برادر محترم، شیخ ربیع بن هادی المدخلی، السلام علیکم و رحمة الله و برکاته...

' The respected brother, sheikh Rabee bin Hadee Al-Madkhali, Assalamu Alaikum wa rahmatullahi wa barakatuh...

به توجه شما به درخواستم برای مطالعه کتاب پیوست‌شده جلب می‌کنم: «أضواء إسلامية على عقيدة سيد قطب وفكره» (روشنگری‌های اسلامی بر عقیده و اندیشه سید قطب)... آیا یادداشت‌هایی بر آن وجود دارد؟ و آیا این یادداشت‌ها به این معناست که این پروژه باید کنار گذاشته شود و هرگز دوباره ذکر نشود؟ یا اینکه از آن جمله است که می‌توان آن را ویرایش و اصلاح کرد تا برای چاپ و توزیع شایسته شود، و پاداشی برای شما در روز قیامت باشد و راهنمایی برای کسانی از بندگانش که خدا بخواهد؟

I draw your attention to your request from me to read the book attached: “Adwa’ Islamiyyah ‘Ala ‘Aqeedat Sayyid Qutb Wa Fiqrih.” (Islamic lights on the Aqeedah & Ideas of Sayyid Qutub)... Are there any notes against it? And whether these notes mean that this project should be disregarded and never be narrated again? Or is it considered from which that can be edited and qualified to be printed and distributed to serve as a reward for you in the Day of Judgment, and as a guidance to those whom Allah wills from his servants?

بنابراین من آنچه را که در ادامه می‌آید می‌گویم:

[Answer] Thus I say the following:

۱- وقتی به صفحه اول که فهرست موضوعات در آن آمده نگاه کردم، مطالبی علیه سید قطب، که خداوند بر او رحم کند، یافتم که اصول کفر، الحاد، بدعت، باور به وحدت الوجود، این گفته که قرآن مخلوق است، این گفته که جایز است غیر خداوند قانونگذاری کند، غلو در بزرگداشت صفات خداوند، نپذیرفتن احادیث متواتر، شبهه در مسائل عقیده‌ای که باید به آن یقین داشت، تکفیر جوامع... و سایر موضوعاتی را گرد آورده که موی بر تن مؤمن راست می‌کند.

1- I looked into the first page where the index of topics are listed, and I found topics against Sayyid Qutb, may Allah have mercy on him, that collects the basics of kufr, atheism, heresy, belief in Wahdat Al-Wujood, the saying that the Quran is created, the saying that it is permissible for other than Allah to legislate, the exaggeration in glorifying the attributes of Allah, not accepting the Mutawatir Ahadeeth, doubts in matters of Aqeedah that one must be certain about it, making takfeer on communities ...etc from such topics that makes the believer’s hair stand on end.

من برای علمای مسلمان در سراسر جهان که به چنین مسائل مخربی توجه نمی‌کردند، دلم سوخت. سپس با خود اندیشیدم که چرا با وجود چنین مسائل مخربی، شاهد گسترش کتاب‌های قطب هستیم که مانند پخش شدن خورشید در افق منتشر شده‌اند، عامه مردم از آن‌ها بهره می‌برند، و حتی شما (ربیع المدخلی) در برخی از نوشته‌هایتان. از این رو، شروع به مقایسه موضوعات با محتوا کردم. دریافتم که محتوا خلاف محتواهای دیگر را ثابت می‌کند؛ و این موضوعات، به طور کلی، برخی موضوعات تحریک‌آمیز هستند تا توجه خواننده عادی را از نقد سیّد (قطب) - رحمة الله علیه - منحرف کنند. من برای شما، برای خودم و برای همه مسلمانان، از افتادن در وادی‌های گناه بیزارم... فریبکاری است که انسان دربارهٔ خوبی سخن بگوید در حالی که از آن کس متنفر است.

I felt sorry for the Muslim scholars around the world who did not pay attention to such destructive matters. Then I wondered why with such destructive matters, we find the spread of the books of Qutb on the horizon like the spread of the sun, the common people benefit from them, and even you (Rabee Al-Madkhali) in some of your writings. Therefore, I started comparing the topics with the contents. I found that the contents prove the opposite of other contents; and these topics, in general, are some provocative topics to withdraw the attention of the regular reader to bash Sayyid (Qutb), may Allah have mercy on him. I hate for you, me and all of the Muslims (to fall into) the zones of sin...It is from deception when a person talks about the good in front of whom he hates.

۲- بررسی کردم و دریافتم که این کتاب (ربیع المدخلی) فاقد این موارد است: پایه‌ی پژوهش علمی، منهج (روش‌شناسی) نقد، امانت‌داری در نقل از منابع دیگر، امانت‌داری در علم، و عدم تجاوز به حقوق دیگران.

2- I looked, and found that this book (Rabee al-Madkhalee’s) lacks: the basis of the scholarly research, the Manhaj (methodology) of criticism, the trust of quoting (from others sources), the trust of knowledge, (and) not transgressing on others.

در مورد آداب گفتگو، نیکویی روش، و قوت شیوه ارائه مطلب، هیچ‌یک از موارد بالا به هیچ وجه با این کتاب ارتباطی ندارد... دلایل آن این است:

Regarding the etiquette of dialogue, the goodness of the approach, and the strength of introducing the material, then the above have nothing to do with this book by any mean... the proofs are:

اول، دیدم که شما در نقل از کتابهای سید قطب به چاپهای قدیمی اعتماد کردهاید، مانند کتابهای: فی ظلال القرآن و العدالة الاجتماعیة، در حالی که میدانستید، چنانکه در حاشیه صفحه ۲۹ و جاهای دیگر آمده، چاپهای تجدیدنظرشدهای پس از آن منتشر شده است. بر اساس اصول نقد و امانتداری علمی، واجب است که اگر سخن بر سر محتوای آخرین چاپ هر کتابی باشد، انتقاد شود؛ زیرا تغییرات در آن (یعنی آخرین چاپ) نسخهٔ پیشین را منسوخ میکند. این امر، إن شاء الله، از اطلاعات پایهای شما پنهان نیست، اما احتمالاً اشتباه دانشجویی است که این اطلاعات را برای شما آماده کرده و از آن آگاه نبوده است.

First, I saw that you depended in quoting old editions of the books of Sayyid Qutb, like the books: Fee Thilaal Al-Qur’an, Al’Adalah Al Ejtima’eyyah, while knowing, as in the margin of page 29 and other (places), that there are some revised editions that came afterwards. It is obligatory according to the basics of criticism and the trust of knowledge to criticize - if it was about the contents of the last edition of any book because the changes in it (i.e. the last edition) abrogate the previous ones. This thing, InshAllah (God-willing), is not hidden from your basic information, but it is probably a mistake of a student who prepared this information for you who was not aware of that.

بسیاری از موارد مشابه برای اهل علم وجود دارد و این امر شناخته‌شده است؛ برای نمونه، کتاب «الروح» از ابن قیم. وقتی بسیاری از عالمان در آن نگریستند، گفتند: احتمالاً این کتاب در اوایل زندگی او تألیف شده است. این موضوع در موارد بسیاری نیز رخ داده است. کتاب «العدالة الاجتماعیة» (سید قطب) نخستین کتابی بود که او درباره مسائل اسلامی تألیف کرد.

It is well known that there are many similar situations for the people of knowledge, for example the book, Al Rooh, of Ibn Qayyim, when many scholars looked into it they said: it is probably issued during his early life. This also happened in many cases. The book (of Sayyid Qutb) Al’Adalah Al Ejtima’yah was the first (book) that he (Sayyid Qutb) authored about Islamic issues.

ثانیاً، موضوعی که در فهرست این کتاب آمده، یعنی اینکه سیدقطب اجازه می‌دهد غیر خدا قانون‌گذاری کند، موی بر تنم راست کرد. پیش از هر چیز سراغ این موضوع رفتم. آنچه یافتم تنها یک نقل قول از میان سطرهای فراوان کتاب او، «العدالة الاجتماعیة»، بود. سخنان او این موضوع تحریک‌آمیز را تأیید نمی‌کند. فرض کنیم جمله‌ای کلی یا مبهم باشد؛ چرا آن را به مسئله‌ای تکفیری علیه او تبدیل کنیم تا آنچه را که سیدقطب زندگی‌اش را بر آن بنا نهاد و قلمش را وقف آن کرد، نابود سازیم؟ یعنی دعوت به توحید خداوند متعال «در حاکمیت و قانون‌گذاری»، رد قوانین ساخته‌ی بشر، و مقابله با کسانی که این کار (قانون‌گذاری و حکمرانی بر پایه‌ی غیر حکم خدا) را مرتکب می‌شوند. خداوند متعال عدل و انصاف را در همه‌چیز دوست دارد، و به خواست خدا جز این نمی‌بینم که شما هم به سوی عدل و انصاف بازگردید.

Second, the topic in the index of this book: Sayyid Qutb allows other than Allah to legislate, made my hair stand on end. I rushed to this topic before anything else. What I found out is just a single quote from lots of lines in his book, Al’Adalah AlEjtima’yah. His sayings do not confirm this provocative topic. Let us suppose that there is a general or vague sentence, why do we turn it into a takfeeri (blasphemy) matter against him to destroy what Sayyid Qutb based his life upon and what he dedicated his pen for: the Da’wah towards Tawheed (monotheism) of Allah Almighty “in ruling and legislating,” rejecting the man made laws, and confronting those who committed that (legislating and ruling by other than Allah’s rule). Allah Almighty loves justices and fairness in every thing; and I do not see InshaAllah except that you are about to go back to justice and fairness.

سوم: یکی از موضوعات بحث‌برانگیز، موضوع شماست: سید قطب معتقد به وحدت وجود است. بی‌تردید سید قطب، خداوند بر او رحمت آورد، در تفسیر سوره الحدید و سوره الإخلاص سخنی نامشخص گفت (سخنی که ممکن است خواننده را به این گمان بیندازد که او به وحدت وجود معتقد است) و با سبک ادبی‌اش به آن پرداخت، و بر پایه همین سخن، این اتهام که او به وحدت وجود باور دارد مطرح شد. شما کار خوبی کردید که سخن او را در تفسیر سوره البقره نقل کردید، و نیز رد صریح او بر اندیشه وحدت وجود را. از این نقل‌ها چنین برمی‌آید که (سید قطب نوشت): «و از اینجا درمی‌یابیم که در ایدئولوژی راستین اسلامی چیزی به نام اندیشه وحدت وجود وجود ندارد.» افزون بر این، در کتاب او «مقومات التصور الإسلامی» پاسخی روشن به کسانی که به وحدت وجود باور دارند آمده است. بنابراین می‌گوییم: خداوند سید قطب را به خاطر این سخنان مبهمی که با سبک ادبی‌اش گسترش داده است ببخشاید؛ و آنچه مبهم است، بر سخنان صریح او چیره نمی‌شود.

Third: One of the provocative topics is your topic: Sayyid Qutb believes in Wahdat Al- Wujood. Verily, Sayyid Qutb, may Allah have mercy on him, said something not clear (that might make the reader think that he believes in Wahdat Al-Wujood) using the style (of literature) in commenting on Surat Al-Hadeed, and Surat Al-Ekhlaas, and based upon it the accusation that he believes in Wahdat Al-Wujood was made. You did something good when you quoted his saying in commenting on Surat Al-Baqarah, and his (Sayyid Qutb) clear rejection to the idea of Wahdat Al-Wujood. From these quotes (Sayyid Qutb wrote): “and from here we find that there is nothing in the true Islamic ideology called the idea of Wahdat Al-Wujood.” To add, in his (Qutb) book: "Muqawwimat At-Tasawwur Al- Islami” there is a clear response to those who belief in Wahdat Al-Wujood. Therefore, we say may Allah forgive Sayyid Qutb for these vague statements that he expanded upon using his literal style; and what is vague does not overcome the clear cut statements from his saying.

بنابراین، آرزو دارم که به سرعت این تکفیر پنهان سید قطب را حذف کنید، و برای شما متأسفم.

Thus, I wish that you rush into deleting this hidden takfeer (pronouncement of apostasy) of Sayyid Qutb, and I feel sorry for you.

Fourth, I say to you clearly and with all respect, that on these topics you have said the opposite of what Sayyid Qutb stated about the meaning of La Ilaha Illallah, which agrees with the scholars and the people of the language; and that he (Qutb) is not clear about Tawheed Ar-Ruboobiyyah and Al-Uloohiyyah. I say to you, my beloved, that you have destroyed, without making sure, all that Sayyid Qutb, may Allah have mercy on him, affirmed of the aspects of Tawheed and what it necessitates and confirms, which occupied the major part of the long life of Sayyid Qutb.

Fourth, I say clearly to you with all respect, that under these topics: the contrary of what Sayyid Qutb commented on the meaning of La Ilaha Illah Allah, to the scholars and the people of language; and that he (Qutb) is not clear about (tawheed) Ar- Ruboobiyah and Al-Uloohiyyah. I say to you, my beloved, that you have destroyed, without making sure, all of what Sayyid (Qutb), may Allah have mercy on him, confirmed from the aspects of Tawheed and what it necessitates and confirms, which occupied the major aspect of the long life of Sayyid Qutb.

همه آنچه تو (ربیع المدخلی) گفتی با یک کلمه باطل می‌شود: اینکه توحید خداوند در تشریع و حکم‌رانی از ضروریات کلمه توحید است. سیّد، خداوند او را رحمت کند، بر این بسیار تأکید کرد، هنگامی که جسارتِ فاسدی را دید که قوانینِ الهی را از دادگاه‌ها و جاهای دیگر برمی‌چیند و به جای آن قوانینِ ساخته‌ی بشر می‌نشاند. بی‌تردید این جسارتی بزرگ است (جسارت تغییر احکام خداوند) که امّت پیش از سال ۱۳۴۲ هجری هرگز آن را تجربه نکرده بود.

All what you (Rabee Al-Madkhali) said is nullified by one word: that the monotheism of Allah in legislation and ruling is from the necessities of the word of Tawheed. Sayyid, May Allah have mercy on him, emphasized on this a lot when he saw the corrupted courage to dismantle the legislations of Allah from courts and other places, and replacing it with man-made laws. Without a doubt, this is a great courage (the courage of changing the rules of Allah) that the Ummah never experienced before 1342 Hijri.

پنجم: از موضوعات فهرست: «سید قطب عقیده‌ی مخلوق بودن قرآن را تأیید می‌کند، و اینکه کلام الله فقط اراده است»... وقتی به صفحاتی که درباره‌ی آن سخن می‌گویند برگشتم، حتی یک حرف هم پیدا نکردم که سید قطب، رحمه‌الله، این سخن را اعلام کرده باشد: «قرآن مخلوق است.» چگونه با این مسائل تکفیری به‌آسانی اتهام می‌زنید؟ تنها جمله‌ای که دیدم، سخن او (قطب) است که می‌گوید: «آنان نمی‌توانند از آن — یعنی حروف مقطعه — کتابی مانند این کتاب بیاورند، زیرا این کتاب مخلوق الله است و نه مخلوق انسان‌ها»... شکی نیست که این جمله نادرست است، اما آیا این جمله ما را به این حکم می‌رساند که سید قطب کفر را تأیید می‌کند و می‌گوید قرآن مخلوق است؟

Fifth: from the topics of the index: “Sayyid Qutb confirms the belief that the Quran is created, and that the speech of Allah is just the will”... When I went back to the pages that talk about that, I did not find a single letter where Sayyid Qutub, may Allah have mercy on him, declared this saying: “The Quran is created.” How do you easily accuse with these takfeeri matters? The only sentence that I noticed is his (Qutb) saying: “They cannot author from it—the Muqat’ah letters—a book similar to this book because this book is created by Allah and not by the humans”... There is no doubt that this sentence is wrong, but does this sentence make us rule that Sayyid Qutb confirms the disbelief saying that the Quran is created?

اللهم، لا أستطيع تحمّل ثقل هذا! وقد ذكّرني بقولٍ مشابه للشيخ محمد عبد الخالق عضيمة، رحمه الله، في مقدمة كتابه «دراسات لأسلوب القرآن الكريم»، الذي طبعته الجامعة الإسلامية بالإمام محمد بن سعود. هل نتهم جميع الناس بقولهم إن القرآن مخلوق؟ اللهم لا. وما ذكرناه حتى الآن كافٍ في الحديث عن وجهات النظر الذاتية، وهذا هو الأمر المهم.

O Allah I cannot tolerate the burden of this! This reminded me of a similar saying of Shaykh Muhammad ‘Abdulkhaliq ‘Atheemah, may Allah have mercy on him, in his book’s introduction: Studies on the style of the Noble Quran, that is printed by the Islamic University of Imam Muhammed bin Sa’ud. Do we accuse all people by the saying that the Quran is created? O Allah No. What we mentioned so far is sufficient in talking about the subjective perspectives, and this is the important matter.

دربارهٔ دیدگاه‌های دیگر:

Talking about other perspectives:

۱- نسخهٔ اصلی این کتاب در ۱۶۱ صفحه با دست‌خط نوشته شده است. این نوشته‌ها با یکدیگر متفاوت‌اند. من هیچ صفحه‌ای را که به خط معمول شما نوشته شده باشد نمی‌شناسم، مگر آنکه خط شما با معمول فرق کرده باشد، یا من اشتباه کرده باشم، یا کار دربارهٔ سیّد قطب را به برخی از شاگردان سپرده باشید و هر شاگردی آنچه را زیر نظر شما یا به املای شما یافته نوشته باشد. از این رو، جز به آنچه شما در صفحات ۲، ۳، ۴، ۵ و ۶ نوشته‌اید که این کتاب تألیف شماست، نمی‌توانم تأیید کنم که این کتاب از آنِ شماست، و در نظر گرفتن آن، برای آنکه کتاب را متعلق به شما بدانیم، کافی است.

1- The original copy of this book lies in 161 pages written by hand. These writings are different. I do not know of a single page written by you as usual, unless your handwriting differed from usual, or I missed up something, or you gave the job about Sayyid Qutb to some of the students, and each student wrote what he found under your supervision, or by your dictation. Therefore, I cannot confirm that this book belongs to you except by what you wrote on 2- 3- 4- 5- 6- it that it is authored by you, and that is enough in considering it to belong to you.

با وجود تفاوت در خط‌ها و سبک‌های نوشتاری، یک روند مشترک در این کتاب دیده می‌شود: همان شیوه‌ی آشفته و خشم پیوسته، همان پرش از یک جمله به جمله‌ی دیگر که خطاهای بزرگ تولید می‌کند، شتاب در نتیجه‌گیری در جاهایی که امکان اثبات خلاف آن وجود دارد، تکیه بر جمله‌های مبهم و رها کردن جمله‌های روشن، که قاعده‌ای استوار است و هیچ استدلالی را در آن نمی‌پذیرد. این کار نقض منهج نقد علمی شمرده می‌شود، یعنی همان «الحیدة العلمیة». از نظر سبک ادبی، اگر آن را با سبک سیّد قطب مقایسه کنیم، این سبک فروتر است؛ سبک سیّد (قطب) والاست. و اگر آن را سبک ربیع بدانیم، بسیار ساده و ابتدایی است و شایسته‌ی طلبه‌ی علمی که مدارک بالایی دارد نیست. پس باید میان ذوق ادبی، توانایی به کارگیری زبان، بیان روشن موضوع و زیبایی ارائه تعادل برقرار باشد؛ وگرنه قلم را باید شکست (یعنی اگر چنین نیست، دیگر زحمت نوشتن آن را به خود ندهند).

Even though there are differences in the handwritings, there is a common trend, This book has the common trend of the disturbing manner, the continuous anger, the same jump on the sentence to generate huge mistakes, rushing into conclusions where there is a possibility to prove otherwise, and depending on the vague sentences and leaving the clear ones, which is a solid rule that do not accept any argument about it....This is considered as betraying (violating) the Manhaj of criticism (named): Al’Haydah Al’Elmiyah. Regarding the style of literature, if we were to compare it with the style of Sayyid Qutb, then this style is of descending style. The style of Sayyid (Qutb) is high. If we considered it as your (Rabee’s) style, then it is very elementary, and does not suit a student of knowledge who has great degrees. So there should be a balance between the literal taste, the ability of using the language and clearly presenting the matter, and the beauty of presenting; or otherwise the pen should be broken ( i.e. otherwise do not bother writing it).

رویکرد رایج، روندِ خشم و ترساندن بود که بر منهجِ علمیِ نقد چیره شد، و در نتیجه پاسخ شما از آدابِ گفتگو خالی بود.

The common trend was the trend of anger and frightening which overtook the scientific Manhaj of criticism, thus your response lacked the etiquettes of dialogue.

این کتاب از ابتدا تا انتها گرایش توهین‌آمیز و تنگ‌نظری در ذهن دارد و در جملات آن بی‌صبری دیده می‌شود... چرا؟

This book from its beginning tells the end has an offensive trend and narrowness in mind and lack of patience in the sentences... why?

این کتاب گروه‌بندی تازه‌ای پدید می‌آورد که رواج می‌دهد اینجا را حرام کنند و آنجا را بی‌اثر بدانند؛ و این کار را بدعت بخوانند و آن شخص را مبتدع، و این انحراف را گمراهی بنامند و آن شخص را گمراه، بی‌آنکه دلیل کافی داشته باشند. این روش همچنین غرور دینداری می‌آفریند، و خودپسندی‌ای که تا آنجا می‌رسد که هرگاه یکی از آنان چنین کند، گمان می‌برد بار سنگینی را از دوش خود برداشته و امت را از افتادن در پرتگاه نجات داده است؛ و خود را نمونه‌ای والا از پارسایی و غیرت بر احکام شریعت می‌پندارد. این داوری بی‌آنکه اطمینان حاصل شود، راهی به سوی نابودی است؛ و حتی اگر بنایی بلند و استوار به نظر آید، سرانجامش فروریختن و ناپدید شدن در برابر بادهاست.

This book creates a new hizbiyah that establishes the trend of making tahreem here, and nullifying it there; and to call this a bid’ah and that person a Mubtadi’ (Innovator) to call this deviancy and that person a deviant... without enough proofs. This also generates ghuroor (i.e. deception) of being religious, being proud to the extent that when one of them does that he (thinks that he) gets rid of a huge burden from his back; and that he is saving the Ummah from falling from an edge; that he is considered of a high example of Wara’ (fearing Allah) and gheerah (jealousy) on the rulings of Shari’ah. This (Judging) without making sure, is a way of destruction, even if it is considered as a high constructed building, its destiny is destruction and disappearance with the winds.

این شش جنبه‌ای است که این کتاب از آن‌ها بهره‌مند است، و همین‌ها باعث شد که آن از لذت‌بخش بودن بیفتد. این است آنچه من درباره آنچه خواسته بودید می‌بینم. از اینکه در پاسخ دادن دیر کردم پوزش می‌خواهم، اما پیش از این کتاب‌های این مرد (سید قطب) را نمی‌خواندم، هرچند که در میان مردم محبوب است. با این حال، سخنان خطرناکی که شما به آن اشاره کردید مرا به مطالعه بسیار در کتاب‌های او واداشت، و در آن‌ها چیزهای خوب فراوانی یافتم: ایمانی بزرگ، حقیقتی روشن، افشای نقشه‌های دشمنان اسلام، و برخی اشتباهات در محتوا و گفتن چیزهایی که کاش هرگز نمی‌گفت. او بسیاری از این سخنان را در جاهای دیگر نفی کرده است، و کامل بودن دشوار است. این مرد نویسنده‌ای بزرگ و منتقدی توانا بود، و سپس به خدمت اسلام از راه قرآن بزرگ، سنت شریف و سیرت زیبای پیامبر ﷺ روی آورد. این امر نگرش او را درباره مسائل زمانه‌اش شکل داد. او برای خدا بر نگرش خود (یعنی ادامه کاری که می‌کرد) پافشاری کرد. همچنین مسائل مربوط به گذشته‌اش را روشن ساخت. از او خواسته شد چند کلمه عذرخواهی بنویسد، و او سخن معروف و باوفای خود را گفت که «انگشتی را که برای شهادت (یعنی دعوت به توحید) بالا می‌برم، برای نوشتن چیزی علیه توحید به کار نمی‌گیرم...» یا سخنی نزدیک به این.

These are six aspects that this book enjoys, which made it not enjoyable. This is what I see regarding what you requested. I apologize for being late to respond to you, but I used not to read the books of this man (Sayyid Qutb), even though it is popular amongst the people. However, the dangerous remarks that you talked about made me do lots of readings into his books, and I found in his books many good things, a great faith, clear truth, exposing the plans of the enemies of Islam, and some mistakes in the contents and saying some things that I wish he never said. He nullifies lots of these things in other places, and to be perfect is hard. This man was a great writer and a great criticizer, and then he moved towards serving Islam through the great Quran, the noble Sunnah, and the beautiful Seerah. This shaped his attitude regarding the issues of his time. He insisted on his attitude (to continue what he is doing) for the sake of Allah. He also clarified the issues about his past. It was requested from him to write some words of apology, and he said his faithful and famous word, that "I will not use the finger which I raise for shahadah (i.e. calling to Tawheed) to write something against Tawheed..." or a word close to this.

بنابراین، وظیفه همگان این است که برای او دعا کنند که خداوند گناهانش را بیامرزد، از دانشش بهره ببرند، اشتباهاتش را روشن سازند، و اشتباهاتش ما را از بهره بردن از دانشش بازندارد یا وادار نکند که کتاب‌هایش را رها کنیم. خداوند شما را حفظ کند، وضعیت او را همانند وضعیت برخی از سلف، مانند اسماعیل الهروی و الجیلانی، در نظر بگیرید، و ببینید که شیخ‌الاسلام ابن تیمیه چگونه از آنان دفاع کرد، با آن‌که در اشتباهات بسیار زشتی افتادند، زیرا اساس روش آنان دفاع از اسلام و سنت بود. به کتاب «منازل السائرین» بنگرید و چیزهای عجیبی خواهید یافت که نمی‌توان پذیرفت؛ با این حال، ابن القیم، خداوند بر او رحمت آورد، برای او عذر می‌آورد و او را متهم نمی‌کند، چنان‌که این را در کتاب «مدارج السالکین» روشن ساخته است. من نیز در کتاب «تصنیف الناس بین الظن و الیقین» این موضوع را گسترش داده‌ام و قواعدی در این باره بیان کرده‌ام.

Therefore, the obligation of everyone is to make du’a for him that Allah forgive his sins, to benefit from his knowledge, to clarify his mistakes, and that his mistakes do not make us not benefit from his knowledge, or to abandon his books. Consider, may Allah protect you, his situation like the situation of those of the salaf like Isma’eel Al-Harawi and Al-Jilaani, and how Shaykh-ul-Islam Ibn Taymiyyah defended them, even though they fell into many awful mistakes, because the basis of their approach was to defend Islam and the Sunnah. Look to the (book), “Manazil Alsa’ereen”, and you will find strange things that cannot be accepted; however, you find Ibn Al-Qayyim, may Allah have mercy on him, making excuses for him and not accusing him, as he clarified it in the book “Madarij As-Saalikeen". I also expanded on this matter in the book “Classifying the people between doubts and certainty,” and I put some rules regarding it.

در پایان، به برادر در راه خدا توصیه می‌کنم که کتاب «أضواء إسلامية...» را چاپ نکند. چاپ و توزیع این کتاب جایز نیست، به سبب آنچه در آن از غلو وجود دارد، و نیز به سبب آنکه جوانان امت را به بدگویی از علما و کوچک شمردن و نادیده گرفتن فضایل ایشان تربیت می‌کند. اگر در سخنانم تند بودم، خداوند شما را ببخشد؛ اما این به سبب آنچه از غلو شما دیدم بود، زیرا خیر شما را می‌خواهم، و به سبب اشتیاق شما به دانستن آنچه درباره‌اش نزد من است. این است آنچه قلمم نوشت، و خداوند راه همه ما را اصلاح کند.

In conclusion, I advise the brother in Allah, not to print this book “Adwa’ Islamiyyah..”. It is not permissible for this book to be distributed or printed because of what it has of the exaggeration, and the training of the youth of the Ummah to slander the Ulama’ (scholars), and to put down and disregard their virtues. Forgive me, may Allah bless you, if I was harsh in my sentences, but it is because of what I saw from your exaggeration, because I want the good for you, and because your eagerness to know what I have about him. This is what my pen wrote, and may Allah correct the way of all of us.

و علیکم السلام و رحمۃ اللہ و برکاتہ (الشیخ) بکر ابو زید

Wa assalamu alaykum wa rahmatullahi Wa barakatahu (Shaykh) Bakr Abu Zayd