این طولانی‌ترین بخش این سوره است. این بخش مسئلهٔ یکتایی خداوند را از چند زاویه بررسی می‌کند، و با بیان نگرشی آغاز می‌شود که یک مؤمن نسبت به همهٔ قدرت‌های زمینی اتخاذ می‌کند؛ یعنی تکیه‌کردن تنها بر آن قدرت حقیقیِ یگانه، و کمتر اعتنا کردن به هر چیز دیگر.

This is the longest passage in the sūrah. It tackles the issue of God’s oneness from several angles, starting with a statement about the attitude a believer adopts towards all earthly powers, relying only on the one true power, caring little for anything else.

بنابراین، او تمام آن نیروهای خیالی را نادیده می‌گیرد و داوری خدا را میان خود و کسانی که با او مجادله می‌کنند می‌پذیرد. او با قدم‌هایی استوار و با آرامشی یقین‌آمیز نسبت به سرنوشت خود، راه خویش را ادامه می‌دهد.

Therefore, he disregards all such imaginary forces, trusting to God’s judgement between him and those who dispute with him. He goes along his way firm and reassured about his destiny.

این سخن با بیانی روشن درباره نقش و مسئولیت فرستاده خدا ادامه می‌یابد؛ و آشکار می‌سازد که او مسئول کسانی نیست که هدایت الهی را می‌پذیرند یا گمراه می‌شوند. این خداست که در همه احوال بر آنان تسلط دارد. آنان کسی را ندارند که نزد او شفاعت کند، زیرا شفاعت تنها از آن خداست. فرمانروایی آسمان‌ها و زمین از آن اوست و همه سفرها سرانجام به سوی او ختم می‌شود.

This is followed by a clear statement about the role and responsibility of God’s Messenger, making it clear that he is not responsible for others, whether they choose to follow divine guidance or go astray. It is God who has power over them in all situations. They have no one to intercede with Him, for it is to God alone that all intercession belongs. His is the kingdom of the heavens and earth, and with Him all journeys end.

سوره سپس توصیف می‌کند که مشرکان هنگامی که از یگانگی خدا یاد می‌شود دلتنگ و افسرده می‌شوند، در حالی که وقتی سخن از بت‌پرستی به میان می‌آید شاد می‌گردند. پس از آن، پیامبر ﷺ دعوت می‌شود که یگانگی خدا را با صریح‌ترین عبارات اعلام کند و کار مشرکان را به خدا واگذارد. سوره بیان می‌کند که آنان حاضرند با شادمانی تمام آنچه را که در زمین است، و دو برابر آن را بدهند، تنها به این شرط که از ایشان پذیرفته شود. این همان حال آنان است، هنگامی که به این واقعیت پی می‌برند که خدا ممکن است با ایشان چگونه رفتار کند.

The sūrah then describes how the idolaters feel depressed when God’s oneness is mentioned, while they delight when idolatry is discussed. This is followed by an invitation to the Prophet to declare God’s oneness in the clearest of terms, leaving the idolaters to God. It describes how they will gladly give all that the earth contains, and twice as much, if only it will he accepted from them. This is how they feel once they realize how God may deal with them.

آیا خداوند برای بندهٔ خود کافی نیست؟ با این همه، آنان تو را از کسانی که جز او هستند می‌ترسانند. کسی را که خداوند گمراه سازد، هیچ راهنمایی نخواهد داشت؛ و کسی را که خداوند هدایت کند، هیچ گمراه‌کننده‌ای نخواهد داشت. آیا خداوند عزیز و صاحب انتقام نیست؟ {وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ} اگر از آنان بپرسی چه کسی آسمان‌ها و زمین را آفریده است، خواهند گفت: «خدا». بگو: «آیا به آنچه جز خدا می‌پرستید، نگریسته‌اید؟ اگر خداوند بخواهد به من آسیبی برساند، آیا آنان می‌توانند آسیب او را برطرف کنند؟ یا اگر بخواهد به من رحمتی برساند، آیا می‌توانند رحمت او را بازدارند؟» بگو:

Is not God sufficient for His servant? Yet they would try to frighten you with those who are inferior to Him. He whom God lets go astray can never find any guide; whereas he whom God guides aright can never be led astray. Is God not mighty, capable of inflicting retribution? If you ask them who created the heavens and the earth, they will answer: ‘God.’ Say: ‘Consider these beings you invoke beside Him: if God wills harm to befall me, could they remove the harm He has inflicted? Or, if He wills that mercy should be bestowed on me, could they withhold His mercy?’ Say:

«حَسْبِيَ اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ» — در ترجمه‌ی قرآنی این آیه: «خدا برای من کافی است؛ بر او توکل می‌کنند کسانی که باید توکل کنند.» بگو:

‘God is enough for me: In Him place their trust those who have a trust to place.’ Say:

ای قوم من! آنچه در توان دارید انجام دهید و من نیز آنچه از دستم برمی‌آید انجام خواهم داد. به زودی خواهید دانست که چه کسی به عذابی خوارکننده گرفتار خواهد آمد و چه کسی به عذابی پایدار دچار خواهد شد.» (آیات ۳۶ تا ۴۰)

My people! Do all that may be in your power, and I will do what I can. You shall come to know who will be visited with humiliating suffering and who shall be smitten by long-lasting suffering.’ (Verses 36-40)

این پنج آیه، منطق ایمان را در خود خلاصه می‌کنند: ساده، روشن، نافذ و ژرف.

These five verses epitomize the logic of faith: simple, clear, forceful and profound.

بدین‌گونه بود در قلب پیامبر ﷺ، و بدین‌گونه باید در هر قلبی باشد که از آرمانی دفاع می‌کند. این آیات خطی را ترسیم می‌کنند که چنین مؤمنی باید از آن پیروی کند. آنها نور راه او هستند، هنگامی که در راه روشن و مستقیم خود گام برمی‌دارد.

Thus it was in the Prophet’s heart, and thus it should be in every heart that advocates a cause. These verses represent the line that such a believer should follow. They provide his light as he goes along his clear and straight way.

چنین است واقعیت وضعیتِ میان پیامبرانِ خدا و همهٔ نیروهای زمینیِ مخالف با ایشان. پرسش این است که پیام ایشان چیست، و باید در برابر کسانی که انکارشان می‌کنند چگونه واکنش نشان دهند؟

Such is the reality of the situation between God’s messengers and all earthly forces opposing them. The question then is what is their message, and how should they react towards those who deny them?

این کتاب را از جانب خود بر تو فرو فرستادیم که حق را برای مردم روشن می‌سازد.

We have bestowed on you this book from on high, setting out the truth for mankind.

هرکس از هدایت آن پیروی کند، به سود خود پیروی کرده، و هرکس گمراه شود، به زیان خود گمراه شده است. تو مسئول آنان نیستی. خداوند هنگام مرگ جان‌ها را می‌ستاند و جان زندگان را در خواب. جان کسانی را که مرگشان را مقرر کرده، نزد خود نگه می‌دارد و دیگران را تا زمان معینشان بازمی‌گرداند. در این‌ها برای مردمی که می‌اندیشند نشانه‌هایی است. آیا آنان غیر از خداوند، شفیعانی برگزیده‌اند؟ بگو: «آیا اگرچه آنان هیچ اختیاری ندارند و هیچ درکی نیز ندارند؟» بگو: شفاعت همگی از آنِ خداوند است؛ فرمانروایی آسمان‌ها و زمین تنها از آنِ اوست و سرانجام همه به سوی او بازگردانده خواهید شد. (آیات ۴۱-۴۴)

Whoever follows its guidance does so for his own good, and whoever goes astray shall do so at his own peril. You are not responsible for them. God takes away people’s souls upon their death, and the souls of the living during their sleep. He keeps with Him the souls of those whose death He has ordained and sends back the others until their appointed time. In all this there are signs for people who reflect. Have they chosen others besides God to intercede for them? Say: ‘Why, even though they have no power over anything and no understanding?’ Say: All intercession belongs to God alone. His alone is the dominion over the heavens and the earth; and to Him you will all in the end return.’ (Verses 41-44)

«ما این کتاب را بر تو از جانب خود فرو فرستادیم تا مردم را به حق راهنمایی کند.» (آیه ۴۱) حق، ماهیت این کتاب است: هم در قانونی که بیان می‌کند و هم در نظامی که دارد روشن است. نظام هستی بر پایهٔ همین حق استوار است؛ حقی که کُدِ زندگی انسان را، آنچنان که در این کتاب آمده، به نظام جهان پیوند می‌دهد. اکنون این حق بر مردم نازل شده تا با پیروی از احکام آن، راه زندگی را بیابند. تو ای پیامبرﷺ، تنها وسیلهٔ رساندن آن به ایشانی. انتخاب آنچه می‌خواهند و چگونگی برخورد با آن، با خود آنان است. هریک از ایشان می‌تواند هدایت یا گمراهی را برگزیند و سرنوشت خویش را رقم زند. تو در قبال آنچه ایشان برمی‌گزینند مسئول نیستی: «هر که هدایت یابد به سود خویش هدایت یافته است و هر که گمراه شود به زیان خویش گمراه شده است. تو کارساز ایشان نیستی.» (آیه ۴۱)

“We have bestowed on you this book from on high, setting out the truth for mankind.” (Verse 41) The truth is the nature of this book: it is clear in the law it sets out and in its system: it is on the basis of this truth that the universe is sustained; the truth that links the code of human life outlined in this book to the system of the universe. This truth has now been bestowed on mankind giving them guidance on how to live by its provisions. You, Prophet, are only the means to deliver it to them. It is up to them to choose what they wish for and how to deal with it. Each one of them can choose either guidance or error, and each will define his or her own fate. No responsibility attaches to you for what they choose: “Whoever follows its guidance does so for his own good, and whoever goes astray shall do so at his own peril. You are not responsible for them.” (Verse 41)

سپس این سوره وضعیت اسفبار آنان را هنگام بازگشت برای داوری نشان می‌دهد:

The sūrah then shows their miserable state when they return for judgement:

اگر ستمکاران تمام آنچه را که در زمین است و همانند آن را در اختیار داشتند، قطعاً همه را در برابر عذاب سختِ روز قیامت فدیه می‌دادند. و از جانب خدا برایشان آشکار می‌شود آنچه را که گمان نمی‌بردند. و زشتیِ آنچه کرده بودند برایشان آشکار می‌گردد و آنچه را که به مسخره می‌گرفتند، آنان را فرا می‌گیرد.

If the wrongdoers possessed all that is on earth, and twice as much, they would surely offer it all as ransom from the awful suffering on the Day of Resurrection. For God will have made obvious to them something they have never reckoned with. Obvious to them will have become the evil of what they had done; and they will be overwhelmed by that which they used to deride. (Verses 47-48)

این آیه، در قالب یک بیان، تهدیدی ضمنی دارد که دل کسانی را که «ظالم» خوانده شده‌اند به وحشت می‌اندازد؛ منظور از ظالمان کسانی هستند که هر نوع شریکی را با خدا قرار می‌دهند. اگر آنان هر آنچه را که در زمین است، از جمله هر چیزی که به آن ارزش بالایی می‌دهند و از دست دادنش را در صورت پذیرفتن اسلام می‌ترسند، در اختیار داشتند، و حتی اگر «دو برابرِ آن» را هم داشتند، با میل و رغبت همه را می‌دادند تا از عذاب هولناکی که در روز قیامت با چشم خود خواهند دید رهایی یابند. افزون بر این، تهدید ضمنی دیگری نیز وجود دارد که به همان اندازه ترسناک است: «و از جانب خدا برای آنان چیزی آشکار می‌شود که هرگز گمانش را نمی‌بردند». (آیه ۴۷) سوره مشخص نمی‌کند که چه چیزی بر آنان آشکار خواهد شد، اما به روشنی فهمیده می‌شود که آن امری هولناک و سزاوار ترس است. این امر از جانب خداست و او چیزی را به آنان نشان می‌دهد که هرگز انتظارش را نداشتند.

The verse makes an implicit threat within a statement that strikes fear into the hearts of those described as ‘wrongdoers’, which refers to everyone who associates partners, of any type, with God. If those people had in their possession ‘all that is on earth,’ including everything to which they attach high value and fear to lose should they accept Islam, indeed, if they had ‘twice as much’, they would willingly offer it all just to be spared the awful suffering they will see with their own eyes on the Day of Resurrection. Added to this is another implicit threat that is equally fearful: “For God will have made obvious to them something they have never reckoned with.” (Verse 47) The sūrah does not specify what will become obvious to them, but it is clearly understood that it is terrible, to be feared. It comes from God, and He shows them what they could never have expected.

«آنچه را که انجام داده بودند، زشتی‌اش برایشان آشکار خواهد شد؛ و به آنچه که مسخره‌اش می‌کردند، احاطه خواهند یافت.» (آیه ۴۸) این امر وضع آنان را باز هم بدتر می‌کند، زیرا خودشان به چشم خود خواهند دید که اعمالشان چقدر زشت بوده است، و خود را محاصره‌شده در میان هشدارهایی خواهند یافت که پیش از این آنها را انکار و تمسخر می‌کردند.