این سوره تقریباً به طور انحصاری به مسئلهٔ یگانگی خداوند می‌پردازد. نشانی خود را به دل انسان تغییر می‌دهد و همهٔ گستره‌های آهنگ را بر ساز خویش می‌نوازد تا اثری پایدار و ژرف پدید آورد. این کار را برای آن می‌کند که ریشه‌های اصل یگانگی خداوند را محکم بنشاند و دل را از هرچه ممکن است تصویر آن را مخدوش کند، پاک گرداند. بدین ترتیب، این سوره از آغاز تا پایان، به گونه‌های مختلف تنها به یک موضوع می‌پردازد.

This sūrah deals almost exclusively with the issue of God’s oneness. It varies its address to the human heart, striking the full range of tones on its instrument so as to produce a sustained and profound effect. This it does to firmly establish the roots of the principle of God’s oneness, purging the heart of anything that could mar its image. Thus, from start to finish, the sūrah variously deals with just one subject.

از همان آغاز، این موضوع اهمیتی فوری پیدا می‌کند: «این کتاب از جانب خداوند عزیز و حکیم فرود آمده است. ما این کتاب را به حق بر تو نازل کرده‌ایم. پس تنها خدا را بپرست و دین خود را برای او خالص گردان. آگاه باش که عبادت خالص تنها از آن خداست.» (آیات ۱ تا ۳) این موضوع دوباره و با تکرار منظم می‌آید، یا به‌صراحت بیان می‌شود یا به‌صورت مفهومی که باید در آن تأمل کرد. نمونه‌هایی از نوع نخست این‌هاست: «بگو: من مأمورم که خدا را بپرستم و دین خود را تنها برای او خالص گردانم؛ و مأمورم که نخستین مسلمانان باشم.» و «بگو: اگر از پروردگارم نافرمانی کنم، از عذاب روزی بزرگ بیمناکم.» و «بگو: من تنها خدا را می‌پرستم و دین خود را برای او خالص می‌گردانم. شما هرچه می‌خواهید به جای او بپرستید.» (آیات ۱۱ تا ۱۵) «بگو: ای نادانان! آیا مرا وامی‌دارید که غیر از خدا را بپرستم؟» و «به تو و به کسانی که پیش از تو بوده‌اند وحی شده است که اگر شریک قرار دهی، قطعاً عملت تباه خواهد شد و قطعاً از زیانکاران خواهی بود. بلکه تنها خدا را بپرست و از سپاسگزاران باش.» (آیات ۶۴ تا ۶۶) اکنون دو نمونه از نوع دوم می‌آید: «خداوند مثال می‌زند: مردی که چند ارباب دارد که با یکدیگر در کشمکش‌اند، و مردی که تنها از آنِ یک نفر است. آیا این دو با هم برابرند؟»

From the very outset, this issue is given immediate prominence: “This book is bestowed from on high by God, the Almighty, the Wise. It is We who have bestowed on you this revelation from on high, stating the truth. Therefore, worship God alone, sincere in your faith in Him. True devotion is due to God alone.” (Verses 1-3) It comes again with regular frequency, either expressly stated or as a concept to contemplate. Examples of the first type are: “Say: lam commanded to worship God, sincere in my faith in Him alone; and I am commanded to be the first to submit myself to Him.’ Say: ‘Indeed I would dread, were I to disobey my Lord, the suffering of an awesome day.’ Say: ‘God alone do I worship, sincere in my faith in Him alone. You can worship whatever you please instead of Him.’“ (Verses 11- 15) “Say: ‘You ignorant people! Would you bid me worship anyone other than God?’ It has been revealed to you, and to those before you, that if you ever associate partners with God, all your works shall certainly come to nothing, and you shall certainly be among the lost. You shall worship God alone, and be one of those who give thanks Ito Him].” (Verses 64-66) Two examples now follow of the second type: “God cites the case of a man who has for his masters several partners at odds with each other, and a man belonging wholly to one person?

آیا این دو می‌توانند برابر دانسته شوند؟ «ستایش تنها از آنِ خداست، اما بیشترشان نمی‌دانند» (آیه ۲۹). «آیا خدا برای بنده‌اش کافی نیست؟ با این حال تو را با کسانی که جز او می‌پرستند می‌ترسانند. آن‌که خدا گمراهش گذارد، هرگز راهنمایی نخواهد داشت؛ و آن‌که خدا هدایتش کند، هرگز گمراه نخواهد شد. آیا خدا عزیزِ انتقام‌گیرنده نیست؟» (آیات ۳۶ و ۳۷)

Can they be deemed equal? All praise is due to God alone, but most of them do not understand” (Verse 29) “Is not God sufficient for His servant. Yet they would try to frighten you with those [they worship] other than Him. He whom God lets go astray can never find any guide; whereas he whom God guides aright can never be led astray. Is God not mighty, capable of inflicting retribution?” (Verses 36-37)

همراه با بیان حقیقت یکتایی خداوند، این سوره رهنمودها و نکات الهام‌بخش فراوانی ارائه می‌دهد تا دل‌های ما را بیدار کند. این امر به تنظیم دقیق پاسخ‌های ما کمک می‌کند تا بتوانیم به خطاب الهی پاسخ درستی دهیم. برای نمونه:

Alongside stating the truth of God’s oneness the sūrah provides numerous guidelines and inspiring touches to alert our hearts. This serves to fine tune our responses so that we can make the right response to the divine address. For example:

«بشارت باد آنان را که از پرستش طاغوت‌ها دوری جسته و به سوی خدا بازگشته‌اند. پس بندگان مرا بشارت ده، همان کسانی که سخن را می‌شنوند و بهترینِ آن را پیروی می‌کنند. اینان کسانی‌اند که خداوند هدایتشان کرده و همان خردمندانند.» (آیات ۱۷-۱۸) «خداوند بهترین سخن را نازل کرده است: کتابی که در خود همسان و هماهنگ است و وعده‌ها و هشدارهایش را به شکل‌های گوناگون تکرار می‌کند. پوست بدن کسانی که از پروردگارشان می‌ترسند از آن به لرزه می‌افتد، سپس پوست و دلشان با یاد خدا نرم می‌شود. این است هدایت خداوند؛ هر که را بخواهد با آن هدایت می‌کند، و کسی را که خدا گمراه سازد، هیچ راهنمایی نخواهد بود.» (آیه ۲۳) «هنگامی که انسان به سختی گرفتار شود، به پروردگارش پناه می‌برد و از او یاری می‌جوید؛ اما چون خداوند از سر لطف نعمتی به او ببخشد، آنچه را پیش‌تر به درگاه او زاری کرده بود فراموش می‌کند و برای خدا همتایانی قائل می‌شود تا دیگران را از راه او گمراه سازد. بگو: «اندکی در کفرت بهره ببر، که تو از اهل آتشی.»» (آیه ۸)

“There is good news for those who shun the worship of false deities and turn to God, so give good news to My servants, who listen carefully to what is said and follow the best of it. These are the ones whom God has graced with His guidance, and these are the ones endowed with insight.” (Verses 17-18) “God has bestowed from on high the best of all teachings: a book that is consistent within itself repeating its statements [of the truth] in manifold forms. It causes the skins of those who stand in awe of their Lord to shiver, but then their skins and hearts soften at the mention of God. Such is God’s guidance.. He guides with it him that wills, whereas the one whom God lets go astray can never find any guide.” (Verse 23) “When man suffers affliction, he cries out to his Lord, turning to Him for help; but once He bestows upon him a favour by His grace, he forgets what he cried and prayed for earlier, and claims that others are equal to God, thus leading others astray from His path. Say [to him]: ‘Enjoy yourself for a while in your disbelief for you are one of those destined to the fire.” (Verse 8)

یکی از ویژگی‌های برجسته‌ی کل این سوره، شیوه‌ای است که فضای زندگی آخرت بر سراسر آن گسترده است. هر بخش کوتاهی ما را به آنجا می‌برد. در حقیقت، آخرت صحنه‌ی این سوره است. باز هم، چند نمونه برای روشن شدن موضوع کافی است: «آیا کسی که در ساعات شب با فروتنی خدا را عبادت می‌کند، سجده‌کنان یا ایستاده در نماز، همواره متوجه زندگی آخرت است و به رحمت پروردگارش امید دارد [چنین کسی همانند کافر است؟]» (آیه‌ی ۹) «بگو:

A prominent feature of the whole sūrah is the way in which the air of the life to come spreads over it. Every short passage takes us there. Indeed, the hereafter is its stage. Again, a few examples suffice by way of illustration: “How about one who devoutly worships God during the hours of the night prostrating himself or standing in prayer, ever mindful of the life to come, and hoping for his Lord’s mercy?’ (Verse 9) “Say:

«اِنِّیٓ اَخَافُ اِنْ عَصَیْتُ رَبِّی عَذَابَ یَوْمٍ عَظِیمٍ». (آیه ۱۳) «اَفَمَنْ حَقَّ عَلَیْهِ کَلِمَةُ الْعَذَابِ اَفَاَنْتَ تُنْقِذُ مَنْ فِی النَّارِ». (آیه ۱۹) «اَفَمَنْ یَّتَّقِی بِوَجْهِهِ سُوۤءَ الْعَذَابِ یَوْمَ الْقِیٰمَةِ». (آیه ۲۴)

Indeed I would dread, were I to disobey my Lord, the suffering of an awesome day.” (Verse 13) “How about one on whom God’s sentence of punishment has been passed? Can you rescue those who are already in the fire?” (Verse 19) “How about one who shall have nothing but his bare face to protect him from the awful suffering on Resurrection Day.” (Verse 24)

«اما عذاب آخرت بسیار بزرگ‌تر است، اگر می‌دانستند.» (آیه ۲۶) «آیا در جهنم جایگاهی شایسته برای کافران نیست؟» (آیه ۳۲) «اگر ستمکاران تمام آنچه را در زمین است و دو برابر آن را در اختیار داشتند، قطعاً همه را در برابر عذاب سختِ روز قیامت فدیه می‌دادند. زیرا خداوند چیزی را برای آنان آشکار خواهد ساخت که هرگز به حساب نیاورده بودند.» (آیه ۴۷) «به سوی پروردگارت بازگرد و پیش از آنکه عذاب بر تو فرود آید، تسلیم او شو، زیرا آن‌گاه دیگر یاری نخواهی شد. از بهترین آنچه از جانب پروردگارت بر تو نازل شده پیروی کن، پیش از آنکه عذاب ناگهان و بی‌خبر بر شما فرود آید، مبادا کسی بگوید: "وای بر من که در حق خداوند کوتاهی کردم و از کسانی بودم که [حق را] به ریشخند می‌گرفتند"؛ یا مبادا بگوید: "اگر خداوند مرا هدایت کرده بود، قطعاً از پرهیزگاران می‌بودم"؛ یا مبادا هنگام رویارویی با عذابی که در پیش دارد بگوید: "ای کاش یک بار دیگر به زندگی بازمی‌گشتم، آن‌گاه از نیکوکاران می‌بودم."» (آیات ۵۴ تا ۵۸) افزون بر این، بخش بزرگی از این سوره صحنه‌های کامل آخرت را ترسیم می‌کند و بدین‌وسیله بر فضای کلی آن می‌افزاید.

“Yet much greater will be the suffering of the life to come, if they but knew it.” (Verse 26) “Is not there in hell a proper abode for the unbelievers?” (Verse 32) “If the wrongdoers possessed all that is on earth, and twice as much, they would surely offer it all as ransom from the awful suffering on the Day of Resurrection. For God will have made obvious to them something they have never reckoned with.” (Verse 47) “Turn towards your Lord and submit to Him before the suffering comes upon you, for then you cannot be helped. Follow the best that has been revealed to you by your Lord before the suffering comes upon you of a sudden, without your being aware of it, lest anyone should say: ‘Woe is me for having neglected what is due to God, and for having been one of those who scoffed [at the truth]’; or lest he should say: If God had but guided me, I would surely have been among the God-fearing; or lest he should say, when faced by the suffering [that awaits him]: If only I could have a second chance in life, I will be among those who do good.’” (Verses 54-58) Moreover, a large part of the sūrah draws complete scenes of the hereafter, thereby adding to its overall ambience.

در سوره‌های مکّی، صحنه‌هایی از جهان هستی که متنوع و پرتکرار است، در اینجا اندک‌اند. یکی از آن‌ها در آغاز سوره آمده است: «او آسمان‌ها و زمین را به حق آفریده است. شب را بر روز می‌پیچد و روز را بر شب می‌پیچد؛ و خورشید و ماه را رام [قوانین خود] ساخته است، که هر یک تا زمانی معیّن به گردش خود ادامه می‌دهد. او همان شکست‌ناپذیرِ آمرزنده است.» (آیه ۵) صحنه‌ای دیگر از این دست در میانه سوره آمده است: «آیا ندیده‌ای که خدا از آسمان آبی فرو می‌فرستد و سپس آن را در زمین به جریان می‌اندازد تا چشمه‌ها پدید آورد؟ آنگاه با آن گیاهانی به رنگ‌های گوناگون می‌رویاند؛ سپس خشک می‌شود و می‌بینی که زرد می‌گردد.»

Scenes of the universe which are varied and frequent in Makkan sūrahs are few here. We have one at the opening: “He has created the heavens and the earth in accordance with the truth. He causes the night to flow into the day, and the day to flow into the night; and He has made the sun and the moon subservient [to His laws]: each running its course for a set term. He is indeed the Almighty, the All-Forgiving.” (Verse 5) One more such scene is given in the middle of the sūrah: “Have you not considered how God sends down water from the skies, and then causes it to travel through the earth to form springs? He then brings with it vegetation of different colours; and then it withers and you can see it turning yellow.

سرانجام آن را به خاک تبدیل می‌کند. قطعاً در همهٔ این‌ها عبرتی است برای خردمندان». (آیهٔ ۲۱) جز این عبارات، چند اشارهٔ کوتاه دیگر نیز به آفرینش آسمان‌ها و زمین وجود دارد.

In the end He causes it to crumble to dust. In all this there is indeed a reminder for those endowed with insight.” (Verse 21) Apart from these expressions we have a number of other quick references to the creation of the heavens and the earth.

سوره همچنین شامل اشاره‌هایی به زندگی عملی و سرشت انسان است. از این رو در آغاز سوره، به منشأ آفرینش انسان اشاره شده است: «او شما را از یک نفس آفرید، سپس همسرش را از همان [نفس] پدید آورد، و از چارپایان هشت جفت برای شما قرار داد؛ شما را در شکم‌های مادرانتان، آفرینشی پس از آفرینشی دیگر، در سه تاریکی [پیاپی] می‌آفریند. این است خداوند، پروردگار شما؛ فرمانروایی از آنِ اوست. هیچ معبودی جز او نیست. پس چگونه [از حق] بازگردانده می‌شوید؟» (آیه ۶). و دربارهٔ سرشت واکنش انسان‌ها در هنگام سختی و هنگام آسایش و نعمت، این دو نمونه آمده است: «و چون انسان را گزندی رسد، پروردگارش را می‌خواند و به سوی او بازمی‌گردد؛ اما چون نعمتی از جانب خود به او ببخشد، آنچه را پیش‌تر برای آن می‌خواند فراموش می‌کند.» (آیه ۸) «و چون انسان را گزندی رسد، ما را می‌خواند؛ اما چون نعمتی از سوی خود به او ببخشیم، می‌گوید: این [نعمت] را فقط به دلیل دانش خود به دست آورده‌ام. نه چنین است! این فقط یک آزمایش است.» (آیه ۴۹) همچنین بر این واقعیت تأکید شده که جان‌های مردم همواره در قبضهٔ قدرت خداوند است: «خداوند جان‌ها را به هنگام مرگشان می‌ستاند، و جان کسانی را که نمرده‌اند در هنگام خوابشان. پس جان کسی را که مرگ را بر او مقرر داشته نگاه می‌دارد و دیگران را تا زمانی معین بازمی‌فرستد. در این [امر] برای مردمی که می‌اندیشند نشانه‌هایی است.» (آیه ۴۲)

The sūrah also includes references to practical life and human nature. Thus, early in the sūrah there is a reference to the origins of humanity: “He has created you all from a single soul, and from it He fashioned its mate; and He has bestowed on you four kinds of cattle in pairs; and He creates you in your mothers’ wombs, one act of creation after another, in threefold depths of darkness. Such is God, your Lord: to Him belongs all dominion. There is no deity other than Him. How, then, can you lose sight of the truth?” (Verse 6) On the nature of human reactions in situations of both adversity and pleasant ease there are the following two examples: “When man suffers affliction, he cries out to his Lord, turning to Him for help; but once He bestows upon him a favour by His grace, he forgets what he cried and prayed for earlier.” (Verse 8) “When man suffers affliction, he cries out to Us; but once We bestow upon him a favour by Our grace, he says: I have been given all this by virtue of my knowledge.’ By no means! It is but a test.” (Verse 49) The fact that people’s souls are always in God’s grasp is also highlighted: “God takes away people’s souls upon their death, and the souls of the living during their sleep. He keeps with. Him the souls of those whose death He has ordained and sends back the others until their appointed time. In all this there are signs for people who reflect.” (Verse 42)

با این حال، فضای این سوره از گفتمان آن درباره روز قیامت و زندگی آخرت برمی‌خیزد. این فضا تمام سوره را فرامی‌گیرد تا آنجا که با صحنه‌ای از عبادت خاشعانه به پایان می‌رسد و تصویری روشن از فضای آن روز به دست می‌دهد:

However, the ambience of the sūrah is derived from its discourse on the Day of Judgement and the life to come. This permeates the sūrah until its conclusion with a scene of devoted worship giving us a clear impression of the atmosphere on that day:

«و تَرَى الْمَلَائِكَةَ حَافِّينَ مِنْ حَوْلِ الْعَرْشِ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ» — این جمله ترجمه‌ی بخشی از آیه است: فرشتگان را می‌بینی که گرداگرد عرش حلقه زده‌اند و پروردگارشان را به ستایش تسبیح می‌گویند. Correction: since the instruction is to translate the text itself, here is the translation of your sentence alone: «خواهی دید فرشتگان را که گرداگرد عرش را فراگرفته‌اند و پروردگارشان را با ستایش و تسبیح می‌ستایند.»

“You will see the angels surrounding the Throne, extolling their Lord’s glory and praise.

و میان ایشان به عدالت داوری خواهد شد، و گفته خواهد شد: ستایش از آنِ خداوندی است که پروردگار جهانیان است. (آیه ۷۵)

Judgement will have been passed on all in justice, and it will be said: All praise is due to God, the Lord of all the worlds.” (Verse 75)

این تأثیر کاملاً با فضای سوره و اثری که بر دل‌های ما می‌گذارد، همخوان است. این سوره بر احساس هیبت، ترس از خدا و نگرانی نسبت به سرنوشت انسان در آخرت تأکید دارد. از این رو، تصویرهایی که ارائه می‌دهد، تصویر دلی لرزان، مضطرب و بیمناک است. برای نمونه، تصویری را که در آیهٔ ۹ آمده است در نظر بگیرید.

This impression fits perfectly with the ambience of the sūrah and the effect it has on our hearts. It emphasizes feelings of awe, fear of God and apprehension over one’s fate in the hereafter. Hence, the images it presents to us are those of a trembling, anxious and apprehensive heart. Take for example the image in verse 9

تصویر عابد و نمازگزاری را در نظر بگیرید که ساعت‌ها در دل شب به نماز ایستاده و ذهنش متمرکز بر سرنوشت خویش در زندگی آخرت است و به رحمت خداوند امید دارد. یا تصویر آیه ۲۳ را در نظر بگیرید که مؤمنان نیکوکار را نشان می‌دهد که قرآن را می‌شنوند، و با این حال می‌لرزند، و پس از اندک زمانی دل‌ها و پوست‌هایشان با یاد خداوند نرم می‌شود. این سوره سرشار از دستوراتی است که توجه مردم را به ضرورت ترس از خداوند و آگاهی کامل از آنچه ممکن است در روز قیامت بر آنان بگذرد جلب می‌کند: «ای بندگان من که ایمان آورده‌اید! از پروردگارتان بترسید!» (آیه ۱۰) «بگو: من اگر پروردگارم را نافرمانی کنم، از عذاب روزی بزرگ بیمناکم.» (آیه ۱۳) «بر فرازشان طبقاتی از آتش است و زیر پایشان نیز طبقاتی از آتش. خداوند این‌گونه ترس را در دل بندگان خویش می‌افکند:»

painting a devout worshipper spending hours at night in prayer with his mind fixed on his destiny in the life to come, hoping for God’s mercy. Or take the image in verse 23 depicting good believers listening to the Qur’ān, yet they are shivering, though it is not long before their hearts and skins soften at the mention of God. The sūrah is full of directives drawing people’s attentions to the need to fear God and to be fully aware of what may happen to them on the Day of Resurrection: “You servants of Mine who believe! Fear your Lord!” (Verse 10) “Say: Indeed I would dread, were I to disobey my Lord, the suffering of an awesome day.” (Verse 13) “Above them there shall he layers of fire, and layers of fire shall he beneath them. In this way God puts fear into His servants’ hearts:

«ای بندگان من! از من بترسید!»‎ (آیه ۱۶) افزون بر این، صحنه‌هایی از روز قیامت در سوره وجود دارد که احساس هیبت و نگرانی ما را برمی‌انگیزد.

My servants! Fear Me!’“ (Verse 16) Additionally there are scenes of the Day of Judgement which emphasize our feelings of awe and apprehension.

سورہ اپنے اصلی موضوع کو مختصر و سریع مراحل میں پیش کرتی ہے، جن میں سے ہر مرحلہ قیامت کے دن کی ایک تصویر پر ختم ہوتا ہے۔ ہم ان مراحل کو سورہ میں جس ترتیب سے وہ آئے ہیں، الگ الگ بیان کریں گے، کیونکہ انہیں بڑے بڑے حصوں میں تقسیم کرنا دشوار ہے۔ درحقیقت ہر چند آیات کو ایک مستقل اکائی کے طور پر لیا جا سکتا ہے، کیونکہ یہ سب ایک بڑی حقیقت یعنی خدا کی وحدانیت کو بیان کرتی ہیں۔

The sūrah deals with its main theme in quick, short rounds, each one of which concludes with an image of the Day of Resurrection. We will discuss these separately, as they are presented in the sūrah, because it is difficult to break this down into main passages. Indeed every few verses can he treated as a distinct entity for all address one major truism, God’s oneness.