این سوره با خطاب به پیامبر آغاز و با خطاب به او پایان می‌یابد، که وظیفه‌اش را توضیح می‌دهد و حدود مسئولیت‌هایش را روشن می‌سازد. این رسالتی نیست که رنج و سختی بر او تحمیل شده باشد، و بلایی نیست که او ناچار به تحمل آن باشد؛ بلکه رسالتی است از نوع دعوت و اندرز، که بشارت می‌دهد و از ستم‌کاری برحذر می‌دارد. داوری نهایی درباره‌ی مردم به عهده‌ی خداست، آن یگانه‌ای که شریکی ندارد و بر تمام هستی فرمان می‌راند، با آنچه آشکار است از آن و آنچه پنهان مانده است.

This sūrah begins and ends with an address to the Prophet explaining his task and outlining the limits of his duties. It is not a mission of distress that has been imposed on him, nor is it an affliction which he has to endure. It is a mission of advocacy and admonition, giving good news and warning against wrongdoing. The ultimate judgement over people is exercised by God, the One, who has no partners, and who controls the whole universe, with all that appears of it and what remains hidden.

خداوند کسی است که از رازهای همه دلها کاملاً آگاه است، و همه مردم در برابر او سجده می‌کنند. همه مردم، هم فرمانبرداران و هم گناهکاران، به سوی او بازگردانده می‌شوند. از این رو، پیامبر ﷺ نباید از کسانی که راه کفر را برمی‌گزینند آزرده خاطر شود. او نباید از انکار حق توسط آنان غمگین شود.

God is the One who is fully aware of all hearts’ secrets, and to whom all people prostrate. It is to Him that all people, obedient and sinners, refer. Hence, the Prophet should not be bothered by whoever chooses the path of unbelief. He should not be distressed over their denial of the truth.

بین آغاز و پایان این سوره، تاریخ موسی را از لحظه‌ای که نخستین وحی‌ها را دریافت کرد تا زمانی که بنی‌اسرائیل گوساله را به‌عنوان معبود برگزیدند، بازگو می‌کند. همه‌چیز در این‌جا با جزئیات کامل آمده است، به‌ویژه گفت‌وگوی خداوند با بنده‌اش موسی، مجادله‌ی میان موسی و فرعون، و مسابقه‌ی میان موسی و جادوگران مصری. در خلال این داستان می‌بینیم که خداوند چگونه از موسی به‌خوبی مراقبت می‌کند؛ موسی را به‌گونه‌ای که خود می‌خواست پرورش داد. و به موسی و برادرش فرمود: «نترسید که من با شما هستم؛ می‌شنوم و می‌بینم.» (آیه ۴۶)

Between the opening and the close, the sūrah relates the history of Moses from the point when he received his first revelations to the adoption by the Israelites of the calf as an object of worship. All is related here in full detail, especially the discourse between God and His servant Moses, the argument between Moses and Pharaoh, and the contest between Moses and the Egyptian sorcerers. Within the story, we see how God takes good care of Moses, whom He brought up the way He wanted. It was to Moses and his brother that He said: “Have no fear; for I shall be with you: I hear all and I see all.” (Verse 46)

داستان آدم در روایتی کوتاه و سریع بیان شده است که بر فضل و رحمتی تأکید دارد که خداوند پس از خطای او به وی ارزانی داشت. این روایت همچنین از هدایتی سخن می‌گوید که خداوند به او عطا فرمود، و نیز از اینکه خداوند به فرزندان او اجازه داد، پس از آنکه بارها هشدار داده شدند، خود آزادانه انتخاب کنند که از هدایت الهی پیروی کنند یا در گمراهی بیفتند.

Adam’s story is given in a short, quick account, highlighting the grace God bestowed on him after he committed his offence. It speaks of the guidance God gave him as also how He allowed his offspring to make their own free choice, whether to follow divine guidance or fall into error, after they were repeatedly warned.

این داستان با صحنه‌هایی از آخرت احاطه شده است، که چنین به نظر می‌رسد که مکمل آنچه در بالا، درست در آغاز زندگی انسان، رخ داد باشد. بدین‌ترتیب، بندگان مطیع خداوند به بهشت بازخواهند گشت، در حالی که کسانی که از او نافرمانی می‌کنند، سرنوشتشان آتش است، که این خود تأییدی است بر آنچه به آدم گفته شد، در زمانی که او به زمین فرود آمد. بدین ترتیب، این سوره از دو بخش تشکیل شده است: بخش نخست شامل خطاب آغازین به پیامبر ﷺ است: «ما این قرآن را بر تو نازل نکردیم تا به رنج بیفتی، بلکه تنها پندی است برای کسی که خدا ترس است.» (آیات ۲ و ۳) پس از آن داستان موسی می‌آید، که به عنوان نمونه‌ای از توجه خداوند به کسانی که برای ابلاغ پیامش به مردم برمی‌گزیند ارائه می‌شود. آنان به سبب رسالتشان دچار رنج نخواهند شد، زیرا مورد عنایت و مراقبت او قرار می‌گیرند.

This story is surrounded by scenes of the hereafter, which makes it sound as though it is a complement to what happened on high, right at the very beginning of human life. Thus God’s obedient servants will return to heaven, while those who disobey Him are destined for the fire, in confirmation of what was said to Adam at the time he descended to earth. Thus the sūrah is made of two parts: the first includes the opening address to the Prophet: “We did not bestow this Qur’ān on you from on high to cause you distress, but only as an admonition to the God-fearing.” (Verses 2-3) This is followed by the story of Moses, which is given as an example of the care God takes of those whom He chooses to convey His message to people. They will not suffer distress on account of their task, as they receive His care.

بخش دوم این سوره صحنه‌هایی از روز قیامت و همچنین داستان آدم را بیان می‌کند. هر دو با آغاز سوره و داستان موسی هماهنگ‌اند. بدین ترتیب پایان سوره شبیه آغاز آن است و فضایی یکدست و متمایز پدید می‌آورد.

The second part of the sūrah provides some scenes of the Day of Judgement as well as Adam’s story. Both fit in well with the opening of the sūrah and the story of Moses. The end of the sūrah is thus similar to its beginning, providing a consistent and distinctive atmosphere.

سوره، با این حال، به حال و هوایی ویژه، متعالی و باشکوه متمایز است که دلهای ما را لمس میکند. این حال و هوا احساس آرامش و تسلیم در برابر خداوند متعال را پدید میآورد. این فضا از صحنهای برمیخیزد که در آن خدای رحمان، در وادی مقدس، حضور خود را بر بندهاش موسی آشکار میسازد، و از گفتگوی طولانی در سکوت ژرف شب، هنگامی که موسی تنها است و جز حضور پروردگارش همراهی ندارد. کل هستی به این گفتگوی طولانی پاسخ میدهد. این حس با صحنه حضور خداوند در روز قیامت، آنگاه که همه موجودات گرد آمدهاند، بیشتر تقویت میشود: «در برابر خدای رحمان همه صداها خاموش میشود و جز زمزمهای خفیف نخواهی شنید.» (آیه ۱۰۸) «همه چهرهها در برابر آن زنده پایدار فروتن میشوند.» (آیه ۱۱۱)

The sūrah, however, is distinguished by a special, sublime and majestic air which touches our hearts. It generates a sense of reassurance and submission to God Almighty. This air is generated by the scene when God, the Most Merciful, makes His presence felt by His servant Moses in the sacred valley, and the long discourse in the deep silence of the night, when Moses is totally alone, except for his Lord’s presence. The whole universe responds to this long discourse. This is further amplified by the scene of God’s presence on the Day of Resurrection when all creatures are gathered: “All sounds will be hushed before the Most Merciful, and you will hear nothing but a faint sough in the air.” (Verse 108) “All faces will be humbled before the Ever-Living, the Self- Subsisting Lord.” (Verse 111)

ایقاع کل سوره از ابتدا تا انتها یک ضرب واحد را به کار می‌گیرد و احساسی خوشایند و آرام‌بخش می‌دهد که به جهان هستی گشوده می‌شود. این احساس با انتخاب صدای کشیده «ا» در پایان آیات، در تمام سوره، به جز تعداد اندکی از آیات، بیشتر تقویت می‌شود.

The rhythm of the whole sūrah employs the same beat, from start to finish, providing a pleasant, relaxing feeling that opens up to the universe. It is further enhanced by the choice of a long ‘a sound for verse endings, throughout the entire sūrah, excepting a small number of verses.