بخش سوم این قسمت پایانی به مسئلهی بعث و حساب میپردازد:
The third section of this final passage raises the question of resurrection and reckoning:
آیا انسان نمیبیند که ما او را از نطفهای آفریدهایم؟ و ناگهان ستیزهجوی آشکار میشود. او برای ما مَثَلی میزند و آفرینش خود را فراموش میکند. میگوید: «چه کسی استخوانهای پوسیده را زنده خواهد کرد؟» بگو: «همان کسی که نخستین بار آنها را پدید آورد، زندهشان خواهد کرد؛ و او به هر آفریدهای داناست. همان کسی که از درخت سبز برای شما آتش پدید آورد، و شما از آن آتش برمیافروزید.» آیا کسی که آسمانها و زمین را آفریده، نمیتواند همانندشان را بیافریند؟ آری، چرا که او آفرینندهی داناست. چون چیزی را اراده کند، تنها به آن میگوید: «باش»، و آن میشود.
Is man, then, not aware that it is We who create him out of a gamete; and then he becomes flagrantly contentious. He comes up with arguments against Us, forgetting how he himself was created. He asks: ‘Who could give life to bones that have crumbled to dust?’ Say: ‘He who brought them into being in the first instance will give them life again. He has full knowledge of every act of creation; He who produces for you fire out of the green tree, and from this you kindle your fires.’ Is, then, He who has created the heavens and the earth unable to create their like? Of course He can. He alone is the supreme Creator, the All-Knowing. When He intends something to he, He only says to it, ‘Be,’ and it is. (Verses 77-82)
این بخش ابتدا به جایگاه خود انسان میپردازد و آغاز و پایان او را شرح میدهد و همهچیز را پیش روی او میگذارد تا آن را بهعنوان واقعیتی که همواره در جریان است بنگرد. با این همه، انسان نه اهمیت این امر را درمییابد و نه آن را دلیلی بر تحقق وعدهٔ خدا برای زنده کردن همهٔ انسانها در روز رستاخیز میداند. «آیا انسان ندیده است که ما او را از نطفهای آفریدهایم؛ پس او ناگهان ستیزهجویی آشکار شده است.» {یس: ۷۷} انسان تردیدی ندارد که منشأ بلافصل وجود او نطفه است؛ قطرهای ناچیز از مایعی بیارزش، قطرهای که هزاران هزار سلول را در خود دارد که یکی از آنها جنین میشود و سپس رشد میکند و به انسانی ستیزهگر بدل میشود که با پروردگارش به بحث میپردازد و از او دلیل و برهان میطلبد.
This section looks first at man’s own position, describing his origins and ends, putting it all before him so that he looks at it as a reality taking place all the time. Yet man neither appreciates its significance nor takes it as evidence confirming the realization of God’s promise to resurrect all humanity. “Is man, then, not aware that it is We who create him out of a gamete; and then he becomes flagrantly contentious.” (Verse 77) Man does not doubt that his immediate origin is a gamete. It is no more than a tiny drop of worthless fluid; a drop containing countless thousands of cells, one of which then becomes an embryo, which later grows into a contentious person, arguing with his Lord and demanding proof and evidence from Him.
آن قدرت خلّاقهٔ خداوند است که آن نطفه را به این انسانِ ستیزهجو و پرخاشگر بدل میکند. چه فاصلهٔ عظیمی میان آغاز و پایان! با این حال، انسان باور کردن این را دشوار مییابد که همان قدرت بتواند پس از مرگ او را دوباره زنده کند. {و برای ما مَثَلی زد و آفرینش خود را فراموش کرد. گفت: «این استخوانهای پوسیده را چه کسی زنده میکند؟» بگو: همان کسی که نخستین بار آنها را پدید آورد، دوباره زندهشان میکند؛ و او به هر آفرینشی داناست.} (آیات ۷۸ و ۷۹)
It is the creative power of God that transforms that gamete into this quarrelsome, contentious person. What a gulf between origin and end! Yet man finds it difficult to believe that this power can bring him back to life after death. “He comes up with arguments against Us, forgetting how he himself was created. He asks: ‘Who could give life to bones that have crumbled to dust?’ Say: Be who brought them into being in the first instance will give them life again. He has full knowledge of every act of creation.” (Verses 78-79)
چه ساده، و با تکیه بر منطق طبیعت و واقعیتی آشکار! آیا یک نطفه (گامت) حیات، قدرت یا ارزشی بیشتر از یک استخوان پوسیده دارد؟ آیا انسان از نطفه پدید نیامده است؟ آیا Kسی که انسانِ ستیزهجو را از یک نطفه آفرید، توانایی ندارد آفرینشی تازه از یک استخوان پوسیده پدید آورد؟ این موضوع آنقدر آسان و آشکار است که شایستهٔ بحث طولانی نیست: «کسی که نخستین بار آنها را پدید آورد، دوباره به ایشان زندگی خواهد بخشید. و او به هر آفرینشی داناست.» (آیهٔ ۷۹) سپس با توضیحی بیشتر، قدرت آفرینندگیِ خدا روشن میشود. این توضیح بار دیگر از چیزی بهره میگیرد که همواره با چشمان خود میبینند: «همان کسی که از درخت سبز برای شما آتش پدید میآورد، و شما از همان آتش را برمیافروزید.» (آیهٔ ۸۰)
How simple, using the logic of nature and obvious reality! Does a gamete have greater life, power or value than a crumbled bone? Is not man originated from a gamete? Is the One who made an argumentative man out of a gamete unable to produce a new creation out of a crumbled bone? This is too easy and obvious to merit any lengthy discussion: “He who brought them into being in the first instance will give them life again. He has All knowledge of every act of creation.” (Verse 79) They are then given further clarification of God’s creative power. Again the clarification uses something they always see with their own eyes: “He who produces for you fire out of the green tree, and from this you kindle your fires.” (Verse 80)
یک نگاه سرسری به این پدیدهٔ شگفتانگیز، که مردم اغلب نسبت به آن بیتوجهاند، بهعنوان دلیلی قانعکننده کافی است. درختان سبزی که پر از آباند، اغلب از طریق اصطکاک آتش تولید میکنند و سپس خود به سوخت همان آتش تبدیل میشوند. با این حال، درک علمی از ماهیت گرمایی که درختان سبز هنگام جذب انرژی خورشید دریافت میکنند و تا زمانی که پر از آباند آن را نگه میدارند، تنها میتواند اهمیت این پدیده را افزایش دهد. این خداست که به درختان ویژگیهایشان را بخشیده و همهٔ چیزها را آفریده است. با این حال، ما به ندرت با چنین آگاهیای به چیزها مینگریم. در نتیجه، آنها اسرار شگفتانگیز خود را بر ما آشکار نمیکنند و ما را به آفریدگار جهان راهنمایی نمیکنند. تنها کافی است دلهای خود را به روی آنها بگشاییم، و آنها اسرار خود را به ما خواهند گفت.
A casual look at this remarkable phenomena, to which they are often oblivious, is sufficient as convincing proof. Green trees laden with water often produce fire through friction, and then become fuel to this same fire. However, scientific understanding of the nature of the heat green trees receive as they absorb solar energy and retain it while they are full of water can only enhance the significance of this phenomena. It is God who has given trees their characteristics, and who created all things. However, we seldom look at things with such awareness. As a result, they do not reveal to us their amazing secrets nor do they point us to the Creator of the universe. We only need to open our hearts to them and they will tell us their secrets.
و آنگاه با آنان در حالتی همیشگی از عبادت و تسبیح خداوند زندگی خواهیم کرد.
We will then live with them in a permanent state of worship and glorification of God.
سورۂ یٰسٓ مزید اس سوال پر غور کرتی ہے کہ انسان کی ابتدائی تخلیق اور اس کے بعد اس کے دوبارہ زندہ کیے جانے کا معاملہ کیا ہے: «کیا وہ ذات جس نے آسمانوں اور زمین کو پیدا کیا، ان جیسوں کو پیدا کرنے پر قادر نہیں؟ بے شک وہ قادر ہے۔ وہی بڑا خالق، سب کچھ جاننے والا ہے۔» (آیت 81)
The sūrah then further examines the question of man’s initial creation and his subsequent resurrection: “Is, then, He who has created the heavens and the earth unable to create their like? Of course He can. He alone is the supreme Creator, the All-Knowing.” (Verse 81)
آسمانها و زمین آفریدههایی بزرگ و شگفتانگیزند. این زمینی که ما در آن با میلیونها گونهی دیگر زندگی میکنیم، و در برابر آن ما از نظر اندازه بسیار ناچیزیم، و دانش ما دربارهی آن همچنان اندک است، چیزی جز قمری کوچک برای خورشید نیست. زمین ما بهطور کامل به نور و گرمایی وابسته است که از خورشید دریافت میکند.
The heavens and the earth are great and wonderful creations. This earth where we live with millions of other species, and compared to which we are very little in size, and about which our knowledge remains scanty, is no more than a small satellite of the sun. Our earth depends totally on the light and heat it receives from the sun.
با این حال، خورشید تنها یکی از صد میلیون خورشید موجود در این کهکشان است که جهان همسایه ما را تشکیل میدهد. جهان هستی شامل کهکشانهای بیشمار دیگری نیز میشود.
However, the sun is only one out of a hundred million suns in this galaxy which forms our neighbouring world. The universe includes numerous other galaxies.
با استفاده از رصدخانههای بهترین، اما محدودشان، ستارهشناسان تخمین میزنند که صد میلیون کهکشان وجود دارد، اما اگر از تلسکوپهای قدرتمندتری استفاده کنند ممکن است کهکشانهای بیشتری کشف کنند. فاصلهٔ میان کهکشان ما و کهکشان بعدی ۷۵۰٬۰۰۰ سال نوری تخمین زده میشود. افزون بر این، سحابیهای وسیعی نیز وجود دارند که خوشههای دوردست ستارگان را در خود جای دادهاند. اما دانش محدود ما تا اینجا میرسد.
Using their best, but limited observatories, astronomers estimate that there are one hundred million galaxies, but they could discover more if they used more powerful telescopes. The distance between our galaxy and the next is estimated at 750,000 light years. In addition, there are also vast nebula containing distant clusters of stars. But this is as far as our limited knowledge can reach.
بیشتر این ستارگان بیشمار دارای سیارگانی همانند ستارهی ما هستند، و هر سیاره و هر ستاره مدار ویژهی خود را دارد که در آن بر اساس نظامی دقیق حرکت میکند؛ نظامی که هیچ توقف یا انحرافی را برنمیتابد. وگرنه، برخورد در فضای بیرونی رخ میداد.
Most of these countless stars have planets like our own star, and each planet and star has its own orbit in which it moves according to an accurate system which allows no stoppage or deviation. Otherwise, collisions would occur in outer space.
ما نمیتوانیم آنچه را این گسترهی عظیم در خود دارد توصیف کنیم؛ این امر فراتر از تخیل ماست. با این حال، این پرسش باقی است: «آیا کسی که آسمانها و زمین را آفریده است، نمیتواند مانندِ آنها را بیافریند؟» انسانها در برابر چنین آفرینش عظیم و غیرقابل تصوری چه جایگاهی دارند؟ «البته که او میتواند. تنها اوست آفرینندهی برتر، دانای مطلق.» (آیه ۸۱)
We simply cannot try to describe what this great expanse contains: it is simply beyond our imagination. However, the question remains: “Is, then, He who has created the heavens and the earth unable to create their like?” How do people compare with such great, unimaginable creation? “Of course He can. He alone is the supreme Creator, the All- Knowing.” (Verse 81)
حقیقت این است که خداوند این و آن را، و همچنین انواع دیگر آفرینش را، بی هیچ زحمتی میآفریند. برای او یکسان است که موجودی که میخواهد به حیات درآورد بزرگ باشد یا کوچک: «جز این نیست که هرگاه چیزی را اراده کند، به آن میگوید: "باش"، پس بیدرنگ موجود میشود.» (آیه ۸۲) این «چیز» میتواند کهکشانی باشد، یا زمینی، یا مورچهای، یا پشهای. همه یکسان است و تنها به یک کلمه ساده، یعنی «باش»، نیاز دارد و آن چیز هست. هیچ چیز آسانتر یا دشوارتر، نزدیکتر یا دورتر نیست. هنگامی که اراده خداوند چیزی را بخواهد، آن چیز، هر چه باشد، موجود میشود. با این حال، خداوند این حقیقت را به شیوهای به ما میفهماند که آن را درک کنیم. از این رو آن را چنین بیان میکند: به آفرینشی که اراده کرده است میگوید: «باش».
The truth is that God creates this and that, as well as other types of creation, effortlessly. It is all the same to Him whether the creature He wants to bring into life is large or small: “When He intends something to be, He only says to it, ‘Be,’ and it is.” (Verse 82) This ‘something’ could be a galaxy, an earth, an ant or a mosquito. It is all the same, requiring no more than a simple word, ‘Be’, and it is there. Nothing is easier or more difficult, near or far. Once God’s will intends something, it exists whatever it may be. However, God tells us of this fact in a way we understand. This is why He expresses it in this way: saying, ‘Be’, to His intended creation.
در این مرحله، سوره با ضربهی پایانی خود میرسد و رابطهی هستی با آفریدگارش را توصیف میکند: «پس پاک و منزه است آن که فرمانروایی بزرگ بر همهچیز در دست اوست، و همهی شما به سوی او بازگردانده خواهید شد.» (آیهی ۸۳) عبارت «ملکوت هر چیز» این رابطه را در واقعیت باشکوهش توصیف میکند؛ یعنی مالکیت مطلق و اقتدار کامل بر هر آنچه در هستی است. سپس همه به سوی او بازخواهند گشت.
At this point, the sūrah gives its final beat, describing the relation between the universe and its Creator: “Limitless, then, in His glory is He in whose hand rests the mighty dominion over all things, and to Him you all will be brought back.” (Verse 83) The term ‘mighty dominion’ describes this relation in its majestic reality of absolute ownership and complete authority over everything in the universe. Then to Him all will return.