اما می‌خواهم به پرسش محوری این بخش بپردازم، یعنی مسئلهٔ ایمان و اصل بنیادین آن: یگانگی خداوند و گسست از کافران.
However, I wish to discuss the central question in this passage, namely that of faith and its fundamental principle: God’s oneness and the break with unbelievers.
آن‌هایی از ما که امروز به جامعه مسلمانان تعلق داریم، باید عمیقاً در این آیات و شیوه‌ای که به این موضوع محوری می‌پردازد، تأمل کنیم. گروه کوچک مؤمنان حقیقی امروز، در سراسر جهان با جاهلیتی ریشه‌دار روبهرو است، همان‌گونه که نسل نخست مسلمانان در زمان نزول این آیات روبهرو بودند.
Those of us today who belong to the Muslim community should reflect very deeply on this passage and the way it tackles this central issue. The small community of true believers today are faced with well entrenched jāhiliyyah throughout the world, in the same way as the first generation of Muslims were when these verses were revealed.
بر اساس این آیات، باید اکنون همان نگرشی که در آن زمان تعیین شد، برای جامعهٔ مسلمانان نیز مشخص شود.
In the light of these verses, the proper attitude to be adopted by the Muslim community must be defined now as it was defined then.
وضعیت بشریت امروز از بسیاری جهات با وضعیتی که در زمان نزول قرآن بر پیامبر محمد ﷺ وجود داشت یکسان است.
The situation of mankind today is in many ways identical to what it was at the time when the Qur’ān was revealed to the Prophet Muĥammad (peace be upon him).
در آن زمان، اسلام به‌عنوان یک دین و نظام زندگی بر اصل محوری استوار شد که از مردم می‌خواست به اینکه «هیچ معبودی جز خدا نیست» اقرار کنند. این اعلان معنای ویژه‌ای دارد که ربعی بن عامر، فرستاده‌ی یکی از فرماندهان سپاه مسلمانان، پیش از نبرد سرنوشت‌ساز میان دو سپاه، به رستم، فرمانده ایرانی، بیان کرد. رستم از او پرسید چه چیزی مسلمانان را از سرزمینشان بیرون آورده است. او پاسخ داد: «خداوند ما را فرمان داده است که بیرون بیاییم تا کسانی را که مایل به رهایی هستند از پرستش بندگان به پرستش خدای یگانه، و از محدودیت‌های این زندگی دنیوی به گستره‌ی پیوند جهانی آن با زندگی آخرت، و از ستمی که ادیان دیگر روا می‌دارند به عدالت اسلام رهایی بخشیم.» آن فرستاده‌ی مسلمان به‌خوبی می‌دانست که رستم و مردمش، امپراتورشان خسرو را پروردگاری که جهان را آفریده نمی‌دانستند و برای او آیین‌های پرستش برگزار نمی‌کردند. آنان او را تنها فرمانروایی می‌دانستند که برایشان قانون وضع میکند. بدین‌ترتیب، خود را در معنایی خاص، که کاملاً مخالف اسلام است، فرمان‌بردار او می‌ساختند. از این رو، فرستاده‌ی مسلمان به فرمانده ایرانی اطلاع داد که مسلمانان فرمان خداوند را اجرا میکنند تا مردم را از وضعیتی رهایی بخشند که در آن گروهی از آنان گروه دیگر را می‌پرستند؛ این کار را با نسبت دادن یکی از ویژگی‌های اساسی الوهیت، یعنی حاکمیت و آنچه از اقتدار قانونگذاری به همراه دارد، به فرمانروایان، و اجرای عملی قوانین آنان، که خود نوعی دین است، انجام می‌دهند. رسالت سپاهیان مسلمان این بود که مردم را رهایی بخشند تا تنها خدا را بپرستند و از عدالت اسلام بهرهمند شوند.
At that time, Islam, as a faith and a code of living was established on a central principle which required people to declare their acceptance that `there is no deity other than God’. It is a declaration which has a special meaning as outlined by Rab`ī ibn `Āmir, a messenger sent by a Muslim army commander to Rustom, the Persian commander, before the two armies fought a decisive battle. The latter asked him what brought the Muslims out of their land. He answered: “It is God who ordered us to march out so that we may help to free those who are willing to be freed from the worship of creatures to the worship of God alone, and from the restrictions of this present life to the expanse of its universal link with the life to come, and from the oppression exercised by other religions to the justice of Islam.” That Muslim messenger was keenly aware that Rustom and his people did not consider their emperor, Khusraw, as the lord who created the universe, nor did they offer worship rituals to him. They simply acknowledged him as the sovereign who enacted laws for them. As such, they made themselves subservient to him in the particular sense that is diametrically opposed to Islam. Thus, the Muslim messenger informed the Persian commander that the Muslims were fulfilling God’s orders to help free people from situations where one group of them worship another. They do so by attributing to rulers an essential quality of Godhead, i.e. sovereignty and what it imparts of authority to legislate, and implementing their legislation in practice, which is a form of religion. The mission of the Muslim armies was to free people so that they would worship God alone and enjoy the justice of Islam.
امروز ما در وضعیتی هستیم مشابه وضعیتی که زمانی حاکم بود که دین اسلام به بشریت اعلام کرد که «هیچ معبودی جز خدا نیست». انسانها به پرستش موجودات دیگر بازگشته‌اند، ستم شکل‌های گوناگون دین را پذیرفته‌اند و اصل یگانگی خدا را به معنای واقعی آن رها کرده‌اند. درست است که هنوز گروه‌هایی از مردم بر minarets مساجد اعلام میکنند که «هیچ معبودی جز خدا نیست»، اما آنان به ندرت معنای واقعی آن را می‌دانند و از این رو آن را به معنای واقعی‌اش قصد نمی‌کنند. آنان همچنین ادعاهای دیگران به حاکمیت را که مترادف با الوهیت است رد نمی‌کنند. فرقی نمیکند که این ادعای اقتدار از سوی افراد، شوراهای قانونگذاری یا ملت‌ها باشد. زیرا هیچیک از اینها خدایی نیست که آن اقتدار را اعمال کند. این تنها بازگشت بشریت به جاهلیت است که صفات الوهیت را به چنین موجوداتی نسبت میدهد. از این رو، بشریت دیگر ایمان استوار به یگانگی خدا یا فرمانبرداری کامل از او و تنها او را نشان نمی‌دهد.
We are today in a situation similar to that which prevailed when the religion of Islam declared to mankind that ‘there is no deity other than God’. Human beings have reverted to the worship of other creatures and accepted the oppression of different forms of religion and abandoned the principle of God’s oneness in its true sense. It is true that some groups of people still make the declaration on mosque minarets that `there is no deity other than God’, but they hardly know its true sense, and as such, they do not mean it. Nor do they reject the claims of others to sovereignty, which is synonymous with Godhead. It does not matter whether individuals, legislative councils or nations claim the authority. For none of these is a god to exercise that authority. It is only the relapse of humanity into jāhiliyyah that assigns to such creatures the attributes of Godhead. As such, humanity no longer manifests a firm belief in God’s oneness or total devotion to Him alone.
این حکم شامل تمام انسانها در هر نقطه از جهان میشود، از جمله کسانی که از بالای minarets (مناره‌ها) اعلام یگانگی خدا را تکرار میکنند، بی‌آنکه معنای حقیقی آن را دریابند یا آن را در عمل پیاده کنند. اینان گناه بزرگ‌تری مرتکب میشوند که در روز قیامت کیفرش شدیدتر است، زیرا پس از آنکه هدایت درست را یافته و دین حق را پذیرفته‌اند، به پرستش مخلوقات بازگشته‌اند.
This applies to all mankind, including those everywhere in the world, who repeat the declaration of God’s oneness from minarets without giving it its true meaning or putting it into practice. These incur a bigger sin, one which is more severely punishable on the Day of Judgement, because they have sunk back into the worship of creatures after they have received proper guidance and embraced the true faith.
بر مدافعان اسلام لازم است که در این آیات عمیقاً تأمل کنند، از آیه‌ای آغاز کنند که رابطهٔ سرپرستی را بیان میکند: «بگو: آیا جز خدا، آفرینندهٔ آسمانها و زمین، که به همه خوراک میدهد و خود نیازی به خوراک ندارد، سرپرستی برگزینم؟ بگو: مأمورم که نخستین کسی باشم که خود را تسلیم خدا میکند، و از شریک‌قراردهندگان برای او نباشم.» (آیهٔ ۱۴)
چنین تأملی آنان را متوجه خواهد کرد که برگزیدن هر کسی جز خدا به سرپرست و آقا، و تسلیم شدن و یاری جستن از او، با اسلام در تضاد است. این همان نوع بت‌پرستی است که اسلام می‌کوشد بشر را از آن رهایی بخشد. آنان همچنین درخواهند یافت که نخستین نمود چنین رابطه‌ای، پذیرفتن قوانینی است که هر موجودی جز خدا وضع کرده باشد، خواه این قوانین به ایمان مربوط باشد و خواه به زندگی عملی.
The advocates of Islam should reflect deeply on these verses, starting with the one which outlines the relationship of patronage: “Say: ‘Am I to take for my master anyone but God, the Originator of the heavens and the earth, who gives nourishment to all and Himself needs none? Say: ‘I am commanded to be the first of those who surrender themselves to God, and not to be among those who associate partners with Him.’” (Verse 14) Such reflection would bring home to them that to take anyone other than God for a patron or master, submitting to him and seeking his help, is contrary to Islam. It is, indeed, the sort of idolatry from which Islam endeavours to free mankind. They will also come to know that the first manifestation of such a relationship is to accept laws enacted by any being other than God, whether they relate to faith or practical life.
بدیهی است که امروزه همهٔ انسانها در چنین وضعیتی قرار دارند. از این رو، مدافعان اسلام باید هدف خود را تعریف کنند: آزاد ساختن تمام بشریت از بندگی مخلوقات دیگر، تا آنکه تنها در برابر خداوند تسلیم شوند. آنان در انجام این وظیفهٔ شریف با همان نوع جهالتی روبهرو هستند که پیامبر خدا ﷺ هنگام دریافت قرآن از جانب خدا با آن مواجه بود.
Needless to say, all mankind are in this position today. Hence, the advocates of Islam must define their objective to free all mankind from subservience to other creatures so that they submit to God alone. In carrying out their noble task, they face the same sort of ignorance as that faced by God’s Messenger when he received the Qur’ān from God.
علاوه بر این، مدافعان اسلام باید در حقایق اساسی‌ای که در آیات زیر بیان شده است تأمل کنند: {بگو: اگر من از پروردگارم نافرمانی کنم، از عذاب روزی بزرگ می‌ترسم. هر که از آن در امان ماند، همانا مشمول رحمت او شده است، و این است رستگاری آشکار. و اگر خداوند تو را به رنجی گرفتار کند، جز او کسی آن را برطرف نمیکند، و اگر تو را به خیری برساند، پس او بر هر چیزی تواناست. او بر بندگان خود غالب است و او حکیم و آگاه است.} (آیات ۱۵ تا ۱۸)
Moreover, the advocates of Islam need to contemplate the basic facts outlined in the following verses: “Say: Indeed I would dread, were I to disobey my Lord, the suffering of an awesome day. He who is spared that shall have received His grace. This will be a manifest triumph. If God were to expose you to affliction, none can remove it but He. And if He were to bless you with good fortune — well, He has power over all things. He alone holds sway over all His creatures, and He alone is truly wise, all-aware.” (Verses 15-18)
هر کسی که با جهالت، ستمگری، قدرت‌طلبی، حیله‌گری، تکبر، فساد و شرارت آن روبهرو میشود، باید این حقایق را در نظر داشته باشد و این احساسات را در دلش نگه دارد، هم به‌عنوان پیشگیری از افتادن در گناه و هم برای دور نگه داشتن آن عذاب سختی که در انتظار گناهکاران است. این کار باورِ او را تقویت میکند که تنها کسی که میتواند به او سود یا زیان برساند خداست، که بر همه‌ی بندگانش فرمانروایی دارد و حکمش را نمی‌توان نقض کرد. کار بازبرپایی دوبارهٔ اسلام در برابر مخالفت گسترده‌ای که جاهلیت پدید آورده، واقعاً دشوار است و به مبارزه‌ای طولانی و پایدار نیاز دارد. هیچ کس که حقایق یادشده را در نظر نداشته باشد و احساسات پیش‌گفته را در خود پرورش ندهد، نمیتواند این کار را بر عهده بگیرد.
Anyone who faces ignorance, its tyranny, might, deviousness, arrogance, corruption and wickedness needs to keep these facts in mind and preserve these feelings in his heart as a precaution against falling into sin as also to ward off the terrible punishment which awaits sinners. This will enhance his conviction that the only one who can benefit or harm him is God, who holds sway over all His servants and whose judgement cannot be overturned. The task of establishing Islam anew in the face of the overwhelming opposition posed by jāhiliyyah is hard indeed, requiring a long and enduring struggle. It cannot be undertaken by anyone who does not keep the above facts in mind and who does not nurture the aforementioned feelings.
هنگامی که مدافعان اسلام وظیفه کنونی خود را روشن کردند، باید همان موضع قاطع را اتخاذ کنند، یعنی خود را کاملاً از نوعی بت‌پرستی که جوامع غرق در جاهلیت بدان عمل میکنند جدا سازند، و گواهان درست بر موضع خود را جستجو کنند. آنان باید آنچه را که فرستاده خدا در این موقعیت مأمور به گفتن آن بود بگویند، و همان‌گونه که پیامبر به فرمان خدا عمل کرد، با آن با جاهلیت روبهرو شوند: «بگو: بزرگ‌ترین گواهی کدام است؟ بگو: خدا میان من و شما گواه است. این قرآن به من وحی شده تا به وسیله آن شما و هر کس را که به او برسد هشدار دهم. آیا به راستی گواهی می‌دهید که با خدا معبودان دیگری نیز هست؟ بگو: من چنین گواهی نمی‌دهم. بگو: جز این نیست که او خدایی یگانه است و من از آنچه شریک او می‌سازید بیزارم.» (آیه ۱۹)
When the advocates of Islam have made certain what their present task is, they need to adopt the same decisive attitude of dissociating themselves totally from the type of idolatry practised by societies that are deep in jāhiliyyah, and to seek the right witnesses for their stand. They should say what God’s Messenger was commanded to say in this position, and to confront jāhiliyyah with it in the same way as the Prophet did in fulfilment of what he was bidden by God: “Say: What is weightiest in testimony? Say: God is witness between me and you. This Qur’ān has been revealed to me that I may thereby warn you and all whom it may reach. Will you in truth bear witness that there are other deities beside God? Say: I bear no such witness. Say: He is but one God. I disown all that you associate with Him.” (Verse 19)
این کلمه حق است که باید با صدایی بلند، قاطعانه و بدون هیچ ابهامی بیان شود. هنگامی که مدافعان اسلام آن را به این شکل اعلام کردند، باید با آگاهی کامل از این که او بر همه چیز تواناست، به سوی خدا روی آورند. حتی توانمندترین ستمگران نیز ناتوان‌تر از مگس‌اند، زیرا آنچه را که مگس از ایشان می‌رباید نمی‌توانند بازپس گیرند. با تمام قدرتی که دارند، نمی‌توانند به کسی زیانی برسانند یا سودی برسانند، مگر آن که خدا به ایشان اجازه دهد.
This is the word of truth which must be stated loudly, decisively and without ambiguity. When the advocates of Islam have declared it in this way, they must turn to God in full realisation that He has power over all things. Even the mightiest of tyrants are weaker than flies, for they cannot retrieve anything a fly takes away from them. With all their might, they cannot harm or benefit anyone unless God lets them.
خداوند همواره در آنچه اراده کند پیروز است، اما بیشتر مردم این حقیقت را نمی‌دانند.
God always prevails in whatever be His purpose. Most people, however, do not know this fact.
داعیان اسلام نیز باید یقین داشته باشند که تا زمانی که از جاهلیت در آغاز جدا نشوند، به پیروزی نخواهند رسید و از وعده‌ی خداوند مبنی بر دادن قدرت و استقرار آنان در زمین بهرهمند نخواهند شد. آنان باید نخست، با صراحت کامل، با ظلم و جاهلیت رویارو شوند.
The advocates of Islam must also be certain that they will not triumph or enjoy the fruits of God’s promise to grant them power or establish them in the land, unless they part company with jāhiliyyah at the outset. They must first confront tyranny and jāhiliyyah in the clearest of terms.
قرآن برای مواجهه با یک موقعیت خاص در یک لحظهٔ معین از تاریخ نازل نشد. این رویکردی است که با محدودیت‌های زمان و مکان محدود نمی‌شود. هرگاه جامعهٔ مسلمان خود را در موقعیتی مشابه با آنچه در زمان نزول قرآن حاکم بود بیابد، باید این رویکرد را در پیش گیرد. همان‌طور که پیش‌تر گفتیم، ما امروز با همان وضعیتی روبهرو هستیم که در زمان نزول قرآن حاکم بود. از این رو، یقین استوار به حقانیت این دین، آگاهی کامل از قدرت مطلق خداوند و طرد قاطع باطل و طرفدارانش باید بخشی از قدرت جامعهٔ مسلمان را تشکیل دهد. «و خداوند بهترین نگهبان است و او مهربان‌ترین مهربانان است.» {یوسف: ۶۴}
The Qur’ān was not revealed to confront a single situation at a particular moment in history. It is an approach which cannot be restricted by the limitations of time and place. Whenever the Muslim community finds itself in a situation similar to that which prevailed at the time of the revelation of the Qur’ān, it must adopt this approach. As we have already said, we face today the same situation which prevailed at the time the Qur’ān was revealed. Therefore, an unshakeable certainty of the truth of this religion, a complete awareness of God’s absolute power and a categorical rejection of falsehood and its advocates must constitute part of the strength of the Muslim community. “God is the best guardian and of those who show mercy He is the most merciful.” (12: 64)