سپس این سوره بر مسئولیت فردی تأکید می‌کند، به این معنا که هرکس آنچه را که سزاوار آن است خواهد داشت. هیچ‌کس به هیچ شکلی به دیگری سودی نمی‌رساند. پیامبر ﷺ هیچ منفعت شخصی‌ای در هدایت مردم به حق ندارد. هرکس بار خود را به تنهایی و بدون کمک دیگری بر دوش می‌کشد. از این رو، کسی که در پی پاک شدن است، تنها خودش از این تلاش سود خواهد برد. سرانجام، این امر به خداوند واگذار شده است تا او تعیین کند:
The sūrah then emphasizes individual responsibility, which means that everyone will have what they deserve. No one benefits anyone else in any way. The Prophet has no personal interest in guiding people to the truth. Everyone bears his or her own burden, alone, without help. Therefore a person who seeks to be pure will be the only one to benefit from this endeavour. The matter is ultimately left to God to determine:
هیچ جانی بار دیگری را بر دوش نخواهد کشید. و اگر جان سنگین‌بار کسی را برای کمک به بار خود فرا خواند، هیچ چیز از بارش به دوش دیگری نهاده نخواهد شد، حتی اگر خویشاوند نزدیک باشد...
No soul will bear the burden of another. If a heavily laden soul should call upon others for help, nothing of its load shall be carried by anyone, not even by a close relative...
هر کس خود را پاک کند، برای سود خویش پاک می‌کند. بازگشت همه‌ی امور به سوی خداست.
Whoever purifies himself does so for his own benefit. With God is all journeys’ end.
حقیقتِ مسئولیت و پاداشِ فردی تأثیری تعیین‌کننده بر اخلاق و رفتار دارد. وقتی انسان‌ها به‌طور کامل آگاه باشند که بر اساس اعمال خودشان پاداش داده می‌شوند، هیچ‌کس مسئولِ دیگری نخواهد بود، و هیچ‌کس نمی‌تواند از مسئولیت بگریزد، آنان به ضرورت محاسبه‌ی اعمالِ خویش پیش از آنکه در برابر آن‌ها پاسخگو شوند، پی می‌برند. در همان حال، این امر مایه‌ی آرامش است، زیرا هیچ فردی نیازی ندارد که نگران پاسخگویی در برابر اعمال جامعه‌اش باشد. تا زمانی که او وظیفه‌ی خود را انجام داده و به جامعه‌اش نصیحت کرده تا از هدایت الهی پیروی کند، مسئولیت بیشتری بر دوشش نهاده نمی‌شود. خداوند متعال انسان‌ها را به‌خاطر اعمال جمعی‌شان بازخواست نمی‌کند. آنان هر کدام به‌طور فردی و برای کارِ خویش در برابر او پاسخگو خواهند بود. وظیفه‌ی هر فرد است که دیگران را اندرز دهد و با تلاش فراوان بکوشد که آنان را به راه راست آورد.
The fact of individual responsibility and reward has a decisive effect on morality and behaviour. When people are fully aware that they are rewarded according to their own deeds, that none will be responsible for anyone else, and that none can escape responsibility, they realize the need to take stock of their actions before they have to answer for them. At the same time, this is reassuring, because no individual needs to worry about answering for the actions of his community. As long as he has done his duty, giving advice to his community to follow divine guidance, no further responsibility is laid on him. God Almighty does not hold mankind to account for their collective actions. They account to Him individually, each for their own work. It is the duty of the individual to advise others and try hard to bring them into line.
پس از آنکه این کار را انجام داد، با این حال مسئولیتی در قبال شرارت یا فساد آنان ندارد. کار نیک خود او به حسابش نوشته خواهد شد. به همین ترتیب، اگر در جامعه‌ای نیک زندگی کند، نیکی آن جامعه به او سودی نمی‌رساند اگر خودش شرور باشد.
Once he has done this, however, he bears no responsibility for their wickedness or corruption. He will he credited for his own good work. Similarly, if he lives in a good community, its goodness will not benefit him if he himself is wicked.
ما در اینجا تصویری از جمعیتی می‌بینیم که هر کس بار خود را بر دوش دارد، و هیچ‌کس نمی‌تواند به دیگران کمک کند. حتی اگر کسی از نزدیک‌ترین خویشانش یاری بخواهد، هیچ‌کس پاسخ مثبت نخواهد داد. بدین‌ترتیب صفی طولانی است از انسان‌هایی که بار بر دوش دارند و به سوی ایستگاه بازرسی می‌روند، جایی که بار آن‌ها وزن می‌شود. همه خسته‌اند، و سرگرم سنگینی بار خویش‌اند، و نمی‌توانند به دیگران، حتی به خویشاوندان خود بیندیشند.
We see, then, an image of a multitude, each person carrying his or her own burden, with none able to help others. Even if someone requests help from the closest of relatives, none will oblige. It is thus a long queue, with people carrying loads and moving towards the check-point where the load will he weighed. Everyone is tired, preoccupied with the heaviness of their load, unable to think of others, even their own kin.
در این مرحله، خطاب سوره متوجه پیامبر ﷺ است: «پس تو تنها کسانی را می‌توانی بترسانی که از پروردگارشان، با آنکه او ورای دریافت حواسشان است، خشیت دارند و نماز را برپا می‌دارند». (آیه ۱۸) تنها چنین کسانی‌اند که واقعاً می‌توانند هشدار را دریابند: آنان کسانی‌اند که با آنکه خدا را ندیده‌اند از او می‌ترسند و به عبادت خود می‌پردازند تا پیوند خویش با او را حفظ کنند. به پیامبر ﷺ گفته می‌شود که تنها اینان از پند سود می‌برند. دیگرانی که از خدا بیمی ندارند، نباید او را نگران کنند.
At this point, the sūrah’s address is directed to the Prophet: “Hence, you can truly warn only those who stand in awe of their Lord, even though He is beyond the reach of their perception, and attend regularly to prayers.” (Verse 18) It is such people that can really appreciate the warning: they are the ones who fear God even though they have not seen Him, and who attend to their worship so as to maintain relations with Him. The Prophet is told that these are the ones to benefit by admonition. Others, who have no fear of God, need not worry him.
«هر که خود را پاکیزه سازد، به سود خویش چنین می‌کند.» هیچ‌کس از پاکیزگی بهره‌ای نمی‌برد جز آنکه خود به آن می‌پردازد. افزون بر این، پاکیزگی دلالت‌های خوشایند و روشنی دارد که بر دل، اندیشه، احساس، رفتار و نگرش انسان اثر می‌گذارد. «و بازگشت همه‌چیز به سوی خداست.» (آیه ۱۸) او کسی است که کردار مردم را می‌سنجد و بر اساس آن پاداش می‌دهد. هیچ کار نیک یا بدی از نظر او پوشیده نمی‌ماند.
“Whoever purifies himself does so for his own benefit.” No one receives the benefit of purification except the one who does it. Moreover, purification has pleasant and transparent connotations that apply to one’s heart, thoughts, feelings, behaviour and attitudes. “With God is all journeys’ end.” (Verse 18) He is the one who reckons people’s actions and rewards them accordingly. Nothing good or evil is overlooked.
بدیهی است که از نظر خداباوری و کفر، خیر و شر، هدایت و گمراهی، نمی‌توان با آن‌ها بر پایه‌ای برابر رفتار کرد. به همین ترتیب، کوری و بینایی، تاریکی و روشنایی، خنکی و گرمی، زندگی و مرگ نیز نابرابرند. همه‌ی این‌ها در ماهیت، ویژگی‌های کاملاً متفاوتی دارند:
Needless to say, with God belief and unbelief, good and evil, guidance and error cannot be treated on an equal basis. In the same way, blindness and sight, darkness and light, coolness and heat, life and death are unequal. All have essentially different qualities:
نابینا و بینا برابر نیستند؛ و نه تاریکی و روشنایی؛ و نه سایه (خنک) و گرمای سوزان؛ و زنده و مرده نیز برابر نیستند۔ (آیات ۱۹-۲۲)
The blind and the seeing are not equal; nor are darkness and light; nor the [cooling! shade and the scorching heat; and neither are equal the living and the dead. (Verses 19-22)
میان ماهیت کفر و ماهیت کوری، تاریکی، گرمای سوزان و مرگ پیوندی نزدیک وجود دارد، همان‌گونه که میان ماهیت ایمان و ماهیت بینایی روشن، نور، سایه‌ی خنک و زندگی پیوندی متضاد برقرار است.
There is a close link between the nature of unbelief and the nature of blindness, darkness, scorching heat and death, just as there is a contrasting link between the nature of belief and that of clear sight, light, cool shade and life.
ایمان نوری است که به دل، حواس و ادراک نفوذ می‌کند تا ارزیابی درستی از چیزها، ارزش‌ها، رویدادها و چگونگی تعامل آن‌ها ارائه دهد. مؤمن با این نور، که نور خداوند است، به امور می‌نگرد و با اطمینان و اعتماد به‌نفس تصمیم می‌گیرد که چگونه با آن‌ها روبه‌رو شود و رفتار کند. ایمان همچنین به مؤمن نوعی بینش می‌بخشد که تصویری روشن از امور به او می‌دهد؛ تصویری که نه مبهم است و نه تار.
Faith is a light that penetrates into the heart, the senses and perceptions so as to give a true assessment of things, values, events and how they interact. A believer looks at things in this light, which is God’s light, and determines how to approach and deal with them in an assured, confident way. Faith also provides a believer with a quality of sight that gives a clear picture of things that is neither hazy nor blurred.
علاوه بر این، ایمان سایهٔ خنکی فراهم می‌کند که مؤمن می‌تواند در آن از گرمای سوزان اضطراب، شک و نگرانی پناه بگیرد. ایمان نوری است که دل‌ها، احساسات و اهداف را لمس می‌کند، و عملی سازنده است که هرگز از ساختن باز نمی‌ایستد و اجازهٔ هیچ اتلافی نمی‌دهد.
Furthermore, it provides a cooling shade in which a believer can take refuge from the burning heat of anxiety, doubt and worry. Faith is a light that touches hearts, feelings and purposes, and it is constructive action that never stops to build, allowing no waste.
در مقابل، کفر کوری است. انسان را از دیدن دلایلی که به نفع ایمان است باز می‌دارد و مانع از شناختن ماهیت واقعی هستی، روابط، ارزش‌ها و رویدادهای آن می‌شود. کفر همچنین تاریکی است: هنگامی که انسان از نور ایمان دور می‌شود، در انواع گوناگون تاریکی گرفتار می‌آید و دیدنِ امور با هر درجه‌ای از دقت برایش دشوار می‌گردد. افزون بر این، کفر بیابانی گرم است که در آن شک‌های سوزان و نگرانی درباره مبدأ و سرانجام انسان روی هم انباشته می‌شوند و در نهایت کافر را به آتش دوزخ می‌کشانند. سرانجام، کفر مرگ است، زیرا کافر را از منبع واقعی حیات جدا می‌کند و او را ناتوان می‌سازد از اینکه به شیوه‌ای که به زندگی بیفزاید با جهان تعامل کند. هر یک از این‌ها ماهیت متمایز و پاداش ویژه خود را دارد. این دو در پیشگاه خدا برابر نیستند.
By contrast, unbelief is blindness. It prevents people from seeing the evidence in support of faith and recognizing the true nature of the universe, its relations, values, and events. It is also a darkness: when people move away from the light of faith, they fall into different types of darkness making it difficult for them to see things with any degree of accuracy. Furthermore, unbelief is a hot desert where burning doubts and worry over one’s origin and destiny compound to eventually lead the unbeliever to the fire of hell. Finally, unbelief is death because it separates the unbeliever from the true source of life, making him unable to interact in any way that promotes life. Each type has its distinctive nature, and its special reward. The two cannot be equal in God’s sight.
در این مرحله، سوره پیامبر را خطاب قرار می‌دهد، او را دلداری می‌دهد و حدود مسئولیت او را روشن می‌سازد. او باید آنچه را بر عهده‌اش گذاشته شده انجام دهد و کار را به خدا واگذارد. این خداست که هرچه را اراده کند انجام می‌دهد.
At this point the sūrah addresses the Prophet, comforting him and outlining his terms of reference. He is to do what has been assigned to him and leave matters to God. It is He who will do whatever He determines.
خداوند هر کس را که بخواهد شنوا می‌گرداند، در حالی که تو نمی‌توانی کسانی را که در گورها هستند شنوا کنی. تو فقط هشداردهنده‌ای. ما تو را به حق فرستادیم، در حالی که مژده‌دهنده و هشداردهنده هستی. هیچ امتی نبوده است که در آن هشداردهنده‌ای نیامده باشد.
God can make hear whoever He wills, whereas you cannot make those who are in their graves hear you. You are only a warner. We have sent you with the truth, as a bearer of happy news and a warner. There was never a community that has not had a warner.
اگر آنان تو را تکذیب کنند، پیش از ایشان نیز امت‌هایی همانند این تکذیب را روا داشتند، آنگاه که پیامبرانشان با دلایل روشن و کتاب‌های حکمت‌آمیز و وحیِ روشنی‌بخش به سوی آنان آمدند؛ اما سرانجام، کافران را مؤاخذه کردم. پس عقوبت من چه سخت بود!
(آیات ۲۲ تا ۲۶)
If they accuse you of lying, other communities before them made similar accusations when there came to them messengers with all evidence of the truth, and with books of divine wisdom, and with light-giving revelations; but in the end I took the unbelievers to task: how terrible was My condemnation. (Verses 22-26)
تفاوت میان ضدها، چه در جهان هستی و چه در درون جان انسان، روشن و ریشه‌دار است. همچنین تفاوت‌های میان مردم و شیوه‌ی پذیرش پیام خدا نیز واقعی و استوار است. همه‌ی این‌ها به اراده، هدف، حکمت و قدرت خدا بازمی‌گردد. پس فرستاده‌ی خدا جز بیم‌دهنده نیست؛ وظیفه‌ی انسانی او به همین محدود است. او نمی‌تواند کسانی را که در گورها خفته‌اند به شنیدن وادارد. کسانی که با دل‌های مرده زندگی می‌کنند نیز در همین وضعیت‌اند: سرد و همچون گور. تنها خداست که می‌تواند هرکس را که بخواهد، به هر شیوه‌ای که برگزیند، به شنیدن وادارد. پس چرا پیامبر ﷺ باید نگران کسانی باشد که راه گمراهی را برمی‌گزینند، یا درباره‌ی کسانی که از هدایت الهی روی می‌گردانند؟ تنها وظیفه‌ی او این است که مسئولیت‌هایی را که بر عهده‌اش گذاشته شده تا جایی که توان دارد ادا کند. پس از آنکه پیام خود را رساند، بگذار مردم خود انتخاب کنند که پاسخ دهند یا نه.
Differences between opposites, whether in the universe or within the human soul, are clear and deeply rooted. Similarly genuine and firm are the differences between people and the way they receive God’s message. It all refers to God’s will, purpose, wisdom and power. God’s Messenger, then, is no more than a warner. His human task is limited to this. He cannot make grave dwellers hear him. Those who live with dead hearts are in the same position: cold and gravelike. It is God alone who can make hear whomever He wills, in the way He chooses. Why should the Prophet, then, worry about who chooses to go astray, about who turns away from divine guidance. All he has to do is to discharge the duties assigned to him to the best of his abilities. Once he has delivered his message, let people choose whether to respond or not.
پیش‌تر در این سوره، خداوند به پیامبر ﷺ می‌فرماید: «{پس خودت را از شدت اندوه برای آنان تباه مکن}». (آیه ۸) خداوند او را، همچون برادرانش، پیامبران پیشین، با حق فرستاد.
Earlier in the sūrah, God says to the Prophet: “do not waste yourself sorrowing for them.” (Verse 8) God sent him, like his brothers the earlier messengers, with the truth.
آنان بسیار بودند، زیرا: «و هیچ امتی نبوده مگر آنکه در میان آنان بیم‌دهنده‌ای گذشته است.» (آیه ۲۴) اگر او با رد شدن روبه‌رو شود و مردم او را به دروغگویی متهم کنند، این همه بر اساس طبیعت امور است و پیامبران پیشین نیز همان نوع پذیرش را دیدند، بی‌آنکه تقصیری از جانب ایشان باشد یا دلیل آشکار و پشتیبانی‌کننده‌ای در کار نباشد: «و اگر تو را تکذیب کنند، کسانی که پیش از ایشان بودند نیز تکذیب کردند، هنگامی که پیامبرانشان با دلایل روشن و کتاب‌های حکمت‌آمیز و کتاب‌های روشنگر به سوی ایشان آمدند.» (آیه ۲۵) چنین دلایلی می‌توانست انواع گوناگونی داشته باشد، از جمله معجزاتی که آنان درخواست می‌کردند یا به فرستادگان خداوند در تأیید پیامشان داده می‌شد. «الزُّبُر» به آنچه پیامبران گوناگون از حکمت، دستورها و اندرز دریافت کرده بودند اشاره دارد. «کتاب روشنگر» به احتمال زیاد به تورات اشاره دارد. با این حال، آن امت‌ها همه‌چیز را انکار کردند.
They were many, because: “There was never a community that has not had a warner.” (Verse 24) If he is met with rejection and people accuse him of lying, this is all in the nature of things, and earlier messengers met the same type of reception, through no fault of theirs, or lack of supporting evidence: “If they accuse you of lying, other communities before them made similar accusations when there came to them messengers with all evidence of the truth, and with books of divine wisdom, and with light-giving revelations.” (Verse 25) Such evidence could be of various types, including the miracles they demanded or were given to God’s messengers in support of their messages. The hooks refer to whatever different prophets were given of wisdom, directives and admonition. The ‘light-giving revelations’ refer most probably to the Torah. Yet such communities denied it all.
بنابراین در شیوهٔ پیامبر محمد ﷺ هیچ چیز تازه‌ای نبود
There was thus nothing new in how the Prophet Muĥammad (peace be upon him)
سپس آن سوره سرنوشت امت‌های پیشین را یادآور می‌شود تا کافران آینده را هشدار دهد: «پس از آن، کافران را مجازات کردم.» (آیهٔ ۲۶) پس از آن پرسشی می‌آید که شدت و سنگینی امر را می‌رساند و هولناک‌ترین پایان را القا می‌کند: «و عقوبت من چگونه بود!» (آیهٔ ۲۶) این عقوبت قطعی بود، عقوبتی که به نابودی کامل کافران انجامید. بنابراین، کافران دوران‌های بعد باید این هشدار را جدی بگیرند و مطمئن شوند که به همان سرنوشت دچار نمی‌شوند.
was received. Therefore, the sūrah mentions the fate of earlier communities to warn the new unbelievers: “But in the end I took the unbelievers to task.” (Verse 26) This is followed by a question that gives a sense of gravity and intimates the most horrible of ends: “How terrible was My condemnation.” (Verse 26) The condemnation was final, one whereby the unbelievers met their total destruction. Those latter day unbelievers should therefore take the warning seriously and make sure that they do not meet the same fate.