فاطر، پدیدآورنده (دشمن کمین‌گر) ۴-۸

فاطر، پدیدآورنده (دشمن کمین‌گر) ۴-۸ - در سایهٔ قرآن | Quran Course

بخش نخست، سه حقیقت بزرگ از ایمان اسلامی را برجسته کرد: یگانگی خداوند، آفریدگار همه چیز؛ فضلی که تنها او عطا می‌کند؛ و اینکه تنها اوست که روزی‌دهنده همه مخلوقات خویش است. در این بخش دوم، سوره خطاب به پیامبر ﷺ سخن می‌گوید و او را دلداری می‌دهد، زیرا انکار پیام او از سوی قومش و اتهام‌های ناروای دروغگویی‌اش، رنج بسیاری بر او وارد کرده بود. تأکید می‌کند که همه امور در دست خداوند است. همچنین خطاب به همه ما سخن می‌گوید، وعده خداوند را وعده‌ای راست می‌داند و ما را از دسیسه‌های شیطان برحذر می‌دارد؛ دسیسه‌هایی که هدفشان منحرف کردن ما از شناخت حقایق بزرگ پیش‌گفته است. آنچه شیطان، دشمن آشکار ما، می‌خواهد این است که ما را به جهنم و عذاب آن بکشاند. سوره انواع پاداش و کیفری را که در زندگی آخرت در انتظار مؤمنان و کافران است نشان می‌دهد. سرانجام، پیامبر ﷺ را فرمان می‌دهد که از آنچه ممکن است برای ایشان پیش آید اندوهگین نباشد. هم ایمان و هم انکار در دست خداوند است، و او از آنچه مردم انجام می‌دهند آگاه است.

The first section highlighted three major truths of the Islamic faith: the oneness of God, the Creator of all; the grace that He alone bestows; and that He is the only One who provides sustenance for all His creation. In this second section, the sūrah addresses the Prophet, comforting him because his people’s rejection of his message and their false accusations of his lying caused him much pain. It stresses that all matters are in God’s hand. It also addresses us all, confirming that God’s promise is a true promise and warning us against Satan’s schemes which aim to divert us from recognizing the major truths already outlined. What Satan, our avowed enemy, wants is to lead us to hell and its torment. It shows us the types of requital that await the believers and unbelievers in the life to come. Finally it enjoins the Prophet not to worry about what might happen to them. Both belief and rejection are in God’s hand, and He knows all that people do.

اولین خطاب به پیامبر ﷺ است: «و اگر تو را تکذیب کنند، پیامبرانی که پیش از تو بودند نیز تکذیب شدند. و همه کارها به سوی خدا بازگردانده می‌شود.» (آیه ۴) با روشن و آشکار بودن همه این حقایق، لازم نیست نگران باشی که تو را تکذیب می‌کنند. همین اتفاق برای پیامبران پیشین نیز افتاده است.

The first address is aimed at the Prophet: “If they accuse you of lying, other messengers, who had gone before you, were similarly accused. It is to God that all things return.” (Verse 4) With all these truths easily and clearly recognizable, you need not worry that they accuse you of lying. The same thing happened to earlier messengers.

همه امور سرانجام به سوی خداوند بازمی‌گردند، که هر پایانی را آن‌گونه که خواسته است رقم می‌زند.

All matters eventually return to God who determines every end the way He pleases.

سپس خطاب عام شده و تمام مردم را شامل می‌شود:

Then the address is made general, to all people:

ای مردم! وعدهٔ خداوند حق است. پس زندگی دنیا شما را نفریبد و فریبکار شما را دربارهٔ خدا نفریبد. شیطان دشمن شماست، پس او را دشمن بگیرید. او تنها پیروان خود را فرا می‌خواند تا از اهل آتش فروزان باشند. (آیات ۵-۶)

People! God’s promise is true indeed. So do not let the life of the present world delude you, and do not let deceptive thoughts about God delude you. Satan is your enemy, so treat him as an enemy. He only calls on his followers so that they will be among those destined for the blazing fire. (Verses 5-6)

وعدهٔ خداوند حق است: هیچ شکی در آمدنش نیست؛ حقیقتی است که شکست نمی‌خورد؛ این همان حقیقت است. هیچ چیزی نمی‌تواند آن را از میان ببرد، از مسیرش منحرف سازد یا تغییرش دهد.

God’s promise is true: there is no doubt that it will come; it is a reality that will not fail; it is the truth. Nothing can cause it to disappear, lose its way or change.

با این حال، این زندگی دنیوی می‌تواند مردم را فریب دهد، و شیطان نیز همین‌طور. بنابراین، نگذارید چیزی بر شما چیره شود: «زندگی دنیا شما را نفریبد، و از آنچه انجام می‌دهند آگاه باشید.» (۸)

Nevertheless this present life can delude people, as can Satan. Therefore, do not let anything get the better of you: “do not let the life of the present world delude you, and do full knowledge of all that they do. (8)

"...نگذار افکار فریبنده درباره خدا تو را گمراه کند." (آیه ۵) شیطان دشمنی خود را با تو اعلام کرده و گفته است که هرگز برای تو چیزی جز دشمن نخواهد بود. بنابراین، "او را دشمن خود بدان." (آیه ۶) با او دوستی نکن، به اندرزهایش گوش مده و گام در جای پای او منه، زیرا هیچ انسان خردمندی در پی گام‌های دشمنش نمی‌رود.

not let deceptive thoughts about God delude you.” (Verse 5) Satan has declared his hostility to you and that he will never be anything but an enemy to you. Therefore, “treat him as an enemy.” (Verse 6) Do not befriend him, listen to his advice, follow in his footsteps, for no rational person would follow in his enemy’s footsteps.

علاوه بر این، باید بدانید که او شما را به هیچ کار نیکی فرا نمی‌خواند و نمی‌خواهد که شما در امان باشید: «او فقط پیروانش را فرا می‌خواند تا از اهل آتش فروزان شوند.» (آیه ۶) آیا کسی که عقل و تفکر روشن دارد، می‌تواند به دعوتی پاسخ دهد که او را به آتش می‌اندازد؟

Moreover, you should realize that he does not call you to anything good, nor does he want you to be safe: “He only calls on his followers so that they will be among those destined for the blazing fire.” (Verse 6) Can anyone with reason and clear thinking answer a call that would put him in the fire?

این یک خطاب صادقانه و پرشور است. هنگامی که انسان به نبرد همیشگی‌ای که باید با دشمن آشکارش، شیطان، انجام دهد می‌اندیشد، تمام توان خود را گرد می‌آورد، از خویش دفاع می‌کند و امنیت خود را تضمین می‌نماید. او تا جایی که بتواند می‌کوشد تا به هیچ وسوسه‌ای تن در ندهد، خود را هوشیار نگه می‌دارد و هر اندیشه‌ای را با ترازویی که خداوند به او عطا کرده است می‌سنجد. او آگاه است که هر اندیشه‌ای که ظاهراً بی‌آزار می‌نماید ممکن است فریب زیرکانه‌ی دشمن دیرینه‌اش را در خود داشته باشد.

This is a sincere, heartfelt address. When man remembers the eternal battle he has to fight against his avowed enemy, Satan, he will muster all his strength, defending himself and ensuring his own safety. He will do his utmost not to fall to any temptation, keep himself on guard, evaluate every thought by the scales God has given him. He is alert to the fact that any seemingly innocent thought may involve clever deception by his old enemy.

این همان حساسیتی است که اسلام از پیروانش می‌خواهد. آنان باید هوشیار باشند تا هر وسوسه‌ای را که شیطان پیش می‌کشد رد کنند. این امر مستلزم بسیج تمام واکنش‌های انسان در برابر شر است، هم جاذبه درونی آن و هم جذابیت ظاهری‌اش. از این رو، انسان همواره در حالت آماده‌باش کامل به سر می‌برد و آماده است تا در این نبردی که در سراسر این زندگی دنیوی بی‌وقفه ادامه دارد، وارد شود.

This is the sort of sensitivity Islam wants its followers to have. They need to be on the alert so as to reject any temptation Satan presents. This entails the mobilization of all one’s responses against evil, both its inner appeal and surface attraction. Thus, one is always on red alert, prepared to engage in this battle which rages persistently throughout this present life.

چنین یکدلی‌ای که از مؤمنان خواسته می‌شود، با شرحی درباره سرنوشت کسانی دنبال می‌شود که به فراخوان شیطان پاسخ دادند. برای تأکید بیشتر بر این تقابل، وضعیت مؤمنانی که او را رد کرده و از خود می‌رانند دوباره یادآوری می‌شود: «برای کافران عذابی سخت آماده است؛ و برای کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند، آمرزش گناهان و پاداشی بزرگ است.» (آیه ۷)

Such single-mindedness demanded from believers is followed by an outline of the fate of those who responded to Satan’s call. To reinforce the contrast, the situation of the believers who reject him and drive him away is reiterated: “For the unbelievers there is severe suffering in store; while for those who believe and do righteous deeds there is forgiveness of sins and a great reward.” (Verse 7)

در ادامه، توضیحی آمده است درباره آنچه مردم را گمراه می‌کند، ماهیت کار شیطان، و دروازه‌ای که همه شرور از آن سرازیر می‌شود. این توضیح، مسیری را نشان می‌دهد که انسان را به گمراهی می‌کشاند و اینکه چرا وقتی آدمی در آن مسیر به دور دست برود، دیگر نمی‌تواند بازگردد.

This is followed by an explanation of what makes people go astray, the nature of Satan’s work, the door through which all evil flows. It shows the route that takes people astray and why, when a person goes far along it, he cannot turn back:

آیا کسی که کارهای زشتش در نظرش آراسته شده و آن را نیکو می‌بیند [همانند کسی است که چنین نیست؟] خدا هر که را بخواهد گمراه می‌کند و هر که را بخواهد هدایت می‌نماید. پس خود را برای [گمراهی] آنان از حسرت تباه مکن. خدا به آنچه انجام می‌دهند داناست. (آیه ۸)

How about the one whose evil deeds seem alluring to him so as to regard them as good? God lets go astray him that wills [to go astray], just as He guides him that wills [to be guided]. Therefore, do not waste yourself sorrowing for them. God has full knowledge of all that they do. (Verse 8)

«آیا کسی که اعمال زشتش در نظرش زیبا جلوه داده شده و آن را نیکو می‌پندارد [مانند کسی نیست که چنین نیست]؟» این کلید همه شرارت‌هاست: شیطان کارهای زشت را در نظر مردم آراسته می‌کند، و آنان سپس از آنچه انجام می‌دهند به خود می‌بالند. چنین کسی کار خود را بازبینی نمی‌کند تا درستی‌اش را بیابد یا بداند کجا به خطا رفته است، زیرا احساس می‌کند که نمی‌تواند به خطا برود. او آن‌قدر گرفتار خودستایی است که حتی به خودانتقادی نمی‌اندیشد. گفتنی نیست که پاسخگویی به دیگران را بسیار کمتر می‌پسندد. او اجازه نمی‌دهد کسی درباره هیچ‌یک از کارهایش از او پرسش کند، زیرا آن را نیکو می‌داند و از این رو فراتر از نقد می‌پندارد. این بدترین نفرینی است که شیطان بر انسان می‌فرستد و می‌توان آن را به یوغی تشبیه کرد که بر گردنش می‌نهد و او را به دوردست‌های گمراهی و پیامدهای ناگزیر آن می‌کشاند.

“How about the one whose evil deeds seem alluring to him so as to regard them as good?” This is the key to all evil: Satan makes evil deeds seem fair to people, and they will then admire themselves for what they do. Such a person will not review his work to identify what is right or where he has gone wrong, because he feels he cannot go wrong. He is so preoccupied with self-admiration that he does not give a thought to self-criticism. Needless to say, he likes accountability to others much less. He does not permit anyone to question him about anything he does, because he feels it is good and, therefore, above criticism. This is the worst curse Satan invokes on man, and can be likened to a yoke he puts around his neck taking him far into error and its inevitable results.

کسی که از هدایت خداوند پیروی می‌کند، کسی است که محتاط، هشیار و مراقب است. او می‌داند که احساسات دگرگون می‌شوند، که ضعف ممکن است به دل او راه یابد، و که لغزشی کوتاه ممکن است رخ دهد. از این رو، همواره به کارهای خود می‌نگرد، از تسلیم شدن در برابر وسوسه‌ی شیطان پرهیز می‌کند و از خداوند یاری می‌طلبد. و این، در واقع، نقطه‌ی تمایز میان درستی و نادرستی، و موفقیت و شکست است. این نکته‌ای ظریف از روان‌شناسی است که قرآن آن را در چند واژه‌ی مختصر بیان می‌کند: «آیا کسی که کردارهای زشتش در نظرش آراسته جلوه داده شده، پس آن‌ها را نیکو می‌بیند [...]؟» (آیه‌ی ۸)

A person who follows God’s guidance is one who is careful, wary and alert. He knows that feelings change, that weakness may creep into one’s heart, and that a short fall may occur. He is, therefore, always looking at his own work, wary of yielding to Satan’s temptation and praying for God’s help. This is indeed the point of difference between right and wrong, success and failure. It is a fine psychological point which the Qur’ān describes in a few succinct words: “How about the one whose evil deeds seem alluring to him so as to regard them as good?” (Verse 8)

در این سوره هیچ پاسخی ذکر نشده، تا هر پاسخی را ممکن سازد، مانند: حال او ناامیدکننده است؛ چگونه ممکن است چنین کسی با کسی که همواره اعمال خود را می‌سنجد تا مطمئن شود در مسیر درست است، یکسان باشد؛ آیا می‌توان او را با انسانی فروتن و خداترس مقایسه کرد؟ این گونه سبک بیان، در قرآن کریم بسیار به کار رفته است.

No answer is given in the sūrah, so as to allow every answer, such as: His is a hopeless case; How can such a person be on the same level as one who is always taking stock of his actions to ensure that he is on the right track; Can he compared with a humble, God-fearing person. This sort of style is often used in the Qur’ān.

آیهٔ قرآنی جمله‌ای می‌افزاید که می‌توان آن را پاسخی ضمنی دانست: «خداوند هر که را بخواهد [که گمراه شود] گمراه می‌سازد، همان‌گونه که هر که را بخواهد [که هدایت شود] هدایت می‌کند.

The Qur’ānic verse adds a statement that can be taken as implying a reply: “God lets go astray him that wills [to go astray], just as He guides him that wills [to be guided].

بنابراین، خودت را برای آنان به رنج و اندوه نینداز.» (آیه ۸) گویی به ما گفته می‌شود که چنین کسی بر اثر آراسته شدن کارهای زشتش در نظرش توسط شیطان، محکوم به گمراهی است. از سرشت گمراهی و هدایت است که اولی، کار زشت را در نظر آدمی زیبا جلوه می‌دهد و دومی، انسان را هوشیار نگه می‌دارد تا کار نیک انجام دهد.

Therefore, do not waste yourself sorrowing for them.” (Verse 8) It is as if we are told that such a person is doomed to be in error as a result of Satan making his evil deeds seem fair to him. It is in the nature of error and guidance that the former makes an evil action seem fair and that the latter keeps a person on the alert ensuring good work.

بنابراین، «خودت را برای آنان از غم و اندوه تباه مکن. خداوند به آنچه انجام می‌دهند کاملاً آگاه است.» (آیه ۸) این مسئله‌ی گمراه شدن یا پیروی از هدایت، به هیچ انسانی تعلق ندارد، حتی به فرستاده‌ی خدا نیز تعلق ندارد. تنها به خداوند تعلق دارد. اوست که به هر گونه که بخواهد دل‌ها را دگرگون می‌کند. خداوند با بیان این حقیقت، فرستاده‌ی خویش را دلداری می‌دهد تا دل مهربانش برای کافران بیش از حد اندوهگین نشود. پیامبر ﷺ همواره هنگامی که پایداری قومش را در گمراهی می‌دید و می‌دانست که آن راه به کجا می‌انجامد، اندوهگین می‌شد. از این رو، خداوند به او فرمان می‌دهد که میل او به هدایت کردن آنان به پیروی از راه درست و شناخت حقیقت، او را با اندوه سنگین نسازد.

Therefore, “do not waste yourself sorrowing for them. God has full knowledge of all that they do.” (Verse 8) This question of going astray or following guidance does not belong to any human being, not even God’s Messenger. It belongs to God alone. It is He who changes hearts as He pleases. As He states this fact, God comforts His Messenger so that his tender heart does not sorrow too much for the unbelievers. The Prophet always grieved when he saw his people’s persistence in going astray, knowing where that would lead them. Therefore, God tells him not to let his desire to make them follow guidance and recognize the truth overburden him with sorrow.

خداوند می‌خواست که او بداند این موضوع به او مربوط نیست.

God wanted him to know that this is none of his concern.

همین خواسته را طرفداران اسلام نیز احساس می‌کنند. هرچه در دعوت خود صادق‌تر باشند و خوبی و زیبایی راهشان را بیشتر ارج نهند، بیشتر مشتاق‌اند که دیگران حقیقت را همان‌گونه که هست ببینند و از آن پیروی کنند.

The same desire is felt by advocates of Islam. The more sincere they are in their advocacy, and the more they appreciate the goodness and beauty of their way, the keener they are that other people should see the truth for what it is and follow it.

این حامیان، با این حال، بهتر است آنچه را که خدا در اینجا به پیامبرش می‌گوید بفهمند و بر طبق آن عمل کنند. آنان باید تمام تلاش خود را برای رساندن پیام خود به کار گیرند، اما نباید برای کسانی که نسبت به آن کور مانده‌اند اندوهگین شوند.

These advocates, however, would be better advised to understand what God says here to His Messenger and to act on the same. They should do their best to present their message, but they must not grieve for those who remain blind to it.

«خداوند به آنچه انجام می‌دهند آگاهی کامل دارد.» (آیه ۸) او بر اساس آنچه از کردارشان می‌داند، ایشان را به راه هدایتش می‌برد یا به گمراهی وامی‌گذارد. او حقیقت همه کارهای آنان و آنچه در بر دارند را پیش از آنکه انجام دهند می‌داند. سرنوشت ایشان را بر پایه دانش مطلق خود تعیین می‌کند، اما تا زمانی که کارهایشان را واقعاً انجام نداده‌اند، آنان را مورد بازخواست قرار نمی‌دهد.

“God has full knowledge of all that they do.” (Verse 8) He sets them on the road to His guidance or lets them go astray according to what He knows of their work. He knows the truth about all their deeds and what they involve even before they do them. He determines their lot in accordance with His absolute knowledge, but he does not hold people to account until they have actually done their deeds.

فاطر، پدیدآورنده (دشمن کمین‌گر) ۴-۸

نمای کلی

وعدهٔ حق

کلید شر