این سوره، مانند سایر بخش‌های قرآن که در آن دوره در مکه نازل شده‌اند، به مسئله ایمان می‌پردازد. این کار را تحت سه عنوان اصلی انجام می‌دهد:

Revealed in Makkah, this sūrah, as with all other parts of the Qur’ān revealed in that period, deals with the issue of faith. It does so under three main headings:

یعنی یگانگی خدا، پیام او، و برانگیخته شدن انسان‌ها.

namely, God’s oneness, His message, and mankind’s resurrection.

جریان سورہ به موضوعات آن می‌پردازد؛ به تعدادی از پدیده‌های بزرگ کیهانی اشاره می‌کند و آن‌ها را به ایمان پیوند می‌دهد. مقصود از این کار آن است که ایمان بخشی از ساختار جهان هستی است و همان پدیده‌ها بر آن نیز حاکم است. این امر حقیقتی را روشن می‌سازد که در قلب آسمان‌ها و زمین و در بنیاد آفرینش آن‌ها قرار دارد. همچنین جدیت و استواری را نشان می‌دهد که امور آن‌ها با آن اداره می‌شود. نه بازی است و نه باطل، همان‌گونه که جهان هستی برای بازی آفریده نشده و در آفرینش آن هیچ عنصر باطلی وارد نشده است: ﴿وَمَا خَلَقْنَا السَّمَاءَ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا لَاعِبِينَ﴾ (آیه ۱۶)

The flow of the sūrah deals with its subject matter, referring to a number of great universal phenomena and linking them with faith. The point of this is that faith is part of the universal structure, and the same phenomena apply to it. It illustrates the truth which is at the heart of the heavens and the earth and their constitution. It reflects the seriousness with which their affairs are conducted. It is neither a matter of play nor a question of falsehood, in the same way as the universe was not created for play, nor was any element of falsehood mixed with its creation: “We have not created the heavens and the earth and all that is between them in mere idle play.” (Verse 16)

این سوره چشم‌ها، دل‌ها و اندیشه‌های مردم را به جهان هستی و پدیده‌های بزرگ آن متوجه می‌سازد: آسمان‌ها و زمین، کوه‌ها و دره‌ها، شب و روز، خورشید و ماه. توجه آنان را به یگانگی قوانینی جلب می‌کند که همه‌ی این‌ها را اداره کرده و امورشان را تدبیر می‌کنند، و اینکه چگونه این یگانگی، دلیلی قاطع بر یگانگی آفریدگاری است که مالک این جهان پهناور است. همان‌گونه که در آفرینش او شریکی نیست، در فرمانروایی‌اش نیز شریکی ندارد: «اگر در آسمان و زمین، خدایانی جز خدا می‌بود، قطعاً هر دو تباه می‌شدند!» (آیه ۲۲)

The sūrah concentrates people’s eyes, hearts and minds on the universe and its great phenomena: the heavens and the earth, mountains and valleys, night and day, sun and moon. It draws their attention to the unity of the laws that govern all these and conduct their affairs, and how this unity provides powerful evidence of the unity of the Creator who owns this vast universe. No partner has He in His kingdom, in the same way as He has no partner in its creation: “Had there been in heaven or on earth any deities other than God, both would surely have fallen into ruin!” (Verse 22)

این سوره همچنین توجه ما را به یگانگی پدیده‌هایی جلب می‌کند که بر زندگی در زمین حاکم‌اند، و به یگانگی سرچشمه‌ی حیات: «و هر چیز زنده‌ای را از آب پدید آوردیم». (آیه ۳۰) همه‌ی موجودات زنده با پایانی یکسان روبه‌رو خواهند شد: «هر نفسی طعم مرگ را خواهد چشید». (آیه ۳۵) سپس همگی به سرنوشتی یکسان خواهند رسید: «و به سوی ما بازگردانده می‌شوید». (آیه ۳۵)

The sūrah also draws our attention to the unity of the phenomena which govern life on earth and the unity of the source of life: “We have made out of water every living thing.” (Verse 30) All living things will face the same end: “Every soul shall taste death.” (Verse 35) They will then arrive at the same destiny: “To Us you all must return.” (Verse 35)

ایمان با این پدیده‌های بزرگ و جهانی پیوندی نزدیک دارد. این همان ایمان است، هرچند پیامبران بسیاری برای رساندن آن به مردم فرستاده شده‌اند: «و پیش از تو هیچ پیامبری نفرستادیم مگر آنکه به او وحی کردیم که معبودی جز من نیست، پس تنها مرا بپرستید.» (آیه ۲۵) و خواست خداوند این بوده که همه پیامبران انسان باشند: «و پیش از تو [به عنوان پیامبران خود] جز مردانی را که به آنان وحی می‌کردیم نفرستادیم.» (آیه ۷)

Faith is closely linked to these major universal phenomena. It is the same faith, even though many messengers have been sent to convey it to people: “Before your time We never sent a messenger without having revealed to him that there is no deity other than Me. Therefore, you shall worship Me alone.” (Verse 25) It is God’s will that all messengers were human beings: “Before your time, We never sent [as Our messengers] any but men whom We inspired.” (Verse 7)

همان‌گونه که ایمان با پدیده‌های بزرگ و جهانی پیوندی نزدیک دارد، همین امر دربارهٔ آنچه مدافعان ایمان ممکن است در این جهان با آن روبه‌رو شوند نیز صادق است. قاعده‌ای که هرگز شکست نمی‌خورد این است که حق سرانجام پیروز خواهد شد و باطل نابود خواهد گشت، زیرا حق واقعیتی جهانی است و پیروزی آن قانونی الهی است: «بلکه ما حق را بر باطل می‌افکنیم، پس آن را درهم می‌کوبد و ناگهان نابود می‌شود.» (آیهٔ ۱۸) به همین ترتیب، ستمکارانی که حق را انکار می‌کنند ناگزیر به هلاکت خواهند رسید، اما خداوند پیامبرانش و مؤمنان را نجات خواهد داد: «وعدهٔ خود را به ایشان تحقق بخشیدیم و ایشان و هر که را خواستیم نجات دادیم و تجاوزکاران را هلاک کردیم.» (آیهٔ ۹) بندگان شایستهٔ خداوند در نهایت وارثان زمین خواهند بود: «و در زبور، پس از ذکر [تورات که به موسی داده شد] نوشتیم که: زمین را بندگان شایستهٔ من به ارث خواهند برد.» (آیهٔ ۱۰۵)

Just like faith is closely linked to major universal phenomena, the same applies to what the advocates of faith may encounter in this world. The rule that never fails is that the truth will ultimately triumph and falsehood will be wiped out, because the truth is a universal reality and its victory is a divine law: “We hurl the truth against falsehood, and it crushes the latter, and behold, it withers away.” (Verse 18) By the same token, the wrongdoers who deny the truth are bound to be destroyed, but God will save His messengers and the believers: “ We fulfilled Our promise to them, and We saved them and all whom We willed [to save], and We destroyed those who transgressed beyond bounds.” (Verse 9) God’s devoted servants are the eventual heirs of the earth: “We wrote in the Psalms, after the Reminder [given to Moses] that ‘the righteous among My servants shall inherit the earth.” (Verse 105)

سوره سپس مروری کوتاه بر آن امت واحدی دارد که از پیامبران خدا پیروی کرده‌اند. این مرور درباره داستان‌های ابراهیم، داوود و سلیمان درنگ طولانی می‌کند، اما تنها اشاره‌های کوتاهی به نوح، موسی، هارون، لوط، اسماعیل، ادریس، ذوالکفل، یونس، زکریا، یحیی و عیسی دارد (درود خدا بر همه ایشان باد). برخی از مسائلی که پیش‌تر در سوره به‌عنوان قواعد و پدیده‌های کلی مطرح شده‌اند، در این مرور دوباره در قالب رویدادهای عملی‌ای که پیامبران خدا و پیروانشان با آن‌ها روبه‌رو شده‌اند، بازتاب می‌یابند.

The sūrah then presents a quick review of the single community that has followed God’s messengers. It pauses long to reflect on the stories of Abraham, David and Solomon, but makes only brief references to Noah, Moses, Aaron, Lot, Ishmael, Idrīs, Dhu’l-Kifl, Jonah, Zachariah, John and Jesus, (peace be upon them all). Some of the issues, already tackled in the sūrah as general rules and phenomena, are reflected again in this review in the form of practical events encountered by God’s messengers and their followers.

در روند سخن این سوره، صحنههایی از روز قیامت نیز آمده است که در آنها همان معانی و مفاهیم، بار دیگر به عنوان بخشی از واقعیت آن روز بزرگ بازتاب مییابد.

The flow of the sūrah also includes some scenes of the Day of Judgement in which we find the same meanings and concepts reflected again as part of the reality of that great day.

ما در اینجا می‌بینیم که آهنگ‌های گوناگون در این سوره چگونه همان هدف را دنبال می‌کنند، یعنی هشدار دادن به ذهن انسان تا حقیقت آیینی را که آخرین فرستاده‌ی خدا بدان دعوت کرده است بشناسد. زیرا مردم نمی‌توانند این پیام را دریافت کنند در حالی که به بازی سرگرم‌اند، روی برمی‌گردانند و کمترین توجهی به آن ندارند، چنان که در آیات آغازین توصیف شده‌اند: «حسابشان به مردم نزدیک شده است، و با این حال در غفلت، همچنان روی برمی‌گردانند.»

We see, then, how varying cadences employed in the sūrah serve the same purpose of alerting the human mind so that it recognizes the truth of the faith preached by the last of God’s messengers. For people cannot receive the message while indulging in play, turning away and paying little heed to it, as they are described in the opening verses: “Closer to people draws their reckoning, yet they continue to blithely turn away.

هرگاه یادآوری تازه‌ای از جانب پروردگارشان به آنان برسد، آن را می‌شنوند ولی به شوخی می‌گیرند؛ در حالی که دل‌هایشان سرگرم لذت‌جویی است. (آیات ۱ تا ۳)

Whenever there comes to them any new reminder from their Lord, they listen to it but take it in jest; their hearts set on pleasure.” (Verses 1-3)

این پیام اسلام هم حق است و هم جدی، همان‌گونه که این جهان هستی حق و جدی است. بنابراین در پذیرفتن پیام خداوند نمی‌توان شوخی و بازی کرد، همچنان‌که نمی‌توان در مطالبه‌ی معجزه‌ی محسوس به بازی پرداخت. شواهدی از نوع معجزه در همه‌جای هستی و در پدیده‌های جاری آن موجود است. همه‌ی این‌ها تأیید می‌کنند که خداوند تنها آفریننده‌ای است که بر همه‌چیز توانایی دارد، و این پیام تنها از سوی او آمده است.

This message of Islam is both true and serious, in the same way as this universe is true and serious. Therefore, there may be no jest and play in receiving God’s message, as in making demands for miraculous evidence. Evidence of a miraculous nature is available everywhere in the universe and its operative phenomena. It all confirms that God is the only creator who has power over all things, and that the message comes from Him alone.

از نظر شیوه بیان و آهنگ کلام، این سوره از جملات خبری بهره می‌گیرد که با موضوع و فضای آن بیشترین تناسب را دارد. این امر وقتی روشن‌تر می‌شود که سبک آن را با سبکی که در دو سوره پیشین، مریم و طه، به کار رفته است مقایسه کنیم.

As for its mode of expression and its rhythm, the sūrah employs factual statements which best suit its subject matter and ambience. This is clearly apparent when we compare its style with that employed in the preceding two sūrahs, Maryam and Ţā Hā.

در هر دو، ریتم نرم است و از این رو با فضای کلی آن‌ها بیشتر هماهنگ است.

In both these, the rhythm is soft, and hence more suited to their overall atmosphere.

اینجا آهنگ کلام قوی‌تر است تا با پیامش هماهنگ باشد. این موضوع وقتی روشن‌تر می‌شود که به شیوه‌ی نقل داستان حضرت ابراهیم علیه السلام در سورۂ مریم و در این سوره نگاه کنیم. در آن سوره، این داستان در قالب گفتگویی گسترده میان ابراهیم و پدرش بیان شده است، در حالی که در اینجا با شکستن بت‌هایی که قومش می‌پرستیدند و سپس افکنده شدنش در آتش روبه‌رو می‌شویم. بدین ترتیب، موضوع، سبک و آهنگ کلام در هر دو مورد کاملاً با یکدیگر هماهنگ می‌شوند.

Here the rhythm is stronger, to fit its message. This is even clearer when we look at the way the story of the Prophet Abraham is related in Maryam and in this sūrah. In the former, the episode is given in the form of an expansive dialogue between Abraham and his father, whereas here we see Abraham’s destruction of the idols worshipped by his people, and his subsequently being thrown in the fire. Thus, the subject matter, the style and the cadence achieve complete harmony in both instances.

این سوره در چهار بخش متمایز جریان می‌یابد. بخش نخست با آغازی تکان‌دهنده آغاز می‌شود که ضربه‌های قوی بر دل‌ها وارد می‌کند و مردم را از خطری که به زودی با آن روبه‌رو خواهند شد، آگاه می‌سازد، در حالی که آنان از آن غافل‌اند: «حسابرسی‌شان به مردم نزدیک می‌شود، ولی آنان همچنان بی‌پروا روی‌گردان‌اند.» (آیه ۱) پس از آن، صحنه‌ای از سرنوشتی می‌آید که امت‌های پیشین به سبب روی‌گردانی از پیام‌های خداوند و زیستن در ستم‌کاری بدان دچار شدند: «چه بسیار شهرهایی که ستم‌کار بودند و آن‌ها را درهم شکستیم و پس از آنان قومی دیگر پدید آوردیم.» (آیه ۱۱)

This sūrah flows in four distinctive rounds. The first starts with a powerful opening that creates strong beats to shake people’s hearts and alert them to the danger they will shortly face, while they remain oblivious to it: “Closer to people draws their reckoning, yet they continue to blithely turn away.” (Verse 1) This is followed by a scene of the fate suffered by earlier communities for turning their backs on God’s messages, leading a life of wrongdoing: “How many a community that persisted in evil- doing have We dashed into fragments, and raised another people in their stead?” (Verse 11)

هم پیام اسلام و هم نظامی که جهان را اداره می‌کند بر پایه‌ی حق و جدیت استوار است؛ و این دو در اینجا با ایمانی که بر یگانگی خداوند بنا شده و با پدیده‌هایی که در جهان جریان دارند پیوند داده می‌شوند. این سوره همچنین تمام این‌ها را با یگانگی آفریدگاری که بر همه‌ی امور چیره است، با یگانگی پیام و ایمان الهی، و با یگانگی سرچشمه‌ی حیات، پایان آن و سرنوشتش پیوند می‌دهد.

Both the message of Islam and the system that governs the universe are based on truth and seriousness, which are here linked to the faith based on God’s oneness and to the phenomena operating in the universe. The sūrah also links all this with the unity of the Creator who is in control of all things, the unity of the divine message and faith, and the unity of the source of life, its end and destiny.

در دور دوم، سوره به کسانی می‌پردازد که پیامبر خدا را مسخره می‌کردند، در حالی که موضوعی که او با آنان دربارهٔ آن سخن می‌گفت بسیار جدی بود. همه‌چیز پیرامون آنان فراخوان به توجه دقیق و هوشیاری می‌دهد. آنان خواستار شتاب در مجازات خود می‌شوند، با اینکه آن نزدیک است. در این مرحله، سوره صحنه‌ای از روز قیامت را ترسیم می‌کند و توجه آنان را به آنچه بر کسانی که پیش از ایشان پیامبران و پیام‌های خدا را مسخره کردند، فرود آمد، جلب می‌کند. سوره به‌روشنی به آنان می‌گوید که هیچ پناهگاهی در برابر مجازات خدا ندارند. آنان را فرامی‌خواند که در قدرت خدا تأمل کنند، آنگاه که زمین را از کناره‌هایش می‌کاهد و مساحتش را کم می‌کند. اگر چنین تأملی کنند، ممکن است پس از مدت‌ها غفلت از آنچه در انتظارشان است، بیدار شوند.

The second round examines the unbelievers who hurled ridicule at God’s Messenger while the matter he spoke to them about was very serious. Everything around them calls for close attention and alertness. They call for their punishment to be hastened, when it is close at hand. At this point the sūrah portrays a scene of the Day of Judgement, drawing their attention to what befell those before them who ridiculed God’s messengers and their messages. It tells them very clearly that they enjoy no protection against God’s punishment. It calls on them to reflect on God’s power as He shrinks the earth from its edges, reducing its area. Should they so reflect, they may wake up to what awaits them after having long been oblivious to it.

این دور با دستوری به پیامبر ﷺ پایان می‌یابد تا وظیفه‌اش را بیان کند: «بگو: من جز این نیستم که شما را به وسیلهٔ وحی هشدار می‌دهم!» (آیهٔ ۴۵) او همچنین آنان را از خطری که با این بی‌توجهی خود را در معرض آن قرار می‌دهند آگاه می‌سازد: «اما کران این ندا را نمی‌شنوند، هرچند بارها هشدار داده شوند.» (آیهٔ ۴۵) نتیجه این است که آنان همچنان به آنچه برایشان عرضه می‌شود توجهی نخواهند کرد، تا آنکه در روز قیامت به حساب کشیده شوند.

This round concludes with a directive to the Prophet to outline his task: “Say: I do but warn you on the strength of divine revelation!” (Verse 45) He also alerts them to the danger to which they expose themselves by being so oblivious: “But the deaf cannot hear this call, however often they are warned.” (Verse 45) The result is that they will continue to pay no attention to what is presented to them until they are called to account on the Day of Judgement.

دور سوم، مروری بر جامعهٔ واحدِ مؤمنانی است که از پیامبرانِ خدا پیروی کردند. این مرور، وحدتِ پیام و ایمان را منعکس می‌کند.

The third round provides a review of the single community of believers who followed God’s prophets. This review reflects the unity of the message and the faith.

و همچنین فضلی را که خداوند بر بندگان صالح خود ارزانی می‌دارد، و کیفرِ او را نسبت به کسانی که حق را انکار می‌کنند، به تصویر می‌کشد.

It also portrays the grace God bestows on His righteous servants and His punishment of those who deny the truth.

در دور چهارم و پایانی، سرنوشت نهایی همه در صحنه‌ای پرحادثه از روز قیامت توصیف می‌شود. این سوره با ضربه‌ای قوی و با هشداری روشن به پایان می‌رسد، پیش از آنکه کافران به هلاکت حتمی خود رها شوند.

In the fourth and final round, everyone’s eventual destiny is described in an eventful scene of the Day of Judgement. The sūrah closes with a strong beat, a clear warning before leaving the unbelievers to their inevitable doom.