This chapter was translated automatically from English and may contain mistakes. Read the original
Al-Nāzi`āt (The Pluckers) 1-46
به نام خداوند بخشنده مهربان.
In the Name of God, the Lord of Grace, the Ever Merciful.
به آنها که با شدت بیرون می‌کشند، (۱)
By those that pluck out vehemently, (1)
و آنانی که به سرعت پیش می‌روند؛ (۲)
and those that move forward rapidly; (2)
(۳) و آنان که با آرامش و آسودگی در حرکتند،
by those that float along at ease, (3)
و آنان که به سرعت پیشی می‌گیرند (۴)
and those that outstrip swiftly, (4)
و آنان که کارها را تدبیر میکنند. (۵)
and those that conduct matters. (5)
در آن روزی که لرزشی سخت [همه‌چیز را فرا خواهد گرفت]، (6)
On the day when a violent convulsion will [be overwhelming], (6)
به‌زودی تشنجی دیگر [در پی آن خواهد آمد]، (۷)
to be soon followed by a further [convulsion], (7)
همه دل‌ها از وحشت لبریز خواهد شد، (۸)
all hearts shall be filled with terror, (8)
و تمام چشمها فروافتاده خواهند بود. (۹)
and all eyes shall be downcast. (9)
آیا ما به حالت پیشین خود بازگردانده خواهیم شد؟
They say, ‘What! Are we being restored to our former state, (10)
«آیا وقتی ما [چیزی جز] استخوان‌های پوسیده شده‌ایم [باز هم برانگیخته خواهیم شد]؟» (۱۱)
even though we have become [no more than] hollow bones?’ (11)
آنان می‌گویند: «آن بازگشتی زیانبار خواهد بود.» (۱۲)
They say, ‘That will be a return with loss.’ (12)
اما با تنها یک بانگ (۱۳)
But with just one blast (13)
آنان بر روی زمین زنده خواهند بود. (۱۴)
they shall be alive on earth. (14)
آیا داستان موسی را شنیده‌اید؟ (15)
Have you heard the story of Moses? (15)
در وادیِ مقدّسِ طُوًی، پروردگارش او را ندا داد،
His Lord called out to him in the sacred valley of Ţuwā, (16)
«برو نزد فرعون، زیرا او از همه حدود تجاوز کرده است.»
saying: ‘Go to Pharaoh: he has transgressed all bounds, (17)
و به او بگو: «آیا می‌خواهی خودت را اصلاح کنی؟» (۱۸)
and say to him. “Would you like to reform yourself? (18)
«وَأَهْدِيَكَ إِلَىٰ رَبِّكَ فَتَخْشَىٰ» (۱۹)
I will guide you to your Lord, so that you may be in awe of Him.’” (19)
او فرعون کو سب سے بڑا معجزہ دکھایا،
He showed Pharaoh the mightiest miracle, (20)
اما فرعون تکذیب کرد و سرکشی نمود. (۲۱)
but Pharaoh cried lies and rebelled. (21)
او سپس عجلت کے ساتھ منہ موڑ کر چلا گیا۔ (22)
He then turned away hastily. (22)
او تمام افرادش را فراخواند و به آنان اعلان کرد:
He summoned all his men and made a proclamation to them: (23)
«من پروردگار برترِ شما هستم»، گفت۔ (۲۴)
‘I am your supreme Lord’, he said. (24)
خداوند او را با تازیانه‌ی هم این جهان و هم آن جهان کیفر داد. (25)
God smote him with the scourge of both the life to come and this life. (25)
بی‌گمان در این، عبرتی برای پرهیزگاران است.
Surely in this there is a lesson for the God-fearing.
(26)
(26)
آیا شما از نظر ساختار قوی‌تر هستید یا آسمانی که او بنا کرده است؟ (27)
Which is stronger in constitution: you or the heaven He has built? (27)
او آن را بلند برافراشت و شکل کامل و متناسبی به آن داد. (۲۸)
He raised it high and gave it its perfect shape, (28)
و تاریکی را برای شبش قرار داد و روشنایی‌اش را بیرون آورد. (۲۹)
and gave darkness to its night, and brought out its daylight. (29)
و پس از آن زمین را گسترانید. (۳۰)
After that He spread out the earth. (30)
و آب آن را بیرون آورد و چراگاه‌هایش را پدید آورد؛ (۳۱)
He brought out water from it, and brought forth its pastures; (31)
و کوه‌ها را که او استوار گردانید، (۳۲)
and the mountains He set firm, (32)
تا خود شما و چارپایانتان از آن بهره‌مند شوید۔ (۳۳)
for you and your cattle to delight in. (33)
آنگاه، هنگامی که آن رویداد بزرگ و فراگیر فرا رسد — (۳۴)
Then, when the great, overwhelming event comes to pass — (34)
در آن روز انسان به یاد خواهد آورد آنچه را انجام داده است، (۳۵)
on that day man will clearly remember what he has done, (35)
و آن هنگام که دوزخ برای همه‌ی بینندگان آشکار گردد؛
when hell is brought in sight of all who are looking on; (36)
پس، آن‌کس که از حدّ حق تجاوز کرد، (37)
then, he who transgressed the bounds of what is right, (37)
و زندگانی دنیا را برگزیدند (۳۸)
and chose this present life (38)
جهنم خواهد بود جایگاه او. (۳۹)
will have hell for his dwelling place. (39)
اما کسی که از ایستادن در برابر پروردگارش بیمناک بود و نفس خود را از هوای نفسانی بازداشت (۴۰)
But he who feared that he will stand before his Lord and forbade his soul its base desire (40)
در بهشت جاودان خواهند ماند۔ (۴۱)
will dwell in paradise. (41)
از تو درباره ساعت (قیامت) میپرسند که چه زمانی برپا خواهد شد؟ (۴۲)
They question you about the Last Hour, when will it come to pass? (42)
چرا باید به زمان دقیق آن اهمیت بدهید؟ (43)
But why should you be concerned with its exact timing? (43)
ترجمه: «قول فیصل در این باره از آنِ پروردگار توست.»
The final word concerning it belongs to your Lord.
(44)
(44)
تنها مأموریت تو این است که کسانی را که از آن میترسند هشدار دهی۔
Your mission is merely to warn those who fear it.
(45)
(45)
در آن روزی که آن ساعت را می‌بینند، چنان به نظرشان می‌رسد که گویی زندگی‌شان در دنیا جز یک شامگاه یا یک بامداد نبوده است. (۴۶)
On the day when they see that hour, it will seem to them that their life on earth had spanned only one evening, or one morning. (46)
Overview
این سوره تنها یک نمونه از بسیاری از سوره‌هایی است در این بخش از قرآن که هدفی مشترک دارند؛ یعنی یادآوری حقیقت آخرت به انسان، حتمی بودن آن و عظمت هولناک آن، و تأکید بر اهمیت آن در برنامه‌ریزی الهی برای زندگی انسان در این جهان. چنین برنامه‌ریزی‌ای با مرگ انسان و سپس برانگیخته شدن او در زندگی‌ای نو به اوج خود می‌رسد. این سوره در پی آن است که این اندیشه را به انسان بفهماند و در این راه، به شیوه‌های گوناگون احساسات او را برمی‌انگیزد، شیوه‌هایی که مستقیماً با محور اصلی آن مرتبط‌اند.
This sūrah is just one example of many in this part of the Qur’ān which shares a common objective; namely, to drive home to man the reality of the hereafter, its inevitability and its awesome nature, and to stress its importance to the divine planning of man’s life in this world. Such planning culminates in man’s death and subsequent resurrection in a new life. As it sets out to drive this idea home to man, the sūrah touches upon our emotions in a variety of ways that are directly relevant to its central theme.
نخست، آغازی مبهم داریم که فضایی از ترس و انتظار نگران‌کننده پدید میآورد. ریتم این بخش تند و کوبنده است و به برانگیختن احساس ترس، شگفتی و حیرت کمک میکند: «سوگند به آن‌هایی که با شدت برمی‌کشند، و به آن‌هایی که به سرعت پیش می‌روند؛ سوگند به آن‌هایی که به آرامی شناورند، و به آن‌هایی که به تندی پیشی می‌گیرند، و به آن‌هایی که امور را تدبیر میکنند.» (آیات ۱ تا ۵)
First we have an ambiguous opening which creates an air of fear and worried expectation. The rhythm here is quick and throbbing; it helps evoke feelings of fear, surprise and wonder: “By those that pluck out vehemently, and those that move forward rapidly; by those that float along at ease, and those that outstrip swiftly, and those that conduct matters.” (Verses 1-5)
این آغازِ مردّد و لرزان با نخستین صحنهٔ آخرت دنبال می‌شود که سبک و آهنگِ آغاز را حفظ میکند و از این رو چارچوبی برای کلِ صحنه است: «روزی که لرزه‌ای سهمگین [همه‌چیز را فرا خواهد گرفت]، و پس از آن لرزهٔ دیگری خواهد آمد، دل‌ها در آن روز سراسر هراس خواهند بود و چشمها فروافتاده. می‌گویند: "آیا واقعاً به حالت پیشین بازگردانده خواهیم شد، با اینکه [چیزی جز] استخوان‌های پوسیده شده‌ایم؟" می‌گویند: "این بازگشتی زیانبار خواهد بود." ولی تنها با یک بانگ [صور]، ایشان بر روی زمین زنده خواهند شد.» (آیات ۶ تا ۱۴)
This equivocal, shaking opening is followed by the first of those scenes which deal with the hereafter. The style and tempo of the opening is here maintained and thus serves as a framework for the overall scene: “On the day when a violent convulsion will [be overwhelming], to be soon followed by a further [convulsion], all hearts shall be filled with terror, and all eyes shall be downcast. They say, “What! Are we being restored to our former state, even though we have become [no more than] hollow bones?’ They say, ‘That will be a return with loss.’ But with just one blast they shall be alive on earth.” (Verses 6-14)
پس از آنکه سوره هیبتی درخور تأمل ایجاد میکند، به شرح پایان کار برخی از منکران در روزگار موسی و فرعون می‌پردازد. در اینجا آهنگ کلام آرام‌تر و راحت‌تر است تا با سبک داستان‌گویی هماهنگ باشد: «آیا داستان موسی به تو رسیده است؟ هنگامی که پروردگارش در وادی مقدس طُوًی او را ندا داد و گفت: "به سوی فرعون برو که به راستی سرکشی کرده است، و به او بگو: آیا می‌خواهی خود را پاک سازی؟ و تو را به سوی پروردگارت راهنمایی کنم تا از او بترسی."» او بزرگ‌ترین معجزه را به فرعون نشان داد، اما فرعون تکذیب کرد و سرپیچی نمود. سپس با شتاب پشت کرد و کوشید. پس مردانش را گرد آورد و ندا داد: «من پروردگار برتر شما هستم.» خدا او را به عذاب آخرت و دنیا گرفتار ساخت. به راستی در این، عبرتی است برای کسی که خشیت دارد.» (آیات ۱۵ تا ۲۶) این داستان مقدمه‌ای است برای اصل بزرگی که این سوره در پی تثبیت آن است.
Having cast an air of awe, the sūrah then provides an account of the end met by some of the unbelievers during the time of Moses and Pharaoh. Here the rhythm is quieter and more relaxed to suit the narrative style: “Have you heard the story of Moses? His Lord called out to him in the sacred valley of Ţuwā, saying: ‘Go to Pharaoh: he has transgressed all bounds, and say to him: “Would you like to reform yourself? I will guide you to your Lord, so that you may be in awe of Him.”‘ He showed Pharaoh the mightiest miracle, but Pharaoh cried lies and rebelled. He then turned away hastily. He summoned all his men and made a proclamation to them: I am your supreme Lord’, he said. God smote him with the scourge of both the life to come and this life. Surely in this there is a lesson for the God-fearing.” (Verses 1526) This account serves as an introduction to the great principle the sūrah aims to establish.
صرف‌نظر از تاریخ، سوره سپس به کتاب گشوده‌ی هستی می‌پردازد. صحنه‌های شگفت‌انگیزی از جهان را ترسیم میکند که گواه قدرت بی‌پایان و تدبیر دقیق خداست، آفریدگار جهان که سرنوشت آن را، هم در این زندگی و هم در زندگی آخرت، در دست دارد. این صحنه‌ها با سبکی نیرومند ترسیم شده‌اند و آهنگی قوی دارند که با آغاز سوره و آهنگ کلی آن هماهنگ است.
Leaving history aside, the sūrah then takes up the open book of the universe. It paints great scenes of the universe which testify to the limitless power and careful planning of God, the Creator of the universe who controls its destiny both in this life and in the life to come. These scenes are drawn in a powerful style and contain a strong rhythm in harmony with the opening of the sūrah and its general cadence.
«آیا شما در آفرینش سخت‌تر هستید یا آسمانی که او بنا کرده است؟ سقف آن را برافراشت و آن را به شکلی استوار و نیکو ساخت، شب آن را تاریک کرد و روز آن را آشکار نمود. سپس زمین را گسترد، آب و چراگاه آن را از آن بیرون آورد، و کوه‌ها را استوار نهاد، تا برای شما و چارپایانتان مایه بهره‌مندی باشد.»
“Which is stronger in constitution: you or the heaven He has built? He raised it high and gave it its perfect shape, and gave darkness to its night, and brought out its daylight. After that He spread out the earth. He brought out water from it, and brought forth its pastures; and the mountains He set firm, for you and your cattle to delight in.” (Verses 27-33)
سپس سخن از آن رویداد بزرگ و فراگیر به میان میآید که با توزیع پاداش کردارهای انجام‌شده در این زندگی همراه خواهد بود. این پاداش‌ها به گونه‌ای تصویر می‌شوند که با خود آن رویداد هماهنگ باشند: «پس آنگاه که آن رویداد بزرگ و فراگیر فرا رسد، — در آن روز انسان آنچه را کرده است به روشنی به یاد خواهد آورد، و دوزخ برای هر کس که میبیند آشکار گردانده می‌شود؛ آنگاه کسی که از حد حق درگذشت و زندگی دنیا را برگزید، جایگاهش دوزخ خواهد بود. و اما کسی که از ایستادن در برابر پروردگارش ترسید و نفس خود را از هوای نفسانی بازداشت، جایگاهش بهشت خواهد بود.» (آیات ۳۴ تا ۴۱)
Then comes a statement about the great and overwhelming event, which will be accompanied by the distribution of rewards for actions done in this life. The rewards are portrayed in such a way as to fit in harmoniously with the event itself: “Then, when the great, overwhelming event comes to pass — on that day man will clearly remember what he has done, when hell is brought in sight of all who are looking on; then, he who transgressed the bounds of what is right, and chose this present life will have hell for his dwelling place. But he who feared that he will stand before his Lord and forbade his soul its base desire will dwell in paradise.” (Verses 34-41)
در این مرحله، هنگامی که انسان تحتتأثیر سرنوشت متجاوزانی قرار میگیرد که زندگی دنیا را بر آخرت ترجیح میدهند، و پرهیزگارانی که خویشتندارند، سوره به کسانی روی میآورد که رستاخیز را انکار میکنند، اما از پیامبر ﷺ میخواهند زمان آن را تعیین کند. آهنگ این بخش بینظیر است. این آهنگ بیشتر به شکوهی که از روایت قیامت پدید میآید، میافزاید. «از تو دربارهٔ ساعت میپرسند که کی برپا خواهد شد؟ اما تو را چه که از زمان دقیق آن سخن گویی؟ سرانجام علم آن نزد پروردگار توست. وظیفهٔ تو تنها هشدار دادن به کسانی است که از آن میترسند. روزی که آن ساعت را ببینند، چنان مینماید که گویی جز یک شامگاه یا یک بامداد در دنیا درنگ نکردهاند.» (آیات ۴۲ تا ۴۶) شاید شایسته باشد توجه کنیم که این آیات با آوای «اهاء» پایان مییابد که به طول وزن میافزاید و تأثیر شکوه و هیبت را تشدید میکند.
At this point, when we are overwhelmed by the respective fates of the transgressors who prefer this life to the next, and the God-fearing who restrain themselves, the sūrah turns to those who deny resurrection, yet ask the Prophet to fix its time. The rhythm here is superb. It further contributes to the awe produced by the account of the Last Hour. “They question you about the Last Hour, when will it come to pass? But why should you be concerned with its exact timing? The final word concerning it belongs to your Lord. Your mission is merely to warn those who fear it. On the day when they see that hour, it will seem to them that their life on earth had spanned only one evening, or one morning.” (Verses 42-46) Perhaps we should note that these verses end with the sound ‘āhā’, which adds length to the metre, intensifying the effect of majesty and awe.
The Pluckers And The Event
به حق آنان که با شدت کشیده می‌شوند، و آنان که به آرامی رها می‌شوند، و آنان که به آسانی شناورند، و آنان که به سرعت پیشی می‌گیرند، و آنان که امور را تدبیر میکنند. (آیات ۱ تا ۵)
By those that pluck out vehemently, and those that move forward rapidly; by those that float along at ease, and those that outstrip swiftly, and those that conduct matters. (Verses 1-5)
برخی از مفسران بر آنند که این آیات به فرشتگانی اشاره دارد که جان‌ها را با شدت می‌کشند، با آسانی و سرعت حرکت میکنند، در جهان بیرون شناورند و در حرکت خود، در پذیرش ایمان و انجام فرمان‌های خداوند بر دیگر آفریدگان پیشی می‌گیرند و کارهایی را که بر عهده‌شان گذاشته شده تدبیر میکنند. برخی دیگر از مفسران معتقدند که این آیات به ستارگانی اشاره دارد که در پیمودن مدارهای خود پدیدار می‌شوند، در مراحلی به سرعت حرکت میکنند، در فضا شناورند، با دویدن تند بر دیگران پیشی می‌گیرند و پدیده‌ها و نتایجی را پدید می‌آورند که خداوند آنها را به ایشان سپرده و بر زندگی روی زمین اثر می‌گذارند. گروه سومی از مفسران بر این باورند که کشندگان، دوندگان، شناورها و پیشی‌گیرندگان به ستارگان اشاره دارند، در حالی که تدبیرکنندگان کارها فرشتگانند. گروهی دیگر معتقدند که سه گروه نخست ستارگان‌اند، اما پیشی‌گیرندگان و تدبیرکنندگان کارها فرشتگانند.
Some commentators say of these verses that they refer to the angels who pluck out souls vehemently, move along with ease and speed, float along as they move in the outer world, outstrip other creatures to embrace the faith and carry out God’s commands and conduct whatever affairs they are charged with. Other commentators maintain that they refer to the stars which come on as they traverse their orbits, move rapidly in phases, float in space, outstrip others as they run fast and bring about certain phenomena and results which are entrusted to them by God and which affect life on earth. A third group of commentators are of the view that the pluckers, runners, floaters and outstrippers refer to the stars while the conductors of affairs are the angels. Another group believe that the first three are the stars while the outstrippers and conductors of affairs are the angels.
هرچه باشند مرجعِ این اصطلاحات، ذکرِ آنها به این شیوۀ خاص، شوک و احساسِ انتظارِ چیزی هولناک را پدید میآورد. بدین‌ترتیب، از همان آغاز به آماده‌سازیِ ذهنِ ما برای روایتِ هولناکِ نخستین و دومین زلزله و رویدادِ فراگیری که بعداً در این سوره ذکر شده، کمک میکنند.
Whatever the referents of these terms are, their mention in this particular way produces a shock and a feeling of expectation of something fearful. Thus, they contribute, right at the outset, to preparing our minds for the frightening account of the first and second quakes and of the overwhelming event mentioned later in the sūrah.
شاید بهتر آن باشد که در تلاش برای توضیح و بحث دربارهٔ این آیات، به جزئیات زیاد نپردازیم. شاید ثمربخش‌تر آن باشد که بگذاریم این آیات اثر خود را به‌طور طبیعی بر جای گذارند.
Perhaps it is better not to go into great detail in trying to explain and discuss these verses. It is perhaps more fruitful to let these verses produce their effect naturally.
قرآن برای رسیدن به هدف خود، یعنی بیدار کردن دل‌های مردم، راه‌های گوناگونی را در پیش میگیرد. اگر ما چنین کنیم، تنها از الگوی عمر بن الخطاب پیروی کرده‌ایم. او یک بار سوره‌ی ۸۰، یعنی عَبَس، را خواند. وقتی به آیه‌ای رسید که می‌گوید: «وَفَاکِهَةً وَأَبًّا»، با خود اندیشید: «فاکهه را می‌شناسیم، اما أبّ چیست؟» ولی سپس خود را سرزنش کرد و گفت: «ای پسر خطاب، امروز واقعاً سخت‌گیر شده‌ای! چه زیانی دارد که معنای واژه‌ای را که در کتاب خدا به کار رفته ندانی؟» سپس به مردمی که اطرافش بودند گفت: «آنچه از این کتاب می‌فهمید دنبال کنید؛ آنچه را نمی‌فهمید رها کنید.» سخن او که هدفش بازداشتن مردم از توضیح دادن چیزهای مبهم برای ایشان بدون پشتوانه‌ی معتبر و استوار بود، نشان‌دهنده‌ی نگرشی از تعظیم در برابر کلام خداوند است. در واقع، برخی واژه‌ها و عبارات ممکن است عمداً مبهم باقی گذاشته شده باشند تا هدف معینی تحقق یابد.
The Qur’ān seeks to achieve its objective of awakening people’s hearts in different ways. If we do this we simply follow the example of `Umar ibn al-Khaţţāb. He once read Sūrah 80, The Frowning. When he reached the verse which reads ‘wa fākihatan wa abba’, he wondered, “we know the fruit trees, fākihatan, but what is abba?” But then he reproached himself, saying: “You, Ibn al-Khaţţāb, are being really fussy today! What harm is there in your not knowing the meaning of a word used in God’s book?” He then said to the people around: “Follow what you understand of this book; what you do not understand you may leave alone.” His statement, aimed at discouraging people from trying to explain what may be equivocal to them, without the backing of perfectly sound authority, represents an attitude of veneration towards God’s words. Indeed, some words and phrases may deliberately have been left equivocal so as to fulfil a certain objective.
سوگند ـ که در آغاز این سوره آمده ـ برای تأکید بر رویدادی است که در آیات بعدی بیان می‌شود: «روزی که لرزه‌ای سخت به لرزه درآورَد، و پس از آن لرزه‌ای دیگر در پی آید، دل‌هایی آن روز هراسان باشند، و دیدگان‌شان فروافتاده. می‌گویند: آیا ما به حالت نخست بازگردانده خواهیم شد، با آنکه استخوان‌هایی پوسیده شده‌ایم؟ می‌گویند: آن بازگشتی زیانبار خواهد بود. اما تنها با یک بانگ، همگی در روی زمین زنده خواهند شد.» (آیات ۶ تا ۱۴) برخی گفته‌اند که منظور از آن لرزه، لرزش شدید زمین است که زمین را در بر میگیرد. این برداشت بر اساس آنچه قرآن در سوره‌ای دیگر فرموده است استوار است: «روزی که زمین و کوه‌ها به لرزه درآیند.» (مزمل: ۱۴ ـ [در ترجمه‌های فارسی: المزمل ۱۴]) همچنین گفته شده که لرزه دوم که پس از آن میآید، آسمان را دربرمی‌گیرد، زیرا پس از زمین، آسمان نیز شاهد دگرگونی خود است که موجب شکافته شدن آن و پراکنده شدن ستارگان می‌شود. دیدگاهی دیگر بر آن است که لرزه نخست به دمیدن نخستین بانگ در صور اشاره دارد که زمین، کوه‌ها و تمام آفرینش را به لرزه و تکان درمی‌آورد، و همه کسانی را که در آسمان و زمین‌اند، جز کسانی را که خداوند از آن معاف داشته، به بیهوشی و افتادن وامی‌دارد.
The opening of the sūrah takes the form of an oath, to confirm the event related in verses that immediately follow: “On the day when a violent convulsion will [be overwhelming, to be soon followed by a further [convulsion], all hearts shall be filled with terror, and all eyes shall be downcast. They say, “What! Are we being restored to our former state, even though we have become [no more than] hollow bones?’ They say, ‘That will be a return with loss.” But with just one blast they shall be alive on earth.” (Verses 6-14) It has been suggested that the convulsion refers to the earth being overwhelmed by a violent quake. This is based on what the Qur’ān says in another sūrah: “On the day when the earth and the mountains will be convulsed.” (73: 14) It has also been suggested that the convulsion that follows affects the sky, as it follows the earth in witnessing its own upheaval causing it to split and the stars to scatter. An alternative suggestion claims that the first convulsion refers to the first blast on the Trumpet which causes the earth, the mountains and all creation to quake and tremble, and makes all who are in heaven and on earth fall down fainting, except those who are spared by God.
گفته می‌شود که «نفخهٔ دوم» در صور، که با آن همهٔ مخلوقات زنده می‌شوند، همان است که در آیهٔ ۶۸ سورهٔ الزمر آمده است.
The follower, it is claimed, refers to the second blast on the Trumpet which brings all creation back to life as stated in verse 68 of Sūrah 39.
بنابراین، کدام پیشنهاد هم درست باشد، این آیات دل‌های مردم را به لرزه درمی‌آورند و از ترس و نگرانی به تپش وامی‌دارند. آنها ما را برای وحشتی آماده میکنند که در روز قیامت دل‌های مردم را فرا خواهد گرفت: «دل‌هایی در آن روز سخت هراسان است و چشم‌هایشان فروافتاده است.» (آیات ۸ و ۹) پس این، ترکیبی از نگرانی، ترس، خواری و درهم‌شکستگی است. این همان چیزی است که در آن روز رخ می‌دهد، و همین واقعیت است که سوگند آغاز این سوره در پی اثبات آن است. هم از نظر معنا و هم از نظر آهنگ، صحنه‌ای که این آیات ترسیم میکنند با آغاز سوره کاملاً هماهنگ است.
Whichever suggestion is correct, these verses make men’s hearts feel the convulsion and shake with fear and worry. They prepare us for the terror that will fill people’s hearts on the Day of Judgement: “All hearts shall be filled with terror and all eyes shall be downcast.” (Verses 8-9) Thus, it is a combination of worry, fear, humiliation and breakdown. This is what happens on that day, and it is this fact which the oath at the opening of the sūrah seeks to establish. In both sense and rhythm, the scene portrayed by these verses fits in perfectly with the opening.
سوره به شگفتی و حیرت مردم هنگام برانگیخته شدن (قیامت) ادامه می‌دهد: {و می‌گویند: «آیا واقعاً به حالت پیشین بازگردانده می‌شویم، با اینکه استخوان‌های پوسیده شده‌ایم؟»} (آیات ۱۰ و ۱۱) آنان در شگفت‌اند که آیا دوباره زنده خواهند شد. متعجب میپرسند که چگونه ممکن است این کار پس از آنکه آن‌قدر مرده‌اند که استخوان‌هایشان توخالی شده، انجام شود. سپس درمی‌یابند که برانگیخته شدنشان آنان را به زندگی پیشین‌شان بر زمین بازنمی‌گرداند، بلکه به زندگی دومشان می‌برد. در این هنگام زیان بزرگ خود را احساس کرده و فریاد می‌زنند: {آن بازگشتی زیانبار خواهد بود.} (آیه ۱۲)
The sūrah goes on to speak of people’s surprise and wonder when they are resurrected: “They say: ‘What! Are we being restored to our former state, even though we have become [no more than] hollow bones?’” (Verses 10-11) They wonder whether they are being returned to life again. Amazed, they ask how this can be done after they have been dead for so long that their bones are hollow. Then they realize that their awakening does not take them back to their life on earth, but to their second life. At this point they feel their great loss and cry: “That will be a return with loss.” (Verse 12)
آنان بر چنین بازگشتی حساب نکرده و برای آن آماده نشده‌اند، و به همین سبب، با آن همه‌چیز خود را از دست خواهند داد. تفسیر قرآنی این است که آنچه واقعاً رخ خواهد داد را بیان کند.
They have not banked on such a return, and have not prepared for it, so they have everything to lose by it. The Qur’ānic comment is to state what will actually happen:
«پس آنان تنها با یک بانگ، همگی بر روی زمین زنده خواهند شد.» (آیات ۱۳-۱۴)
“But with just one blast they shall be alive on earth.” (Verses 13-14)
«صیحه» یک فریاد است، اما در اینجا از آن به عنوان «صاعقه» یاد شده تا شدت آن تأکید شود، و نیز برای ایجاد هماهنگی کامل میان این صحنه و دیگر صحنه‌هایی که در این سوره ترسیم شده است.
The ‘blast’ is a shout, but it is described here as a blast to emphasize its force, and to strike a note of perfect harmony between this scene and others drawn in the sūrah.
منظور از «زمین» در اینجا زمینی سفید و درخشان است که سرزمین رستاخیز است. ما مکان دقیق آن را نمی‌دانیم. تنها چیزی که از آن می‌دانیم همان است که قرآن یا احادیث صحیح پیامبر ﷺ بازگو کرده‌اند. ما قصد نداریم چیزی بی‌سند و غیرمعتبر به گزارش آنها بیفزاییم. سایر عبارات قرآنی ما را به این نتیجه رهنمون می‌سازد که این یک دمیدن، به احتمال زیاد همان دمیدن دوم در صور است، یعنی دمیدنِ رستاخیز. تعبیری که در اینجا به کار رفته حس سرعت را القا میکند. خود این دمیدن با سرعت همراه است و آهنگ کلی این سوره نیز آهنگی تند و شتابان است. دل‌های هراسان نیز تند می‌تپند. از این رو میان معنا، آهنگ، صحنه‌ها و کل سوره هماهنگی کامل وجود دارد.
The term used for ‘the earth’ here refers to a bright white earth which is the land of resurrection. We do not know its exact location. All we know of it is that which the Qur’ān or the authentic traditions of the Prophet relate. We have no intention of adding anything unauthoritative to their account. Other Qur’ānic statements lead us to the conclusion that this one blast is most probably the second blow on the Trumpet, i.e. the blow of resurrection. The expression used here gives a sense of speed. The blast itself is associated with speed, and the general rhythm of the sūrah is a rapid one. Terrified hearts also beat fast. Hence the perfect harmony between the sense, the rhythm, the scenes and the sūrah as a whole.
Instructions Given To Moses
ریتم در اینجا برای همراه شدن با سبک روایت، کمی کند می‌شود. در ادامه، ماجرای میان موسی و فرعون و سرانجامی را می‌بینیم که فرعون، پس از آنکه ستم کرد و از همه حد درگذشت، به آن دچار شد: «آیا داستان موسی به تو رسیده است؟ آنگاه که پروردگارش او را در وادی مقدس طُوًی ندا داد که: "به سوی فرعون برو، که او سرکشی را از حد گذرانده است، و به او بگو: آیا می‌خواهی خود را پاک‌گردانی؟ و تو را به سوی پروردگارت راهنمایی کنم تا از او بترسی." پس بزرگ‌ترین نشانه را به او نمایاند، اما فرعون تکذیب کرد و سرپیچی نمود. سپس با شتاب روی گرداند، و گروه خود را گرد آورد و ندا در داد که: "من پروردگار برتر شما هستم." پس خداوند او را به عذاب آخرت و دنیا گرفتار کرد. بی‌گمان در این ماجرا برای کسی که خشیت داشته باشد، عبرتی است.» (آیات ۱۵ تا ۲۶)
The rhythm then slows down a little in order to suit the style of narration. For next we have an account of what took place between Moses and Pharaoh, and the end which Pharaoh met after he had tyrannized and transgressed all bounds: “Have you heard the story of Moses? His Lord called out to him in the sacred valley of Ţuwā, saying: ‘Go to Pharaoh: he has transgressed all bounds, and say to him: “Would you like to reform yourself? I will guide you to your Lord, so that you may be in awe of Him.”‘ He showed Pharaoh the mightiest miracle, but Pharaoh cried lies and rebelled. He then turned away hastily. He summoned all his men and made a proclamation to them: “I am your supreme Lord’, he said. God smote him with the scourge of both the life to come and this life. Surely in this there is a lesson for the God-fearing.” (Verses 15-26)
داستان موسی پربسامدترین و مفصل‌ترین روایت تاریخی قرآن کریم است. این داستان در سوره‌های بسیار دیگری نیز آمده است، به شیوه‌های گوناگون و با تأکیدهای متفاوت. گاه برخی از رخدادهای آن بیش از دیگران برجسته می‌شود. این تنوع در سبک و تأکید، هدفش ایجاد هماهنگی شایسته میان روایت تاریخی و سوره‌ای است که در آن آمده است. بدین‌ترتیب، این داستان به روشن‌تر شدن پیام سوره کمک میکند. این شیوه ویژگی قرآن است. در اینجا، روایت تاریخی در صحنه‌های کوتاه و پی‌درپی ارائه می‌شود که با فراخوانی موسی در وادی مقدس آغاز می‌گردد و با نابودی فرعون در این دنیا و عذاب او در آخرت پایان مییابد. از این رو، این روایت به محور اصلی سوره، یعنی آخرت، بسیار خوب می‌خورد. بخشی از تاریخ موسی که در اینجا آمده، دورانی طولانی را در بر میگیرد، اما با چند آیهٔ کوتاه بیان شده است که با آهنگ و پیام کل سوره به خوبی هماهنگ است.
The story of Moses is the most frequent and detailed of Qur’ānic historical accounts. It is mentioned in many other sūrahs, in different ways and with varying emphasis. At times, certain episodes are given greater prominence than others. This variation of style and emphasis aims at striking harmony between the historical account and the sūrah in which it occurs. Thus, the story helps to make the message of the sūrah clearer. This method is characteristic of the Qur’ān. Here the historical account is given in quick successive scenes which open with the call Moses receives in the sacred valley and end with the destruction of Pharaoh in this life and perdition in the life to come. Thus, it fits very well with the main theme of the sūrah, namely the hereafter. The part given here of Moses’s history spans a long period, yet it is conveyed by only a few short verses that fit in well with the rhythm and message of the sūrah as whole.
آیا داستان موسی به تو رسیده است؟» (آیه ۱۵) این پرسش آغازین که خطاب به پیامبر است، ما را برای شنیدن این تاریخ و اندیشیدن در درس‌های آن آماده میکند. داستان موسی در اینجا به‌عنوان تاریخ بیان شده تا تأکید شود که واقعاً رخ داده است. داستان با فراخوانده شدن موسی از سوی خداوند آغاز می‌شود: «پروردگارش در وادی مقدس طُوًی او را ندا داد.» (آیه ۱۶) طُوًی احتمالاً نام دره‌ای است که در سمت راست کوه طور در صحرای سینا قرار دارد، هنگامی که از مَدیَن در شمال حجاز بالا می‌آیند.
They start with an introductory question addressed to the Prophet: “Have you heard the story of Moses?” (Verse 15) The question serves to prepare us to listen to the history and contemplate its lessons. Moses’s story is described here as history to emphasize that it actually happened. It starts with Moses being called by God: “His Lord called out to him in the sacred valley of Ţuwā.” (Verse 16) Ţuwā is probably the name of the valley which lies to the right of Mount Ţūr in Sinai, as one comes up from Madyan in North Ĥijāz.
آن لحظهٔ این فراخوان، لحظهای باشکوه بود. ندای خداوند به یکی از بندگانش فراتر از توصیف است، و در عین حال رازی از الوهیت را در بر دارد، و رازی از اینکه خداوند انسان را چگونه پذیرای ندای خویش آفریده است. هیچکس نمیتواند بدون الهامی از جانب خود خداوند، ژرفای آنچه در اینجا نهفته است را دریابد.
The moment this call was made was an awesome one. The call from God to one of His servants is beyond description, yet it embodies a secret of divinity, and a secret of how God has made man susceptible to His call. No one can comprehend what is involved here without inspiration from God Himself.
ارتباط میان خداوند و موسی در جاهای دیگر قرآن با تفصیل بیشتری بحث شده است. با این حال، با ایجاز و ریتم سریعی که این سوره را مشخص میکند، در اینجا تنها به‌طور بسیار مختصر به آن اشاره می‌شود، و پیش از آنکه فرمان خداوند به موسی بیان شود: «نزد فرعون برو که او از همه حدود درگذشته است، و به او بگو: آیا می‌خواهی خود را اصلاح کنی؟ و تو را به سوی پروردگارت راهنمایی می‌کنم، تا از او بترسی.» (آیات ۱۷-۱۹)
The communication between God and Moses is discussed in more detail elsewhere in the Qur’ān. However, with the brevity and rapid rhythm that characterize this sūrah, it is touched upon here only very briefly, before God’s command to Moses is stated: “Go to Pharaoh: he has transgressed all bounds, and say to him: ‘Would you like to reform yourself I will guide you to your Lord, so that you may be in awe of Him.” (Verses 17-19)
«به سوی فرعون برو، که او سرکشی را از حد گذرانده است.» (آیهٔ ۱۷) واژهٔ عربی «طَغَی» که به معنای سرکشی و تجاوز از حد است، بر ستمگری نیز دلالت دارد. نه ستمگری و نه تجاوز از حد نباید رخ دهد یا بی‌پاسخ رها شود، زیرا این دو به فساد و به آنچه خداوند از آن خشنود نیست می‌انجامند. از این رو خداوند [که منزه است در بزرگی‌اش] یکی از بندگان بزرگوار خود را برمی‌گزیند و او را مأمور می‌سازد که بکوشد این دو را پایان دهد. دستورهایی که به این بندهٔ بزرگوار داده می‌شود، از او می‌خواهد که نزد یک ستمگر برود تا شاید او را از راه گمراهی‌اش بازگرداند، به‌گونه‌ای که اگر خداوند تصمیم به کیفر گرفت، او دیگر عذری نداشته باشد.
“Go to Pharaoh: he has transgressed all bounds.” (Verse 17) The Arabic term for ‘transgress’, which is ţaghā, also suggests tyranny. Neither tyranny nor transgression should be allowed to take place or be left unchecked. They lead to corruption and to what displeases God. So God [limitless is He in His glory] selects one of His noble servants and charges him with the task of trying to put an end to them. The instructions given to this noble servant require him to go to a tyrant in an attempt to turn him away from his erring ways, so that he has no excuse should God decide to exact His retribution.
«به سوی فرعون برو که او سرکشی بسیار کرده است.» خداوند به موسی می‌آموزد که با این ستمگر به شیواترین و مؤثرترین شیوه سخن بگوید: «به او بگو: آیا می‌خواهی خود را پاک کنی؟» (آیه ۱۸) نخستین پرسش در واقع این است که آیا آن ستمگر می‌خواهد خویش را از آلودگی‌های ستم و از نافرمانی زشت در برابر خداوند پاک سازد. آیا دوست دارد راه پرهیزگاران و نیکبختان را بشناسد؟: «تو را به سوی پروردگارت راهنمایی می‌کنم تا از او بترسی.» (آیه ۱۹) پیشنهاد در اینجا آن است که به فرعون راهی نشان داده شود که مورد پسند خداوند است. هنگامی که او آن راه را بشناسد، ترس از خداوند را در دل خود احساس خواهد کرد.
“Go to Pharaoh: he has transgressed all bounds.” God teaches Moses how to address this tyrant in the most persuasive manner: “Say to him: ‘Would you like to reform yourself?” (Verse 18) The first question then is whether or not the tyrant would like to purify himself of the stains of tyranny and abominable disobedience to God. Would he like to know the path of the pious, the blessed?: “I will guide you to your Lord, so that you may be in awe of Him.” (Verse 19) The offer here is for Pharaoh to be shown the way acceptable to God. Once he knows it, he will feel the fear of God in his heart.
انسان تجاوز نمی‌کند و ستم نمی‌ورزد مگر آنکه راه خود را گم کند و خود را در راهی بیابد که به سوی خدا نمی‌رسد. در نتیجه، دلش سخت می‌شود، سرکشی میکند و به ستم روی میآورد.
Man does not transgress and tyrannize unless he loses his way and finds himself taking a road which does not lead to God. His heart hardens as a result, and he rebels and resorts to tyranny.
به موسی همهٔ این‌ها گفته شد آنگاه که خدا او را ندا داد. او البته این پرسش‌ها را هنگام رویارویی با فرعون مطرح میکند. اما سوره، هنگام توصیف این رویارویی، آنها را تکرار نمی‌کند. آنچه پس از ندای خدا به موسی رخ می‌دهد را از قلم می‌اندازد و آنچه موسی هنگام ابلاغ پیامش می‌گوید را حذف میکند. گویی پرده پس از دعوت به توبه فرو می‌افتد. هنگامی که دوباره بالا می‌رود، پایان این رویارویی به تصویر کشیده می‌شود: «بزرگ‌ترین معجزه را به فرعون نشان داد، اما فرعون تکذیب کرد و سرکشی نمود.» (آیات ۲۰ و ۲۱)
Moses was told all this when God called to him. He of course puts these questions to Pharaoh when he encounters him. The sūrah, however, does not repeat them when it describes the encounter. It skips over what happens after God’s call to Moses and deletes what Moses says when he conveys his message. It is as if the curtain falls after the call to repentance. When it is lifted again, we are presented with the end of the encounter: “He showed Pharaoh the mightiest miracle, but Pharaoh cried lies and rebelled.” (Verses 20-21)
Unrivalled Insolence
بنابراین، موسی پیامی را که به او سپرده شده است به همان شیوهای که خداوند به او آموخته است می‌رساند. اما این رفتار گرم و دوستانه نمیتواند دلی را که از ستم و نادانی نسبت به پروردگار جهانیان سخت شده است، به خود جلب کند. پس موسی معجزات بزرگ را به او نشان می‌دهد: عصایی که به مار تبدیل می‌شود و دست خود موسی که سفید درخشان می‌گردد، همان‌گونه که در سوره‌های دیگر توصیف شده‌اند، «امّا او تکذیب کرد و سرپیچی نمود.» (آیهٔ ۲۱) این صحنه با رد و طغیان فرعون در برابر خداوند پایان مییابد.
Thus, Moses conveys the message with which he has been entrusted in the manner God has taught him. This warm, friendly attitude, however, cannot win over a heart that has been hardened by tyranny and ignorance of the Lord of the universe. So Moses shows him the great miracles of the stick turning into a snake and Moses’s own hand becoming a brilliant white, as they are described in other sūrahs, “but he cried lies and rebelled.” (Verse 21) The scene ends with Pharaoh’s rejection and rebellion against God.
فرعون سپس روی برمی‌گرداند تا نیروهای خود را بسیج کند و ساحرانش را برای رویارویی میان جادو و حق فراخواند. در واقع، فرعون مصمم بود که حق را نپذیرد و در برابر حقیقت سر فرود نیاورد. «سپس شتابان پشت کرد. همهٔ مردانش را گرد آورد و به آنان اعلام کرد: من پروردگار برتر شمایم.» (آیات ۲۲–۲۴)
Pharaoh then turns away to mobilize his forces and bring forward his sorcerers for an encounter between magic and the truth. Essentially, Pharaoh was determined not to accept the truth or submit to right. “He then turned away hastily. He summoned all his men and made a proclamation to them: I am your supreme Lord’, he said.” (Verses 2224)
سوره هیچ جزئیاتی از تلاش‌های فرعون برای گردآوردن جادوگران، ساحران و مردانش بیان نمی‌کند. تنها می‌گوید که او برای این کار رفت و سپس آن اعلام گستاخانه‌اش را بر زبان آورد: «من پروردگار برتر شما هستم». (آیه ۲۴)
The sūrah does not give any details of Pharaoh’s efforts to muster his magicians, sorcerers and men. It simply says that he went away to do so, and then uttered his impertinent proclamation: “I am your supreme Lord”. (Verse 24)
فرعون بودنِ اعلامِ او خود نشان می‌دهد که مردمش با نادانی و تسلیمِ محض در برابر اقتدارش، او را فریب داده بودند. هیچ چیز ستمگران را بیش از نادانی و تسلیمِ ذلت‌بار توده‌ها فریب نمی‌دهد. در حقیقت، ستمگر کسی است که هیچ قدرت و اقتداری واقعی ندارد. نادانان و سرسپردگان پشت خود را خم میکنند تا او بر آن سوار شود، گردن خود را دراز میکنند تا او با افسار آن را مهار کند، سر خود را به زیر می‌افکنند تا فرصتی برای نشان دادنِ خودبزرگ‌بینیِ او فراهم شود، و حقِ خود را در احترام و کرامت رها میکنند. بدین‌ترتیب خود را به ستم کشیدن تسلیم میکنند. توده‌ها همه‌ی این کارها را میکنند، زیرا هم فریب خورده‌اند و هم در همان حال ترسیده‌اند. ترسِ آنان جز در خیال، هیچ پایه‌ی واقعی ندارد. ستمگر، که فردی بیش نیست، هرگز نمیتواند از هزاران یا میلیون‌ها نفر قوی‌تر باشد، اگر آنان به انسانیت، کرامت، عزت نفس و آزادی خود ارزش شایسته بدهند. از نظر قدرت، هر فردی در یک ملت همتای ستمگر است. هیچکس نمیتواند ملتی را که هوشیار است، یا پروردگار حقیقی خود را می‌شناسد، به او ایمان دارد و از سر تسلیم در برابر هیچ مخلوقی که بر سرنوشتش هیچ قدرتی ندارد فروتنی نمی‌کند، به ستم بکشد.
Pharaoh’s declaration betrays the fact that he was deceived by his people’s ignorance and their submission to his authority. Nothing deceives tyrants more than the ignorance and abject submission of the masses. A tyrant is in fact an individual who has no real power or authority. The ignorant and the submissive simply bend their backs for him to ride, stretch out their necks for him to harness with reins, hang down their heads to give him a chance to show his conceit, and forego their rights to be respected and honoured. In this way they allow themselves to be tyrannized. The masses do all this because they are deceived and afraid at the same time. Their fear has no real basis except in their imagination. The tyrant, an individual, can never be stronger than thousands or millions, should they attach proper value to their humanity, dignity, self-respect and freedom. Every individual in the nation is a match for the tyrant in terms of power. No one can tyrannize a nation which is sane, or knows its true Lord, believes in Him and refuses to submit to any creature who has no power over its destiny.
فرعون اما قوم خود را چنان نادان، رام و خالی از ایمان یافت که توانست آن ادعای گستاخانه و کفرآمیز را بر زبان آورد: «من پروردگار برتر شما هستم!» (آیه ۲۴) او هرگز جرئت نمی‌کرد چنین سخنی بگوید اگر ملتش از آگاهی عمومی، عزت نفس و ایمان به خدا برخوردار بود.
Pharaoh, however, found his people so ignorant, submissive and devoid of faith that he was able to make his insolent, blasphemous declaration, “I am your supreme Lord!” (Verse 24) He would never have dared to make it had his nation possessed the qualities of general awareness, self-respect and faith in God.
در برابر چنین گستاخی‌ای که تحمل‌ناپذیر بود، قدرت بی‌همتای الهی به کار افتاد: «خداوند او را به عذاب آخرت و دنیا گرفتار کرد.» (آیه ۲۵) عذاب آخرت از آن رو نخست یاد شده که بسیار سخت‌تر و پایدارتر است. در حقیقت، این عذاب همان کیفر واقعی ستمگران و تجاوزکاران است. همچنین برجسته ساختن آن بجا است، زیرا آخرت محور اصلی این سوره است. افزون بر این، با آهنگ کلی سوره نیز کاملاً هماهنگ است.
Against such intolerable insolence, the Supreme Power moved in: “God smote him with the scourge of both the life to come and this life.” (Verse 25) The scourge of the life to come is mentioned first because it is much more severe and perpetual. It is indeed the real punishment for tyrants and transgressors. It is also appropriate to give it prominence since the life to come is the main theme of the sūrah. Besides, it fits in perfectly with the general rhythm of the sūrah.
با این حال، عذابی که در این دنیا فرعون را فراگرفت هولناک و سخت بود، اما عذاب آخرت بسیار شدیدتر خواهد بود. فرعون قدرت، اقتدار و شکوه داشت، با این همه هیچ یک از این‌ها برای او سودی نخواهد داشت. تنها می‌توان تصور کرد که سرنوشت کافرانی که چنین قدرت، اقتدار یا شکوهی ندارند، اما با این وجود در برابر پیام خداوند ایستادگی میکنند و میکوشند آن را سرکوب کنند، چگونه خواهد بود.
Nevertheless, the scourge that engulfed Pharaoh in this life was fearful and severe, but that of the life to come will be much more so. Pharaoh had power, authority and glory, yet none of this will be of any use to him. One can only imagine what the fate that will be faced by unbelievers who do not have similar power, authority or glory but who still resist God’s message and try to suppress it.
«بی‌گمان در این، برای صاحبان خرد و پرهیزگاران، عبرتی است.» (آیه ۲۶) تنها کسانی از درس‌های تاریخ فرعون بهره می‌برند که پروردگار حقیقی خود را بشناسند و از او بترسند. کسانی که از خدا نمی‌ترسند، در راه گمراهی خود ادامه میدهند تا به پایان تعیین‌شده‌ی خود برسند؛ آنگاه عذاب این جهان و عذاب سرای آخرت را خواهند چشید.
“Surely in this there is a lesson for the God-fearing.” (Verse 26) Only those who know their true Lord and fear Him will benefit from the lessons of Pharaoh’s history. Those who do not fear God will continue in their erring ways until they reach their appointed end, when they shall suffer the scourge of both this life and the life to come.
پس از ذکر پایان کار ستمگرانی که خود را بسیار نیرومند می‌پنداشتند، سوره به کافران کنونی روی میآورد که آنان نیز بر قدرت خود تکیه دارند. توجه ایشان را به برخی نشانه‌های کار قدرت برتر در جهان هستی جلب میکند. قدرت آنان در برابر قدرت خداوند هیچ تأثیری ندارد: «آیا آفرینش شما دشوارتر است یا آسمانی که او بنا کرده است؟ آن را برافراشت و شکلی استوار به آن داد، و شب آن را تاریک ساخت و روز آن را پدیدار کرد. پس از آن زمین را گستراند. آب و چراگاه‌هایش را از آن بیرون آورد؛ و کوه‌ها را استوار ساخت، برای بهره‌مندی شما و چارپایانتان.» (آیات ۲۷-۳۳)
Having mentioned the end met by tyrants who thought themselves very powerful, the sūrah turns to the present unbelievers who also depend on their own power. It directs their attention to some manifestations of the work of the Supreme Power in the universe. Their power holds no sway against God’s: “Which is stronger in constitution: you or the heaven He has built? He raised it high and gave it its perfect shape, and gave darkness to its night, and brought out its daylight. After that He spread out the earth. He brought out water from it, and brought forth its pastures; and the mountains He set firm, for you and your cattle to delight in.” (Verses 27-33)
این سوال که این آیات با آن آغاز می‌شوند، یعنی «آیا آفرینش شما دشوارتر است یا آسمانی که او بنا کرده؟»، تنها یک پاسخ دارد: آسمان. بنابراین این سوال، پرسش دیگری را در خود دارد: «چرا خودتان را این‌قدر در قدرت برتر می‌پندارید، در حالی که آسمان از نظر استحکام آفرینش بسیار قوی‌تر از شماست و پروردگاری که آن را آفریده، از آن نیز بسیار قدرتمندتر است؟» این سوال را می‌توان در جهتی دیگر نیز ادامه داد: «چرا رستاخیز را ناممکن می‌پندارید، در حالی که خداوند آسمان را آفریده است، و آفرینش آسمان به قدرتی بیشتر از آفرینش خود شما نیاز دارد؟» رستاخیز چیزی جز تکرار آفرینش نیست. از این رو، آنکه آسمان را بنا کرده، بازگرداندن شما را کاری آسان‌تر خواهد یافت.
The question these verses start with, “Which is stronger in constitution: you or the heaven He has built?” admits of one answer only: heaven. So the question seems to infer another: ‘Why should you think so highly of your own power when heaven is much stronger in constitution than you and the Lord who created it is much stronger than it?’ The question may also be carried forward in a different direction: ‘Why do you think resurrection is impossible, when God has created heaven, the creation of which requires more power than your own creation?’ Resurrection is merely a repetition of creation. It follows that He who has built heaven will find your resurrection an easier proposition.
اوست که آسمان را «بنا» کرده است. واژهٔ «بنا» بر استحکام و ساختار محکم دلالت دارد. و آسمان واقعاً چنین است. سیارات آن در هماهنگی کامل به یکدیگر پیوند یافتهاند.
It is He who has ‘built’ heaven. The term ‘build’ suggests strength and firm constitution. Heaven is indeed so. Its planets are held together in perfect harmony.
آنها نه پراکنده می‌شوند و نه از مدارهای خود خارج می‌افتند.
They neither scatter, nor fall out of their orbits.
Conducive To Life
«او آن را برافراشت و شکلی کامل به آن داد.» (آیه ۲۸) با نگاهی گذرا هم می‌توانیم هماهنگی و انسجام کامل در ساختار آسمان را تشخیص دهیم. شناخت قوانینی که هستی موجودات آسمان بالای سر ما را اداره میکند و تعادل کاملی میان کنش‌ها، حرکات و تأثیرات متقابل آنها برقرار می‌سازد، به ما کمک میکند تا معنای کامل این آیه را دریابیم. این شناخت، احساس ما را از بی‌پایانی جهان واقعی آنها، که دانش بشری تنها بخش کوچکی از آن را کشف کرده است، تقویت میکند. ما را شگفتی و حیرت فرا میگیرد. در برابر زیبایی بی‌نهایت هستی، زبانمان بند میآید. برای آن جز این توضیحی نداریم که قدرتی فراتر از انسان آن را طراحی کرده و اداره میکند. این توضیح امروزه حتی نزد بیشتر کسانی که ادعا میکنند به هیچ دینی باور ندارند نیز پذیرفته شده است.
“He raised it high and gave it its perfect shape.” (Verse 28) We need no more than a glance in order to recognize the perfect coherence and harmony in the building of heaven. Knowledge of the laws which govern the existence of the creatures in the sky above us and provide a perfect balance between their actions, movements and mutual effects helps us to understand the full meaning of this verse. It intensifies our feeling of the limitlessness of their very real world, of which human knowledge has uncovered only a tiny part. It overwhelms us with wonder and astonishment. We stand speechless at the infinite beauty of the universe. We can give no explanation for it except that a superhuman power has planned and governs it. This explanation is now accepted even by most of those who profess not to believe in any religion.
«و أَغْطَشَ لَيْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا» (آیه ۲۹) الفاظ عربی که در این آیه به کار رفته‌اند به قدرت لحن کلی می‌افزایند و دلالت‌های قوی‌تری دارند که ترجمه نمیتواند آنها را برساند. این الفاظ به این سبب به کار رفته‌اند که با بافت کلی سخن هم‌خوان‌ترند. توالی تاریکی و روشنایی، یعنی شب و صبح، پدیده‌ای است که همه آن را می‌شناسند، اما چون با آن بسیار آشنا هستیم ممکن است از آن غفلت کنیم. در اینجا قرآن ما را به نوتازگی همیشگی آن یادآور می‌شود، زیرا این پدیده هر روز از نو تکرار می‌شود و همان آثار و واکنش‌ها را پدید میآورد. قوانین طبیعی حاکم بر این پدیده چنان دقیق و شگفت‌انگیزند که با افزایش دانش بشر، همچنان او را متأثر و متحیر می‌سازند.
“And gave darkness to its night, and brought out its daylight.” (Verse 29) The Arabic words used in this verse add to the strength of the general tone. They also have stronger connotations than the translation suggests. They are used here because they are more fitting with the general context. The succession of darkness and light, at night and in the morning, is a phenomenon recognized by all, but it may be overlooked because we are so familiar with it. Here, the Qur’ān reminds us of its permanent novelty. For it is repeated anew every day, producing the same effects and reactions. The natural laws governing this phenomenon are so precise and miraculous that they continue to impress and astonish man as his knowledge increases.
«و بعد از آن زمین را گسترانید. آب و گیاه آن را بیرون آورد، و کوه‌ها را استوار ساخت.» (آیات ۳۰ تا ۳۲) گستراندن زمین اشاره به هموار شدن سطح آن دارد تا راه رفتن بر آن آسان شود و لایه‌ای از خاک مناسب کشت شکل بگیرد. استوار شدن کوه‌ها نتیجه‌ی شکل‌گیری نهایی سطح زمین و سرد شدن آن تا حدی است که برای پیدایش موجودات زنده مناسب باشد. خداوند همچنین آب را از زمین بیرون آورد. این امر شامل چشمه‌هایی می‌شود که آب‌های ژرف را به سطح زمین جاری میکنند. همچنین شامل آب باران می‌شود، زیرا آب باران در اصل از زمین برمی‌خیزد. و گیاهان را نیز رویانید؛ که در این بافت، منظور از «مَرعی» همه‌ی گیاهانی است که انسان و چهارپایان از آن تغذیه میکنند و به‌طور مستقیم و غیرمستقیم حیات را پایدار می‌دارند.
“After that He spread out the earth. He brought out water from it, and brought forth its pastures; and the mountains He set firm.” (Verses 30-32) Spreading out the earth is a reference to the levelling of its surface so that it becomes easy to walk on, and to the formation of a layer of soil suitable for cultivation. Setting the mountains firm is a result of the final shaping of the surface of the earth and its cooling down to a level suitable for the emergence of living organisms. God also brought out water from the earth. This applies to springs that allow deep waters to flow out onto the surface of the earth. It also applies to rain water, since it comes originally from the earth. He also brought forth the pastures, which is, in this context, a reference to all plants upon which man and animals feed, and which directly and indirectly sustain life.
پس از آنکه آسمان بنا شد، شب تاریک گشت و زمین گسترده شد، همه این‌ها رخ داد.
All this happened after heaven was built, the night darkened and the earth spread.
بر اساس نظریه‌های نجومی اخیر، این بیان قرآنی تأیید می‌شود، زیرا این نظریه‌ها فرض میکنند که زمین در مدار خود در حرکت بوده و شب و روز سال‌های صدها میلیون پیش از آنکه همواره و گسترده شود و برای رویش گیاهان مناسب گردد، یکی پس از دیگری می‌آمده‌اند، و پیش از آنکه سطح آن به شکل نهایی و کنونی خود از دشت‌ها، دره‌ها، کوه‌ها و اقیانوس‌ها درآید.
Recent astronomical theories support this Qur’ānic statement, for they assume that the earth was moving in its orbit, with day and night succeeding each other for hundreds of millions of years before it was levelled and spread out, becoming suitable for vegetation, and before its surface took its final, present shape of plains, valleys, mountains and oceans.
قرآن کریم اعلان میکند که همه‌ی این‌ها «برای بهره‌مندی شما و چارپایانتان» است۔ (آیه ۳۳)
The Qur’ān declares that all this is “for you and your cattle to delight in.” (Verse 33)
این یادآوری است برای انسان از آنچه خداوند برای او آفریده، و از برنامه‌ریزی کامل و دقیق او. اینکه آسمان به این شکل بنا شده و زمین گسترده شده تا به شکل کنونی درآید، تصادفی نیست. وجود انسان، به‌عنوان خلیفه‌ی خداوند در زمین، در این طراحی لحاظ شده است. در حقیقت، زندگی و پیشرفت انسان به عوامل بسیاری وابسته است که در کل جهان هستی، و به‌ویژه در منظومه‌ی شمسی، و حتی به‌طور خاص‌تر در خود زمین، عمل میکنند. همه‌ی این عوامل باید به‌گونه‌ای کارکرد داشته باشند که در کمال هماهنگی با یکدیگر باشند.
This is a reminder to man of what God has made for him, and of His perfect and elaborate planning. It is not by chance that heaven was built in this fashion and the earth spread out to take its present shape. Man’s existence, as God’s vicegerent, was taken into account. Indeed, human life and progress depend on so many factors which operate in the universe generally, and in the solar system in particular, and even more particularly on the earth itself. All these factors must be made to function in absolute harmony.
قرآن کی روش کے مطابق، جو مختصر بیان میں بنیادی حقیقت کو سموتی ہے اور اس میں اشارات و استنباطات کی وسعت رکھتی ہے، سورت ان ہم آہنگ عوامل میں سے چند کا ذکر کرتی ہے: آسمان کی بنا، رات کا تاریک ہونا، دن کی روشنی کا ظاہر ہونا، زمین کا بچھایا جانا، اس کے پانیوں اور چراگاہوں کا انتظام، اور پہاڑوں کا مضبوطی سے گاڑا جانا، تاکہ انسان اور اس کے مویشی ان سے فائدہ اٹھائیں۔
Following the Qur’ānic method of delivering a short statement which embodies the basic fact, yet is rich with hints and inferences, the sūrah names just a few of these harmonized factors — the building of heaven, the darkening of the night, the bringing forth of daylight, the spreading of the earth, the manipulation of its waters and pastures and the setting firm of mountains — for man and his cattle to delight in.
این بیانیه تضمین میکند که طراحی دقیق و گسترده‌ی جهان برای همه قابل فهم است، صرف‌نظر از سطح تحصیلات. این بیانیه خطاب به تمامی بشریت است، در همه‌ی دوران‌ها و جوامع، چه بدوی و چه پیشرفته. با این حال، واقعیت چنین طراحی دقیق و گسترده‌ای فراتر از سطحی است که در اینجا بیان شده است. ماهیت خود این جهان هرگونه احتمال شکل‌گیری آن از روی تصادف را رد میکند، زیرا هیچ ساختاری که از تصادف پدید آمده باشد نمی‌توانست چنین هماهنگی کامل و مطلقی را در مقیاسی این‌قدر بی‌اندازه به وجود آورد. این هماهنگی از این واقعیت آغاز می‌شود که منظومه‌ی شمسی ما در میان میلیون‌ها و میلیون‌ها منظومه‌ی سیاره‌ای یگانه است، و زمین ما نیز از نظر موقعیتش در منظومه‌ی شمسی، سیاره‌ای یگانه است. همین یگانگی است که حیات بر روی زمین را ممکن می‌سازد.
This statement ensures the elaborate planning of the universe is understood by everybody, regardless of education standard. It addresses all mankind, throughout all ages and societies, whether primitive or advanced. The reality of such meticulous and elaborate planning, however, goes far beyond the level mentioned here. The very nature of this universe rules out any possibility of its formation by chance, for no chance construct could result in such perfect and absolute harmony on such an immeasurable scale. The harmony starts with the fact that our solar system is unique among millions and millions of planetary systems, and our earth is also a unique planet with regard to its location in the solar system. It is this uniqueness that makes life on earth possible.
ممکن است حیات بر روی سیاره‌ای پدید آید، به شرط آنکه شرایط معینی فراهم باشد: سیاره باید اندازه‌ای مناسب داشته باشد، در فاصله‌ای متوسط از خورشید قرار گیرد، و ترکیبی داشته باشد که عناصر را به نسبتی درست با هم مخلوط کند تا پیدایش حیات ممکن شود. اندازه‌ی مناسب ضروری است، زیرا جو سیاره به نیروی جاذبه‌ی آن وابسته است. فاصله‌ی متوسط نیز شرطی لازم است، چون سیاره‌هایی که به خورشید نزدیک‌اند چنان داغ‌اند که هیچ چیز روی آنها نمیتواند جامد شود، و آن‌هایی که از خورشید دورند چنان سردند که هیچ چیز روی آنها نمیتواند از درجه‌ای از انعطاف‌پذیری برخوردار باشد. ترکیب درست عناصر نیز ضروری است، زیرا چنین ترکیبی به نسبت درست برای رشد گیاهان لازم است و رشد گیاهان نیز به نوبه‌ی خود برای بقای حیات ضروری است. زمین موقعیتی ایده‌آل دارد که همه‌ی این شرایط را که برای پیدایش حیات به شکلی که اکنون می‌شناسیم مساعد است، برآورده میکند.1
Life may appear on a certain planet if certain conditions are met: the planet must be of suitable size, at a medium distance from the sun, and it has to be of a composition which mixes the elements in the right proportion to permit the emergence of life. The suitable size is necessary because the atmosphere of the planet is conditioned by the force of its gravity. The medium distance is also a necessary condition because the planets which are near to the sun are so hot that nothing can solidify on them, and those that are far from the sun are so cold that nothing on them can have any measure of elasticity. The right composition of elements is necessary because such a composition in the right proportion is a must for the growth of vegetation which is, in turn, essential for the sustenance of life. The Earth has the ideal location to satisfy all these conditions which are conducive to the emergence of life in the only form which we now know.1
ثابت شدنِ حکمتِ بالغِ نقشه‌ریزی در این جهانِ بزرگ، و قرار دادنِ انسان در جایگاهی ویژه در آن، دلِ انسان و عقلِ او را آماده میکند تا سخن درباره‌ی حقیقتِ آخرت و داوریِ نهاییِ آن را بپذیرد و بدان گردن نهد. اگر خاستگاهِ جهان و انسان چنین باشد، آنگاه این چرخه باید تکمیل شود و هرکس پاداشِ خویش را بیابد. تصورِ اینکه پایانِ نهاییِ کار با پایانِ زندگیِ کوتاهِ انسان در این جهان فرا می‌رسد، یا اینکه ستم و بیدادگری بی‌کیفر بماند، یا اینکه نیکی، عدالت و حق، هر سختی‌ای را که در این زندگی بر آنها وارد شود تحمل کنند بی‌آن‌که فرصتی برای جبرانِ کار داشته باشند، ناممکن است. چنین پنداری، در ذاتِ خود، با حکمتِ بالغِ نقشه‌ریزی‌ای که در همه‌جای جهان آشکار است در تضاد است. از این رو، حقیقتی که در این بخشِ سوره به آن اشاره شده، مقدمه‌ای است بر حقیقتِ آخرت که موضوعِ اصلیِ کلِ سوره است.
Establishing the fact of elaborate planning of the grand universe, and giving man a special place in it prepares man’s heart and mind to receive and accept the statement about the reality of the hereafter and its final judgement. If the origins of the universe and of man are such, then the cycle must be completed, and everyone must have their reward. It is inconceivable that the final end comes with the end of man’s short life in this world, or that evil and tyranny can get away without retribution, or that good, justice and right can be left to suffer whatever hardship is visited on them in this life, without there being a chance to put matters right. Such an assumption is, in its very essence, contrary to the fact of elaborate planning so apparent everywhere in the universe. Hence the reality touched upon in this part of the sūrah serves as an introduction to the reality of the hereafter, which is the main theme of the whole sūrah.
۱ ع. م. العقاد، عقائد المفكرين في القرن العشرين، مكتبة الأنجلو المصرية، القاهرة، بدون تاريخ، ص ۳۶.
1 A.M. Al-Aqqad, `Aqā’id al-Mufakkirīn fī al-Qarn al-`Ishrīn, Beliefs of Twentieth Century Thinkers, Maktabat al-Anglo—al-Maşriyyah, Cairo, n.d., p. 36.
Different Dwellings
پس آنگاه که آن واقعهٔ بزرگ و فراگیر فرا رسد، در آن روز انسان آنچه را که انجام داده به یاد خواهد آورد، و دوزخ برای هر که بنگرد آشکار گردد. پس کسی که از حد درگذشت و زندگی دنیا را برگزید، جایگاهش دوزخ خواهد بود. و اما کسی که از ایستادن در پیشگاه پروردگارش بیم داشت و نفس خود را از هوای نفسانی بازداشت، جایگاهش بهشت خواهد بود.
Then, when the great, overwhelming event comes to pass — on that day man will clearly remember what he has done, when hell is brought in sight of all who are looking on; then, he who transgressed the bounds of what is right, and chose this present life will have hell for his dwelling place. But he who feared that he will stand before his Lord and forbade his soul its base desire will dwell in paradise. (Verses 34- 41)
این زندگی دنیوی دورۂ آسایش و لذتی است که با اندازه‌گیری دقیق و درست عطا شده است. مدت آن بر اساس برنامه‌ریزی کلی جهان و زندگی انسان تعیین شده است. آسایش و لذت آن در زمان مقرّرِ پایان‌یافتنشان به پایان می‌رسد. هنگامی که آن رویداد بزرگ رخ می‌دهد، همه‌چیز را ویران میکند و همه را فرا میگیرد. آسایش گذرای این زندگی خاموش می‌شود. تمام جهان، آسمانِ برافراشته‌اش، زمینِ گسترده و کوه‌های استوار واژگون می‌شوند و همه موجودات زنده درهم‌شکسته می‌شوند. در آن لحظه «انسان آنچه را که کرده است، به روشنی به یاد میآورد». (آیه ۳۵) ممکن است او با رویدادها و آسایش‌های این زندگی سرگرم شده باشد و آنچه را انجام داده فراموش کرده باشد. اما آنگاه همه را به یاد خواهد آورد، در حالی که یادآوری‌اش جز اندوه و حسرت برایش نمی‌آورد، چون درمی‌یابد که با چه پایان تیره‌ای روبه‌رو است. «و دوزخ برای هر که بنگرد، آشکار می‌شود». (آیه ۳۶) عبارت «آشکار کردن» به‌ویژه قدرتمند است. این عبارت سرشار از معانی تلویحی است و آهنگ کلام را بیشتر تقویت میکند. نتیجه، تصویری چنان زنده است که گویی هم‌اکنون آن را پیش روی خود می‌بینیم.
This present life is a period of comfort and enjoyment which are given in precise and accurate measure. Its duration is determined according to the overall planning of the universe and human life. Its comfort and enjoyment will end at the time appointed for their expiry. When the great event takes place, it ravages all and overwhelms all. The fleeting comfort of this life is extinguished. The whole universe, its built heaven, spread out earth and firm mountains are overturned and all living creatures are overwhelmed. At that moment “man will clearly remember what he has done.” (Verse 35) He might have been distracted by the events and comforts of this life and he might have overlooked what he has done. But he will recall it all then, when remembrance brings him nothing but sadness and grief as he realizes what a miserable end he faces. “When hell is brought in sight of all who are looking on.” (Verse 36) The term ‘bringing in sight’ is particularly powerful. It is rich in connotations and further strengthens the rhythm. The result is an image so vivid we almost see it in front of us now.
سپس مردم سرنوشت‌های گوناگونی خواهند داشت و هدف برنامه‌ریزی پیشین در زندگی نخست آشکار می‌شود: «اما هر که سرکشی کرد، و زندگی دنیا را برگزید، جایگاهش آتش است.» (آیات ۳۷ تا ۳۹) واژه عربی «طغی» که در اینجا به «سرکشی کردن از حد حق» ترجمه شده، در معنای لغوی خود به «ستمگری» و «طغیان» نزدیک است، اما این واژه در این آیه، همچون جاهای دیگر قرآن، معنایی بسیار گسترده‌تر از استبداد به معنای دقیق کلمه، یعنی زورگویی فرمانروایان و دیکتاتورها دارد. «طغیان» در اینجا مترادف با گذر از حدود حق و حقیقت به کار رفته است. از این رو، این سه آیه به همه کسانی اشاره دارد که از مرزهای حق فراتر می‌روند، زندگی این‌جهانی را بر جهان آخرت ترجیح میدهند و به آن دومی بی‌اعتنا هستند. از آنجا که آگاهی به آخرت، ارزش‌ها و معیارهایی را که باید به کار گرفته شود تعیین میکند، کسی که زندگی کنونی را بر می‌گزیند، دچار فروپاشی ارزش‌ها و معیارها می‌شود و در نتیجه معیارهای نادرست رفتاری را می‌پذیرد. این کار او را در زمره ستمگران و سرکشان قرار می‌دهد. بنابراین، جهنم که در آن روزِ بزرگ در برابر دیدگان همگان قرار داده می‌شود، جایگاه او خواهد بود.
Then, people will have different destinies and the aim of earlier planning in the first life is revealed: “Then, he who transgressed the bounds of what is right, and chose this present life will have hell for his dwelling place.” (Verses 37-39) The Arabic term, ţaghā, rendered here as ‘transgress the bounds of what is right’ means literally ‘tyrannize’, but this term is used here, as elsewhere in the Qur’ān, in a much wider sense than the strict despotism of rulers and dictators. ‘Tyranny’ is used here as being synonymous with exceeding the limits of right and truth. Hence these three verses refer to all those who transgress the boundaries of right, prefer this life to the future life, taking no heed of the latter. Since consciousness of the hereafter defines the values and standards to be applied, he who prefers this present life suffers a breakdown of values and standards resulting in his adoption of faulty standards of behaviour. This puts him in the category of despots and transgressors. Thus, hell which is brought in sight of everybody on that great day will be his dwelling place.
«و اما مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَىٰ * فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوَىٰ»: «اما کسی که از ایستادن در برابر پروردگارش بیمناک بود و نفس خود را از هوای نفسانی بازداشت، بهشت جایگاه اوست.» (آیات ۴۰ و ۴۱) کسی که از ایستادن در برابر خدا می‌ترسد، گناه نمی‌کند. اگر در لحظه‌ی ضعف لغزشی کند و گناهی مرتکب شود، ترس از خدا او را به توبه و طلب آمرزش می‌کشاند. بدین‌ترتیب، او در حوزه‌ی طاعت باقی می‌ماند که محور آن مهار هوای نفس و خواسته‌های شخصی است. پیروی از هوای نفس و خواسته‌های شخصی، در اصل، سرچشمه‌ی همه‌ی انواع ستم و تجاوز است. این چشمه‌ی شر است. انسان به‌ندرت به دلیلی جز تسلیم شدن در برابر هوای نفس و خواسته‌های خود سقوط میکند. نادانی درمان آسانی دارد. اما هوای نفس، پس از درمان نادانی، بیماری‌ای است که برای چیره شدن بر آن به مبارزه‌ای طولانی و سخت نیاز است. با این حال، ترس از خدا تنها سپر محکم در برابر حملات سخت هوای نفس است. در حقیقت، به‌سختی سپر دیگری وجود دارد که بتواند در برابر این حملات پایداری کند.
“But he who feared that he will stand before his Lord and forbade his soul its base desire will dwell in paradise.” (Verses 40-41) The one who fears to stand in front of God does not indulge in sin. If he slips and commits a sin, in a moment of weakness, his fear of God will lead him to repent and pray for forgiveness. Thus, he remains within the area of obedience, the central point of which is the control of one’s caprice and desires. Indulgence of desire and caprice is essentially the cause of all forms of tyranny and transgression. It is the spring of evil. Man hardly ever falls for any reason other than succumbing to caprice and desire. Ignorance is easy to cure. Desire, once ignorance has been cured, is a plague which requires a long and hard struggle to overcome. Yet fear of God is the only solid defence against violent attacks of desire. Indeed, there is hardly any other defence which can withstand such attacks.
از این رو، این سوره ترس از خدا و مهار هوای نفس را در یک آیه با هم ذکر میکند.
Hence, the sūrah mentions fear of God and control of desire together in one verse.
این حقیقت در اینجا توسط خداوند، آفریننده انسان و تنها کسی که از نفس انسان، ضعف‌های آن و درمان مؤثر آنها آگاه است، مورد تأکید قرار گرفته است.
This fact is here stressed by God, the Creator of man and the only One who knows the human soul, its weaknesses and their effective cure.
خداوند از انسان نمی‌خواهد که خواسته‌های خود را سرکوب کند، زیرا می‌داند که این کار برای او ممکن نیست. او تنها از انسان می‌خواهد که خواسته‌های خویش را مهار کند و نگذارد که آنها بر او چیره شوند. او به انسان می‌گوید که ترس از ایستادن در برابر پروردگار توانای خویش، یاری بسیار بزرگی خواهد بود. او پاداش این مجاهدت سخت را معین کرده است: بهشت به عنوان جایگاه. زیرا خداوند به خوبی از دشواری‌های این مبارزه و از مقام والایی که انسان با آن به آن می‌رسد آگاه است. این مبارزه، خویشتن‌داری و تعالی، به انسان کمک میکند تا انسانیت خود را به کمال برساند. چنین کمالی با تسلیم شدن در برابر همه خواسته‌ها و پیروی از هوسها هرجا که ببرد، به بهانهٔ آنکه میل و هوس بخشی از سرشت انسان است، به دست نمی‌آید. خداوندی که انسان را نسبت به برخی انگیزه‌ها حساس آفرید، به او خویشتن‌داری نیز عطا کرد. همچنین هنگامی که انسان خود را به معیار بلند انسانیت برساند، بهشت را به عنوان پاداش به او می‌بخشد.
God does not ask man to suppress his desires, because He knows that it is not possible for him to do so. He simply asks man to control his desires and not to let them control him. He tells him that fear of standing before his Lord, the Almighty, should be of great assistance. He has fixed his reward for this hard struggle: paradise as a dwelling place. For God knows perfectly well the hardships involved in this struggle and the high standards to which man is elevated by the same. This struggle, self-control and elevation help man fulfil his humanity. Such fulfilment cannot be achieved by giving way to all desires, and following caprice wherever it leads, on the pretext that desire and caprice are part of human nature. God, who made man sensitive to certain urges, also gave him self discipline. He also gives him paradise as a reward when he elevates himself to a high standard of humanity.
دو نوع آزادی وجود دارد. نخست، آزادیای که با پیروزی بر هواهای نفسانی و رهایی از زنجیرهای هوس به دست میآید. وقتی انسان به چنین پیروزیای دست یابد، خود را توانا میبیند که این خواستها و هوسها را به شیوهای کنترلشده و متعادل برآورده سازد، شیوهای که بر آزادی انتخاب او تأکید دارد. این نوع آزادی، انسانی است و با کرامتی که خداوند به انسان ارزانی داشته سازگار است. نوع دیگر، آزادی حیوانی است که نمود آن در شکست انسان، بردگی او در برابر هواهای نفسانی و از دست دادن کنترل بر خویشتن است. این نوع آزادی را تنها کسانی ترویج میکنند که انسانیت خود را از دست دادهاند، و از این رو میکوشند بردگی خود را با جامهٔ آزادی فریبنده بپوشانند.
There are two types of freedom. The first is achieved through scoring a victory over one’s desires and releasing oneself from the chains of caprice. When man achieves such a victory he finds himself able to fulfil these desires and caprices in a controlled and balanced way which emphasizes his freedom of choice. This type of freedom is human, one which suits the honour God has bestowed on man. The other type is animal freedom, represented in man’s defeat, his enslavement by his desires, and his loss of control over himself. This type of freedom is advocated only by those who have lost their humanity, so they try to cover their slavery with a dress of deceptive freedom.
The Timing Of The Last Hour
بخش پایانی سوره با آهنگی ترسناک و هیبت‌انگیز بیان شده است: «از تو دربارهٔ قیامت میپرسند که کی برپا می‌شود؟ تو را با یاد کردن زمان دقیق آن چه کار؟ منتهای علم آن نزد پروردگار توست. وظیفهٔ تو فقط هشدار دادن به کسانی است که از آن میترسند. روزی که آن را ببینند، گویی جز یک شبانگاه یا یک بامداد در دنیا درنگ نکردهاند.» (آیات ۴۲ تا ۴۶)
The last part of the sūrah is expressed in a rhythm which evokes awe. “They question you about the Last Hour, when will it come to pass? But why should you be concerned with its exact timing? The final word concerning it belongs to your Lord. Your mission is merely to warn those who fear it. On the day when they see that hour, it will seem to them that their life on earth had spanned only one evening, or one morning.” (Verses 42- 46)
هر بار که سرسختانِ مشرکانِ عرب شرحی از رویدادهای هولناک روز قیامت و حسابرسی‌ای که در آن انجام می‌شود می‌شنیدند، از پیامبر ﷺ می‌خواستند که زمانِ آن را مشخص کند: «این کی خواهد بود؟» پاسخی که در اینجا به چنین پرسش‌هایی داده می‌شود به صورت یک پرسشِ بلاغی است: «اما تو چرا باید به زمانِ دقیقِ آن بپردازی؟» (آیهٔ ۴۳) این پاسخی است که نشان می‌دهد ساعتِ آخر، یا روز قیامت، چنان بزرگ و باشکوه است که پرسش‌هایی که کافران دربارهٔ آن مطرح میکنند، ابلهانه و رقت‌انگیز به نظر می‌رسد.
Every time the diehards among the pagan Arabs heard a description of the fearful events of the Day of Judgement, and the reckoning which then takes place, they used to ask the Prophet (peace be upon him) to specify its time: “When will it come to pass?” The answer given here to such questions takes the form of a rhetorical question, “But why should you be concerned with its exact timing?” (Verse 43) It is an answer which suggests that the Last Hour, or the Day of Judgement, is so great and majestic that the questions put by the unbelievers concerning it sound stupid and pitiful.
علاوه بر این، چنین پرسش‌هایی تنها از سوی گستاخان مطرح می‌شود. از آن پیامبر بزرگ خودش پرسیده می‌شود: «تو را با ذکر زمان دقیق آن چه کار؟» آن رویداد چنان بزرگ است که نه تو و نه هیچ کس دیگر نباید خواستار آگاهی از زمان دقیق آن باشد. این دانش تنها از آنِ خداست و نه دیگری. «منتهای علم آن نزد پروردگار توست.» (آیه ۴۴) او صاحب اختیار هر آن چیزی است که به آن مربوط می‌شود. وظایف پیامبر و حدودی که نباید از آن فراتر رود و نیازی هم به فراتر رفتن ندارد، روشن و معین است: «تو تنها بیم‌دهنده کسانی هستی که از آن میترسند.» (آیه ۴۵) او باید کسانی را هشدار دهد که از چنین هشدارهایی بهره می‌برند. چنین کسانی سپس بر اساس باور استوار خود زندگی خواهند کرد، که آن رویداد در زمانی که خدا تعیین کرده است فرا خواهد رسید.
Moreover, such questions are only put forward by the impudent. The great Prophet himself is asked, “Why should you be concerned with its exact timing?” It is so great that neither you nor anyone else should ask to be informed of its exact time. This knowledge belongs to God alone, not to anybody else. “The final word concerning it belongs to your Lord.” (Verse 44) He is the Master of everything which relates to it. The Prophet’s own duties, and the limits he should not, and need not exceed are well defined: “Your mission is merely to warn those who fear it.” (Verse 45) He is to warn those who will benefit by such warnings. Such people will then live according to their firm belief that it will arrive at the time appointed by God.
عظمت و هیبت قیامت از طریق توصیف تأثیرات آن بر احساسات انسان‌ها و مقایسه‌ای که میان مدت زمان آن و طول این زندگی دنیوی ترسیم می‌شود، بیان گردیده است.
The majesty and awe of the Last Hour is explained through the description of its effects on men’s feelings and the comparison that is drawn between its duration and the length of this present life.
«روزی که آن [ساعت] را می‌بینند، گویی جز ساعتی از یک شب یا بامدادی درنگ نکردهاند.» (آیه ۴۶) چنان دل را فرا میگیرد که زندگی کنونی ما با همه حماسه‌ها، رویدادها و تجملاتش، در نظر کسانی که آن را زیستند، کوتاه‌تر از یک روز، تنها یک شب یا یک بامداد به نظر می‌رسد. پس تمام دنیا، قرن‌ها و نسل‌هایش، در چشم همان کسانی که بر سر آن کشمکش و نزاع میکنند و آن را بر بهره‌شان از زندگی آخرت ترجیح میدهند، به کوتاه‌تر از یک بامداد یا یک شب تقلیل مییابد. با این حال، آنان برای چنین لذت گذرایی، آخرت را رها میکنند و چشم‌انداز یقینی سکونت در بهشت را از دست میدهند. این قطعاً بزرگ‌ترین حماقتی است که هیچ انسانی که گوش شنوا و چشم بینا دارد هرگز نمیتواند مرتکب آن شود.
“On the day when they see that hour, it will seem to them that their life on earth had spanned only one evening, or one morning.” (Verse 46) It so grips the soul that our present life with all its epics, events and luxuries will seem to those who lived them shorter than a single day, just one evening or one morning. So, the whole world, its centuries and generations will shrink to nothing longer than a morning or an evening in the sight of the very people who quarrel and fight for it, preferring it to their share in the life to come. Yet for such passing enjoyment they abandon the hereafter and forego the certain prospect of dwelling in paradise. This is definitely the greatest stupidity of all, which no man who has ears to hear and eyes to see can ever perpetrate.