گیرد. «و لَا تَدْعُ مِن دُونِ اللَّـهِ مَا لَا يَنفَعُكَ وَلَا يَضُرُّكَ ۖ فَإِن فَعَلْتَ فَإِنَّكَ إِذًا مِّنَ الظَّالِمِينَ» (آیه ۱۰۶) به کسی جز خدا که نه سودی به تو می‌رساند و نه زیانی، متوسل مشو؛ زیرا اگر چنین کنی، در آن صورت از ستمکاران خواهی بود. به هیچ یک از آن موجوداتی که کافران آنها را شریک خدا قرار می‌دهند، متوسل مشو، زیرا آنها نه می‌توانند سودی به تو برسانند و نه زیانی. اگر به آنها متوسل شوی، خود را در شمار ستمکاران قرار داده‌ای، زیرا خداوند نسبت به همه عادل است و هیچ کس را بر دیگری ترجیح نمی‌دهد.

“Say: ‘Mankind, if you are still in doubt as to what my faith is, then [know that] I do not worship those whom you worship beside God, but I worship God alone who will cause all of you to die. I have been commanded to be one of those who believe.’” (Verse 104) Here the Prophet is told to address all mankind, although the address is meant in the first instance to the Arabs in Makkah who believed in a multiplicity of deities. He tells them that if they are in doubt about the truth of the faith to which he is calling, then their doubts will never turn him away from the truth which he is preaching. He is not going to change his way so as to worship their false gods. Instead, “I worship God alone who will cause all of you to die.” (Verse 104) He is the One who determines everyone’s span of life and the time when everyone dies. Emphasizing this aspect here is significant because it reminds them of God’s power over them. He is the One to be worshipped, not those false deities which cannot give life or cause death. He is also told to make his own instructions plain to them: “I have been commanded to be one of those who believe.” (Verse 104) He fulfils his orders as they are given to him, without “And adhere exclusively and sincerely to the true faith, and do not be one of those who associate partners with God.” (Verse 105) Here the style changes into a direct order, which is given in such a way that it sounds as if it is being given now in front of them all. This is far more effective. “Adhere exclusively and sincerely to the true faith,” turning to God alone and accepting what He has revealed to you as the complete truth. “And do not be one of those who associate partners with God.” (Verse 105) This re-emphasizes the meaning of sincere and exclusive adherence to the true faith and being one of the believers. The emphasis takes the form of a direct prohibition of associating partners with God which follows a direct order to believe. “Do not invoke, instead of God, anything that can neither benefit nor harm you. For if you do, you will surely be among the wrongdoers.” (Verse 106) Do not appeal to any of those beings whom the unbelievers associate with God, for they cannot bring you any benefit or cause you any harm. If you do appeal to them, you will put yourself among the wrongdoers, because God is fair to all, and He does not show any favouritism to anyone.