در این دور یا موج تازه، خطابی به پیامبر ﷺ صورت می‌گیرد. آغاز آن با خداوند است، که منزه است او در شکوهش، و پیامبر را دلداری و تسلی می‌دهد.

In this new round or wave, an address is made to the Prophet (peace be upon him). It begins with God, limitless is He in His glory, consoling and comforting him.

او، که راستگو و امین بود، بهویژه از اتهامات دروغگویی که بر او وارد میشد سخت اندوهگین بود. در اینجا، پروردگارش به او میگوید که آنان هرگز او را دروغگو نمیدانستند، بلکه این را بهانهای قرار دادند تا در انکار سرسختانه نشانههای خدا و رد ایمان پافشاری کنند. همچنین به او این خبر داده میشود که فرستادگان پیشین خدا نیز به دروغگویی متهم شدند و مورد آزار قرار گرفتند، و آنان همه این را با صبر تحمل کردند. سرانجام، طبق قوانین ثابتی که خدا برقرار کرده است، یاری خدا به آنان رسید و پیروز شدند. هنگامی که دلداری و اطمینانبخشی به پایان میرسد، این خطاب حقیقت اساسی درباره پیام خدا را روشن میسازد. این پیام بر پایه خواست و قوانین خدا پیش میرود. مبلغان آن جز رساندن و روشن ساختن آن برای مردم هیچ نقشی ندارند. فراتر از آن، این خداست که سرنوشت آن را تعیین میکند. از این رو، مبلغان آن، از جمله خود پیامبر ﷺ، جز ادامه دادن به وظیفهشان هیچ تصمیمی ندارند، بیآنکه در حرکت آن شتاب کنند یا چیزی به خدا پیشنهاد دهند. آنان نباید به پیشنهادهای مردم درباره راهبرد آن، دلایلی که ممکن است بر حقانیتش ارائه شود، یا معجزاتی که برای اثبات آن لازم دانسته میشود توجهی کنند. نکته این است که کسانی که زنده هستند و توان شنیدن دارند پاسخ خواهند داد. در مقابل، کسانی که دلهایشان مرده است پاسخ نخواهند داد. تصمیم نهایی با خداست: او ممکن است به مردم زندگی بخشد یا آنان را تا روز قیامت، هنگامی که به سوی او بازمیگردند، مرده نگاه دارد.

He, honest and truthful, was particularly distressed ‘ at the charges of falsehood that were laid at his door. Here, he is told by his Lord that they never thought him a liar, but used this as a ploy to maintain their stubborn denial of God’s signs and their rejection of the faith. He is also comforted with the information that earlier messengers of God were similarly accused of falsehood and subjected to abuse, and that they endured all this with patience. Eventually, they were given God’s help to triumph, in accordance with the consistent laws He has set in operation. When the comforting and reassurance are over, the address makes clear the essential truth concerning God’s message. It moves according to God’s will and His laws. Its advocates have nothing to do with it other than to convey it to people and to make it clear. Other than that, it is God who decides what happens to it. Hence, its advocates, including the Prophet himself, have nothing to decide other than to continue with their task, without hastening its moves or suggesting anything to God. They are not to pay any attention to people’s suggestions concerning its strategy, the proofs that may be given of its truth or the miracles needed to prove it. The point is that those who are alive and have the power of hearing will respond. On the other hand, those whose hearts are dead will not. The ultimate decision belongs to God: He may give people life or keep them dead until they return to Him on the Day of Judgement.

{ما نیک می‌دانیم که سخنانشان تو را اندوهگین می‌کند. ولی آنان تو را تکذیب نمی‌کنند، بلکه ستمکاران آیات خدا را انکار می‌کنند. }(آیه ۳۳)

We know too well that what they say grieves you. Yet it is not you that they charge with falsehood; but it is God’s revelations that the wrongdoers deny. (Verse 33)

مشرکان عرب با باورهای بت‌پرستانهٔ خود، به‌ویژه آنان که وظیفهٔ ناپسند مخالفت با پیام اسلام را بر دوش گرفته بودند، هیچ شکی نداشتند که محمد ﷺ راستگو است. آنان او را راستگو و امین می‌شناختند. می‌دانستند که پیش از آغاز ابلاغ پیام خداوند، هرگز دروغی نگفته بود. سرسخت‌ترین مخالفان او نیز در راستی پیامش تردیدی نداشتند. آنان می‌دانستند که قرآن نمی‌توانست تألیف انسانی باشد. با این حال، با لجاجت از اعلام باور خود یا پذیرش دین تازه سر باز زدند. دلیل ردّ آن، ناتوانی‌شان از باور داشتن به پیامبر ﷺ نبود، بلکه درک این واقعیت بود که پیام او جایگاه و نفوذشان را تهدید می‌کند. از این رو تصمیم گرفتند وحی‌های الهی را انکار کنند و به باورهای بت‌پرستانهٔ خود پایبند بمانند. گزارش‌های فراوانی وجود دارد که انگیزه‌های رفتار قریش را روشن بیان می‌کنند. اکنون به چند نمونه از آن‌ها می‌نگریم.

The pagan Arabs with their idolatrous beliefs, particularly those of them who took upon themselves the unworthy task of opposing the message of Islam, had no doubt that Muĥammad (peace be upon him) was telling the truth. They have known him to be truthful and honest. They knew that he had never told a lie before starting to convey God’s message. Those who were most hardened in their opposition to him did not doubt the truthfulness of his message either. They knew that the Qur’ān could not have been authored by a human being. They, nevertheless, stubbornly refused to declare their belief or to embrace a new faith. Their reason for rejecting it was not that they could not believe the Prophet; rather, it was their realisation that his message threatened their positions and influence. Hence, they decided to deny God’s revelations and to stick to their idolatrous beliefs. There are numerous reports that clearly state the reasons behind the Quraysh’s attitude. We will now look at just a few of these.

ابن اسحاق از زُهری نقل می‌کند که سه تن از سران قریش، یعنی ابوسفیان، ابوجهل و الاخنس بن شَریق، در پوشش تاریکی شب، هرکدام جداگانه راه افتادند تا هنگام نماز شبِ رسولِ خدا ﷺ به تلاوت قرآن گوش فرا دهند. آنان در بیرون خانهٔ او نشستند و به قرائت قرآن از سوی او گوش می‌دادند. هر یک تنها بود و گمان می‌کرد کسی از کار او آگاه نخواهد شد. تنها می‌توان حدس زد که انگیزهٔ ایشان یا این بود که پیام محمد ﷺ را به‌طور بی‌طرفانه داوری کنند، یا این‌که حقیقت آن را دریابند، یا این‌که به سبک ادبی برتر قرآن گوش دهند. با سپیده‌دم، هر یک از همان راهی که آمده بود بازگشت، تا فعالیت پنهانی‌شان آشکار نشود.

Ibn Isĥāq reports on the authority of al-Zuhrī that three of the Quraysh’s notables, namely, Abū Sufyān, Abū Jahl and al-Akhnas ibn Sharīq, protected by the cover of darkness, took their separate ways to listen to God’s Messenger as he recited the Qur’ān during his night worship. They sat just outside his house, listening to his recitation of the Qur’ān. Each was on his own, thinking that no one would know about his action. One can only assume that their motivation was either to try to judge Muĥammad’s message objectively, or to learn the truth about it, or to listen to the superb literary style of the Qur’ān. As the day began to break, each of them returned the way they had come such that their clandestine activities would not be found out.

بر اساس آیهٔ قرآن: «ما خوب می‌دانیم که آنچه ایشان می‌گویند تو را اندوهگین می‌کند.»

Commenting on the Qur’ānic verse, “We know too well that what they say grieves you.

«یقیناً آنان تو را تکذیب نمی‌کنند، بلکه ستمکاران آیات خدا را انکار می‌کنند» (آیه ۳۳). طبری در تفسیر این آیه از قول سُدّی روایت می‌کند: «در روز جنگ بدر، اَخنَس بن شَرِیق به قبیلهٔ بنی زُهره گفت: محمد پسر خواهر شماست و شما مدافعان برادرزادهٔ خود هستید. اگر او واقعاً پیامبر باشد، چرا امروز با او بجنگید؟ و اگر دروغگو باشد، باید از برادرزادهٔ خود دفاع کنید. صبر کنید تا من با ابوالحَکَم، یعنی ابوجهل، دیدار کنم. اگر محمد ﷺ پیروز شود، شما سالم به خانه‌هایتان بازمی‌گردید، و اگر شکست بخورد، قومتان به شما آسیبی نخواهد رساند.» [آن روز بود که او را اَخنَس نامیدند، در حالی که نام واقعی‌اش اُبَی بود.] او نزد ابوجهل رفت و به‌صورت خصوصی با او سخن گفت: «درباره محمد ﷺ به من بگو: آیا او راستگوست یا دروغگو؟ کسی از قریش اینجا نیست که گفتگوی ما را بشنود.» ابوجهل گفت: «به خدا سوگند، محمد ﷺ راستگوست.»

Yet it is not you that they charge with falsehood; but it is Gods revelations that the wrongdoers deny” (Verse 33), al- Ţabarī quotes the following report on the authority of al-Suddī: “On the day of the Battle of Badr, al-Akhnas ibn Sharīq said to his tribesmen, the Zuhārah people, `Muĥammad is your sister’s son, and you are the ones who defend their nephew. If he is truly a Prophet, why would you fight him today? And if he is a liar, you should repel aggression against your nephew. Wait until I meet Abū al-Ĥakam, i.e. Abū Jahl. Should Muĥammad be victorious, you will return home safely, but if he is defeated, your people will do you no harm.’ [It was on that day that he was nicknamed al-Akhnas, while his real name was Ubayy.] He went to meet Abū Jahl and spoke to him in private: `Tell me about Muĥammad: is he telling the truth, or is he a liar? There is no one from the Quraysh listening to this conversation between us.’ Abū Jahl said: `By God, Muĥammad is telling the truth.

محمد ﷺ هرگز در تمام عمرش دروغ نگفت. اما اگر فرزندان قُصَیّ، علاوه بر دیگر افتخاراتشان، مانند برافراشتن پرچم در جنگ، تأمین آب برای حاجیان و امثال آن، مقام نبوت را نیز به دست آورند، برای سایر قریش چه چیزی باقی خواهد ماند؟» ‎۶ همه‌ی این‌ها، آنچه را در آیه‌ی بالا آمده است، روشن می‌سازد.

Muĥammad never told a lie in his life. But what would happen, should the descendants of Quşayy add prophethood to their other honours, such as holding the banner in war, providing water for the pilgrims, etc. What will remain for the rest of the Quraysh?’“6 All this then explains the statement made in the above verse.

در بررسی این روایت باید توجه داشت که این ماجرا در روز جنگ بدر رخ داده است، نزدیک به دو سال پس از آنکه پیامبر ﷺ در مدینه مستقر شده بود، در حالی که این سوره و این آیه از وحی مکی هستند، یعنی پیش از این ماجرا نازل شده‌اند.

روایت دیگری که ابن اسحاق نقل کرده، نزدیک به موسم حج اتفاق افتاد.

Another incident reported by Ibn Isĥāq took place close to the pilgrimage season.

در نشستی که شمار زیادی از مکیان در آن حضور داشتند و گویی ولید بن مغیره ریاست آن را بر عهده داشت، راهبرد آنان برای یک کارزار تخریب شخصیت تعیین شد. ولید در سخنرانی آغازین خود گفت: «اکنون که موسم حج نزدیک می‌شود، مردم از همه جا خواهند آمد. آنان حتماً درباره دوست شما [یعنی پیامبر ﷺ] شنیده‌اند. پس بهتر است پیش از آنکه درباره او از شما پرسیده شود، روی آنچه باید بگویید توافق کنید. باید از داشتن نظرات زیاد، به‌ویژه اگر با یکدیگر در تناقض باشند، پرهیز کنیم.» هنگامی که حاضران از او خواستند نظر خود را درباره آنچه باید بگویند بیان کند، ولید ترجیح داد نخست پیشنهادهای آنان را بشنود. آنچه بیش از همه ولید را نگران می‌کرد این بود که نظری که سرانجام برگزیده می‌شود باید این واقعیت را در نظر بگیرد که محمد ﷺ مردم را به شنیدن قرآن، پیام خدا، فرامی‌خواند که به زیباترین زبان و با قدرتمندترین سبک بیان شده است. توصیفی که به محمد ﷺ نسبت داده می‌شود نیز باید استدلال قانع‌کننده و فصیح او را در نظر داشته باشد.

A meeting attended by a large number of Makkans and chaired, as it were, by al- Walīd ibn al-Mughīrah, defined their strategy for a defamation campaign. In his opening address, al-Walīd said: “Now that the pilgrimage season is approaching, people will start arriving from all over the place. They must have heard about your friend [meaning the Prophet]. So you had better agree what to say when you are asked about him. We must guard against having too many opinions, particularly if they are mutually contradictory.” When his audience asked his advice as to what they should say, he preferred to listen to their suggestions first. What concerned al-Walīd most was that the opinion they would come out with should take account of the fact that Muĥammad was asking people to listen to the Qur’ān, God’s message, expressed in the most beautiful language and employing the most powerful of styles. The description they would attach to Muĥammad should also account for his persuasive, eloquent argument.

توصیفاتی مانند «کاهن»، «دیوانه»، «شاعر» و «جادوگر» پیشنهاد شد.

Descriptions like ‘fortune-teller’, ‘madman’, ‘poet’ and `magician’ were proposed.

هیچ‌یک از این سخنان مورد قبول الولید واقع نشد، و او نقاط ضعف هر یک را پشت سر هم برشمرد. او به قوم خود گفت که آنچه محمد ﷺ می‌گوید شباهتی به سخنان چنین مردانی ندارد. وقتی کسی نتوانست پیشنهاد قانع‌کننده‌تری بدهد، از الولید خواستند که پیشنهاد بهتری ارائه دهد.

None was considered convincing by al-Walīd, who pointed out weaknesses in each, one after the other. He told his people that what Muĥammad said was nothing like what was said by such men. When nobody could suggest anything more plausible, they asked al-Walīd to come up with a better suggestion.

پیامبر را با این دلداری، سوره یادآور می‌شود که بر پیامبران پیشین چه گذشت؛ بخشی از سرگذشت آنان در قرآن آمده است. ایشان آزار و سختی را با صبر تاب آوردند و در همان راهی که خداوند به آنان نشان داده بود پیش رفتند تا سرانجام خداوند آنان را پیروز گردانید. این سخن، بیانگر آن است که روبه‌رو شدن با سختی برای فرستادگان خداوند امری طبیعی بوده است. هرگز نباید پیش از موعد الهی برای پیروزی شتاب کرد، هرچند حاملان پیام الهی ممکن است شکنجه، آزار، تکذیب و دیگر سختی‌ها را تجربه کنند: «پیش از تو نیز پیامبرانی تکذیب شدند، اما بر آنچه تکذیب شدند و آزار دیدند صبر کردند، تا یاری ما به ایشان رسید. هیچ‌کس نمی‌تواند سخنان خداوند را دگرگون سازد. بی‌گمان بخشی از خبرهای آن پیامبران به تو رسیده است.» (آیه ۳۴)

Having given the Prophet this consolation, the sūrah reminds him of what happened to past messengers, some of whose history is given in the Qur’ān. They endured abuse and hardship with patience and moved along the way God had shown them until they were granted victory by God. This is, then, an assertion that meeting affliction was only natural for God’s messengers. The outcome must never be precipitated even though the advocates of the divine message may be subjected to torture, abuse, denial and other hardships: “Other messengers were charged with falsehood before your time, but they patiently endured all those charges and abuse, until Our help came to them. There is no power that can alter God’s words. You have already received some of the history of those messengers.” (Verse 34)

دعوتگرانِ پیامِ خدا همچنان در همان راهِ دشوار گام برداشته‌اند و موانع بسیاری را پشت سر گذاشته‌اند. آنان با گامهایی استوار پیش می‌روند، در حالی که ستمکاران از هر گونه با ایشان مخالفت می‌کنند، و کسانی که راهِ گمراهی را برگزیده‌اند و پیروانشان، آنان را رد می‌کنند. ممکن است به برخی از این دعوتگران آسیب برسد، فشار وارد شود، شکنجه شوند و کشته شوند. با این همه، دعوتگرانِ حق پیش خواهند رفت و بی‌آنکه بازایستند، راه خود را ادامه خواهند داد. فرجام همان است، هرچند این راه دراز باشد. در پایانِ این راه، پیروزی‌ای که خدا عطا می‌کند در انتظار است: «پیش از تو نیز پیامبرانی تکذیب شدند، و در برابر این تکذیب‌ها و آزارها شکیبایی ورزیدند، تا یاری ما به ایشان رسید. هیچ‌کس نمی‌تواند سخنان خدا را دگرگون سازد. بی‌گمان بخشی از خبرهای آن پیامبران به تو رسیده است.» (آیه ۳۴)

Advocates of God’s message have continued along the same difficult way, overcoming numerous hurdles. They move along with steady steps, opposed by wrongdoers of all sorts, rejected by those who have chosen to go astray and their followers. Harm may be inflicted on some of those advocates, pressure, torture, and death. Yet the advocates of the truth will move on, maintaining their way, undeterred. The outcome remains the same, long as it may take. At the end of the road awaits victory, granted by God: “Other messengers were charged with falsehood before your time, but they patiently endured all those charges and abuse, until Our help came to them. There is no power that can alter God’s words. You have already received some of the history of those messengers.” (Verse 34)

سوره سپس به درخواست کافران اشاره می‌کند که نشانه‌ای خارق‌العاده به پیامبر ﷺ فرستاده شود. این سوره بیان می‌کند که چنین درخواستی نشان‌دهندهٔ ناآگاهی از قانون خداوند است و رحمتی که خداوند با نپذیرفتن درخواست آنان به ایشان نشان می‌دهد. اگر آنان پس از دادن نشانهٔ خارق‌العاده همچنان به انکار ادامه می‌دادند، نابود می‌شدند.

The sūrah then refers to the unbelievers’ request that a sign in the form of something supernatural be sent down to the Prophet. It points out that such a request betrays ignorance of God’s law and the mercy He shows them by not responding to their request. Were they to continue with their rejection after a supernatural sign is given them, they would be destroyed.

آنان معجزه‌ای مادّی از نوعِ آنچه به پیامبرانِ پیشین داده شد، می‌خواستند. آنان به نشانه‌ی پایداری که در قرآن مجسّم است و نویدبخشِ مرحله‌ی نهاییِ بلوغِ بشریت است، خرسند نبودند. این نشانه، خطابِ نهایی‌اش را به عقلِ بالغِ انسان می‌دهد. افزون بر این، اهمیّتِ آن محدود به نسلی که آن را می‌بیند نیست، چنان‌که در معجزات مادّی چنین است؛ پیامِ معجزه‌آسایِ آن تا روزِ قیامت خطاب به خردِ انسان ادامه خواهد داشت.

What they requested was a physical miracle such as those given to earlier messengers. They were not satisfied with the permanent sign embodied in the Qur’ān, which heralds the ultimate stage of mankind’s maturity. It makes a final address to man’s mature mind. Moreover, its significance is not limited to the generation that sees it, as is the case with material miracles; its miraculous message will continue to address the human intellect until the Day of Judgement.

آنان در حالی که درخواست معجزه می‌کردند، از قانون الهی غافل بودند؛ قانونی که برای کسانی که پس از دیدن نشانه‌ای معجزه‌آسا باز هم پیام‌های الهی را انکار می‌کردند، عذاب فوری در نظر گرفته بود. آنان مهربانی خداوند را درک نکردند که چرا به درخواستشان پاسخ نداد؛ زیرا او می‌دانست که ایشان همچون مردمان پیشین، همچنان انکار خواهند کرد، و این امر سرنوشتشان را رقم می‌زد.

As they made their requests for a miracle, they overlooked the divine law which brought immediate punishment to those who continued to deny divine messages after a miraculous sign had been given them. They simply did not appreciate God’s kindness by not responding to their request, when He knew that they would continue to deny Him, as earlier people had done. That would have sealed their fate.

خدا می‌خواست به آنان فرصتی طولانی بدهد تا به او ایمان بیاورند. کسانی که همچنان به کفر ادامه می‌دهند ممکن است فرزندانی داشته باشند که مؤمن بار بیایند. بی‌شک، آنان نیز خداوند را به خاطر لطفش در دادن چنین فرصت طولانی‌ای سپاس نگفتند.

God wanted to give them an extended chance to believe in Him. Those who continue to reject faith may have children who grow up as believers. Needless to say, they did not thank God for His grace in giving them such an extended chance.

پیش از آنکه از این بخش بگذریم، لازم است لحظه‌ای درنگ کنیم و گستره‌ی دستوراتی را که در آن آمده است برای همه‌ی دعوتگران پیام خدا در تمام نسل‌ها روشن سازیم. این دستورات از آن موقعیت تاریخی که ایجاب کرد صادر شوند فراتر می‌روند. آن‌ها نظامی برای دعوت به دین خدا ترسیم می‌کنند که بر همه‌ی دعوتگران جاری است و از هرگونه قید زمان و مکان آزاد است. در این تفسیر نمی‌توانیم درباره‌ی این نظام به تفصیل سخن بگوییم؛ تنها ویژگی‌های اصلی آن را نشان خواهیم داد.

Having looked at this passage, we need to take a short pause to point out the extent of the directives it contains to all advocates of God’s message throughout all generations. These directives transcend the historical occasion which required them to be issued. They delineate a system of advocating God’s faith that applies to all advocates, free of all constraints of time and place. We cannot, in this commentary, speak about this system in detail. We will only indicate its main features.

راهی که مدافعان اسلام باید در پیش بگیرند، دشوار و سرشار از سختی است.

The road the advocates of Islam have to follow is tough and full of hardship.

اگرچه خداوند بی‌گمان حق را پیروز خواهد کرد، اما این پیروزی در زمانی واقع می‌شود که خداوند، در حکمت خود، آن را برمی‌گزیند. افزون بر این، خداوند زمان این پیروزی را در علم خویش نگاه می‌دارد و آن را به هیچ کس، حتی به پیامبرش، اطلاع نمی‌دهد. سختی‌های این راه دو منشأ اساسی دارد. نخستین آن، انکار و طرد است که پیام اسلام در آغاز با آن روبه‌رو می‌شود، و نیز آزاری که بر دعوت‌گرانِ آن وارد می‌گردد. دومین منشأ، میل طبیعی انسانی است که هر دعوت‌گری احساس می‌کند، یعنی خواست هدایت مردم به حقی که خود آن را تجربه کرده، شور او برای پشتیبانی از حق و آرزوی او برای دیدن پیروزی آن. مقابله با این میل، کمتر از رویارویی با انکار، طرد و وارد آوردن آزار دشوار نیست.

Although God will undoubtedly grant victory to the truth, this victory comes at the time God, in His wisdom, chooses. Moreover, God keeps the timing of this victory to Himself, giving no information of it to anyone, not even His Messenger. The hardship along this road has two basic sources. The first is the denial and rejection with which the message of Islam is confronted at the beginning, as well as the harm inflicted on its advocates. The second source is the natural human desire felt by every advocate to guide people to the truth he himself has experienced, his enthusiasm to support the truth and his desire to see it victorious. Contending with this desire is no less difficult than facing up to denial, rejection and the infliction of harm.

ما در این بخش [از قرآن] می‌بینیم که قرآن به هر دو جنبه می‌پردازد. قرآن بیان می‌کند که کسانی که این آیین را رد می‌کنند و می‌کوشند آن را سرکوب کنند، به خوبی می‌دانند که تنها به پیروی از حق فراخوانده شده‌اند. آنان درک می‌کنند که فرستاده‌ای که این آیین را به بشریت ابلاغ می‌کند، راست می‌گوید. با این حال، از پاسخ دادن سر باز می‌زنند. در واقع، به خاطر انگیزه‌های پنهانی، در رد لجوجانه‌ی خود پافشاری می‌کنند. آنان درمی‌یابند که این حقیقت دلیلی ذاتی برای پشتیبانی از خود دارد: حقیقت با سرشت انسان سخن می‌گوید و سرشت انسان، هنگامی که زنده و پذیرا باشد، به آن مثبت پاسخ می‌دهد: «تنها کسانی که شنوایند، پاسخ خواهند داد» (آیه ۳۶). در مقابل، کسانی که با حقیقت مخالفت می‌کنند، دل‌های مرده دارند و خود «کر و لال‌اند و در تاریکی سرگردان». (آیه ۳۹) فرستاده نمی‌تواند کسانی را که مرده یا کر هستند، به شنیدن وادارد. دعوتگر حق مکلف نیست مردگان را زنده کند؛ این کاری است که تنها از خدا برمی‌آید. از سوی دیگر، خدا قطعاً پیروزی را به پیام خود عطا خواهد کرد. اما آن پیروزی در زمان مناسب و بر اساس قانون خدا و به خواست او فرا می‌رسد. قانون خداوند، چه از نظر یقینی بودن پیروزی نهایی و چه از نظر زمان آن، نه شتاب‌پذیر است و نه قابل تغییر. خداوند تنها به این دلیل که دعوتگران پیام او، یا حتی فرستادگان او، رد شدن، آزار و رنج را تحمل می‌کنند، کار را شتاب نمی‌بخشد. در واقع، دعوتگر راه خدا موظف است خود را تسلیم خواست خدا کند، بی‌آنکه بکوشد آن را پیش بیندازد. همچنین لازم است در برابر سختی‌ها شکیبا باشد و یقین خود به پیروزی نهایی را نشان دهد.

در روزگار جاهلیت، تمام کاری که مشرکان عرب انجام می‌دادند این بود که برخی موجودات را سرپرست خود قرار می‌دادند، به این امید که آن‌ها بتوانند ایشان را نزد خدا مقرب گردانند:

All that the Arab idolaters did in their ignorant days was that they took for their patrons certain creatures hoping that the latter could win them favour with God:

«وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ أَوْلِيَاءَ مَا نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَا إِلَى اللَّهِ زُلْفَىٰ» (الزمر: ۳). این شیوهٔ جلب رضایت خدا برای خود از طریق توسل به برخی از بندگان او، در قرآن شرک‌آلود توصیف شده است. پس چه وصفی شایستهٔ کسانی است که مرتکب عملی بسیار زشت‌تر می‌شوند، آنان که در تلاش برای جلب رضایت خدا، منزه است او در جلالش، نزد بندگانش، پیام او را با آموزه یا روش عملی ساخته‌ی انسان درهم می‌آمیزند؟

“And yet they who take for their protectors other beings beside Him, say: ‘We worship them for no other reason than that they bring us nearer to God.’“ (39: 3) This manner of seeking favour for oneself with God by being patronized by some of His servants is described in the Qur’ān as idolatrous. What description would then fit those who are guilty of a much more ghastly practice as they try to win favour for God, limitless is He in His glory, with His servants by associating His message with a man-made doctrine or code of practice?

اسلام ویژگیهای متمایز خود را دارد، در حالی که سوسیالیسم و دموکراسی همان چیزهایی هستند که هستند. اسلام شیوهٔ زندگیای است که خداوند آن را وضع کرده و جز آن عنوان و توصیفی را که خود خداوند به آن داده نمیپذیرد. سوسیالیسم و دموکراسی نظامهایی ساختهٔ دست انسان و مبتنی بر تجربهٔ بشری هستند. اگر مردم بخواهند آنها را برگزینند، باید کاملاً از مبنای انتخاب خود آگاه باشند. مؤمنی که خواستار اجرای آیینی است که خداوند برگزیده، هرگز نباید اجازه دهد که به وسوسهٔ هر چیزی که بهطور موقت مد روز است تن دهد، و به خود بقبولاند که با این کار به آیین الهی خدمتی میکند.

Islam has its own distinctive characteristics while socialism and democracy are what they are. Islam is a code of living devised by God and it admits no title or description other than that given to it by God Himself. Socialism and democracy are man-made systems based on human experience. If people want to choose them, then they must be fully aware of the basis of their choice. A believer who advocates the implementation of the faith chosen by God must never allow himself to yield to the temptation of anything that happens to be temporarily fashionable, deluding himself that he is doing the divine faith a favour.

به کسانی که ایمانشان در ارزیابی خودشان چنان پایین آمده و درک درستی از ذات الهی ندارند، می‌خواهم این پرسش را مطرح کنم: اگر امروز اسلام را به مردم ارائه می‌کنید و آن را با سوسیالیسم و دموکراسی پیوند می‌دهید، صرفاً به این دلیل که این‌ها در زمانه کنونی مد روز هستند، باید به یاد داشته باشید که سرمایه‌داری نیز در مقطعی از زمان، پس از آنکه جایگزین نظام فئودالی شد، محبوب‌ترین نظام مردم بود.