در این بخش، آیات ۹۳ تا ۱۲۰، شاهد اوج مناظره با اهل کتاب هستیم. هرچند مفاهیمی که در اینجا بیان می‌شود بخشی از مناظره با هیئت مسیحیان نجران نیست، اما درونمایه‌ای مشترک با آن دارد و از این رو مکمل آن مناظره است و با آن هم‌نوایی دارد. این بخش به‌ویژه یهودیان را مخاطب قرار می‌دهد، توطئه‌ها و نیرنگ‌های آنان علیه مسلمانان مدینه را خنثی می‌کند و به جدایی کامل و قطعی میان دو گروه می‌انجامد. سپس توجه خود را به‌طور کامل به جامعه مسلمانان معطوف می‌دارد و هویت راستین، شیوه زندگی و تکالیف آنان را بیان می‌کند؛ همان‌گونه که قرآن در سوره پیشین، البقره یا سوره گاو، چنین کرده بود. (جلد ۱، صص ۹۹ به بعد)

In this passage, verses 93 to 120, we witness the culmination of the debate with the people of earlier revelations. Although the concepts outlined here do not form part of the debate with the Najrān Christian delegation, they share a common theme and, thereby, complement and resonate with that debate. The passage addresses the Jews in particular, countering their intrigues and scheming against the Muslims of Madinah, and leads to a complete and total break between the two camps. Further on, it directs its attention fully to the Muslim community, pointing out their true identity, their way of life and their obligations, in a similar manner adopted by the Qur’ān in the previous sūrah, al-Baqarah, or The Cow. (Volume 1, pp. 99 ff)

این بخش با تأکید آغاز می‌شود که بنی‌اسرائیل مجاز بودند همه‌گونه خوراکی را بخورند، به‌جز آنچه اسرائیل (یعقوب) پیش از نزول تورات بر موسی، خود و قومش را از خوردن آن منع کرده بود. به نظر می‌رسد این سخن در پاسخ به اعتراض‌هایی آمده که بنی‌اسرائیل بر قرآن وارد می‌کردند، از این جهت که قرآن برخی خوراکی‌هایی را که بر آنان حرام شده بود، حلال کرده است. واقعیت این است که این خوراکی‌ها تنها برای بنی‌اسرائیل و به‌عنوان کیفر تجاوزهایشان حرام شده بودند.

This section opens by the affirmation that the Israelites were permitted to eat all types of food with the exception of what Israel (Jacob) had chosen to forbid himself and his people from eating before the Torah was revealed to Moses. This statement appears to come in reply to objections raised by the Israelites against the Qur’ān for making permissible certain foods that have been forbidden to them. The reality is, of course, that these were forbidden only to the Israelites as punishment for their transgressions.

این پاسخ به اعتراض آنان به تغییر قبلهٔ مسلمانان در نماز می‌پردازد؛ موضوعی که در سورهٔ البقره به‌طور کامل بیان شده است. این پاسخ بیان می‌دارد که کعبه همان خانه‌ای است که ابراهیم بنا کرد و نخستین عبادتگاهی است که برای مردم بر روی زمین برپا شد. از آنجا که ایشان ادعا می‌کنند فرزندان ابراهیم‌اند، رفتارشان بیش از پیش قابل سرزنش به نظر می‌رسد! سپس اهل کتاب پیشین را به خاطر انکار آیات خداوند، بازداشتن مردم از راه خدا، سرپیچی از فرمان‌های او و گرایش به انحراف به‌عنوان ویژگی غالب زندگی‌شان، با وجود آگاهی‌شان از حق، سرزنش می‌کند.

It responds to their objection to the change of the direction faced by Muslims during prayer, the qiblah — a subject fully covered in sūrah al-Baqarah — pointing out that the Ka`bah is the House built by Abraham as the first place of worship ever established for mankind on earth. Since they claim to be descendants of Abraham, their attitude seems all the more objectionable! It goes on to condemn the people of earlier revelations for their denial of God’s revelations, for turning people away from God’s path, their refusal to comply with His commands, and for their propensity to deviation as a dominant feature of life when they are well aware of the truth.

بگو: «خدا راست گفته است. پس از آیین ابراهیم پیروی کنید، که از هر باطلی روی برگرداند و از مشرکان نبود.» «نخستین خانه‌ای که برای مردم بنا شد، همان است که در بکّه است؛ پربرکت و مایهٔ هدایت برای همهٔ جهانیان، که در آن نشانه‌های روشن است.» (آیات ۹۵ و ۹۶)

Say: “God speaks the truth. Follow, then, the creed of Abraham, who turned away from all that is false and was not one of those who associate partners with God. “The first House [of worship] ever set up for mankind was indeed the one at Bakkah: rich in blessing, and a source of guidance to all the worlds, full of clear messages. (Verses 95- 6)

این آیه بیان می‌کند که روی آوردن به کعبه انتخاب درست است. کعبه نخستین خانه‌ای است که هرگز جز برای عبادت بنا نهاده شده است. خداوند به ابراهیم فرمان داد که آن را بسازد و آن را برای عبادت‌کنندگانی پاک گرداند که گرداگرد آن طواف می‌کنند، مدت‌ها در آن به عبادت می‌پردازند و در آنجا با تسلیم کامل در برابر خداوند رکوع و سجده می‌کنند. خداوند این خانه را برکت داده و آن را برای مردم همچون چراغ راهنمایی قرار داده است که در آن هدایت می‌یابند و آیین راستین پسندیده نزد خداوند را می‌شناسند، که در حقیقت همان آیین ابراهیم است. در کعبه نشانه‌های روشنی وجود دارد که نشان می‌دهد آنجا همان جایی است که ابراهیم در حال عبادت در آن ایستاده بود. برخی از دانشمندان بر این باورند که اصطلاح عربی «مقام ابراهیم» که در این آیه آمده و در ترجمه ما به «جایگاهی که ابراهیم در آن ایستاد» برگردانده شده، به سنگ کهنی اشاره دارد که ابراهیم هنگام ساختن کعبه بر آن ایستاد. این سنگ پیش‌تر به دیوار کعبه چسبیده بود، اما عمر، خلیفه دوم، آن را به عقب برد تا کسانی که طواف می‌کنند، نمازگزارانی را که پشت آن نماز می‌خوانند مزاحم نشوند. خداوند ما را فرمان داده است که آن جایگاه را محل نماز قرار دهیم: «و از مقام ابراهیم، جایگاه نماز بگیرید.» (البقره ۲: ۱۲۵)

This verse explains that to face the Ka`bah is the proper choice. The Ka`bah is the first House ever set up for the exclusive purpose of worship. God commanded Abraham to build it and to consecrate it for worshippers who either walk round it, spend periods of time worshipping in it and who bow and prostrate themselves there in total submission to God. God has blessed this House and made it like a beacon for mankind where they find guidance showing them the true faith acceptable to God, which is indeed the creed of Abraham himself. There are indeed clear signs in the Ka`bah which show that it is the place where Abraham stood in his worship. Some scholars suggest that the Arabic term, Maqām Ibrāhīm, which is used in this verse and rendered in our translation as “the spot where Abraham stood”, refers to the ancient stone on which Abraham stood when he built the Ka`bah. It used to be stuck to the wall of the Ka`bah, but the second Caliph, `Umar, moved it back so that people doing the ţawāf (i.e. walking round the Ka`bah) did not disturb those who prayed behind it. We are commanded by God to make that spot a place where we pray: “Establish the spot where Abraham stood as a place of worship.” (Al-Baqarah 2: 125)

پس از ارائه‌ی این توضیح، این سوره به پیامبر ﷺ دستور می‌دهد که خطاب به اهل کتاب، نگرش آنان نسبت به حقانیت پیام اسلام را محکوم کند. آنان این حقیقت را به خوبی می‌دانند، با این حال می‌کوشند مردم را از آن بازدارند. آنان به آیات خداوند کفر می‌ورزند، با آنکه به آن‌ها گواهی می‌دهند و یقین دارند که این آیات حق است: «بگو: ای اهل کتاب، چرا به آیات خداوند کفر می‌ورزید، با آنکه خداوند خود بر آنچه انجام می‌دهید گواه است؟ بگو:

Having provided this clarification, the sūrah instructs the Prophet to address the people of earlier revelations denouncing their attitude towards the truth of the Islamic message. They know this truth full well, yet they try to turn people away from it. They disbelieve in God’s revelations although they bear witness to them and they are certain that these revelations are true: “Say: ’People of earlier revelations, why do you disbelieve in God’s revelations, when God Himself is witness to all that you do?’ Say:

«ای اهل کتاب، چرا کسانی را که ایمان آورده‌اند از راه خدا بازمی‌دارید و می‌کوشید آن را کج نشان دهید، در حالی که خود شاهد [بر درستی آن] هستید؟ خدا از آنچه انجام می‌دهید غافل نیست.» (آیات ۹۸ و ۹۹)

’People of earlier revelations, why do you try to turn those who have come to believe away from the path of God, seeking to make it appear crooked, when you yourselves bear witness [to its being straight’? God is not unaware of what you do.’” (Verses 98-9)

مذمتی مشابه با آنچه در بسیاری از سوره‌های دیگر آمده، در این سوره نیز وجود دارد. این مذمت بسیار مؤثر است، زیرا در بیان موضوع مورد نظر کوتاهی نمی‌کند و صریح سخن می‌گوید.

Similar denunciations are made in this sūrah as in many others. It is a highly effective denunciation because it does not mince words about the matter in question.

وضعیت اهل کتاب پیشین بدرستی توصیف شده و آنان در چهرهٔ واقعی خود نشان داده شده‌اند، هرچند می‌کوشند چنان نمایانده شوند که گویی مؤمنند، در حالی که در واقع کافرند. آنان به قرآن که از جانب خداوند نازل شده کفر می‌ورزند. هر کس به هر بخشی از کتاب خداوند کفر ورزد، در حقیقت به تمام آن کتاب کفر ورزیده است. اگر آنان به بخشی از کتاب خداوند که بر ایشان نازل شده راستین بودند، به هر پیامبری که خداوند پس از پیامبر خودشان فرستاده ایمان می‌آوردند. جوهرهٔ ایمان الهی یکسان است. هر کس آن را بشناسد، یقین دارد که آنچه پیامبران بعدی بدان دعوت می‌کنند نیز حق است.

The attitude of the people of earlier revelations is truthfully described, and they are shown in their true colours, even though they try to appear as people who have faith when they are in reality unbelievers. They disbelieve in the Qur’ān, which is revealed by God. Anyone who disbelieves in any part of God’s book disbelieves in the whole of that book. Were they true believers in the part of God’s book which has been revealed to them, they would have believed in every messenger sent by God after their own messenger. The essence of Divine faith is the same. Anyone who knows it knows for certain that whatever is preached by subsequent messengers is also true.

ای مؤمنان! اگر از کسانی که کتاب به آنان داده شده است اطاعت کنید، شما را پس از ایمانتان به کفر بازمی‌گردانند. و چگونه کفر می‌ورزید در حالی که آیات خدا بر شما خوانده می‌شود و پیامبر او در میان شماست؟ و هر کس به خدا چنگ زند، به راه راست هدایت شده است.

Believers! If you pay heed to some of those who have been given revelations, they will cause you to renounce the truth after you have accepted the faith. But how can you sink into disbelief when God’s revelations are being recited to you and His messenger is in your midst? He who holds fast to God has already been guided along a straight path. (Verses 100-1)

پس از آنکه این سوره به همه استدلال‌هایی که مسیحیان و یهودیان علیه پیام اسلام مطرح کرده بودند پاسخ داده است، اکنون خطاب مستقیمی به جامعه مسلمانان دارد. این خطاب با هشداری شدید آغاز می‌شود مبنی بر اینکه نباید به ادعاهای نادرستی که پیروان سایر ادیان مطرح می‌کنند گوش داد، و ویژگی‌های اساسی جامعه مسلمان، روش‌ها، باورها و شیوه زندگی آن را بیان می‌کند.

Having answered all the arguments advanced by Christians and Jews against the message of Islam, the sūrah now makes this direct address to the Muslim community, which begins with a stern warning against paying heed to false claims made by followers of other religions, and outlines the essential characteristics of the Muslim community, its methods, beliefs and way of life.

امت مسلمان نظامی الهی را پیاده می‌کند که آن را در میان تمام ملت‌های جهان یگانه می‌سازد. هستی این امت مدیون همین نظام است، و آن نظام نیز نقشی به آن می‌بخشد که هیچ جامعه‌ی دیگری نمی‌تواند آن را ایفا کند. این امت باید این نظام الهی را در عمل برپا دارد تا برای همه‌ی چشم‌ها واقعی و عملی جلوه کند. بدین ترتیب، گفته‌ها و بندها به کردار بدل می‌شوند. آن‌ها معیارهای اخلاقی را تعیین می‌کنند، احساسات خاصی را برمی‌انگیزند و روابط معینی را برقرار می‌سازند.

The Muslim community implements a Divine system which makes it unique among all nations of the world. It owes its very existence to this system which, in turn, assigns to it a role which cannot be played by any other community. It has to establish this Divine system in practice so that it appears to all eyes as real and practical. Statements and clauses are thus translated into actions. They define moral standards, generate certain feelings and establish certain relations.

جامعهٔ مسلمان، با این همه، نمیتواند در راه درست خود گام بردارد، هدف وجود خود را درک کند و این نظریه را به واقعیت تبدیل نماید، مگر آنکه دستورالعمل خود را تنها از خدا دریافت کند. تنها از این راه است که جامعهٔ مسلمان میتواند رهبری بشریت را بر عهده گیرد. این امر هرگونه امکان پیروی از انسانی دیگر یا توجه به سخنان او را از ایشان سلب میکند. پیش روی جامعهٔ مسلمان تنها دو راه است: یا پیروی از این مسیری که ایمانشان آن را تعیین کرده است، یا فرو رفتن در کفری مطلق.

The Muslim community, however, cannot go along its proper way, realise the purpose of its existence and make the theory a reality unless it receives its instruction from God alone. Only through this can the Muslim community assume the leadership of mankind. This precludes them any possibility of following or paying heed to any human being. The choice before the Muslim community is either to follow this course dictated by its faith, or to sink into utter disbelief.

پیامبر ﷺ در امور عقیدتی و در شیوه زندگی یاران خود موضعی بسیار سخت‌گیرانه داشت. در عین حال، به آنان اجازه می‌داد که در اموری عملی که به تجربه و دانش وابسته است، بر اساس صلاحدید خود عمل کنند.

The Prophet used to adopt a very strict attitude with his Companions in matters of faith and with regard to their way of life. At the same time, he allowed them to use their discretion in practical matters which rely on experience and knowledge.

از جمله این موارد می‌توان به استراتژی نظامی، کشاورزی و همه‌ی امور علمی محض اشاره کرد که به حوزه‌ای تعلق دارند که هیچ ارتباطی با عقیده، نظام اجتماعی و روابطی که زندگی انسان را تنظیم می‌کند، ندارد. شیوه‌ی زندگی‌ای که یک فرد یا یک جامعه‌ی خاص برمی‌گزیند، هیچ ربطی به علم محض یا علم کاربردی ندارد.

Examples of these include military strategy, agriculture and all purely scientific matters which belong to a domain that has no bearing on faith, social system or the relationships which regulate man’s life. The way of life adopted by an individual or a certain society has nothing to do with pure or applied science.

دینِ اسلام که به منظورِ اداره‌ی زندگیِ انسان بر پایه‌ی روشی الهی نازل شده است، به انسان روشن می‌سازد که دنبالِ دانش باشد و از هر کشف مادی یا پیشرفت علمی بهره ببرد، به شرط آنکه این کار در چارچوبِ اجرای خودِ روشِ زندگیِ اسلام انجام گیرد.

The religion of Islam, which has been revealed to conduct human life according to a certain Divine method, makes its directive clear to man to seek knowledge and to benefit by every material discovery or scientific advance, provided that this is made within the context of implementing Islam’s own method of life.

امام احمد از عبدالله بن ثابت روایت میکند که عمر روزی نزد پیامبر آمد و گفت: «ای فرستادهٔ خدا! من از یکی از دوستان یهودیام از قبیلهٔ قریظه خواستهام که اصول تورات را برایم بنویسد. آیا آن را برای شما بخوانم؟» چهرهٔ پیامبر ﷺ با گفتن این سخن عمر دگرگون شد. عبدالله بن ثابت به عمر رو کرد و گفت: «آیا حالت چهرهٔ فرستادهٔ خدا ﷺ را نمیبینی؟» عمر بیدرنگ گفت: «من به خدا به عنوان تنها پروردگارم، به اسلام به عنوان دینم و به محمد ﷺ به عنوان فرستادهٔ خدا خشنودم.» چهرهٔ پیامبر ﷺ به رنگ عادی بازگشت و فرمود: «سوگند به آن که جان محمد در دست اوست، اگر موسی امروز میان شما بازگردد و شما از او پیروی کنید و مرا رها کنید، قطعاً گمراه خواهید شد. شما بهرهٔ من از امتها هستید و من بهرهٔ شما از پیامبرانم.» حدیثی که جابر روایت کرده، پیامبر ﷺ را چنین نقل میکند: «از اهل کتابهای پیشین درباره هیچ چیز نپرسید، زیرا آنان وقتی گمراه شدهاند شما را به راه راست هدایت نخواهند کرد. یکی از دو راه پیش روی شما خواهد بود: یا باطلی را میپذیرید، یا حقی را رد میکنید. اگر موسی میان شما زنده بود، تنها راه مشروع برای او پیروی از من بود.» همچنین از پیامبر ﷺ نقل شده که فرمود:

Imām Ahmad relates, on the authority of `Abdullāh ibn Thābit, that `Umar came to the Prophet one day and said: “Messenger of God! I have asked a Jewish friend of mine from the tribe of Quraiżah to write me the basic teachings of the Torah. Shall I read them to you? The Prophet’s face changed colour when `Umar said that.” `Abdullāh ibn Thābit turned to `Umar and said: “Do you not see the expression on God’s messenger’s face?” `Umar said immediately: “I believe in God as my only Lord, accept Islam as my faith and Muĥammad as God’s messenger.” The Prophet’s face regained its normal colour and he said: “By Him who holds my soul in His hand, if Moses comes back to you tomorrow and you follow him and leave me you will go astray. You are my share of nations and I am your share of Prophets.” A ĥadīth reported by Jābir quotes the Prophet as saying: “Do not ask the people of the earlier revelations about anything, for they will not guide you aright when they have gone astray. You will have one of the two alternatives: either you will accept a falsehood, or you will reject a truth. Had Moses been living among you, the only course lawful to him would be to follow me.” The Prophet is also quoted as saying:

خداوند به امت مسلمان هشدار می‌دهد که تا زمانی که دو ویژگی بنیادین ایمان و برادری را به دست نیاورد، نمی‌تواند به شیوه زندگی اسلامی عمل کند یا امانت بزرگی را که خداوند بر دوش او نهاده است ادا نماید. امت باید ایمانی داشته باشد که همواره ترس از خدا را در ذهنش زنده نگه دارد. همچنین باید برادری در اسلام را به واقعیت تبدیل کند. تنها از رهگذر این برادری است که امت مسلمان می‌تواند قدرت خود را به دست آورد و بتواند مهم‌ترین نقش خود را در زندگی و تاریخ بشر ایفا کند، یعنی نقش امر به معروف و نهی از منکر. به بیان دیگر، امت مسلمان هر چیز نیک را در زندگی انسان ترویج می‌کند و آن را از هر بدی پاک می‌سازد.

God warns the Muslim community that it cannot hope to implement the Islamic way of life or fulfil the great trust God has placed in it, unless it acquires the two basic qualities of faith and brotherhood. It must have a faith which keeps the fear of God ever present in its mind. It must also make brotherhood in Islam a reality. Only through this brotherhood can the Muslim community acquire its strength and be able to play its most important role in human life and history, namely, the role of enjoining what is right and forbidding what is wrong. In other words, it promotes every good thing in human life and purges it from every evil.

ای اهل ایمان! از خدا چنان که شایسته ترس از اوست بترسید و جز در حال تسلیم بودن نمیرید. همگی به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید. و نعمت خدا را بر خود یاد کنید که چگونه با هم دشمن بودید و او میان دلهای شما الفت انداخت، پس به نعمت او برادر یکدیگر شدید؛ و چگونه بر لبه گودالی از آتش بودید و شما را از آن رهانید. این چنین خدا آیات خود را برای شما روشن می کند، باشد که هدایت یابید. (آیات ۱۰۲-۱۰۳)

Believers! Fear God as you rightly should, and do not allow death to overtake you before you have surrendered yourselves truly to Him. Hold fast, all of you together, to the bond with God and do not be disunited. And remember the blessings God has bestowed on you: how, when you were enemies (to one another] He united your hearts and, by His grace, you have become brothers; and how, when you were on the brink of an abyss of fire, He saved you from it. Thus God makes clear His revelations to you, so that you may be rightly guided. (Verses 102-3)

ایمان و برادری دو ستونی هستند که ساختار جامعه مسلمانان بر آن‌ها بنا شده است. اگر هر یک از آن‌ها فرو ریزد، خود هستی جامعه مسلمانان سست می‌شود و نقش بزرگ آن بی‌اثر می‌گردد. ستون نخست، داشتن ایمان و ترس از خداست. تنها از طریق چنین ترسی است که انسان می‌تواند وظایف خود را در برابر خدا ادا کند، زیرا او را همواره هوشیار نگه می‌دارد. او یک لحظه از شب و روز، وظیفه‌اش را از یاد نمی‌برد.

Faith and brotherhood are the two pillars upon which the structure of the Muslim community is built. If either of them collapses, the very existence of the Muslim community is undermined, and its great role comes to nothing. The first pillar is that of having faith and fear of God. It is only through such fear that man can fulfil his duties towards God because it makes him always alert. He does not lose sight of his duty for a moment of day or night.

وظیفهٔ جامعهٔ مسلمان این است که روش الهی را در جامعهٔ انسانی پیاده کند و به پیروزی حق بر باطل و خیر بر شر یاری رساند. این وظیفه در آیهٔ زیر بیان شده است: «و باید از میان شما گروهی باشند که به نیکی دعوت کنند و به کار شایسته فرمان دهند و از کار ناپسند بازدارند، و آنانند که رستگاراناند.» (آیهٔ ۱۰۴)

The task of the Muslim community is to implement the Divine method in human society, and to help truth to triumph over falsehood, goodness over evil. This task is stated in the following verse: “Let there become of you a nation that invites to all that is good, enjoin the doing of what is right and forbid what is wrong. Such are they who shall prosper.” (Verse 104)

ضروری است که این جامعه به وجود آید تا همه را به آنچه نیکوست دعوت کند و به آنچه درست است امر و از آنچه نادرست است نهی نماید. عبارت قرآنی بیان می‌دارد که این کار باید از طریق یک مرجعیت واقعی انجام شود که بتواند دعوت کند، امر کند و نهی نماید. هر کسی ممکن است بتواند به آنچه نیکوست دعوت کند، اما هیچ‌کس نمی‌تواند امر و نهی کند مگر آنکه به مرجعیت واقعی مجهز باشد.

It is imperative for this community to come into existence so as to invite all to that which is good, and to enjoin what is right and forbid what is wrong. The Qur’ānic statement imparts that this must be done through a real authority which can invite, enjoin and forbid. Anyone may be able to invite to what is good, but no one can enjoin and forbid unless he is equipped with real authority.

این دیدگاه درست اسلامی در این موضوع است که وجود یک مرجع اقتدار برای عهده‌دار شدن وظیفه امر به معروف و نهی از منکر ضروری است. واحدهایی که این مرجع اقتدار را تشکیل می‌دهند باید با یکدیگر متحد شوند، به پیوند خود با خدا چنگ زنند و برادری خود را به واقعیت تبدیل کنند. پیش‌شرط‌هایی که این مرجع اقتدار را قادر می‌سازند تا روش الهی را در زندگی به اجرا درآورد، ایمان و برادری است. روش الهی بدون «دعوت» دیگران به هر خیر، تا مردم حقیقت این روش الهی را دریابند، قابل اجرا نیست. همچنین به مرجع اقتدار فعالی نیاز است که امر به آنچه درست است و نهی از آنچه نادرست است کند. چنین مرجع اقتداری باید اطاعت شود. خداوند می‌فرماید: «ما هیچ رسولی را نفرستادیم مگر آنکه به اذن خدا اطاعت شود.» (النساء ۴:۶۴) از این رو، روش خدا تنها موعظه و توضیح لفظی نیست. این تنها بخشی از آن است. بخش دیگر، تلاش فعال و مستمر برای ترویج هر امر درست در زندگی انسان و کاهش هر نادرستی به حداقل ممکن است. بدین‌سان، سنت‌های جامعه خوب مسلمانان در برابر هوس‌های هر کسی که قدرت دارد منافع خود را بر جامعه تحمیل کند، محفوظ خواهد ماند. این سنت‌ها همچنین در برابر هرگونه سوءاستفاده یا تسلیم شدن در برابر هوا و هوس یا منافع شخصی، محافظت می‌شوند.

This is the proper Islamic view of the matter. It is essential that there should be an authority to undertake the task of advocating what is good and removing what is evil. The units which constitute this authority must combine together, hold fast to their bond with God, and translate their brotherhood into a reality. The prerequisites enabling this authority to implement the Divine method in life are faith and brotherhood. The Divine method cannot be put into practice without “inviting” others to every good so that people realise the true nature of this Divine method. It also requires an active authority to “enjoin” what is right and “forbid” what is wrong. Such an authority must be obeyed. God says: “We have sent every messenger in order to be obeyed with God’s leave.” (Al-Nisā’ 4:64) Hence, God’s method is not merely preaching and verbal explanation. This is only one part of it. The other part is an active and sustained effort to promote every right thing in human life and to reduce to a minimum every wrong. In this way, the traditions of the good Muslim community will be protected against the whims of anyone who has the power to impose his own interests on the community. It also protects these traditions against all abuse or subservience to personal desire or interest.

یک هشدار تازه به امت مسلمان در مورد اختلاف و درگیری با یکدیگر در این‌جا افزوده شده است. نمونهٔ آن مردمِ کتاب‌های پیشین بیان می‌شود که مسئولیت اجرای روش خدا به آن‌ها سپرده شده بود، اما اجازه دادند تفرقه و نزاع به صفوف‌شان راه یابد. بنابراین خدا جایگاه رهبری را از ایشان گرفت و آن نقش را به امت مسلمان واگذار کرد که پیوند برادری‌اش را پرورش می‌دهد. افزون بر این، کسانی که به وظیفهٔ خود وفادار نباشند، در روزی که چهره‌ها یا روشن می‌شوند یا سیاه، به کیفری سخت گرفتار خواهند شد: «مانند کسانی نباشید که پس از آن‌که دلایل روشن به ایشان رسید، متفرق شدند و با یکدیگر به اختلاف افتادند. برای اینان عذابی بزرگ خواهد بود، در روزی که برخی چهره‌ها از شادی درخشان و برخی چهره‌ها سیاه می‌شوند. اما آن‌هایی که چهره‌شان سیاه شده است [به آن‌ها گفته خواهد شد]: آیا پس از ایمان آوردن کافر شدید؟ پس به سزای کفری که ورزیدید، این عذاب را بچشید. و اما آن‌هایی که چهره‌شان درخشان است، در رحمت خدا خواهند بود و همیشه در آن جاودانه می‌مانند» (آیات ۱۰۵ تا ۱۰۷)

A fresh warning to the Muslim community against falling out with one another is added here. The example of those people of earlier revelations who were entrusted with the implementation of God’s method but who allowed division and conflict to creep into their ranks is given. Therefore, God deprived them of the leadership position and instead assigned that role to the Muslim community, which fosters its bond of brotherhood. Moreover, those who are not true to their task will be sternly punished on the day when faces will either shine or be blackened: “Do not follow the example of those who became divided and fell into conflict with one another after clear proof had come to them. For these there will be grievous suffering, on the day when some faces will shine with happiness and some faces will be blackened. Those whose faces are blackened [shall be told]: Did you disbelieve after having embraced the faith? Taste, then, this suffering for having sunk into disbelief’ Those with shining faces shall be in God’s grace; they abide there for even” (Verses 105-7)

این صحنه‌ای زنده و پر از جنب‌وجوش است که به سبک بی‌همتای قرآن ترسیم شده است. صحنه‌ای هولناک است، اما این هولناکی نه با واژه‌ها و صفت‌ها، بلکه در انسان‌های زنده و در چهره‌ها و نگاه‌های آنان بازنموده می‌شود. چهره‌هایی روشن و درخشان را می‌بینیم، سرشار از شادی و خوشبختی، و چهره‌هایی دیگر گرفته، غبارآلود و سیاه‌شده. اما این مردمان به حال خود رها نمی‌شوند تا عذاب سرنوشت خویش را تحمل کنند. آنان باید سرزنش‌های تلخی را هم تاب بیاورند: «آیا پس از ایمان آوردن کافر شدید؟ پس به سزای کفری که ورزیدید، این عذاب را بچشید.» سرنوشت خوش گروه دیگر نیز به روشنی توصیف شده است: «اما آنان که چهره‌هایشان سفید است، در رحمت خداوند خواهند بود و همیشه در آن جاودان‌اند.» این توصیف به صحنه زندگی، حرکت و گفت‌وگو می‌بخشد، باز هم به سبک بی‌همتای قرآن.

A vivid scene, full of life, is drawn here in the inimitable style of the Qur’ān. The scene is one of horror, but the horror is not described in words or adjectives. It is represented in living human beings, in their faces and looks. We see bright, shining faces, full of joy and happiness, and others gloomy, dusty and blackened. Yet those people are still not left alone to suffer their fate. They have to put up with scourging comments: “‘Did you disbelieve after having embraced the faith? Taste, then, this suffering for having sunk into disbelief.’” The happy fortunes of the other group is also vividly described: “Those with shining faces shall be in God’s grace; they abide there for ever.” This description adds life, movement and dialogue to the scene, again in the Qur’ān’s inimitable style.

شما بهترین امتی هستید که برای مردم پدید آورده شده‌اید؛ امر به معروف می‌کنید و از منکر نهی می‌کنید و به خدا ایمان دارید. و اگر اهل کتاب ایمان می‌آوردند، برای آنان بهتر بود. برخی از آنان مؤمن‌اند، و بیشترشان فاسق‌اند. (آیه ۱۱۰)

You are the best community that has ever been raised for mankind; you enjoin the doing of what is right and forbid what is wrong, and you believe in God. Had the people of earlier revelations believed, it would have been for their own good. Few of them are believers, while most of them are evildoers. (Verse 110)

این آیه، امت مسلمان را توصیف می‌کند تا از جایگاه، ارزش و ماهیت راستین خود آگاه شود. بخش نخست آیه، وظیفه‌ای بسیار سنگین بر دوش جامعه مسلمانان می‌نهد و در همان حال، آن را گرامی می‌دارد و به جایگاهی برمی‌کشد که به هیچ جامعه دیگری داده نشده است: «شما بهترین امتی هستید که برای مردم پدید آورده شده‌اید؛ به کار پسندیده فرمان می‌دهید و از کار ناپسند باز می‌دارید و به خدا ایمان دارید.» نخست باید توجه کرد که یاد کردن از امت مسلمان به عنوان امتی که «پدید آورده شده» به صیغه مجهول بیان شده است. این نشان می‌دهد که دست توانایی و ماهر، این امت را به شکلی استادانه شکل داده و از پشت پرده ازلی که اسرار تنها نزد خدا را می‌پوشاند، بیرون آورده است. این تعبیر، حرکتی ظریف و لطیف را می‌رساند که امتی یکپارچه را با نقشی منحصربه‌فرد و جایگاهی ویژه به صحنه هستی می‌آورد.

This verse describes the Muslim nation so that it becomes aware of its position, value and true nature. The first part of the verse imposes a very heavy duty on the Muslim community, while at the same time honouring and elevating it to a position which cannot be given to any other community: “You are the best community that has ever been raised for mankind; you enjoin the doing of what is right and forbid what is wrong, and you believe in God.” We note first that the reference to the Muslim community as one which “has been raised” is made in the passive voice. This suggests that a highly skilful hand has neatly moulded this community and brought it forth from behind the eternal curtain which covers things known only to God. The expression adopted here indicates a subtle and gentle movement which brings forth onto the stage of existence a whole nation which has a unique role to play and a special position to occupy.

«شما بهترین امتی هستید که برای مردم پدید آورده شده‌اید.» امت مسلمان باید این را بفهمد تا جایگاه خود و ماهیت واقعی‌اش را بشناسد. باید بداند که به‌طور ویژه برای آن برگزیده شده است که رهبری بشریت را بر عهده گیرد، زیرا امتی بهترین است. خداوند می‌خواهد رهبری در این سیاره‌ی ما به دست نیروهای خیر سپرده شود، نه نیروهای شر. از این رو هرگز نباید در موقعیت گیرنده قرار گیرد که آنچه را دیگر ملت‌ها عرضه می‌کنند، دریافت کند. بلکه باید خود کسی باشد که هر آنچه از اندیشه‌ی درست، فلسفه، اخلاق و دانش، و البته نظام کامل خود را دارد، به دیگران عرضه کند. این وظیفه‌ی امت مسلمان است که از جایگاه یگانه‌اش و از هدف وجودش بر دوش آن نهاده شده است. بر امت مسلمان واجب است که در همه‌ی زمان‌ها رهبری بشریت را بر عهده گیرد. با پذیرش این رهبری، مسئولیت‌های معینی نیز بر دوش خود می‌گیرد. رهبری به هیچ ملتی که ادعای آن را کند داده نمی‌شود، مگر آنکه ثابت کند که رهبری شایسته است. امت مسلمان، به سبب اندیشه و نظام اجتماعی‌اش، شایسته‌ی این جایگاه است.

{لَن يَضُرُّوكُمْ إِلَّا أَذًى ۖ وَإِن يُقَاتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ الْأَدْبَارَ ثُمَّ لَا يُنصَرُونَ * ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَ مَا ثُقِفُوا إِلَّا بِحَبْلٍ مِّنَ اللَّهِ وَحَبْلٍ مِّنَ النَّاسِ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِّنَ اللَّهِ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ الْأَنبِيَاءَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ۚ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَوا وَّكَانُوا يَعْتَدُونَ} (آیات ۱۱۱-۱۱۲)

They cannot harm you beyond causing you some trifling hurt; and if they fight against you, they will turn their backs upon you in flight. Then they will receive no help. Ignominy shall be pitched over them wherever they may be, save when they have a bond with God and a bond with men. They have incurred the wrath of God and humiliation shall overshadow them. That is because they persisted in denying God’s revelations and killing the Prophets against all right. That is because they persisted in their disobedience and transgression. (Verses 111-12)

این ویژگی‌های منحصربه‌فرد، امت مسلمان را بهترین امتی می‌سازد که برای بشریت برانگیخته شده است. آیه پس از بیان این ویژگی‌ها، یعنی امر به معروف و نهی از منکر و ایمان به خدا، توضیح می‌دهد که ایمان آوردن برای مردم بهتر است: «و اگر اهل کتاب ایمان می‌آوردند، قطعاً برایشان بهتر بود. از میان ایشان مؤمنانی هستند، اما بیشترشان فاسقند.» (آیه ۱۱۰)

Its unique qualities make the Muslim community the best nation ever to be raised for mankind. Having outlined these qualities of enjoining what is right and forbidding what is wrong and believing in God, the verse goes on to explain that to have faith is better for people: “Had the people of earlier revelations believed, it would have been for their own good. Few of them are believers, while most of them are evildoers.” (Verse 110)

این سخن تشویقی است برای اهل کتاب که اسلام را بپذیرند، زیرا چنین پذیرشی به سود خودشان است، هم در این زندگی و هم در زندگی آخرت. با پذیرش این آیین، آنان بر اختلافاتی که بر سر اندیشه‌های اعتقادی داشته‌اند غلبه می‌کنند؛ اختلافاتی که هرگونه فرصتی را از ایشان گرفته تا شخصیت متمایز خود را پی‌ریزی کنند. اندیشه‌های ایشان نمی‌تواند پایه‌ای برای یک نظام اجتماعی باشد. از این رو، نظام‌های اجتماعی آنان بنیانی استوار ندارند. این امر در واقع درباره هر نظام اجتماعی‌ای که بر پایه یک ایدئولوژی نباشد صادق است؛ ایدئولوژی‌ای که نگاهی جامع به هستی، به هدف وجود انسان، و نیز به جایگاه انسان در جهان ارائه دهد. ایمان به خدا به سود خود ایشان در زندگی آخرت است، زیرا تنها راه رهایی‌شان از سرنوشت کافران همین است.

This serves as an encouragement to the people of earlier revelations to accept the faith of Islam, because such acceptance works for their own good in this life and in the life to come. By accepting the faith they overcome their division over ideological concepts, which has robbed them of any chance to establish their own distinctive character. Their concepts cannot serve as the basis for a social system. Hence, their social systems have no firm foundation. This is indeed true of any social system which is not based on an ideology that provides an overall view of existence, of the purpose of human existence, as well as man’s position in the universe. To believe in God works for their own good in the life to come, since it is the only means to spare them the fate of the unbelievers.

آنان همه یکسان نیستند. از میان اهل کتاب، گروهی درستکار هستند که در دل شب آیات خدا را تلاوت می‌کنند و در حال سجده به عبادت می‌پردازند. آنان به خدا و روز قیامت ایمان دارند، به کار پسندیده فرمان می‌دهند و از کار ناپسند باز می‌دارند و در انجام کارهای نیک با یکدیگر پیشی می‌گیرند. اینان از شایستگانند. هر کار نیکی که انجام دهند، از پاداش آن محروم نخواهند شد. خدا پرهیزگاران را می‌شناسد. اما کافران، نه اموالشان و نه فرزندانشان هیچ‌گونه سودی در برابر خدا به ایشان نمی‌رساند. آنان اهل آتشند و در آن جاودانه خواهند ماند. آنچه در این زندگی دنیا infaq می‌کنند، همانند بادی سرد و سوزان است که به کشتزار مردمی که به خویشتن ستم کرده‌اند بزند و آن را نابود سازد.

They are not all alike. Of the people of earlier revelations there are some upright people who recite the revelations of God in the depth of the night, and prostrate themselves in worship. They believe in God and the Last Day and enjoin the doing of what is right and forbid what is wrong and vie with one another in doing good works. These belong to the righteous. Whatever good they do, they shall never be denied its reward. God knows those who fear Him. As for the unbelievers, neither their riches nor their children will avail them in any way against God. It is they who are destined for the fire, where they will abide. Whatever they spend in this present life is like a biting, icy wind which smites the tilth of people who have wronged themselves, laying it to waste.

این خداوند نیست که به آنان ستم می‌کند؛ بلکه خودشان به خویشتن ستم می‌کنند. (آیات ۱۱۳-۱۷)

It is not ‘God Who does them wrong; they wrong themselves. (Verses 113-17)

در اینجا سوره به اهل کتاب گذشته که از میان آنان گروه نیکوکار و جدی در ایمان هستند، آرامش می‌بخشد و بار دیگر آنان را ستایش می‌کند. این بخش با این بیان آغاز می‌شود که اهل کتاب گذشته همگی یکسان نیستند. برخی از آنان مؤمنان راستین‌اند. نگرش ایشان نسبت به ایمان و خداوند، همچون نگرش مؤمنان راستین توصیف شده است. این امر آنان را شایسته همان پاداشی می‌کند که خداوند به بندگان صالح خود عطا می‌فرماید.

Here the sūrah reassures the good minority among the people of earlier revelations who take faith seriously. They are again singled out for praise. The passage begins with a statement that the people of earlier revelations are not all alike. Some of them are true believers. Their attitude to faith and to God is described as that of true believers. This merits them the same reward which God gives to His righteous servants.

این تصویری درخشان است از مؤمنان راستین میان کسانی که پیش از این، وحی الهی بر ایشان نازل شده بود. ایمان آنان حقیقی، ژرف و کامل است. موضع خود را روشن ساخته‌اند. به گروه کسانی پیوسته‌اند که خود را تسلیم خدا می‌کنند و با تمام توانی که دارند از این آیین دفاع می‌کنند. آنان به خدا و روز آخرت ایمان دارند. افزون بر این، وظایفی را که ایمانشان بر ایشان مقرر کرده است ادا می‌کنند و ویژگی‌های امتی را که به آن پیوسته‌اند، یعنی بهترین امتی که هرگز برای بشریت برانگیخته شده، در عمل محقق می‌سازند. آنان خواهان هر کار نیکی‌اند. به کار شایسته فرمان می‌دهند و از کار ناشایست باز می‌دارند. هدفی برای خود معین کرده‌اند و در دستیابی به آن با یکدیگر رقابت می‌کنند، و آن هدف انجام کارهای نیک است. از این رو شایسته‌ی این گواهی‌اند که از جانب خداوند بلندمرتبه داده می‌شود، مبنی بر اینکه ایشان از صالحان‌اند. همچنین وعده‌ای را دارند که هرگز تخلف نمی‌شود، و آن اینکه پاداششان از ایشان دریغ نخواهد شد. آیه می‌افزاید که خداوندی که به همه چیز و همه کس آگاه است، می‌داند که ایشان از آن گروه ویژه‌ای‌اند که واقعاً از او می‌ترسند.

ای مؤمنان، کسانی را جز از میان خودتان به دوستی و محرم راز خود برنگیرید. آنان از هیچ کوششی برای تباه کردن شما فروگذار نمی‌کنند. دوست دارند که شما در رنج و سختی باشید. دشمنی‌شان از همین حالا از زبانشان آشکار شده است، اما آنچه سینه‌هایشان پنهان می‌دارد بسی بدتر است. نشانه‌ها را برای شما روشن بیان کرده‌ایم، اگر خرد به کار بندید. بنگرید که چگونه شما آنان را دوست دارید، ولی آنان شما را دوست ندارند، در حالی که شما به همه کتاب‌ها ایمان دارید. هنگامی که با شما روبه‌رو می‌شوند می‌گویند: «ما هم ایمان آورده‌ایم.» اما چون تنها شوند، از شدت خشم به شما، سر انگشتان خود را به دندان می‌گزند. بگو: «با خشم خود بمیرید. خداوند به آنچه در سینه‌هاست آگاه است.» هرگاه نیکی‌ای به شما برسد، آنان را اندوهگین می‌کند، و اگر مصیبتی به شما برسد، شادمان می‌شوند. اگر شکیبایی ورزید و از خدا پروا کنید، نیرنگ‌های آنان هیچ زیانی به شما نمی‌رساند. خداوند بر آنچه انجام می‌دهند احاطه دارد. (آیات ۱۱۸ تا ۱۲۰)

Believers, do not take for your intimate friends men other than your own folk. They will spare no effort to corrupt you. They love to see you in distress. Their hatred has already become apparent by [what they say with] their mouths, but what their hearts conceal is even much worse. We have made revelations plain to you, if you will only use your reason. See for yourselves how it is you who love them and they do not love you. You believe in all revelations. When they meet you they say: “We, too, are believers.” But when they find themselves alone, they bite their fingertips with rage against you. Say: ‘Perish in your rage. God is fully aware of what is in the hearts [of people].” When good fortune comes your way, it grieves them; and if evil befalls you, they rejoice. If you persevere and fear God, their machinations cannot harm you in any way. God encompasses all that they do. (Verses 118-20)

این تصویری که در این سه آیه ترسیم شده، با تمام جزئیات، درونی‌ترین افکار مردم را به روشنی نشان می‌دهد. احساسات درونی و واکنش‌های ظاهری را ثبت می‌کند. هر حرکت کوچکی را به تصویر می‌کشد. این تصویر نوعی از انسان‌ها است که در هر عصر و در هر جامعه‌ای دیده می‌شوند؛ کسانی که هنگامی که مسلمانان قدرتمند و پیروز هستند، ادعای دوستی با مسلمانان را دارند. اما ادعاهای آنان با هر اندیشه، هر احساس و هر عضوشان تکذیب می‌شود. ممکن است مسلمانان به دست آنان فریب بخورند و به ایشان اعتماد کنند، در حالی که آنان جز دردسر و آشفتگی برای مسلمانان نمی‌خواهند و از هیچ تلاشی برای ایجاد سختی بر ایشان دریغ نمی‌ورزند. آنان با سرسختی تمام می‌کوشند تا هرگاه فرصتی یابند، مسلمانان را تضعیف کنند؛ در هر لحظه از شبانه‌روز.

The picture so drawn in these three verses vividly delineates, with full details, people’s innermost thoughts. It records inner feelings and apparent reactions. It captures every little movement. It is a picture of a certain type of person who can be seen in every age, in every society, professing friendship with the Muslims when the Muslims are strong and victorious. Their claims, however, are belied by their every thought, every feeling and every organ. Muslims may be deceived by them, placing their trust in them when they wish nothing but trouble and confusion for the Muslims and spare no effort to inflict hardships on them. They most determinedly seek to undermine the Muslims, whenever they have a chance to do so, at any moment of day or night.