به‌طور کلی، این سوره همچون یک سمفونی بی‌نظیر جلوه می‌کند. از آغاز تا پایان، آهنگی ظریف در ساختار کلامی آن و نیز در پایان‌بندی آیاتش که هم‌قافیه‌اند، جریان دارد. این امر در نقاط خاصی به‌ویژه آشکار و عمدی است، جایی که واژه‌ای برای حفظ وزن یا قافیه افزوده یا ترجیح داده می‌شود، علاوه بر اینکه معنا را نیز غنا می‌بخشد. نمونه‌ای از آن در دو آیه‌ای است که می‌فرماید: «أَفَرَأَيْتُمُ اللَّاتَ وَالْعُزَّىٰ * وَمَنَاةَ الثَّالِثَةَ الْأُخْرَىٰ» (آیات ۱۹ و ۲۰). اگر در آیه دوم گفته می‌شد «و مناة الثالثة»، وزن شکسته می‌شد و آهنگ حفظ نمی‌گشت. و اگر گفته می‌شد «و مناة الأخرى»، قافیه حفظ نمی‌شد. هریک از واژه‌های به‌کاررفته به معنا کمک می‌کند، اما حفظ وزن و قافیه نیز عمدی است. همین را می‌توان درباره کاربرد واژه «إذًا» در آیاتی دانست که می‌فرماید: «أَلَكُمُ الذَّكَرُ وَلَهُ الْأُنثَىٰ * تِلْكَ إِذًا قِسْمَةٌ ضِيزَىٰ» (آیات ۲۱ و ۲۲). این واژه، یعنی «إذًا» یا «پس»، برای حفظ وزن و آهنگ ضروری است، اما کارکرد هنری نیز دارد.1

As a whole, this surah comes across as a superb symphony. From start to finish, a fine tune runs through its verbal structure, as well as its rhyming verse endings. This is especially apparent and deliberate at certain points, where a word is added or preferred to maintain the beat or the rhyme, in addition to how it enhances the meaning. One example is found in the two verses saying: “Have you considered al-Lat and al- (Uzza> and Manat, the third other?" (Verses 19-20) Had the second verse said, ‘and Manat, the third’, the metre would have been broken and the beat would not have been maintained. On the other hand, had it said, and Manat, the other one,’ the rhyme would not have been maintained. Each of the words used contributes to the meaning, but maintaining the metre and the rhyme is also deliberate. The same may be said where the word then is used in the verses: “Are you to have the male and He the female? That would then be an unfair division." (Verses 21-22) This word idhan, or then, is necessary to maintain the metre and the beat, but it also serves an artistic purpose.1

این سوره آهنگ ویژه‌ای دارد؛ از آن گونه که در آن تنوعی آسان و جریانی روان دیده می‌شود، به‌ویژه در بخش‌های نخست و پایانی. این تنوع و جریان با تصویرها، سایه‌های زنده و دلالت‌هایی که در بخش آغازین می‌بینیم هم‌آهنگ است، و همچنین با معانی و لطافت‌های برجسته‌ای که در بخش پایانی وجود دارد.

The beat in this surah is of a special musical type in which we note an easy variation and flow, particularly in the first and the last sections. Such variation and flow are in harmony with the images, lively shades and connotations we note in the opening section, as also with the meanings and superb touches in the closing section.

مقدمهٔ سوره تصاویری از جهان بالا را در برابر ما می‌گشاید؛ جهانی که رویدادهایی که سوره به آن‌ها اشاره می‌کند در آن روی می‌دهد. با اشاره به حرکت آزادانهٔ روح امین، جبرئیل فرشته، آن‌گاه که بر پیامبر ﷺ ظاهر می‌شد، معانی تازه‌ای بر آن افزوده می‌شود. همهٔ این تصاویر، صحنه‌ها، معانی، حرکات و فضای معنوی، با آهنگ و ضرب در هماهنگی کامل به هم می‌پیوندند و آثار یکدیگر را تقویت می‌کنند. این امر به کل سوره حال و هوایی ویژه می‌بخشد و بر بخش‌های پسین آن اثری آشکار برجای می‌گذارد، تا آن‌که سوره با نوایی بسیار نیرومند پایان می‌یابد؛ نوایی که هر بخش از جان ما و هر سلول از بدن ما آن را احساس می‌کند.

The opening provides images from the world on high where the events to which the surah refers take place. Further connotations are added by reference to the free movement of the trustworthy Spirit, the Angel Gabriel, as he appeared before the Prophet. All these images, scenes, connotations, movements and spiritual atmosphere interact with the tune and the beat in perfect harmony, mutually strengthening their effects. This imparts a special atmosphere to the whole surah, leaving a marked effect on its succeeding sections, until it concludes on a profoundly powerful note, one that is felt by every part of our souls and every cell in our bodies.

سورهای که این سوره به آن میپردازد، همان موضوعی است که بر تمام سورههای نازلشده در مکه حاکم است: ایمان و مفاهیم اصلی آن، یعنی وحی، یگانگی خدا و آخرت. این سوره این موضوع را از زاویهای خاص مورد بحث قرار میدهد و بر حقانیت وحی و پایههای استوار ایمان، در مقایسه با بطلان بتپرستی که فاقد پایه و اساس است، تأکید میورزد.

The theme the surah tackles is the one that pervades all surahs revealed in Makkah: faith and its major concepts consisting of revelation, God’s oneness and the hereafter. The surah tackles this from a particular angle emphasizing the truth of revelation and the solid foundation of faith as compared with the fallacy of idolatry, which lacks foundation.

این بخش حقیقت و ماهیت وحی را روشن می‌کند و دو صحنه را شرح می‌دهد که فرایند واقعی آن را تأیید می‌کنند. این امر گواه این واقعیت است که پیامبر ﷺ وحی را از جبرئیل، فرشته‌ای که خود او را دید، و همچنین از بزرگ‌ترین نشانه‌های پروردگارش دریافت کرد.

The first section illustrates the truth and nature of revelation. It describes two scenes that confirm its actual process. This documents the fact that the Prophet received revelation from Gabriel, the angel, whom he saw, as also from the greatest signs of his Lord.

در بخش دوم این سوره از معبودهای ادعایی کافران، یعنی لات، عُزّی و مَناة سخن می‌گوید. همچنین به خرافه‌های آنان درباره‌ی این‌که فرشتگان دختران خدا هستند می‌پردازد. این سوره بیان می‌کند که کافران جز به گمان تکیه نمی‌کنند، گمانی که هیچ حقیقتی در آن نیست. در مقابل، پیامبر ﷺ آنان را فرا می‌خواند که به پیام او ایمان بیاورند، پیامی که با دلیل روشن و استوار، یقیناً حق است.

In the second section, the surah speaks of the unbelievers’ alleged deities, al-Lat, al-'Uzza and Manat. It also discusses their superstitions about the angels being God’s daughters. It states that the unbelievers rely on nothing but conjecture, which is devoid of truth. By contrast, the Prophet calls on them to believe in his message, which is certain to be true, with solid evidence.

سوره در بخش سوم خود به پیامبر ﷺ دستور می‌دهد که از کسانی که از پیام خدا روی می‌گردانند و کسانی که خود را سرگرم این دنیای فانی کرده‌اند و جز آن هیچ نمی‌دانند، روی بگرداند. همچنین به آخرت و آنچه در آن از پاداش و کیفر اعمال مردم فراهم است، اشاره می‌کند.

The surah tells the Prophet in its third section that he should ignore those who turn away from God’s message, those who preoccupy themselves with this present world, knowing nothing beyond it. It also refers to the hereafter and what it provides of requital for people’s actions.

این متن بیان می‌کند که خداوند از آغاز آفرینش انسان‌ها از خاک، و همچنان که آنان هنوز در شکم مادرانشان بودند، همه‌ی موجودات را می‌داند. در حقیقت، او آنان را بهتر از خودشان می‌شناسد. پاداش و کیفر آنان بر اساس همین علم یقینی خواهد بود؛ و این علم سرنوشت ایشان را تعیین می‌کند.

It mentions that God knows all beings, ever since He originated them from the earth and when they were still in their mothers’ wombs. Indeed, He knows them better than they know their own selves. Their requital will be based on this certain knowledge; it defines their destiny.

بخش چهارم و پایانی از موضوعات اصلی ایمان سخن می‌گوید که از نخستین پیام‌های الهی تا کنون یکسان باقی مانده‌اند:

The fourth and final section speaks about the main themes of faith, which have remained the same since the earliest of the divine messages:

به‌ویژه: مسئولیت فردی، حسابرسی دقیق، پاداش عادلانه، و بازگشت همه‌ی موجودات به سوی پروردگارشان که سرنوشت آنان را بر اساس خواست خود رقم می‌زند. افزون بر این، اشاره‌ی کوتاهی به سرنوشتی است که امت‌های پیشین، که پیام الهی را انکار کردند، به آن دچار شدند. سپس سوره با ضربه‌ای قوی به پایان می‌رسد که همه‌ی انسان‌ها را فرمان می‌دهد در برابر خداوند به سجده افتند و تنها او را پرستش کنند. بدین ترتیب، آغاز و پایان سوره هماهنگی‌ای از تصاویر، دلالت‌ها، تأثیرات و آهنگ‌های موسیقایی پدید می‌آورند.

namely, individual responsibility, accurate reckoning, just reward, and the return of all creatures to their Lord who determines what happens to them as He wills. Added to this is a quick reference to the fate suffered by earlier communities that denied the divine message. The surah then concludes with a strong beat commanding all mankind to prostrate themselves before God and worship Him alone. Thus, the opening and the end provide a harmony of images, connotations, effects and musical tones.