دوباره سوره از پیروان پیامبران پیشین سخن می‌گوید که با آنکه این پیامبران همان دین را موعظه می‌کردند، به فرقه‌ها و گروه‌ها تقسیم شدند: «آنان تنها پس از آنکه دانش به ایشان رسیده بود، از روی حسادت و رقابت خودخواهانه با یکدیگر اختلاف کردند. اگر فرمانی که پروردگارت از پیش صادر کرده و تا زمان معینی (از سوی او) مقرر شده بود، نمی‌بود، میان آنان همه چیز فیصله یافته بود. با این حال، کسانی که پس از ایشان وارث کتاب الهی شدند، درباره آن در شکی سخت و آزاردهنده قرار دارند.» (آیه ۱۴)
Again the surah speaks of the followers of earlier messengers who divided into sects and groups although the messengers preached the same faith: “ They became divided, out of selfish rivalry, only after the knowledge had reached them. Had it not been for a decree that had already been issued by your Lord, until a term set [by Him], all would have been decided between them. As it is, those after them, who inherited the Divine book, are in grave, disquieting doubt about it.” (Verse 14)
ان اختلافاتشان از روی نادانی به وجود نیامد، و نه به این دلیل که از منبع واحدی که پیامبرانشان و ادیانشان را گرد هم می‌آورد آگاه نبودند. آنان پس از آنکه علم به ایشان داده شد، پراکنده شدند. این پراکندگی ناشی از رقابت خودخواهانه و حسادت متقابل بود. بدین ترتیب، آنان نه تنها به حق ستم کردند، بلکه به خویشتن خویش نیز ستم روا داشتند. هیچ دلیل واحدی مبتنی بر دین حق برای جدایی‌شان وجود نداشت. اگر به دینشان وفادار می‌ماندند، همچنان متحد می‌ماندند.
Their divisions did not come about as a result of ignorance, or because they did not know the single source that grouped their messengers and faiths together. They divided after knowledge was given to them. This division was caused by selfish rivalry and mutual envy. Thus, they were not only unjust to the truth but also to themselves. There was no single reason based on the true faith for their division. Had they been true to their faith, they would have remained united.
آنان سزاوار بودند که بی‌درنگ به‌سزای تفرقه و انحرافشان مؤاخذه شوند، اما خداوند در حکمت خود مقرر فرموده بود که تا زمانی معین، که تنها او آن را می‌داند، به آنان مهلت دهد: «و اگر نه این بود که فرمانی از سوی پروردگارت از پیش صادر شده و مدتی معین است، میان آنان قطعاً داوری می‌شد» (آیه ۱۴). بدین‌ترتیب، حق استوار می‌گردد و باطل به صورت حقیقی‌اش آشکار می‌شود.
They deserved to be immediately taken to task in requital for their division and deviation, but God, in His wisdom, had already ordained to allow them time, up to a specified point only He knows: “Had it not been for a decree that had already been issued by your Lord, until a term set [by Him], all would have been decided between them” (Verse 14) Thus, the truth is established and falsehood is seen in its true guise.
امور در این زندگی دنیا فیصله می‌یابند، اما داوری تا روز قیامت به تأخیر می‌افتد. نسل‌هایی که پس از تفرقه‌ای آمدند که پیروان هر یک از پیامبران خدا را دچار جدایی کرد، ایمان و کتاب الهی را در حالی دریافت کردند که درستی آن برایشان مشکوک بود. بنابراین، تفرقه راه را برای شک و سردرگمی باز کرد و مردم را ناتوان ساخت از اینکه تشخیص دهند کدام‌یک از آن مذاهب و گروه‌های بی‌شمار حق است: «و کسانی که پس از آنان آمدند و کتاب [الهی] را به ارث بردند، در تردیدی سخت و آزاردهنده نسبت به آن قرار دارند.» (آیه ۱۴)
Matters are settled in this present life, but judgement is deferred until the Day of Resurrection. The generations that came after the division that split the followers of every one of God’s messengers received the faith and the Divine book uncertain of its truth. Division, then, had allowed doubt and confusion to creep in, making people unable to determine which of the numerous doctrines and groups was right: “As it is, those after them, who inherited the Divine book, are in grave, disquieting doubt about it.” (Verse 14)
ایمان را نمی‌توان اینگونه گرفت. ایمان همان صخره‌ی استواری است که مؤمن بر آن می‌ایستد و بدین‌وسیله اطمینان می‌یابد که در باورهایش پابرجا می‌ماند، حتی زمانی که تمام جهان پیرامونش به شدت به لرزه درآمده است. ایمان ستاره‌ی راهنمای اوست که به او اطمینان می‌دهد راهش را می‌شناسد، هنگامی که نیروهای گوناگون می‌کوشند او را به سوهای متضاد بکشانند. وقتی خود ایمان دستخوش چنین شک‌های سختی می‌شود، هیچ چیز در ذهن انسان یقینی باقی نمی‌ماند. او نمی‌داند کدام راه را برگزیند و از کدام مسیر پیروی کند. دیگر آرامش خاطر برای او فراهم نیست. خداوند دین الهی را فرو فرستاد تا کسانی که از آن پیروی می‌کنند، راهی را که به سوی او و به خشنودی‌اش می‌انجامد بشناسند. در عوض، آنان نیز بتوانند دیگران را، بی‌آنکه شک و تردید بر ایشان اثر گذارد، در راه درست رهنمون شوند. اما هنگامی که خودشان در شک و تردید فرو روند، نمی‌توانند هیچ کس را به جایی رهنمون شوند.
Faith cannot be taken in this way. Faith is the solid rock on which a believer stands ensuring that he remains steadfast in his beliefs, even when the whole world around him is shaking hard. Faith is his guiding star that assures him of his way when different forces try to pull him in opposite directions. When faith itself becomes subject to such strong doubts, nothing remains certain in man’s mind. He cannot be sure which way to take and which course to follow. Reassurance is no longer available to him. God revealed the Divine faith so that those who follow it would know the way that leads them to Him and ensures His pleasure. In turn, they too would be able to lead other people along the right way, unaffected by doubt or uncertainty. When they themselves become immersed in doubt, however, they cannot lead anyone anywhere.
این وضعیتی بود که پیروان پیامبران پیشین در زمان نزول اسلام داشتند. سید ابوالحسن علی ندوی، عالم برجسته هندی، می‌نویسد:
Such was the state the followers of earlier prophets were in at the time Islam was revealed. Syed Abu’l Hasan ‘All Nadwi, an eminent Indian scholar, writes:
بزرگ‌ترین ادیان به بازیچه‌ای در دستان روحانیونِ فرومایه بدل شدند که آنها را فاسد و تحریف کردند تا جایی که اگر امکانِ بازگشتِ بنیان‌گذارانشان به زندگیِ مادی وجود داشت، آنها را نمی‌شناختند.
Great religions became playthings in the hands of debased clergymen who corrupted and twisted them beyond recognition, so much so that, if it were possible for their founders to return to the physical life, they would not have recognized them.
در نتیجهٔ انحطاط اخلاقی مراکز بزرگ تمدن و آشفتگی و ناآرامی عمومی، مردم در همه جا گرفتار مشکلات داخلی خود شدند. آنان پیامی برای عرضه به جهان نداشتند. جهان از درون تهی شده بود و سرچشمه‌های حیات آن خشکیده بود. نه نور هدایت دینی برای رفتار شخصی را داشت، و نه اصلی پایدار و عقلانی برای اداره‌ی دولت.1
As a result of the moral debasement of the great centres of civilization and general disorder and unrest, people everywhere became entangled in their internal problems. They had no message to offer to the world. The world had become hollow from within; its life-springs had dried up. It possessed neither the light of religious guidance for personal conduct, nor any abiding and rational principle for running a state.1
و علاوه بر این، جی. ایچ. دنیسن، نویسنده اروپایی، می‌نویسد:
Additionally, J.H. Denison, a European author, writes:
در قرن پنجم و ششم، جهانِ متمدن بر لبهٔ هرج‌ومرج ایستاده بود. فرهنگ‌های عاطفیِ کهنی که تمدن را ممکن ساخته بودند، زیرا به انسانها احساس وحدت و احترام به فرمانروایانشان را می‌دادند، فرو پاشیده بودند، و چیزی که جایگزین آنها شود کافی یافت نشده بود...
In the fifth and sixth centuries the civilized world stood on the verge of chaos. The old emotional cultures that had made civilization possible, since they had given to men a sense of unity and of reverence for their rulers, had broken down, and nothing had been found adequate to take their place...
به نظر می‌رسید که تمدنِ بزرگی که ساختنش چهار هزار سال طول کشیده بود، در آستانهٔ فروپاشی قرار دارد، و احتمال می‌رفت که بشریت به آن حالتِ توحش بازگردد؛ حالتی که در آن هر قبیله و هر فرقه با دیگری دشمن بود و قانون و نظم ناشناخته مانده بود. ضمانت‌های اجراییِ قدیمیِ قبیله‌ای قدرت خود را از دست داده بودند. از این رو، روش‌های امپراتوریِ کهن دیگر کارایی نداشتند. ضمانت‌های اجراییِ تازه‌ای که مسیحیت پدید آورده بود، به‌جای وحدت و نظم، تفرقه و ویرانی به بار می‌آوردند. این دوره، دورانی سرشار از فاجعه بود. تمدن، همچون درختی عظیم که شاخ‌وبرگش جهان را در بر گرفته و شاخه‌هایش میوه‌های زرین هنر و دانش و ادبیات را بار آورده بود، در حال تلوتلو خوردن ایستاده بود؛ تنه‌اش دیگر از شیرهٔ جاری ایمان و احترام زنده نبود، بلکه تا مغز استخوان پوسیده بود...
It seemed then that the great civilization that it had taken four thousand years to construct was on the verge of disintegration, and that mankind was likely to return to that condition of barbarism where every tribe and sect was against the next, and law and order were unknown. The old tribal sanctions had lost their power. Hence the old imperial methods would no longer operate. The new sanctions created by Christianity were working division and destruction instead of unity and order. It was a time fraught with tragedy. Civilization, like a gigantic tree whose foliage had overreached the world and whose branches had borne the golden fruits of art and science and literature, stood tottering, its trunk no longer alive with the flowing sap of devotion and reverence, but rotted to the core...
در میان این مردم بود که مردی زاده شد که قرار بود کل جهان شناخته‌شده‌ی شرق و جنوب را متحد کند...
It was among these people that the man was born who was to unite the whole known world of the east and south...
به سبب همین اختلافات میان پیروان پیامبران پیشین و شبهاتی که نسل‌های بعدی آنان را فراگرفته بود، و نیز از آنجا که رهبری بشریت سخت نیازمند کسی بود که به راه خدا یقین داشته باشد، آخرین فرستاده، محمد ﷺ، به سوی تمام بشریت مبعوث شد. خداوند به او فرمان داد که پیام او را برساند و بر آن استوار بماند، و به مذاهب متضادی که پیرامونش بود اعتنایی نکند. او باید تجدید حیات آیین الهی را اعلام می‌کرد؛ آیینی که در آن پیامی یگانه تجسم یافته بود، همان پیامی که خداوند به همه پیامبران داد:
It is because of such divisions among the followers of earlier messengers and the doubts engulfing their subsequent generations, and because the leadership of mankind was in desperate need of someone who was certain of the way to God, that the last messenger, Muhammad, (peace be upon him), was sent to all mankind. God commanded him to deliver His message, holding firm to it, paying no heed to the conflicting creeds around him. He was to announce the rebirth of the Divine faith embodied in the one message that God gave to all prophets:
پس، مردم را به آن آیین فرا خوان و همان‌گونه که مأمور شده‌ای، بر راه راست پایداری کن. از هوس‌های آنان پیروی مکن، و بگو: «به هر کتابی که خدا فرو فرستاده ایمان آوردم، و مأمورم که میان شما عدالت برقرار کنم. خدا پروردگار ما و پروردگار شماست. اعمال ما از آنِ ماست و اعمال شما از آنِ شما. میان ما و شما جدالی نیست. خدا همه ما را گرد می‌آورد و بازگشت همه به سوی اوست.» (آیه ۱۵)
Therefore, call people to that faith, and follow the straight path as you have been commanded. Do not follow their likes and dislikes, but say: T believe in whatever revelation God has bestowed from on high. I am commanded to ensure justice between you. God is our Lord and your Lord. To us shall be accounted our deeds, and to you, your deeds. Let there be no argument between us and you. God will bring us all together, and to Him we shall all return. (Verse 15)
این رهبری نوین برای تمام بشریت است؛ رهبری قدرتمند که به راه خود اطمینان دارد و در باورهایش استوار است. پیام خود را با بینشی راستین پیش می‌برد و بی‌هیچ انحرافی از فرمان خداوند پیروی می‌کند و از همه نیروهای متعارض دوری می‌جوید. این رهبری نوین بشریت اعلام می‌کند که پیام الهی یکی است و راهی که مردم را به سوی آن هدایت می‌کند نیز یکسان است. بنابراین، همه ایمان‌های الهی از یک سرچشمه برمی‌خیزند و بشریت باید تنها به آن سرچشمه روی آورد: «بگو: به هر کتابی که خدا فرو فرستاده است ایمان دارم.» (آیه ۱۵)
قانون اساسی و سیاست آن بر پایه حق و عدالت استوار است: «به من فرمان داده شده که میان شما عدالت برقرار کنم.» (آیه ۱۵)
این رهبری نوین اقتداری روشن دارد که به آن امکان می‌دهد عدالت را در میان تمام بشریت اعلام کند، حتی در زمانی که در دره‌های تنگ مکه محصور بود و پیروانش زیر آزار بی‌امان ستم می‌دیدند. با این همه، اقتدار آن برای همگان آشکار بود. این رهبری به روشنی اعلام می‌کند که: (۱) پروردگار جهانیان، پروردگاری یگانه است: «خداوند پروردگار ما و پروردگار شماست.» (آیه ۱۵)؛ (۲) هرکس مسئول کردار خویش است: «اعمال ما از آنِ ماست و اعمال شما از آنِ شما.» (آیه ۱۵)؛ (۳) هرگونه جدال پایان یافته است، زیرا سخن نهایی خداوند گفته شده است: «میان ما و شما هیچ جدالی نباشد.» (آیه ۱۵)؛ و (۴) همه کارها به خداوند واگذار می‌شود تا او داوری نهایی را انجام دهد: «خداوند ما همه را گرد می‌آورد و بازگشت همه به سوی اوست.» (آیه ۱۵)
This is a new leadership for all mankind; a strong leadership, sure of its way and firm in its beliefs. It advocates its message equipped with true insight, and follows Gods orders without deviation, steering away from all conflicting forces. This new leadership of mankind declares that the Divine message is one and the way to which it guides people is the same. Thus, all Divine faith comes from one source and mankind must turn to that source only: “Say: I believe in whatever revelation God has bestowed from on high.” (Verse 15) Its constitution and policy is based on truth and justice: “lam commanded to ensure justice between you.” (Verse 15) This new leadership has definite authority enabling it to declare justice among all mankind even at the time when it was confined to the narrow valleys of Makkah, where its followers suffered unrelenting persecution. Yet its authority was clear to all. It clearly announces that: (1) the Lord of the universe is the One Lord: “God is our Lord and your Lord.” (Verse 15); (2) everyone is responsible for their own actions: “ To us shall be accounted our deeds, and to you, your deeds.” (Verse 15); (3) all argument is ended as Gods final word is given: “Let there be no argument between us and you.” (Verse 15); and (4) all affairs are left to God for His final judgement: “God will bring us all together, and to Him we shall all return” (Vetse 15)
این آیهٔ واحد با جمله‌های کوتاه، روشن و قاطع، ماهیت این پیام آخر را با تمام وضوحش توصیف می‌کند. این پیامی است که قصد دارد راه خود را بپیماید و تحت تأثیر خواسته‌های مردم قرار نگیرد. هدف آن گسترش اقتدارش است تا عدالت میان همهٔ مردم تضمین شود. هدفش نشان دادن آن راه واحدی است که به سوی خدا می‌رود، زیرا این تنها راهی است که همهٔ پیام‌ها بر آن تعریف شدهاند.
This single verse with short, clear and decisive statements describes the nature of this last message in all its clarity. It is a message that means to follow its own way, unaffected by people’s desires. It aims to extend its authority so as to ensure justice between all people. Its objective is to show the one way leading to God since it is the only way defined by all messages.
از آنجا که مسائل بدین ترتیب روشن شده و جامعه مؤمنان به یقین به پیام خداوند پاسخ گفته است، استدلال کسانی که هنوز درباره خدا مجادله می‌کنند، هم تک‌بُعدی و هم بی‌ارزش به نظر می‌رسد، فاقد پایه و وزن. در پایان، سخنی قطعی درباره ایشان گفته می‌شود که روشن می‌سازد آنان ناچار با عذابی که از آن هشدار داده شدهاند روبه‌رو خواهند شد.
As the issues have thus been clarified and the community of believers have assuredly responded to God’s message, the argument of those still disputing about God appears to be both singular and trivial, lacking basis and weight. A final word is stated about them making clear that they will have to face the punishment they have been warned against:
«و آنان که پس از آنکه [دین] او پذیرفته شده، درباره خدا جدال می‌کنند، جدالشان نزد پروردگارشان باطل است؛ و خشمی بر آنان است و عذابی سخت برای ایشان است» (آیه ۱۶). هر کس استدلالی بیاورد که نزد خدا باطل است، چیزی برای عرضه ندارد.
“As for those who argue about God after He has been acknowledged, their argument is null and void in their Lord's sight: anger will fall upon them and severe suffering awaits them” (Verse 16) Whoever posits an argument that is null and void in God’s sight has nothing to offer.
نه تنها استدلال‌های او در این زندگی باطل ثابت می‌شود، بلکه در زندگی آخرت نیز به خشم خدا دچار می‌شود و به‌خاطر پافشاری بر چنین باطلی، با عذابی سخت روبه‌رو خواهد شد.
Not only are his arguments proven false in this life, but in the life to come he will incur God’s anger and face severe punishment for persisting with such falsehood.