این سوره با آغازی بسیار نیرومند متمایز است که غافلانی را که سرگرم دغدغه‌های کوچک این دنیایند تکان می‌دهد، در حالی که حساب‌رسی هر لحظه به ایشان نزدیک‌تر می‌شود. نشانه‌ها و دلالت‌هایی برایشان آورده می‌شود، با این حال همچنان از هدایت الهی روی می‌گردانند. وضعیت بسیار جدی است، اما آنان همچنان از جدیت آن کاملاً بی‌خبرند. هرگاه هشداری تازه از قرآن به ایشان می‌رسد، با استهزا پاسخ می‌دهند و در غفلت بازیگوشانه خود پافشاری می‌کنند. دل‌هایشان تنها به لذت خودشان توجه دارد. در اینجا باید یادآور شد که در کاربرد قرآنی، واژه «قلب» مترادف با «عقل» است، زیرا به قوه تأمل، اندیشه و تفکر اشاره دارد. «حساب مردم به ایشان نزدیک شد، اما همچنان بی‌اعتنا روی‌گردانند. هرگاه یادآوری تازه‌ای از پروردگارشان به ایشان می‌رسد، آن را می‌شنوند اما به شوخی می‌گیرند؛ در حالی که دل‌هایشان به لذت مشغول است. و ستمکاران در نهان با یکدیگر نجوا می‌کنند: آیا این مرد جز بشری مانند شماست؟ آیا با چشم باز به جادوی او تن می‌دهید؟» (آیات ۱ تا ۳)

The sūrah is distinguished by a very powerful opening that shakes the careless who are preoccupied with the petty concerns of this world while the reckoning draws ever closer to them. Signs and indicators are given to them while they continue to turn their backs on divine guidance. The situation is grave, yet they remain totally unaware of its seriousness. Whenever they receive a new Qur’ānic warning, they respond with ridicule, persisting in their playful negligence. Their hearts can only attend to their own pleasure. It should be pointed out here that in Qur’ānic usage, the term, ‘heart’, is synonymous with mind as it refers to the faculty of contemplation, reflection and thought. “Closer to people draws their reckoning, yet they continue to blithely turn away. Whenever there comes to them any new reminder from their Lord, they listen to it but take it in jest; their hearts set on pleasure. Yet, concealing their inner thoughts, the wrongdoers say to one another: Is this man anything but a human being like yourselves? Will you, then, follow his sorcery with your eyes open?’” (Verses 1-3)

این تصویری است از دل‌هایی که هیچ جدیتی نمی‌شناسند؛ در لحظه‌ای که موقعیت بسیار جدی است به شوخی می‌پردازند و با آنچه مقدس است بازی می‌کنند. یادآوری‌ای که در اینجا داده می‌شود از «پروردگارشان» سرچشمه می‌گیرد، اما آنان در حالی که به آن گوش می‌دهند بازیگوشی می‌کنند و هیچ احترامی از خود نشان نمی‌دهند. جانی که جدیت، احترام و قداست را نمی‌شناسد، سرانجام به وضعیتی از سبک‌سری بی‌حاصل دچار می‌شود که آن را برای انجام هیچ کار ارزشمندی ناتوان می‌سازد. زندگی چنین کسی بی‌احترام و بی‌ارزش به نظر می‌رسد. روحی که کمترین توجهی یا هیچ توجهی به آنچه مقدس شمرده می‌شود ندارد، بیمار است. بی‌اعتنایی، نقطه‌ی مقابل شکیبایی است.

This is a picture of hearts that know no seriousness, jesting when the situation is most serious, and trifling with what is sacred. The reminder given to them here originates with ‘their Lord’, yet they are playful as they listen to it, showing no respect whatsoever. A soul that knows no seriousness, respect or sacredness ends up in a condition of barren triviality which makes it unsuitable for the fulfilment of any task of merit. Its life seems devoid of respect, cheap. A spirit which cares little or nothing for what is held as sacred is sick. Carelessness is the opposite of endurance.

«پیش از تو نفرستادیم [پیامبرانی را] مگر مردانی را که به ایشان وحی می‌کردیم.»

“Before your time, We never sent [as Our messengers] any but men whom We inspired.

پس اگر نمی‌دانید، از پیروان کتاب‌های پیشین بپرسید. {و ما آنان را پیکرهایی که غذا نخورند قرار ندادیم و آنان جاودانه نبودند} (آیات ۷ و ۸). خداوند در حکمت بی‌پایان خود، پیامبرانش را از میان انسان‌ها برگزید. آنان وحی او را دریافت کردند و بر اساس همین وحی، مردم را به ایمان آوردن به او فراخواندند.

Hence, ask the followers of earlier revelations if you do not know this. Neither did We give them bodies that did not eat food, nor were they immortal.” (Verses 7-8) In His infinite wisdom, God chose His messengers from among human beings. They received His revelations and called on people to believe in Him on the basis of such revelations.

آن فرستادگان گرامی خدا انسان‌هایی با بدن‌های بشری بودند. خدا آنان را از نوعی ویژه نیافرید تا غذا نخورند. خوراک نیازی اساسی برای بقای انسان است و فرستادگان خدا که انسان بودند، جاودانه نبودند. این قانونی است که خدا مقرر کرده است و اگر آن عرب‌ها از آن بی‌خبر بودند، باید از کسانی بپرسند که وحی‌های پیشین به آنان رسیده بود، زیرا آنان پیامبران پیشین را می‌شناختند.

Those noble messengers of God were men with human bodies. God did not make them of a special type, so as not to eat food. Food is a basic necessity for human survival, and God’s messengers, who were human, were not immortal. Such is the law God has set, and if those Arabs were unaware of it, then they should ask the people who received earlier revelations, because they knew earlier prophets.

علاوه بر این، خداوند پیامبرانش را از میان انسان‌ها برگزید، زیرا می‌خواست آنان زندگی انسانی را تجربه کنند. بدین‌ترتیب، زندگی عملی خودِ ایشان، کاربردی بودنِ شریعتِ الهی را نشان می‌داد و کردارِ روزانه‌شان، الگویِ آنچه را که به آن فرا می‌خواندند، به دست می‌داد. سخنی که با عمل تأیید شود، بسی مؤثرتر است، زیرا مردم اثرِ آن را هنگام اجرا می‌بینند. اگر پیامبرانِ خدا از گونه‌ای دیگر بودند که نیازی به خوردن غذا نداشتند، برای تأمین نیازهای خود در بازارها رفت‌وآمد نمی‌کردند، با زنان ارتباط جنسی نداشتند، و تجربه‌ای از عواطف انسانی نمی‌داشتند، آنگاه با دیگر مردم همدلی نمی‌کردند و از احساسات و انگیزه‌های ایشان درک نمی‌یافتند. در آن صورت، مردم در ایشان نمونه‌های مرتبطی برای پیروی نمی‌یافتند.

Moreover, God chose His messengers from among human beings because He wanted them to experience human life. Thus, their own practical lives would demonstrate the practicality of divine law, and their daily actions set the example of what they called for. When words are confirmed by practice, they are far more effective, because people see their effect as they are implemented. Had God’s messengers been of a different species, needing no food to eat, no going about in the markets to obtain their needs, and no intimacy with women, and had they had no experience of human emotion, they would have had no empathy with other people, and no understanding of their feelings and motives. In which case, people would not find in them relevant examples to follow.

خداوند عربهای بتپرست را که پیامبر محمد ﷺ را آزار میدادند، پیام او را انکار میکردند و او و پیروانش را تحت فشار قرار میدادند، به یاد میآورد که به سبب سرکشیشان مشمول قانون او هستند. او همچنین برای آنان روشن میسازد که از نعمتی که به ایشان ارزانی داشته این است که هیچ معجزهی محسوس برایشان نفرستاده است، زیرا اگر آنان همچون اقوام پیشین به انکار حق ادامه میدادند، این معجزه موجب هلاکتشان میشد. در عوض، کتابی برای ایشان فرستاده که به سبب آنکه به زبان خودشان است، عزت و شرافت را به آنان ارزانی میدارد. این کتاب زندگی ایشان را بر مسیر درست قرار میدهد و از آنان جامعهای میسازد که شایستهی رهبری بشریت و مورد احترام آنان است.

God reminds the pagan Arabs who oppressed the Prophet Muhammad (peace be upon him), denying his message and persecuting him and his followers, that they are subject to His law for their transgression. He also makes it clear to them that it is an aspect of the grace He bestows on them that He has not sent them any physical miracle, because that would have spelt their doom if they continued to reject the truth as older communities did. Instead, He sent them a book which imparts honour to them, since it is in their own language. This book sets their life on the right footing and makes of them a community entitled to lead mankind and be respected by them.

علاوه بر این، این کتاب اندیشمندان را به تأمل در آن و ارتقای خویش با عمل به آن فرا می‌خواند: «همانا کتابی را بر شما نازل کردیم که مایه یاد و شرف شماست. آیا پس نمی‌اندیشید؟» (آیه ۱۰)

Moreover, this book invites thinking people to reflect on it and elevate themselves by implementing it: “We have now revealed for you a book bringing you respect. Will you not, then, use your reason?” (Verse 10)

معجزہِ قرآن تمام نسلوں کے لیے کھلا ہے۔ اس لحاظ سے وہ ان حسی معجزات سے مختلف ہے جو کسی خاص وقت اور مقام پر دیے گئے تھے۔ عربوں کے لیے قرآن عزت، شرف اور عظمت لایا، جب انہوں نے اس کا پیغام تمام انسانوں تک پہنچایا۔ قرآن سے پہلے عرب انسانیت کی تاریخ میں شاذ ہی کہیں ذکر پاتے تھے۔ ان کے پاس انسانیت کو دینے کے لیے ایسا کچھ نہ تھا جو انہیں یاد رکھوا سکتا۔ لیکن جب تک وہ اپنی کتاب کو تھامے رہے، بقیہ انسانیت نے انہیں عزت دی۔ درحقیقت، کئی صدیوں تک وہ انسانیت کی قیادت کرتے رہے اور خود اپنے لیے اور باقی انسانوں کے لیے خوشی کا سبب بنے۔ پھر جب انہوں نے اسے چھوڑ دیا تو انسانیت نے انہیں پیچھے چھوڑ دیا اور ان کا عزت کا مقام جاتا رہا۔ وہ انسانیت کی قطار کے آخر میں جا کھڑے ہوئے، اور مختلف اطراف سے جارحیت کا شکار ہونے لگے، جبکہ ان کا ماضی شاندار تھا، جب وہ امن و امان سے بہرہ مند تھے اور دوسرے خوف و اضطراب میں مبتلا تھے۔

The miracle of the Qur’ān is open to all generations. Thus, it is unlike the physical miracles given at a particular time and place. For the Arabs, the Qur’ān brought respect, honour and glory as they delivered its message to all people. Prior to the Qur’ān, the Arabs barely received mention in humanity’s records. They had nothing to give humanity so as to ensure they were remembered. But as long as they upheld their book, they were honoured by the rest of mankind. Indeed, they assumed the leadership of humanity over many centuries, bringing happiness to themselves and to the rest of mankind. Then when they abandoned it, humanity left them aside, and they lost their position of respect. They were then at the tail end of humanity, suffering aggression from different quarters, in stark contrast with their glorious past when they enjoyed security while others suffered fear and anxiety.

بی‌شک، واژه‌هایی که قرآن در اینجا به کار برده است، تنها با آوایشان، دلالت‌های نیرومندی بر یک ضربه‌ی طاقت‌فرسا دارند که هر چیزی را بی‌جان می‌کند. می‌نگریم و می‌بینیم که آن مردم چگونه سراسیمه به هر سو می‌دویدند، آن‌گاه که قدرت خداوند بر سرزمینشان فرود آمد.

Indeed, the words the Qur’ān uses here add, by their very sound, strong connotations of an overwhelming strike that leaves everything lifeless. We look and see how those communities ran around frantically as God’s power struck their land.

آنها مانند موش‌های گرفتار در تله، این‌سو و آن‌سو می‌پرند و پیش از آنکه بی‌حرکت بیفتند، به هر سو جست‌وخیز می‌کنند:

They appear like trapped mice jumping here and there before they fall motionless:

«هنگامی که نیروی ما را احساس کردند، به سرعت گریختند.» (آیه ۱۲) آنان می‌گریزند تا از شهری که احساس می‌کنند نابود خواهد شد، بیرون بروند. آنان چنان می‌گریزند که گویی خود گریختنشان آنها را از قدرت خدا نجات خواهد داد. نه اینکه گمان کنند از ضربت خدا تندتر هستند؛ این حرکتی بی‌اندیشه است، همچون حرکت موش‌های به دام افتاده.

“As soon as they began to feel Our might they took to their heels and fled.” (Verse 12) They run so that they might leave a town which they felt was doomed. They run as though their very running will save them from God’s power. It is not that they imagine that they are faster than God’s strike; it is a thoughtless movement, like that of trapped mice.

آنان سپس با طعنه به ایشان گفته می‌شود: «نگریزید، و به همان نعمت‌ها و خانه‌های خود بازگردید، شاید مورد بازخواست قرار گیرید.» (آیه ۱۳) نیازی نیست که از خانه‌های خود بگریزید. به همان تجمل‌ها و آسایش‌های خود بازگردید. شاید درباره‌ی این همه تجمل و اینکه از آن چگونه بهره برده‌اید، پرسیده شوید. اما زمان پرسش‌وپاسخ پیش‌تر به سر آمده است، و قرآن این فاجعه‌ی پایانی را به‌صورت طعنه‌ای تلخ بیان می‌کند.

They are then sarcastically told: “Do not run away. Return to all your comforts and to your dwellings, so that you might be called to account.” (Verse 13) You do not need to run away from your homes. Go back to your luxuries and comforts. You may perchance be asked about all this luxury and how you have used it. But the time for questioning is already over, and the Qur’ān delivers this final cataclysm as bitter sarcasm.

این امر وضعیت آنان را به روشنی پیش چشمشان قرار می‌دهد، زیرا هیچ راه گریزی وجود ندارد۔

This brings their situation clearly before their eyes, for there is no means of escape.

آنان نمی‌توانند از عذاب خدا بگریزند یا آن را دفع کنند. از این رو، تاکتیک خود را تغییر می‌دهند و به گناهان خویش اعتراف می‌کنند: «گفتند: وای بر ما! که ما واقعاً ستمکار بودیم!» (آیه ۱۴) اما زمان همه‌ی این‌ها گذشته است. آنان هرچه بخواهند می‌توانند بگویند، ولی همه‌ی آن بی‌فایده است. آنان به حال خود رها می‌شوند تا بی‌جان گردند: «و آن فریاد آنان همچنان ادامه داشت تا این‌که ما آنان را چون کشتزاری درو شده، خاموش و بی‌صدا، همچون خاکستر گردانیدیم.» (آیه ۱۵) اما این کشتزاری از انسان‌هاست که همگی بی‌حرکت و بی‌جان‌اند؛ در حالی که تنها یک دقیقه پیش‌تر، پر جنب‌وجوش، سرزنده و سرشار از زندگی بود.

این همه، استدلالی نظری است که برای اثبات این حقیقت بنیادین ارائه شده که هر آنچه به خدا مربوط می‌شود، مانند خود او، همواره حاضر و ازلی است. از این رو، اگر خدا بخواهد به تفریحی بپردازد، آن تفریح به هیچ‌یک از مخلوقات، مانند آسمان‌ها، زمین یا آنچه میان آن‌هاست، مربوط نخواهد بود. همه‌ی این‌ها تازه‌اند، به این معنا که در نقطه‌ای معین از زمان آفریده شده‌اند. آنچه به خدا مربوط است با او باقی می‌ماند، به‌طور ازلی و ابدی، تا با شکوه و عظمت او سازگار باشد.

It is all a theoretical argument given here in order to establish the basic truth that whatever relates to God is, like Him, ever-present and eternal. Hence, if God wants to enjoy some pastime, such pastime would not relate to anything that is created such as the heavens, the earth or anything in between. All these are new, in the sense that they are created at a certain point in time. What relates to God remains with Him, eternally, so as to fit in with His Majesty.

اما قانونی که در همهٔ زمانها جاری است این است که در مورد خدا هیچ چیزی به نام سرگرمی وجود ندارد. تنها جدیت و حقیقت است.

But the law that operates for all time is that there is no such thing as a pastime in respect of God. There are only seriousness and truth.

بنابراین، حقیقت ذاتی بر باطل عرضی پیروز خواهد شد: «بلکه ما حق را بر باطل می‌افکنیم، پس آن را درهم می‌کوبد و ناگهان نابود می‌شود. و وای بر شما از آنچه وصف می‌کنید.» (آیهٔ ۱۸)

Thus, intrinsic truth will triumph over incidental falsehood: “Nay, but We hurl the truth against falsehood, and it crushes the latter, and behold, it withers away. But woe to you for all your false claims.” (Verse 18)

حرف «بل» در زبان عربی برای روی‌گردانی از آنچه در دست است به کار می‌رود. در اینجا نشان می‌دهد که این نکته درباره داشتن سرگرمی را کنار می‌گذاریم تا به نکته‌ای جدی‌تر درباره جهان واقعی و قوانینی که در آن جاری است، بپردازیم؛ قوانینی که تضمین می‌کنند باطل شکست می‌خورد و حق پیروز می‌شود. آیه قرآن این موضوع را با تصویری زنده ترسیم می‌کند: حق را همچون موشکی نشان می‌دهد که خداوند بر باطل می‌افکند، سرِ آن را می‌شکافد و آن را کاملاً نابود می‌سازد.

The Arabic particle bal, rendered here as ‘nay’, signifies turning away from whatever is at hand. Here it indicates putting aside this point about having a pastime to turn to a more serious point about the real world and the laws operating in it which ensure that falsehood is vanquished and the truth triumphant. The Qur’ānic verse paints this in a vivid picture, showing the truth as a missile hurled by God at falsehood, breaking its head and so utterly destroying it.

این وضعیت عادیِ امور است: حق در ذات جهان ریشه دارد و عمیقاً در ساختار آن نفوذ کرده است. باطل، در مقابل، با آن بیگانه است و نه ریشه‌ای دارد و نه قدرتی. خداوند آن را باطل می‌شمارد و حق را بر آن می‌کوبد. هرچه چنین ضربه‌ای از جانب خداوند بخورد، ناگزیر پژمرده شده و از میان می‌رود.

بنابراین، این سوره تصویری از موجوداتی ترسیم می‌کند که همواره خداوند را تسبیح می‌گویند و او را در همه حال می‌ستایند. در عین حال، ادعاهای کافران درباره خدایان متعددشان به شدت مورد انتقاد قرار می‌گیرد. این سوره، با توجه به آنچه در نظام پایدار حاکم بر هستی می‌بینیم، دلایلی غیرقابل انکار بر یگانگی خداوند ارائه می‌دهد؛ نظامی که گواهی می‌دهد همه چیز به اراده خداوند، همان کسی که تدبیرکننده و اداره‌کننده همه امور است، اداره می‌شود. همچنین این سوره، دلایلی را از کتاب‌های آسمانی پیشین که به سایر امت‌ها داده شده بود، ارائه می‌کند.

Thus, the sūrah paints a picture of creatures glorifying God and extolling His praises at all times. At the same time, the unbelievers’ claims about their multiple deities are strongly criticized. The sūrah provides irrefutable evidence of God’s oneness by virtue of what we see in the constant system that permeates the universe, testifying that it is all run by the will of God, the One who manages and conducts all affairs. It also provides evidence from earlier scriptures given to other communities.

یا آیا آنان خدایانی زمینی را برای پرستش برگزیده‌اند که می‌توانند مردگان را به زندگی بازگردانند؟

Or have they taken for worship some earthly deities who can restore the dead to life?

{لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا ۚ فَسُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ الْعَرْشِ عَمَّا يَصِفُونَ * لَا يُسْأَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَهُمْ يُسْأَلُونَ * أَمِ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ آلِهَةً ۚ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ ۖ هَٰذَا ذِكْرُ مَن مَّعِيَ وَذِكْرُ مَن قَبْلِي ۗ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ الْحَقَّ فَهُم مُّعْرِضُونَ * وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِي إِلَيْهِ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدُونِ} [Qur'an 21:22–25]

Had there been in heaven or on earth any deities other than God, both would surely have fallen into ruin! But limitless in His glory is God, Lord of the Throne, and exalted is He above all that they attribute to Him! He cannot be questioned about whatever He does, whereas they shall be questioned. Or have they taken for worship some deities besides Him? Say: ‘Produce your convincing proof. This is the message of those who are with me and the message of those before me. ‘ But nay, most of them do not know the truth, and so they stubbornly turn away. Before your time We never sent a messenger without having revealed to him that there is no deity other than Me.

بنابراین، تنها مرا عبادت کنید۔ (آیات ۲۱-۲۵)

Therefore, you shall worship Me alone. (Verses 21-25)

سوالی که سوره درباره پرستش خدایان گوناگون از سوی کافران مطرح می‌کند، در واقع سرزنشی نسبت به کار آنان است. با این حال، توصیف این خدایان به‌عنوان کسانی که مردگان را زنده می‌کنند، لحنی آشکار از تمسخر دارد. در حقیقت، یکی از نخستین ویژگی‌های خدای حقیقی این است که توانای زنده کردن مردگان است. از این رو، شایسته است این پرسش مطرح شود که آیا خدایانی که آنان می‌پرستند نیز می‌توانند چنین کنند. پاسخ آن آن‌قدر روشن است که نیازی به بیان ندارد. در واقع، خود آنان ادعا نمی‌کنند که خدایانشان آغازگر یا بازگرداننده حیات‌اند. بنابراین، آن‌ها فاقد نخستین ویژگی ذات الهی هستند.

سوره سپس ماهیت آنچه را که بر همه پیامبرانی که پیش از زمان پیامبر محمد ﷺ به سوی امت‌های مختلف فرستاده شدند، وحی شده بود بیان می‌کند: { وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِي إِلَيْهِ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا أَنَا }

The sūrah then states the nature of what was revealed to all messengers sent to different communities before the Prophet Muhammad’s time: “Before your time We never sent a messenger without having revealed to him that there is no deity other than Me.

بنابراین، تنها مرا بپرستید.» (آیه ۲۵) یگانگیِ خداوند، در واقع، عنصر اساسیِ ایمانِ الهی است، از زمانی که خداوند نخستین فرستاده‌اش را به سوی بشریت فرستاد.

Therefore, you shall worship Me alone.” (Verse 25) God’s oneness is indeed the basic essential element in divine faith, ever since God sent His first messenger to mankind.

هیچ چیز در این باره تغییری نکرده است. خداوند، آفریدگاهی که باید او را پرستید، یگانه است و شریکی ندارد. حقیقت الوهیت و ربوبیت بر جهان، مسئلهای واحد است که نمیتوان آن را از هم جدا کرد. خداوند نه در حوزهٔ الوهیت و نه در حوزهٔ عبادت، هیچ شریکی ندارد. این حقیقت در کنار قوانین اساسی و بنیادین جهان قرار میگیرد و همچون آنها طبقهبندی میشود. و مانند آنها، حقیقت آن انکارناپذیر است.

Nothing has changed in that. God, the Creator who must be worshipped is One, without partners. The truth of Godhead and Lordship over the universe is a single issue that cannot be separated. God has no partners, whether in the sphere of Godhead or in that of worship. This fact ranks alongside the basic essential laws of the universe and is classified with them. Like them, its truth is unassailable.

سپس سوره به ادعاهای کافران می‌پردازد که مدعی‌اند خداوند فرزندی دارد.

The sūrah then picks up the claims of the unbelievers alleging that God has a son.

از جمله حماقت‌های جهالت این است:

This is one of the absurdities of ignorance:

آنان می‌گویند: «خدای رحمان فرزندی برای خود گرفته است!» منزه است او از آن‌چه می‌گویند! نه، آنان بندگان گرامی‌داشته‌شده‌ی اویند. آنان پیش از آن‌که او سخن گوید، سخن نمی‌گویند و به فرمان او عمل می‌کنند. او آن‌چه را پیش روی آنان و آن‌چه را پشت سر آنان است، می‌داند.

They say: ‘The Most Merciful has taken to Himself a son!’ Limitless is He in His glory! No; they are but His honoured servants. They do not speak until He has spoken, and they act at His behest. He knows all that lies before them and all behind them.

آنان جز برای کسی که [خدا] از او خشنود باشد شفاعت نمی‌کنند، و خود از ترس او بیم‌ناکند. و هر کدام از آنان که بگوید: «من جز او خدایی هستم»، او را به دوزخ کیفر خواهیم داد. ما ستمکاران را این‌گونه کیفر می‌دهیم.

سوره تاکنون چندین نوع دلیل برگرفته از جهان هستی ارائه داده که همگی بر یگانگی خدا گواهی می‌دهند، و چند استدلال بیان کرده که هرگونه امکان وجود بیش از یک خدا را نفی می‌کند. همچنین دلایلی آورده که مستقیماً به دل‌های انسان خطاب می‌کند. اکنون سوره دست دل انسان را می‌گیرد تا به تأمل در برخی از پدیده‌های بزرگ جهان بپردازد، همان‌گونه که خدا آن‌ها را با حکمت تدبیر کرده است. با این حال، منکران نسبت به نشانه‌های روشنی که پیرامون‌شان آشکار شده، غافل می‌مانند. اما برای کسانی که نگاه می‌کنند، جهان جنبه‌هایی از خود را آشکار می‌سازد که وقتی با دلی گشاده و حواسی بیدار به آن‌ها می‌نگریم، ذهن ما را سراسر در شگفتی فرو می‌برد.

The sūrah has so far given us several types of evidence drawn from the universe, all testifying to God’s oneness, and stated a number of arguments denying any possibility of there being more than one God. It has also provided evidence that addresses people’s hearts directly. Now the sūrah takes the human heart by the hand to contemplate some of the great phenomena in the universe, as it is wisely managed by God. Yet the unbelievers remain heedless of the clear signs revealed all about them. For those who look however, the universe reveals aspects of itself that leave our minds in total amazement when we contemplate them with an open heart and alert senses.

آیا کسانی که کافر شدند ندانسته‌اند که آسمان‌ها و زمین به هم پیوسته بودند و ما آن‌ها را از هم جدا کردیم؟ و هر چیز زنده‌ای را از آب پدید آوردیم. آیا پس ایمان نمی‌آورند؟ (آیه ۳۰)

Are the unbelievers unaware that the heaven and the earth were once one single entity, which We then parted asunder? We have made out of water every living thing. Will they not, then, believe? (Verse 30)

بیان این حقیقت که آسمان‌ها و زمین در آغاز یک واحد بودند و سپس از هم جدا شدند، قابل تأمل است. نظریه‌های پیشرفته‌تر ستاره‌شناسی که برای تبیین پدیده‌های جهان تلاش می‌کنند، همواره به سوی تأیید این حقیقتی گرایش دارند که قرآن بیش از ۱۴۰۰ سال پیش بیان کرده است. نظریه‌ای که امروزه بیشترین پذیرش را به دست آورده، آن است که مدعی است صورت‌های فلکی ستاره‌ای، مانند منظومه شمسی ما که خورشید، سیاره‌ها و ماه‌های آن از جمله زمین ما و ماهش را دربر می‌گیرد، در آغاز سحابی بوده‌اند. سپس این سحابی از هم شکافته شد و اجزای آن شکل دایره‌ای به خود گرفتند. زمین نیز پاره‌ای از خورشید بود که از آن جدا شد و سرد گشت.

The statement that the heavens and the earth were split apart after having been a single entity is worth careful consideration. The more advanced theories of astronomy seeking to explain universal phenomena always tend to support this truth stated in the Qur’ān over 1,400 years ago. The theory that wins most acceptance today is that which claims that star constellations, such as our solar system which includes the sun, its planets and moons including our planet earth and its moon, were originally nebula. The nebula was then rent asunder and its parts took their circular shapes. The earth was also a piece of the sun that separated from it and cooled down.

این بخش آغازین سوره با خلاصه‌ای پایان می‌یابد که احکام مربوط به آفرینش، شکل‌گیری و روزی‌رسانی را به احکام مربوط به ماهیت و سرنوشت زندگی انسان پیوند می‌دهد.

This first passage of the sūrah concludes with an outline that links the laws relevant to creation, formation and sustenance with those relevant to the nature and destiny of human life:

ما هرگز جاودانگی را به هیچ انسانی پیش از تو عطا نکردیم. آیا اگر تو بمیری، آنان امید دارند که جاودان بمانند؟ هر جانی طعم مرگ را خواهد چشید. و شما را با بدی و خوبی به آزمایش می‌گذاریم. و همه به سوی ما بازگردانده خواهید شد. (آیات ۳۴-۳۵)

Never have We granted life everlasting to any man before you. Should you yourself die, do they, perchance, hope to live forever? Every soul shall taste death. We test you all with evil and good by way of trial. To Us you all must return. (Verses 34-35)

هیچ انسانی هرگز جاودانگی نیافته است. هر موجودی ناگزیر از مرگ است و هر چیزی که آغازی دارد قطعاً پایانی خواهد داشت. پس اگر فرستادهٔ خدا ﷺ [درود بر او] نیز مقدّر است بمیرد، چرا گمان می‌کنند خود آنان زندگی جاویدان خواهند یافت؟ چون نمی‌توانند امید جاودانه زیستن داشته باشند، چرا مانند کسانی رفتار نمی‌کنند که ناگزیر طعم مرگ را خواهند چشید؟ چرا نمی‌اندیشند و تأمّل نمی‌کنند؟

No human being has ever been granted immortality. Every creature is bound to die, and whatever has a beginning will certainly have an end. So if God’s Messenger [peace be upon him] is also destined to die, why do they think they would be granted life everlasting? Since they cannot hope to live for ever, why do they not behave like ones who will inevitably taste death? Why do they not reflect and contemplate?

«هر کسی طعم مرگ را خواهد چشید.» (آیه ۳۵) این قانونی است که بر زندگی حاکم است و هیچ استثنا یا معافیتی ندارد. پس زندگان باید این را در نظر داشته باشند و خود را برای آن آماده کنند. این سفر کوتاه در دنیا سرانجامی دارد و پایان آن مرگ هر موجود زنده است. همه به سوی خدا بازخواهند گشت. اما آنچه در این سفر زندگی بر ما می‌گذرد، چه خوب و چه بد، به منزله آزمایش است: «و شما را با بدی و خوبی به آزمایش می‌گیریم.» (آیه ۳۵)

“Every soul shall taste death.” (Verse 35) This is the law that governs life. It has no exceptions or exemptions. The living, then, must take this into account and prepare themselves for it. This short journey on earth is bound to come to an end, and its end is the death of every living thing. All shall return to God. But whatever happens to us during this trip through life, whether good or bad, is meant as a test: “We test you all with evil and good by way of trial.” (Verse 35)

وقتی از آزمایش شدن با چیزی بد یا سخت سخن می‌گوییم، همه‌ی ما می‌توانیم این مفهوم را به آسانی درک کنیم. این آزمایشی است که صبر و بردباری کسی را که آزموده می‌شود نشان می‌دهد. وسیله‌ای است برای تعیین اینکه توکل او بر پروردگارش، خدا، چقدر استوار است و چقدر به رحمت خدا اعتماد دارد. اما آزمایش با چیزهای خوب نیازمند توضیح است.