حا میم. نازل شدن این کتاب از جانب خدای عزیز و دانای بسیار دانا است؛ خدایی که آمرزنده گناه، پذیرنده توبه، سخت‌کیفر و صاحب فضل و نعمت فراوان است. هیچ معبودی جز او نیست. بازگشت نهایی به سوی اوست. (آیات ۱ تا ۳)

Ha. Mim. The revelation of this book isfrom God, the Almighty, the All-Knowing, who forgives sins, accepts repentance, is severe in retribution and limitless in bounty. There is no deity other than Him. To Him is the ultimate return. (Verses 1—3)

این نخستین سوره از هفت سوره‌ای است که همگی با دو حرف جداگانه‌ی «حا میم» آغاز می‌شوند. در یکی از این هفت سوره، سه حرف جداگانه‌ی دیگر، «عین سین قاف»، پس از دو حرف آغازین افزوده شده است. پیش‌تر درباره‌ی این که چرا برخی سوره‌ها با این حروف جداگانه آغاز می‌شوند بحث کرده‌ایم، و بدین‌سان روشن شد که قرآن که همانندناپذیر است، از همین حروفی ساخته شده که عرب‌ها در زبان روزمره‌ی خود، هم در گفتار و هم در نوشتار، به کار می‌بردند.

This is the first of seven surahs that all begin with the two separate letters, Ha Mim. In one of these seven surahs three other separate letters, (Ayn Sin Qaf are added after the initial two. We have already discussed why some surahs start with these separate letters, thereby indicating that the Qur’an, which defies imitation, is composed of such letters which the Arabs used every day, orally and in writing, in their language.

این با بیانِ حقیقتی ادامه می‌یابد که در سوره‌های مکّی، که عمدتاً برای استوار ساختنِ ایمان نازل شده‌اند، بسیار به‌کار رفته است: حقیقتِ وحی.

This is followed by a statement of a fact that is frequently used in Makkan surahs given these seek to establish faith: the fact of revelation:

«نزول این کتاب از جانب خداوند عزیز و علیم است.» (آیه ۲) سپس چند صفت از صفات خداوند بیان می‌شود. این صفات مستقیماً با موضوع سوره و مسائلی که در آن مطرح می‌شود مرتبط‌اند:

“ The revelation ofthis book isfrom God, the Almighty, the All-Knowing.” (Verse 2) A number of God’s attributes are then stated. These are directly relevant to the subject matter of the surah and the issues it discusses:

«آن خدای توانای دانا که گناهان را می‌بخشد، توبه را می‌پذیرد، در کیفر سخت است و در بخشش بی‌پایان. هیچ معبودی جز او نیست. بازگشت نهایی به سوی اوست» (آیات ۲ و ۳). در حقیقت، همهٔ مسائلی که این سوره مطرح می‌کند به همین صفات خدا مربوط است که در آغاز با قدرت بیان شده تا این تصور ایجاد شود که این صفات کاملاً روشن و استوار قرار دارند.

“ the Almighty, the All-Knowing, who forgives sins, accepts repentance, is severe in retribution and limitless in bounty. There is no deity other than Him. To Him is the ultimate return(Verses 2-3) In fact ail the issues the surah raises relate to these attributes of God, powerfully stated at the outset to give an impression that they are well and firmly established.

جز کافران کسی در آیات خداوند جدال نمی‌کند. پس مبادا رفت‌وآمد آنان در شهرها تو را فریب دهد. پیش از ایشان، قوم نوح تکذیب کردند، و پس از آنان گروه‌های دیگر نیز چنین کردند. هر یک از این امت‌ها برای پیامبری که به سوی ایشان فرستاده شده بود نقشه کشید تا او را به چنگ آورد. آنان با استدلال باطل کوشیدند حق را از میان بردارند، اما من ایشان را مؤاخذه کردم. عقوبت من چقدر سخت بود! بدین‌سان وعدهٔ پروردگارت دربارهٔ کافران تحقق می‌یابد: آنان اهل آتش دوزخ خواهند بود.

None but the unbelievers dispute God's revelations. Let it not deceive you that they seem to be able to do as they please on earth. Before their time the people ofNoah rejected the truth, as did other groups and communities after them. Each of these communities schemed against the messenger sent to them, aiming to lay their hands on him. With false argument they strove to refute the truth, but then I took them to task. How awesome was My punishment! Thus your Lord's word shall come true against the unbelievers: they will be the dwellers in the fire ofhell. (Verses 4-6)

پس از آنکه حقیقت یگانگی خداوند و صفات الهی او تثبیت شد، این سوره روشن می‌کند که این حقیقت مورد پذیرش همه‌ی مخلوقات است. در واقع، این حقیقت در فطرت آنان ریشه‌ای ژرف دارد و مستقیماً با سرشت جهان هستی پیوند دارد. تمامی آفرینش به نشانه‌هایی که بر یگانگی خداوند گواهی می‌دهند کاملاً یقین دارد. تنها کافران‌اند که این نشانه‌ها را انکار می‌کنند و درباره‌ی آیات الهی به جدال برمی‌خیزند. بدین ترتیب، ایشان گروهی جدا از دیگران‌اند که با جهان هستی و همه‌ی موجودات درون آن در تقابل قرار می‌گیرند.

Having established the truth of Gods oneness and His Divine attributes, the surah makes clear that this truth is accepted by all creatures. It is, in fact, firmly rooted in their nature and directly related to the nature of the universe. All creation is entirely convinced by the signs testifying to God’s oneness. Only the unbelievers dispute these signs and argue about God’s revelations. Thus they are a class apart, choosing to be at odds with the universe and all other creatures within it.

«تنها کافران در آیات خداوند جدل می‌کنند.» (آیه ۴)

“None but the unbelievers dispute God's revelations.” (Verse 4)

در سراسر گستره هستی، تنها کافران بیرون از جاده حق ایستاده و از راه راست منحرف شده‌اند. در قیاس با کل جهان، آنان ناتوان‌تر و کم‌اهمیت‌تر از مورچه‌ای در برابر کره زمین‌اند. هنگامی که آنان به تنهایی به ستیز با وحی خداوند برمی‌خیزند و نشانه‌های او را انکار می‌کنند، باقی جهان هستی پذیرش او را اعلام کرده و یگانگی‌اش را باز می‌شناسد، و توان خود را از او می‌گیرد.

Throughout the entire expanse of the universe, only the unbelievers stand apart, deviating from the true path. In relation to the whole universe, they are weaker and less significant than an ant in relation to planet earth. When they stand on their own disputing God’s revelations and denying His signs, the rest of the universe declares its acceptance of Him and recognizes His oneness, deriving its strength from Him.

ازجمله نکات مرتبط آن است که حتی فرشتگانی که عرش خدا را حمل می‌کنند و کسانی که پیرامون آن هستند، که از سپاهیان ایمان در جهان به شمار می‌آیند، مؤمنان از میان انسان‌ها را یاد می‌کنند، در حضور خدا از ایشان سخن می‌گویند و برای آمرزش آنان دعا می‌کنند. آنان همچنین از خدا می‌خواهند که وعده‌اش را به آن مؤمنانی که فرشتگان با ایشان پیوند ایمان دارند، تحقق بخشد.

A relevant point is that even the angels carrying God’s throne and those surrounding it, who rank among the forces of faith in the universe, remember the believers among human beings, mention them in God’s presence and pray for their forgiveness. They also pray to Him for the fulfilment of His promise to those believers with whom the angels share their bond of faith:

حاملان عرش و کسانی که پیرامون آن هستند، پروردگارشان را با ستایش به پاکی یاد می‌کنند، به او ایمان دارند و برای آمرزش همه مؤمنان دعا می‌کنند: «پروردگارا! رحمت و دانش تو همه چیز را فراگرفته است. پس کسانی را که توبه می‌کنند و راه تو را پیروی می‌کنند بیامرز، و ایشان را از عذاب آتش فروزان نگاه دار. و پروردگارا، ایشان را به باغ‌های جاودانی که به آنان وعده داده‌ای درآور، همراه با شایستگان از پدران، همسران و فرزندانشان. تنها تو توانای حکیمی. ایشان را از هر بدی نگاه دار. و هرکس را که در آن روز از بدی‌ها نگاه داری، به راستی بر او رحمت آورده‌ای. و این است کامیابی بزرگ.» (آیات ۷ تا ۹)

Those who bear the Throne and those around it extol their Lord's limitless glory and praise, and have faith in Him, and pray for the forgiveness ofall believers: "Our Lord! You embrace all things with [Your] grace and knowledge. Forgive, then, those who turn to You in repentance and follow Your path, and shield them from the suffering in the blazing fire. And, our Lord, admit them to the gardens ofperpetual bliss You have promised them, together with the righteous from among their ancestors, spouses and offspring. You alone are the Almighty, the Wise. Shield them from all evil. Anyone whom on that day You shall shieldfrom evil, You shall have graced with mercy. That will be the supreme triumph' (Verses 7-9)

ما نمی‌دانیم این عرش چیست: هیچ تصویری از آن نداریم. همچنین نمی‌دانیم کسانی که مأمور حمل آن‌اند، چگونه آن را حمل می‌کنند، و دیگران چگونه در اطراف آن حضور دارند. تلاش برای تعیین چیزی که فراتر از دریافت و ادراک انسانی است، بیهوده است. بحث کردن درباره چیزی که خداوند دربارهٔ آن اطلاعاتی فراهم نکرده، هیچ سودی ندارد. تنها چیزی که دربارهٔ این واقعیت می‌توان گفت این است که مخلوقاتی هستند که به خداوند نزدیک‌اند و اینان «پروردگارشان را با ستایش و تسبیح به پاکی یاد می‌کنند و به او ایمان دارند». هرچند که مؤمن بودن ایشان امری مسلم است، قرآن کریم این ویژگی را به‌طور خاص ذکر کرده تا پیوند میان ایشان و مؤمنان از میان انسان‌ها را تأکید کند. این بندگان خداوند پس از تسبیح و ستایش بی‌کران پروردگار، برای مؤمنان از میان انسان‌ها دعا می‌کنند و بهترین چیزی را که یک مؤمن می‌تواند برای مؤمنی دیگر بخواهد، از خداوند طلب می‌کنند.

We do not know what this throne is: we have no image of it. Nor do we know how those assigned to carry it do so or how the others are present around it. It is futile to try to determine something which is beyond the reach of human understanding or perception. No purpose can be served by arguing about something over which God has not provided information. All that can be said concerning this fact is that there are some creatures who are close to God, and these 'extol their Lord's limitless glory and praise, and have faith in Him' Although the fact that they are believers can be taken for granted, this is specifically mentioned in the Qur’an to emphasize the bond between them and human believers. Having extolled God’s limitless glory, these servants of God pray for the believers among humanity, requesting the best that one believer can ask for another.

همان‌گونه که حاملان عرش و فرشتگان پیرامون آن، دعا و درخواست خود را به درگاه خداوند عرضه می‌دارند و از او می‌خواهند که رحمت خویش را بر مؤمنان، برادران ایمانی‌شان، نازل کند، کافران در وضعیتی کاملاً متفاوت قرار می‌گیرند. همه به دنبال پشتیبانی‌اند، اما هیچ پشتیبانی‌ای یافت نمی‌شود. در واقع، تمامی پیوندها با همه موجودات و اشیای جهان هستی گسسته می‌شود. آنان فراخوانده می‌شوند تا سرزنشی را که از هر سو به سویشان می‌آید بشنوند. آن تکبری که در این دنیا از خود نشان می‌دادند، اکنون به خواری و ذلت بدل می‌گردد. آنان می‌خواهند امید خود را به کسی ببندند، اما کسی نیست که امیدشان را تقویت کند.

As the carriers of the throne and those surrounding it address their prayer to God appealing for His grace to be bestowed on believers, their brethren in faith, the unbelievers find themselves in a totally different capacity. Everyone is looking for support, but none is to be found. In fact all bonds with all beings and things in the universe are severed. They are called out so that they can listen to the rebuke coming from all directions. The arrogance they demonstrated in this life is turned now into humiliation. They want to place their hopes in someone, but none is available to encourage their hopes:

به کافران خطاب می‌شود: «همانا خشم خدا بر شما، بزرگ‌تر از خشمی است که امروز بر خود دارید، زمانی که به ایمان فراخوانده شدید و آن را رد کردید.» آنان می‌گویند: «پروردگارا! دوبار ما را میرانده‌ای و دوبار زنده کرده‌ای! اکنون که به گناهان خود اعتراف کرده‌ایم، آیا راهی برای رهایی هست؟» [به ایشان گفته می‌شود]: «این همه به این سبب است که چون تنها خدا خوانده می‌شد، انکار می‌کردید؛ و چون برای او شریک قرار داده می‌شد، باور می‌کردید! داوری از آن خداست، والای بزرگ‌مرتبه.» (آیات ۱۰ تا ۱۲)

The unbelievers will be addressed: Indeed, greater than your present loathing ofyourselves is God's loathing ofyou when you were called to the faith and you rejected it.’ They will say: "Our Lord! Twice have You caused us to die, just as twice You have brought us to life! Now that we have recognized our sins, is there any way out?' [They will be told]: 'This is all because when God alone was invoked, you denied this truth; whereas, when partners were associated with Him, you believed in them! All judgement rests with God, the Exalted, the Supreme One] (Verses 10—12)

متن عربی از قوی‌ترین واژه برای نفرت استفاده می‌کند. آنان از هر سو خطاب می‌شوند و به ایشان گفته می‌شود که خشم خداوند بر ایشان، زمانی که به ایمان دعوت شدند و با این همه از ایمان روی گرداندند، بسیار شدیدتر از نفرتی است که نسبت به خودشان دارند، هنگامی که درمی‌یابند خویشتن را به کجا کشانده‌اند. آنان درمی‌یابند که سرنوشتشان می‌توانست چقدر متفاوت باشد، اگر پیش از آنکه دیر شود، به دعوت ایمان پاسخ می‌دادند. این یادآوری برای ایشان در وضعیت تازه و دشوارشان بسیار دردناک است.

The Arabic text uses the strongest word for hate. We see them addressed from all corners and told that God’s loathing of them when they were called upon to believe and still rejected the faith is far stronger than their feelings of hate towards themselves as they realize to what end they have brought themselves. They realize how different their fate could have been, had they responded to the call to faith before it was too late. This reminder is exceptionally painful for them in their newly difficult situation.

سوره اکنون به یکی از صفات خداوند می‌پردازد که با جایگاه والای او سازگار است. مؤمنان فرمان داده می‌شوند که دعای خود را تنها به او روی آورند، هیچ شریکی برای او قرار ندهند و در عبادت خود تنها برای او خالص باشند. این سوره همچنین به امر وحی اشاره می‌کند تا هشداری باشد درباره روزی که همه مردم برای حساب، پاداش و کیفر گرد آورده خواهند شد. در آن روز، تمام فرمانروایی و حاکمیت تنها از آن خداوند است:

The surah now dwells on one of Gods attributes that fits with His exalted position. The believers are instructed to address their prayers to Him, associating no partners with Him and to be sincere in their devotion to Him alone. The surah also refers to the fact of revelation so as to give a warning about the day when all mankind will be brought together for judgement, reward and punishment. On that day, all dominion and sovereignty belong to God alone:

اوست که نشانه‌های خود را به شما می‌نمایاند و از آسمان برای شما روزی فرو می‌فرستد؛ اما جز کسانی که به سوی خدا بازمی‌گردند، کسی پند نمی‌گیرد. پس خدا را بخوانید، در حالی که دین را تنها برای او خالص گردانیده‌اید، هرچند کافران را ناخوش آید. او بلندمرتبه‌ترین و صاحب عرش است. به فرمان خود روح را بر هر کس از بندگانش که بخواهد فرو می‌فرستد، تا از روز دیدار [هم‌دیگر] هشدار دهد؛ روزی که آنان آشکار می‌شوند و هیچ چیزی از ایشان بر خدا پوشیده نمی‌ماند. امروز فرمانروایی از آنِ کیست؟ از آنِ خدای یگانه و چیره‌دست. امروز هر کسی در برابر آنچه کرده است پاداش داده می‌شود؛ امروز ستمی نخواهد بود. خدا زود حساب می‌کشد. (آیات ۱۳ تا ۱۷)

He it is who shows you His signs and sends down sustenance from the sky for you. Yet only those who turn to God will take heed. Pray to God, then, sincere in your faith in Him alone, however hateful this may be to the unbelievers. High above all orders [of being] is He, the Lord of the Throne. By His own will does He bestow revelation on whomever He wills of His servants, so as to warn of the Day when all shall meet Him; the Day when they shall come forth, with nothing about them concealed from God. With whom does sovereignty rest today? With God, the One who holds absolute sway over all that exists. This day each soul will be requited for what it has earned: no injustice will be done today. God is swift in reckoning. (Verses 13-17)

«او کسی است که آیات خود را به شما نشان می‌دهد» (آیه ۱۳)۔ نشانه‌های خدا در همه چیزهای جهان دیده می‌شود: در اجرام بزرگی چون خورشید و سیارات، و نیز در پدیده‌های عظیمی چون شب و روز، باران، رعد و برق. همچنین در چیزهای بسیار ریزی چون اتم، سلول، برگ یا گل دیده می‌شوند. در هر یک از اینها نشانه‌ای شگفت‌انگیز وجود دارد که وقتی انسان بخواهد آن را تقلید کند، چه رسد به آنکه آغازگر آن باشد، به روشنی نمایان می‌شود۔ انسان هرگز نمی‌تواند حتی ساده‌ترین و کوچک‌ترین چیزی را که خدا آفریده است، به طور کامل تقلید کند۔

“ He it is who shows you His signs?' (Verse 13) God s signs are seen in everything in the universe: in the great bodies such as the sun and the planets, and also in the great phenomena such as the day and night, rain, thunder and lightning. Likewise, they are seen in minute things such as the atom, cell, leaf or flower. In each of these there is a miraculous sign which appears clearly when man tries to imitate it, let alone initiate it. Never can man fully imitate even the simplest little thing God has created.