این سوره به مسائل اصلی حق و باطل، ایمان و کفر، پیام و کسانی که آن را رد می‌کنند می‌پردازد، همچنین به ستمگری ناروا و اینکه خداوند چگونه ستمگرانی را که می‌خواهند اراده خود را بر دیگران تحمیل کنند، مجازات می‌کند. این سوره همچنین به جایگاه مؤمنانی اشاره دارد که از هدایت الهی پیروی می‌کنند و فرمان‌های خدا را اطاعت می‌نمایند. در آن آمده است که فرشتگان چگونه برای آمرزش گناهان ایشان دعا می‌کنند و خداوند دعای آنان را چگونه اجابت می‌فرماید. و نیز از پاداشی که در زندگی آخرت در انتظار ایشان است سخن می‌گوید.

This surah deals with the major issues of truth and falsehood, faith and unfaith, the message and those who reject it, as well as unjustifiable tyranny and how God smites tyrants who seek to impose their will on others. It also refers to the position of believers who follow Divine guidance and obey God’s commandments. It mentions how the angels pray that they may be forgiven their sins, and how God answers their prayers. It also speaks about the reward awaiting them in the life to come.

بر این اساس، فضای کلی سوره نبردی است؛ نبرد میان حق و باطل، ایمان و ستم. این فضا با نوعی حال‌وهوای فیض و رحمت درآمیخته است، هرگاه که از مؤمنان سخن به میان می‌آید. فضای عمومی سوره از طریق توصیف چگونگی نابودی امت‌های پیشین، در پی مخالفت آنان با دین الهی، و نیز با چندین تصویر از روز قیامت پدید می‌آید. در مجموع، این تصاویر هولناک با فضای اندوهبار سوره هم‌خوانی دارد.

Such being its subject matter, the whole atmosphere of the surah is one of a battle, the battle between truth and falsehood, faith and tyranny. This is interspersed with an air of grace and mercy whenever the believers are mentioned. The general atmosphere is generated through a description of how earlier communities were destroyed as a result of their opposition to Divine faith, as well as several images of the Day ofJudgement. All in all, these awesome images suit the sombre air of the surah.

به همین مناسبت، آغاز سوره از عبارت‌های کوتاهی بهره می‌برد که آهنگی متمایز دارند: «آمرزنده‌ی گناهان است؛ توبه‌پذیر است؛ سخت‌کیفر است؛ بخشنده‌ی بی‌پایان است؛ هیچ معبودی جز او نیست؛ بازگشت نهایی به سوی اوست» (آیه ۳). این عبارت‌ها همچون پتک‌هایی به نظر می‌رسند که همزمان بر سندان می‌کوبند، و میان معنا و آهنگ‌شان هماهنگی برقرار است. همچنین توجه داشته باشید که واژه‌هایی چون «عزت» و «قدرت» در سراسر سوره بسیار به کار رفته‌اند.

Fittingly, the opening of the surah uses short phrases that carry a distinctive beat: 'who forgives sins; accepts repentance; is severe in retribution; limitless in bounty; there is no deity other than Him; to Him is the ultimate return" (Verse 3) These phrases sound like hammers striking in unison, with harmony between meaning and rhythm. Note also that words like ‘might’ and ‘power’ are frequently used in the surah.

در مجموع، این سوره تأثیری نیرومند بر ما می‌گذارد، چرا که صحنه‌هایی از روز قیامت و تصاویری از سرنوشت امت‌های پیشین را به نمایش می‌گذارد. گاه آهنگ آن نرم می‌شود تا دل‌های ما را به آرامی لمس کند، و تصاویری از فرشتگانی که عرش خدا را حمل می‌کنند و کسانی را که گرد آن هستند نشان می‌دهد که برای بندگان مخلص خود از خدا طلب رحمت می‌کنند. همین را می‌توان درباره آیاتی گفت که به صحنه‌های جهانی یا به لطایف نفس انسانی اشاره دارند، زیرا هر دو، شاهدی بر درستی ایمان فراهم می‌آورند. اکنون نمونه‌هایی از آیاتی که این احساسات را برمی‌انگیزند، آورده می‌شود:

As a whole, the surah has a powerful effect on us, portraying as it does scenes of the Day of Judgement and images of the fate of earlier communities. At times, it softens its rhythm so as to gently touch our hearts, showing us images of the angels who carry God’s throne, as well as those around it, praying to God to bestow His grace on His devoted servants. The same may be said regarding the verses that refer to universal scenes or to the finer elements of the human soul, as both provide evidence in support of the truth of faith. Here, then, are some examples of the verses that generate these feelings:

۱. در اشاره به امت‌های پیشین و سرنوشت آنان: «پیش از ایشان، قوم نوح حقیقت را تکذیب کردند، و همچنین گروه‌ها و امت‌های دیگری پس از ایشان. هر یک از این امت‌ها علیه پیامبری که به سوی آنان فرستاده شده بود نیرنگ کرد، با این هدف که دستِ خود را بر او بیندازند.

1. In reference to earlier communities and their fate: “Before their time the people ofNoah rejected the truth, as did other groups and communities after them. Each ofthese communities schemed against the messenger sent to them, aiming to lay their hands on him.

آنان با استدلال باطل کوشیدند تا حق را ابطال کنند، پس من ایشان را مؤاخذه کردم. پس عقوبت من چگونه بود؟ (آیه ۵)

With false argument they strove to refute the truth, but then I took them to task. How awesome was My punishment? (Verse 5)

آیا آنان در زمین سیر نکرده‌اند تا ببینند فرجام کسانی که پیش از ایشان بودند چگونه بوده است؟ آنان از ایشان نیرومندتر بودند و آثارشان در زمین بیشتر بود. خداوند به سبب گناهانشان ایشان را مؤاخذه کرد و برای آنان هیچ یاوری در برابر خدا نبود. این به آن سبب بود که فرستادگانشان با دلایل روشن به سوی آنان آمدند، اما ایشان کفر ورزیدند. پس خداوند ایشان را مؤاخذه کرد. او نیرومند و سخت‌کیفر است.

“Have they, then, never travelled through the land and beheld what happened in the end to those who lived before them? Greater were they in power than they are, and in the impact which they left on earth. God, however, took them to task for their sins, and they had none to defend them against God. That was because their messengers came to them with all the evidence of the truth, yet they rejected it. So God took them to task. He is powerful, stern in retribution? (Verses 21-22)

۲. در ارتباط با روز قیامت: «و آنان را از روزی که نزدیک است بترسان، هنگامی که دل‌ها به گلوگاه‌ها می‌رسند و اندوه‌زده‌اند. ستمکاران هیچ دوست صمیمی و شفاعت‌کننده‌ای ندارند که سخنش پذیرفته شود.» (آیه ۱۸) «آیا ندیده‌ای کسانی را که در آیات خدا جدال می‌کنند، چگونه از حق روی گردانده می‌شوند؟»

2. In reference to the Day of Resurrection: “ Warn them ofthe Day that is ever drawing near, when people's hearts will chokingly come up to the throats. The wrongdoers will have neither intimatefriend nor intercessor to be heeded? (Verse 18) “Do you not see how those who dispute God's revelations are turned away from the truth?

الَّذِينَ كَذَّبُوا بِالْكِتَابِ وَبِمَا أَرْسَلْنَا بِهِ رُسُلَنَا ۖ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ. إِذِ الْأَغْلَالُ فِي أَعْنَاقِهِمْ وَالسَّلَاسِلُ يُسْحَبُونَ. فِي الْحَمِيمِ ثُمَّ فِي النَّارِ يُسْجَرُونَ Note: The above is in Arabic transliteration of the Qur'anic text; since the translation must be in Persian, here it is: آنان که کتاب (الهی) و آنچه را که فرستادگان خود را با آن فرستادیم تکذیب کردند، به زودی خواهند دانست؛ آنگاه که زنجیرها و غل‌ها بر گردن‌هایشان است و کشان‌کشان به آب جوشان و سپس در آتش افروخته‌شان می‌کشند.

Those who reject the Book and the messages We sent through Our messengers. They will certainly come to know when, with chains and shackles round their necks, they will be dragged into scalding water, and then burnt in the fire ofhell? (Verses 69-72)

۳. در صحنهٔ حاملان عرش و کسانی که پیرامون آن هستند، لحنی نرمتر دیده میشود؛ آنان که با نماز فروتنانه خود را وقف میکنند: «حاملان عرش و کسانی که پیرامون آنند، پروردگارشان را با ستایش به پاکی یاد میکنند و به او ایمان دارند، و برای آمرزش همهٔ مؤمنان دعا میکنند: پروردگارا! رحمت و دانش تو همهٔ چیز را در بر گرفته است. پس کسانی را که توبه کرده و راه تو را پیروی کردهاند ببخش، و آنان را از عذاب آتش فروزان نگاه دار. و پروردگارا، آنان را به باغهای جاویدان بهشت که به ایشان وعده دادهای درآور، همراه با شایستگانی از پدران و همسران و فرزندانشان؛ زیرا تو خود توانای فرزانهای. و آنان را از هر بدی نگاه دار. و هر کس را که در آن روز از بدیها نگاه داری، به راستی بر او رحمت آوردهای، و این است همان رستگاری بزرگ.» (آیات ۷ تا ۹)

3. A softer touch is provided in the scene of those who carry Gods throne, devoted as they are in humble prayer: “ Those who bear the Throne and those around it extol their Lord's limitless glory and praise, and have faith in Him, and pray for the forgiveness of all believers: Our Lord! You embrace all things with [Your] grace and knowledge. Forgive, then, those who turn to You in repentance and follow Your path, and shield them from the suffering in the blazingfire. And, our Lord, admit them to the gardens ofperpetual bliss You have promised them, together with the righteous from among their ancestors, spouses and offspring. You alone are the Almighty, the Wise. Shield them from all evil. Anyone whom on that day You shall shield from evil, You shall have graced with mercy. That will be the supreme triumph.”' (Verses 7-9)

۴. الهام‌بخشی در توصیف پدیده‌های شگفت‌انگیز جهان و درون جان انسان به چشم می‌خورد: «اوست که شما را از خاک آفرید، سپس از نطفه، سپس از خون بسته‌ای؛ آنگاه شما را به صورت کودک بیرون می‌آورد. سپس به کمال رشد می‌رسانَد، آنگاه پیر می‌شوید - هرچند برخی از شما پیش از آن می‌میرید. [همه این‌ها را مقدّر کرد] تا به سرآمد معیّن خود برسید و شاید بیندیشید. اوست که زندگی می‌بخشد و می‌میراند. وقتی چیزی را اراده کند، تنها به آن می‌گوید: "باش"، و آن می‌شود.» (آیات ۶۷ و ۶۸) «خداست که شب را برای آرامش شما و روز را روشن‌کننده [کارهای شما] قرار داد. خدا نسبت به انسان بسیار بخشنده است، اما بیشتر مردم سپاس نمی‌گزارند.»

4. Inspirational touches are achieved in the portrayals of miraculous phenomena in the universe and within the human soul: “It is He who creates you out of dust, then out of a gamete, then out of a clinging cell mass; and then He brings you forth as infants. He then lets you reach maturity, and then grow old - although some ofyou die earlier. [All this He ordains] so that you may reach your appointed term, andyou may use your reason. It is He who ordains life and death. When He wills something to be, He only says to it, ‘Be, and it is." (Verses 67-68) “It is God who has made for you the night in which to rest, and the day to make you see. God is limitless in His bounty to man, but most people do not give thanks.

چنین است خداوند، پروردگار شما، آفریدگار همه‌ی آنچه وجود دارد؛ هیچ معبودی جز او نیست. پس چگونه از حق روی می‌گردانید؟

Such is God, your Lord, the Creator ofall that exists: there is no deity other than Him. How deluded can you be?' Wettes 61-62)

«خداوند است که زمین را جایگاه آرام شما و آسمان را سقفی برافراشته قرار داد. او شما را به شکلی نیکو صورتگری کرد و از چیزهای پاکیزه روزیتان داد. این است خداوند، پروردگار شما. پس پاک و منزّه است خداوند، پروردگار جهانیان.» (آیه ۶۴)

“It is God who has made the earth a resting place for you and the sky a canopy. He has mouldedyou into a comely shape andprovided you with wholesome things. Such is God, your Lord. So glory be to God, the Lord ofall the worlds." (Verse 64)

در تمام این تصاویر هماهنگی و یکپارچگی آشکاری وجود دارد، و کل فضا کاملاً با موضوع این سوره سازگار است.

In all these images there is evident harmony and consistency, the whole ambience perfectly fitting the surah's subject matter.

سورہ کو چار حصوں میں تقسیم کیا جا سکتا ہے۔ پہلا حصہ دو جداگانہ حروف سے شروع ہوتا ہے: "حم۔ اس کتاب کا نزول اللہ کی طرف سے ہے جو غالب اور علم والا ہے۔" (آیات 1-2) اس کے بعد وہ مختصر جملے آتے ہیں جن کی مخصوص لَے ہے، جن کا ہم پہلے ذکر کر چکے ہیں۔ پھر سورہ بیان کرتی ہے کہ پوری کائنات خدا کے سامنے سرِ تسلیم خم کیے ہوئے ہے اور اس کی فرماں برداری کرتی ہے۔

The surah may be divided into four parts. The first begins with two separate letters: “Ha. Mim. The revelation ofthis book is from God, the Almighty, the All-Knowing." (Verses 1-2) This is followed by the short phrases with their distinctive beat, to which we referred earlier. The surah then states that the whole universe submits to God and obeys Him.

تنها کافران به آیات خداوند جدال می‌کنند، و بدین‌سان خود را از دیگر موجودات جهان جدا می‌سازند. از این رو، پیامبر ﷺ نباید به آنان توجهی کند، هرچند که ثروتمند و خرسند به نظر برسند. ایشان ناگزیر همان سرنوشتی را خواهند داشت که امت‌های کافر پیشین بدان دچار شدند. خداوند ایشان را به عذابی سخت گرفتار کرد.

Only the unbelievers dispute Gods revelations, thus they separate themselves from the rest of the universe. Therefore, the Prophet should pay no attention to them, no matter how affluent and well pleased they appear to be. They will inevitably face the same fate suffered by earlier communities of unbelievers. God smote them with a stem punishment.

با این حال، عذاب بیشتری در زندگی آخرت در انتظار آنان است. در مقابل، فرشتگانی که عرش خدا را حمل می‌کنند و کسانی که پیرامون آن هستند، به پروردگارشان ایمان خود را اعلام می‌کنند، عبادت خود را تنها برای او قرار می‌دهند و برای آمرزش مؤمنان ساکن زمین و همچنین برای موفقیت و سعادت آنان دعا می‌کنند.

Nevertheless, more suffering awaits them in the life to come. By contrast, the angels carrying Gods throne, as well as those surrounding it, declare their belief in their Lord, address their worship to Him alone, and pray for the forgiveness of the believers among the dwellers of the earth, as well as for their success and prosperity.

در همان حال، این سوره تصویری از کافران ارائه می‌دهد؛ آن‌گاه که تمامی هستی که به خداوند ایمان دارد، در روز قیامت به ایشان ندا می‌دهد و می‌گوید: «قطعاً خشم خداوند بر شما بیشتر از خشمی است که امروز بر خودتان دارید، زمانی که به ایمان فراخوانده می‌شدید و آن را رد می‌کردید.» (آیه ۱۰) آنان در موقعیت خواری خود، که در تضاد با تکبرشان در این زندگی دنیاست، به کاستی‌های خود اعتراف می‌کنند و پروردگارشان را باز می‌شناسند، اما این آگاهی اکنون برایشان سودی ندارد. تنها به یادشان آورده می‌شود آنچه را که پیش‌تر انجام می‌دادند، زمانی که شریک برای خداوند قرار می‌دادند و با تکبر از هدایت او روی می‌گرداندند.

At the same time, the surah gives an image of the unbelievers when the entire universe, which believes in God, calls out to them on the Day of Resurrection, saying: “Indeed, greater than your present loathing of yourselves is God's Loathing ofyou when you were called to the faith and you rejected it." (Verse 10) In their position of humiliation, which contrasts with their arrogance in this present life, they admit their faults and acknowledge their Lord, but such realization is now of no use to them. They are only reminded of what they used to do when they associated partners with God and arrogantly turned from His guidance.

این تصویر از آخرت با تصویری از وضعیت انسان در این زندگی دنیا دنبال می‌شود: «او کسی است که نشانه‌های خود را به شما نشان می‌دهد و از آسمان برای شما روزی فرو می‌فرستد.» (آیه ۱۳) بدین ترتیب آنان یادآوری می‌شوند تا به سوی پروردگارشان بازگردند و ایمان خود را به او به عنوان تنها خدا اعلام کنند: «پس خدا را بخوانید، در حالی که دین خود را خالصانه برای او قرار داده‌اید، هرچند کافران این را ناخوشایند بدانند.» (آیه ۱۴) سوره سپس هشداری قاطع درباره آن روز هولناک می‌دهد و پس از آن تصویری از حال مردم در آن روز ارائه می‌کند: «روزی که آنان ظاهر می‌شوند و هیچ چیزی از ایشان بر خدا پوشیده نیست.» (آیه ۱۶) کسانی که متکبر، ستمگر یا جدال‌گر هستند، همگی در بی‌اهمیتی ناپدید خواهند شد: «امروز فرمانروایی از آنِ کیست؟ از آنِ خدای یگانه، که بر هرچه هست چیره است.» (آیه ۱۶) سوره سپس تصاویر بیشتری از آن روز ارائه می‌دهد؛ روزی که داوری بر همه چیز تنها از آنِ خداست. همه کسانی که به جای او یا در کنار او پرستیده می‌شدند، در آن روز دیده نخواهند شد.

This image of the hereafter is followed by one presenting peoples situation in this present life: “He it is who shows you His signs and sends down sustenance from the sky for you." (Verse 13) They are so reminded in order that they may turn to their Lord and declare their belief in Him as the only God: “Pray to God, then, sincere in your faith in Him alone, however hatefill this may be to the unbelievers." (Verse 14) The surah then adds a strong warning of that fearful day, and follows this with an image of how they stand on that day: “the Day when they shall come forth, with nothing about them concealed from God." (Verse 16) Those who are arrogant, tyrannical or disputant will all disappear into insignificance: “ With whom does sovereignty rest today? With God, the One who holds absolute sway over all that exists." (Verse 16) The surah goes on to give further images of that day when judgement over all belongs to God alone. All those worshipped instead or alongside Him are nowhere to be seen.

بخش دوم با اشاره‌ای به سرنوشتی آغاز می‌شود که برخی امت‌های پیشین با آن روبه‌رو شدند. این اشاره درآمدی است بر روایت برخی رویدادها از زندگی‌نامهٔ موسی؛ به‌ویژه رویارویی او با فرعون، هامان و قارون. این رویدادها که نمایانگر رفتار طاغوت‌ها در برابر پیام حق‌اند، تنها در این سوره بازگو شده‌اند.

The second part begins with a reference to the fate suffered by some past communities. This serves as a prelude to the narration about certain events from Moses’ life history and specifically his encounter with Pharaoh, Haman and Korah or Qarun. These events, representing tyrants’ attitude to the message of truth, are only told in this surah.

در قرآن هیچ اشاره‌ای دیگر به آنان نشده است. آنان از مردی مؤمن از خاندان فرعون خبر می‌دهند که ایمان خود به پیام موسی را پنهان می‌داشت. او نخست می‌کوشد از موسی در برابر تلاش فرعون برای کشتنش محافظت کند. او کلمه حق را بیان می‌کند، ابتدا با احتیاط آن را مطرح می‌سازد و سرانجام آن را آشکارا و روشن اعلام می‌کند. در گفتگو با فرعون، این مرد مؤمن دلایلی قوی و روشن بر حقانیت سخن می‌آورد، فرعون و قومش را از روز قیامت بیم می‌دهد، تصویرهایی از آن روز را به شیوه‌ای الهام‌بخش توصیف می‌کند و آنان را به رفتار خودشان و رفتار نسل‌های پیش از ایشان در برابر یوسف و پیامش یادآوری می‌کند. داستان به گونه‌ای پرورانده می‌شود که سرانجام به زندگی آخرت پیوند می‌یابد؛ و ما همه آنان را آنجا می‌بینیم که در دوزخ عذاب می‌کشند و با یکدیگر مجادله می‌کنند. گفتگویی میان عناصر ضعیف جامعه و رهبران متکبرشان در یک سو، و گفتگویی دیگر میان همه آنان و فرشتگان مسئول دوزخ در سوی دیگر جریان دارد، که در آن می‌کوشند راهی برای رهایی بیابند، در حالی که هیچ راهی نیست. در پرتو این صحنه پایانی، سوره پیامبر محمد ﷺ را فرمان می‌دهد که در سختی‌ها شکیبا باشد، کاملاً به وعده خداوند اعتماد داشته باشد و او را تسبیح و ستایش کند.

There is no reference to them anywhere else in the Qur’an. They tell us of a believer from Pharaoh’s own household, who concealed the fact that he believed in Moses’ message. He tries first to protect Moses against Pharaoh’s attempt to kill him. He states the word of truth, putting it cautiously at first, then ultimately declaring it openly and clearly. In his argument with Pharaoh, this believer presents strong and clear evidence for the truth, warns Pharaoh and his people of the Day ofJudgement, describes some images of the day in an inspirational way and reminds them of their attitude and that of generations before them to Joseph and his message. The story is developed in such a way as to link it, eventually, to the life to come, and we see them all there, disputing among themselves as they suffer in hell. The dialogue occurs between the weak elements of society and their arrogant leaders, on the one side, and another takes place between them all and the angels in charge of hell, trying to find a way out when there is none. In the light of this last scene, the surah directs the Prophet Muhammad to remain patient in adversity, to have full trust that God’s promise will come true, and to glorify and praise Him.

بخش سوم با این بیان آغاز می‌شود که کسانی که بدون ارائه هیچ دلیل معتبری برای سخنان خود، در آیات خداوند جدال می‌کنند، تنها به انگیزه طلب بزرگی و برتری‌جویی چنین می‌کنند. اما آنان برای دست یافتن به این مقام آنقدر ناچیزند که به آن نمی‌رسند. سپس سوره دل‌ها را به تأمل در آفرینش بزرگ جهان که بسیار عظیم‌تر از تمام انسان‌هاست فرا می‌خواند. این یادآوری شاید به متکبران کمک کند تا عظمت آفرینش خداوند را بهتر درک کنند، به جای آنکه نسبت به آن کور بمانند: «قَطعاً آفرینش آسمان‌ها و زمین بزرگ‌تر از آفرینش انسان است، ولی بیشتر مردم نمی‌دانند» (آیه ۵۷). این یادآوری آنان را به نزدیکی قیامت متوجه می‌سازد و ایشان را به دعا کردن به درگاه خداوند فرا می‌خواند، زیرا او به کسانی که او را می‌خوانند پاسخ می‌دهد.

The third part starts with a statement that those who dispute God’s revelations without providing any sound argument in support of what they say are only motivated by a quest for greatness. Yet they are too insignificant to attain this. The surah then directs people’s hearts to reflect on the great universe God has created, which is far greater than all mankind. This reminder may perhaps make those who are arrogant better appreciate the greatness of God’s creation, rather than remaining blind to it: “ The creation ofthe heavens and the earth is indeed greater than the creation of man; yet most people do not understands (Verse 57) It reminds them of the approach of the Last Hour and directs them to pray to God, for He responds to those who pray to Him.

آنان که مستکبر بودن را برمی‌گزینند، ناگزیر با خواری کامل به دوزخ درمی‌آیند. در اینجا سوره برخی از نشانه‌های همگانی‌ای را ترسیم می‌کند که آنان نادیده می‌گیرند. شب را به‌عنوان زمان آرامش، و روز را به‌گونه‌ای می‌بینیم که گویی دیده دارد، در حالی که زمین جایگاه آرامش و آسمان همچون سایبانی ترسیم شده است. سوره همچنین در رابطه با خود آنان، ایشان را به تأمل در شکل و صورت زیبایی که خداوند به آنان بخشیده فرا می‌خواند. آنان را فرمان می‌دهد که با اخلاص در برابر خداوند تسلیم شوند. به پیامبر ﷺ دستور می‌دهد که از آنچه ایشان می‌پرستند دوری گزیند، فرمان خداوند را به او اعلام می‌کند که معبودان آنان را رد کند و در برابر پروردگار جهانیان تسلیم باشد. سوره می‌کوشد دل‌های آنان را پذیراتر سازد، با یادآوری اینکه خداوند، آفریننده هستی، نخست ایشان را از خاک و سپس از نطفه‌ای پدید آورده است. اوست که زنده می‌کند و می‌میراند. سوره باز پیامبر ﷺ را به شگفتی وامی‌دارد از کسانی که درباره خداوند جدال می‌کنند، و آنان را از عذاب در آخرت برحذر می‌دارد، و تصویری بسیار قدرتمند از چنین عذابی ترسیم می‌کند: «پس به زودی خواهند دانست، آنگاه که در گردن‌هایشان زنجیرها و غل‌ها باشد، آنان را در آب جوشان می‌کشانند، سپس در آتش دوزخ سوزانده می‌شوند.» (آیات ۷۰-۷۲) در حقیقت، کسانی را که می‌پرستیدند، پرستش آنان را انکار خواهند کرد، و خود نیز منکر خواهند شد که هرگز کسی را پرستیده باشند. سرانجام به دوزخ درمی‌آیند، آنگاه که به ایشان گفته می‌شود: «اکنون از درهای دوزخ درآیید، که در آن جاودانه خواهید ماند. چه بد است جایگاه متکبران.» (آیه ۷۶) باز، در پرتو این صحنه، پیامبر ﷺ فرمان می‌یابد که در سختی‌ها شکیبا باشد و بر تحقق وعده خداوند توکل کند، خواه زنده بماند تا برخی از آنچه این وعده در بر دارد را ببیند، یا پیش از تحقق آن از دنیا برود. این وعده در زمان تعیین‌شده برای آن محقق خواهد شد.

Those who choose to remain arrogant will inevitably enter hell in complete humiliation. Here the surah portrays some of the universal signs that they ignore. We see the night portrayed as a time for rest and the day is given eyes, while the earth is shown as a resting place and the sky a canopy. In relation to themselves, the surah also reminds them to reflect on the pleasing shape and form God has given them. It directs them to submit to God with sincerity. It instructs the Prophet to distance himself from what they worship, declare Gods order to him to reject their deities and to submit to the Lord of all the worlds. It seeks to make their hearts more responsive by mentioning that God, the Creator of the universe, is the One who originated them from dust first, then , from a gamete. It is He who gives life and deals death. Again the surah makes the Prophet wonder at those who argue about God, warning them against punishment in the hereafter, and portrays a very powerful image of such punishment: “ They will certainly come to know when, with chains and shackles round their necks, they will be dragged into scalding water, and then burnt in the fire ofhell.” (Verses 70-72) Indeed, those whom they worshipped will disown their worship, while they themselves deny having ever worshipped anyone. Ultimately, they end up in hell, as they are told: “Enter now the gates of hell, where you shall abide. Evil indeed is the abode ofthe arrogant.” (Verse 76) Again, in the light of this scene the Prophet is instructed to remain patient in adversity, and to trust in the fulfilment of God s promise, whether he remains alive to see some of what this promise involves or he is made to die before its fulfilment. The promise will come true at the time appointed for it.

سوره با بخش چهارم و پایانی‌اش، که آخرین بخش آن است، ارتباطی نزدیک با بخش سوم دارد. هنگامی که به پیامبر ﷺ دستور داده می‌شود که با صبر انتظار بکشد، به او گفته می‌شود که خداوند پیش از او پیامبران بسیاری فرستاده است: «هیچ فرستاده‌ای را نرسد که جز به اذن خدا نشانه‌ای بیاورد.» (آیه ۷۸) با این حال، در جهان هستی نشانه‌های بسیاری وجود دارد، و نشانه‌های فراوانی نیز هست که مردم از آن‌ها غافل می‌شوند. برای نمونه، چه کسی چهارپایان را رام انسان ساخته است؟ افزون بر این، کشتی‌هایی که آن‌ها را بر دریا حمل می‌کنند، نشانه‌ای است که مردم آن را با چشم خود می‌بینند. سرنوشت امت‌های گذشته نیز باید برای آنان پندی باشد. سپس سوره با تصویری قدرتمند و آهنگی پرطنین به پایان می‌رسد؛ تصویر گروهی از کافران که با قدرت خداوند روبه‌رو می‌شوند. آنان به ایمان خود اعتراف کردند، اما دیر شده بود: «ولی ایمان آوردنشان پس از آنکه عذاب ما را دیدند، هیچ سودی برایشان نداشت. این همان سنت خداوند در میان بندگانش بوده است. آنجا کافران زیان‌کار شدند.» (آیه ۸۵) این پایانی شایسته است که سرنوشت کسانی را که متکبرند به تصویر می‌کشد.

The surah's fourth and final part is closely linked with its third. As the Prophet is directed to wait patiently, he is told that God sent many messengers before him: “No messenger could bring a sign except by God's leave.” (Verse 78) Still, there are many signs in the universe, and there are also plenty of signs that people ignore. Who, for example made cattle subservient to man? Furthermore, the ships that carry them on the sea are a sign they see with their eyes. The fate of past communities should also serve as an admonition to them. The surah then concludes with a powerful image coupled with strong rhythm, showing a community of unbelievers faced with God s might. They declared their belief, but it was too late: “But accepting the faith after they had seen Our might was not going to benefit them at all. This has always been God's way ofdealing with His creatures. There and then the unbelievers will be lost.” (Verse 85) This is a fitting ending, one that depicts the fate of those who are arrogant.