این بخش ادامهٔ بخش پیشین است. از آنجا که سوره پیش‌تر سرنوشت کسانی را که بر راه پسندیدهٔ خدا می‌روند ترسیم کرده بود، اکنون سرنوشت شیاطین را بیان می‌کند، خواه از انسان باشند و خواه از جن. از سوی دیگر، همچنان به مسئلهٔ بزرگ ایمان و انکار آن می‌پردازد، که در اینجا در چارچوب حاکمیت خدا و اختیار او در قانون‌گذاری مطرح شده است. این سوره مسئلهٔ حاکمیت را به اصول اساسی اعتقاد اسلامی پیوند می‌دهد، از جمله پاداش در زندگی آخرت برای آنچه مردم در این زندگی انجام می‌دهند. مسائل دیگری که با این موضوع مرتبط‌اند عبارت‌اند از توانایی خدا در برچیدن همهٔ شیاطین، یاران ایشان و همهٔ انسان‌ها و جایگزین کردن دیگران به جای آنان، و نیز ناتوانی انسان در برابر قدرت تسخیرناپذیر خدا. همهٔ این مسائل اعتقادی در اینجا در بستر تحریم و حلیت خوراک چهارپایان، که پیش‌تر بحث شد، و نیز بحث آینده دربارهٔ نذورات کشت، چهارپایان و فرزندان، و سایر سنت‌های نادرست و مفاهیم جاهلیت مطرح می‌شوند. از این رو همهٔ این موضوعات به یکدیگر نزدیک و مرتبط به نظر می‌رسند. هر یک در جایگاه درست خود، آن‌گونه که اسلام تعیین کرده، قرار گرفته‌اند. یعنی همهٔ آنها مسائل ایمانی‌اند که به یکسان، بر اساس معیارهای خدا که در کتاب وحیانی‌اش مقرر شده، بررسی می‌شوند.

This whole passage is a continuation of the previous one. Since the sūrah previously outlined the destiny of those who follow the path acceptable to God, it now outlines the fate of satans, be they human or jinn. On the other hand, it continues to tackle the great issue of faith and its rejection, which is mentioned here within the framework of God’s sovereignty and authority to legislate. It links the issue of sovereignty with the main issues of the Islamic faith, including that of reward in the life to come for what people do in this present life. Other issues linked with this are God’s ability to remove all satans, their friends and all mankind, and to replace them with others, as also mankind’s weakness in the face of God’s irresistible power. All these faith issues are mentioned here within the context of the prohibition and permissibility of animal food, which has already been discussed, and the forthcoming discussion of offerings of crops, animals and offspring, as well as other ignorant traditions and jāhiliyyah concepts. Thus all these issues appear to be closely related. They are seen in their appropriate positions as designated by Islam. That is, they are all faith questions, equally treated according to God’s measures established in His revealed Book.

پیش‌تر در این سوره، بحثی کامل درباره وضعیت کسانی آمده بود که خداوند دل‌هایشان را برای پذیرش پیام تسلیم شدن در برابر او می‌گشاید. آنان همواره به خدا آگاه‌اند و در همه کارهای خود او را زیر نظر دارند، به سوی زندگی‌ای آرام روی می‌آورند و مطمئن‌اند که سرپرستی پروردگارشان را خواهند داشت. چنان‌که در قرآن رسم است که صحنه‌های روز داوری در تقابل با یکدیگر تصویر شوند، اکنون نمایی از سرنوشت شریرانِ میان انسان‌ها و جن‌ها ترسیم می‌شود. اینان زندگی خود را صرف آن می‌کنند که یکدیگر را با سخنان فریبنده و باطل برانگیزانند، در دشمنی با هر پیامبر و فرستاده‌ای با هم همدست شوند و به یکدیگر بیاموزند که با مؤمنان چه استدلال‌هایی به کار ببرند تا در دل‌هایشان درباره آنچه خدا حلال کرده و آنچه حرام نموده شک و تردید بیفکنند. همه این‌ها در نمایی بسیار زنده تصویر می‌شود که با گفتگو، اعتراف و سرزنش مشخص می‌گردد.

The previous passage of the sūrah contained a full discussion of the situation of those whose hearts God opens up to receive the message of surrender to Him. They remain conscious of God and continue to watch Him in all their actions, move towards a life of peace, assured that they will have the patronage of their Lord. As it is customary in the Qur’ān for contrasting scenes of the Day of Judgement to be portrayed, we now have a sketch showing the lot of the evil ones among humans and jinn. These spend their lives inspiring one another with deceptive falsehood, supporting one another in their hostility to every prophet and messenger pointing out to each other what arguments to use with the believers in order to raise doubts in their minds about what God has made lawful and what He has forbidden. All this is portrayed in a very vivid sketch, characterized by dialogue, confession and reproach.

{در آن روز که همه ایشان را گرد می‌آورد (و می‌فرماید): «ای گروه جنّیان! بسیاری از انسان‌ها را گمراه کردید.» و دوستانشان از انسان‌ها می‌گویند: «پروردگارا! ما از یکدیگر بهره می‌بردیم، و اکنون به پایان مدّتی که برای ما مقرّر فرمودی رسیده‌ایم.» می‌فرماید: «آتش جایگاه شماست و در آن جاودانه خواهید بود، مگر آنچه خدا بخواهد.» بی‌گمان پروردگارت حکیم و داناست. و این‌گونه برخی ستمکاران را به سبب آنچه انجام می‌دادند، دوستان یکدیگر قرار می‌دهیم.}

On the day when He shall gather them all together, (He will say):”O you company of jinn! A great many human beings have you seduced.” Those who were their close friends among human beings will say: “Our Lord, we have enjoyed each other’s fellowship, and we have now reached the end of our term which You have appointed for us.” He will say: “The fire shall be your abode, where you shall remain, unless God wills it otherwise.” Indeed, your Lord is wise, all-knowing. In this manner do We cause the wrongdoers to be close allies of one another, because of that which they do.

«ای گروه جنّ و انس! آیا پیامبرانی از میان خودتان به سوی شما نیامدند که آیات مرا بر شما بخوانند و شما را از دیدار این روزتان بترسانند؟» می‌گویند: «بر خودمان گواهی می‌دهیم.» زندگی دنیا فریبشان داد. پس بر خودشان گواهی می‌دهند که کافر بوده‌اند.» (آیات ۱۲۸ تا ۱۳۰)

خداوند پیامبرانش را به سوی انسان‌ها می‌فرستد، به عنوان نشانه‌ای از لطف و رحمت خود. او خود نیازی به آنان، عبادتشان یا حتی ایمانشان به او ندارد. هنگامی که انسان‌ها کار نیک انجام می‌دهند، تنها خودشان از آن بهره‌مند می‌شوند؛ هم در این زندگی و هم در زندگی آخرت. لطف او همچنین در این دیده می‌شود که به نسل نافرمانی که پیوسته ستم می‌کند و به کلی او را انکار می‌نماید، فرصت می‌دهد، در حالی که او قادر است آن نسل را کاملاً نابود سازد و به جای آن نسلی دیگر پدید آورد: «و پروردگار تو بی‌نیاز و صاحب رحمت است. اگر بخواهد، شما را می‌برد و هر که را بخواهد، جانشین شما می‌گرداند، همان‌گونه که شما را از نسل قومی دیگر پدید آورد.» (آیه ۱۳۳)

God sends His messengers to human beings as a gesture of His grace. He Himself has no need of them, their worship or even their belief in Him. When they do well, they only benefit themselves both in this life and in the life to come. His grace is also seen in the fact that He grants a chance to the disobedient generation which continues to do wrong and to deny Him altogether, while He is able to destroy it completely and bring in its place a different generation: “Your Lord is the self-sufficient One, the Merciful. If He so wills, He may remove you altogether and cause whom He wills to succeed you, just as He brought you into being out of other people’s seed.” (Verse 133)

بنابراین، انسان‌ها هرگز نباید فراموش کنند که تنها به لطف خداوند زنده‌اند و هستی‌شان به خواست او وابسته است. هر قدرتی که دارند، از جانب خداوند به آنان داده شده است. این قدرت، ذاتی یا هستیِ خودتعیین‌کننده‌ای نیست.

Therefore, human beings must never forget that they survive only by God’s grace, and that their existence depends on His will. Whatever power they enjoy, has been given to them by God. Theirs is not an intrinsic power or a self-determined existence.

هیچ کس در مورد آمدن خود به هستی اختیاری ندارد، و هیچ کس تعیین نمی‌کند چه نوع قدرتی می‌تواند اعمال کند. از میان بردن کامل آنان و آوردن قومی دیگر به جای ایشان برای خداوند بسیار آسان است. زیرا این اوست که ایشان را از نسل نسلی پیشین پدید آورده تا به خواست او جانشین آن نسل شوند.

No one has any choice with regard to their coming into being, and no one determines what sort of power he can exercise. To remove them altogether and to bring another community in their place is very easy for God. After all, it is He who has brought them into being from the seed of a past generation so that they succeed that generation by His will.

این آیه دل‌های ستمکارانی را به لرزه می‌اندازد که نیرنگ می‌کنند، از حد خود فراتر می‌روند، برای خود حق قانون‌گذاری را قائل می‌شوند که چیزی را حرام و چیزی را حلال کنند، و درباره اعتبار شریعت خداوند بحث و جدال می‌کنند. با این حال، آنان همواره در چنگال خداوند قرار دارند. او هر زمان که بخواهد می‌تواند آنان را رها کند یا به کلی از میان بردارد، و هر که را بخواهد جانشین ایشان گرداند. در عین حال، این لحن قاطع، جامعه مسلمان را از درستی راه خود مطمئن می‌سازد؛ در زمانی که با نقشه‌های شوم، قدرت و دشمنی بدکاران روبه‌رو است. همه در برابر اراده خداوند ناتوان‌اند.