سوره سپس از مشرکانی سخن می‌گوید که چنین خرافاتی را رواج می‌دادند، و به وعده‌هایی اشاره می‌کند که آنان هنگام حسد بردن بر اهل کتاب‌های پیشین، برای دریافت چنین پیام‌هایی داده بودند. آنان میگفتند که اگر آیین‌های سنتی‌ای که از ابراهیم یا پیامبران بعدی به ارث برده شده بود داشتند، از ایمانی برخوردار می‌شدند که جایگاهشان را نزد خدا بالا می‌برد: «و همانا پیش از این میگفتند: اگر کتابی از پیشینیان نزد ما بود، قطعاً بندگان مخلص خدا می‌بودیم.» (آیات ۱۶۷-۱۶۹) اما هنگامی که بهترین وحیی را که تاکنون از سوی خداوند فرو فرستاده شده دریافت کردند، روی برتافتند و وعده‌های خود را فراموش کردند: «با این همه به آن کفر ورزیدند؛ پس به زودی خواهند دانست.» (آیه ۱۷۰) این آیه تهدیدی ضمنی در خود دارد که برای کسانی که در کفر پافشاری می‌کنند و از خواسته‌ها و وعده‌های خود بازمی‌گردند، شایسته است: «پس به زودی خواهند دانست.» در این مرحله، سوره وعده یاری قطعی خداوند به پیامبرانش را بیان می‌کند.
The sūrah then speaks about the idolaters who circulate such superstitions, mentioning the promises they made when they envied the people of earlier revelations for receiving such messages. They used to say that had they had some sort of traditional beliefs inherited from Abraham or later prophets, they would have had a degree of faith that would have enhanced their position with God: “They have long been saying: If only we had before us a tradition from those of old, we would certainly he true servants of God.” (Verses 167-169) Yet when they received the best revelations ever bestowed from on high, they turned away and forgot their promises: “Yet they reject it. In time, they will come to know.” (Verse 170) The verse carries an implicit threat, which is suitable for those who persist in disbelief, going back on expressed wishes and promises: “They will come to know.” At this point the sūrah states God’s promise to His messengers of His assured help.
بدین ترتیب پیروزی برای آنان تضمین شده است: «و قطعاً وعدهٔ ما به بندگانمان، فرستادگان، پیشتر داده شده است: که آنان یاری داده خواهند شد، و قطعاً لشکریان ما پیروزمندند.» (آیات ۱۷۱ تا ۱۷۳)
In this way victory is assured them: “Our word has already been given to Our servants the messengers: it is they who will be helped, and it is Our forces who will surely be victorious.” (Verses 171-173)
وعدهٔ الهی، وعدی راستین است و کلمهٔ خداوند تحقق می‌یابد. ریشه‌های ایمان راستین در زمین استوار شده و بنای آن، با وجود انکار کافران، آزارهایی که بر مؤمنان روا داشته می‌شود و موانع و سدهای بسیار دیگر، برافراشته گشته است. عقاید مشرکان و کافران از میان رفته، قدرتشان رو به زوال نهاده است، در حالی که آیینی که پیامبران خدا تبلیغ کرده‌اند، در خردها و دل‌های مردم تأثیر می‌گذارد. در حقیقت، جذابیت آن با وجود همهٔ عوامل مخالف همچنان پابرجاست. تمامی تلاش‌ها برای سرکوب ایمان الهی به نفع هر فلسفه یا ایدئولوژی دیگر شکست خورده است، حتی در همان مناطقی که این تلاش‌ها آغاز شده بود. وعدهٔ خداوند به پیامبرانش تحقق یافته است. این پدیده‌ای جهانی است که در سراسر جهان و در همهٔ نسل‌ها درست و پابرجا مانده است.
The promise is a true promise, and God’s word is fulfilled. The roots of true faith have been firmly established on earth and its structure is raised despite the unbelievers’ rejection, the persecution to which believers are subjected as well as many other obstacles and barriers. The beliefs of idolaters and unbelievers have disappeared, their power has dwindled while the faith preached by God’s messengers appeals to people’s minds and hearts. In fact, its appeal remains strong in spite of all the opposing factors. All the attempts to suppress divine faith in favour of any other philosophy or ideology have failed, even in those areas where these started. God’s promise to His messengers has come true. This is a universal phenomenon that has remained true throughout the world and in all generations.
این موضوع برای هر جنبشی که هدفش احیای پیام الهی باشد نیز صادق است، به شرط آنکه حامیانش مخلص و فداکار باشند. این جنبش، با هر مانعی که بر سرِ راهش قرار گیرد، پیروز خواهد شد. باطل ممکن است تمام توان خود را برای آزار و شکنجه، جنگ آشکار و همچنین تبلیغاتی که بر دروغ‌های ساختگی تکیه دارد بسیج کند، اما همه‌ی اینها بی‌نتیجه خواهد ماند. زدودن این تهمت‌ها ممکن است مستلزم جنگیدن در چند نبرد باشد که شاید نتایج متفاوتی داشته باشد، اما سرانجام وعده‌ی خداوند به پیامبرانش تحقق خواهد یافت. این وعده‌ی پیروزی نهایی است که آنان را بر زمین مستقر و صاحب قدرت خواهد کرد. این وعده حتی آن‌گاه که تمام قدرت‌های روی زمین برای متوقف کردنش صف‌آرایی کنند، تحقق خواهد یافت.
It is also true for every movement that aims to revive the divine message, provided that its advocates are sincere and dedicated. It will be triumphant no matter what obstacles are put in its way. Falsehood may mobilize all its powers of persecution, torture, open warfare as well as propaganda that relies on fabricated lies, but all to no avail. The removal of such calumny may entail fighting a few battles, perhaps with different results, but eventually God’s promise to His messengers will be fulfilled. This is a promise of ultimate victory that will see them established on earth and having power. This promise will be fulfilled even though all the powers on earth are ranged to stop it.
این وعده یکی از قوانین جهانی خداوند است که همانند چرخش ستارگان و سیارات در مسیرهایشان، پی در پی آمدن شب و روز، و همچون زنده شدن زمین مرده با فرود آمدن باران، جریان دارد. با این حال، این قانون تابع اراده خداوند است و بر اساس برنامه‌ریزی او عمل می‌کند. ممکن است در مقایسه با عمر محدود انسان‌ها کند به نظر برسد، اما هرگز شکست نخواهد خورد. در واقع ممکن است به شکلی تحقق یابد که مردم آن را درنیابند، زیرا همواره به دنبال همان شکل پیروزی‌ای هستند که می‌شناسند. در حقیقت، ممکن است به راحتی درنیابند که پیروزی در شکلی تازه پدیدار می‌شود و برای درک آن به زمان نیاز داشته باشند.
This promise is one of God’s universal laws which operates just like the stars and planets follow their cycles, the night and day alternate, and like a dead land coming to life when rain falls on it. However, this law follows God’s will and works according to His planning. It may appear slow in relation to people’s limited life spans, but it will never fail. In fact it may be fulfilled in a way that people do not appreciate, because they always look for the form of victory they know. Indeed, they may not readily appreciate that victory comes in a new form and they may need time to appreciate this.
مردم ممکن است بخواهند شکلی خاص از پیروزی را برای مدافعان دین الهی که از پیامبران او پیروی می‌کنند ببینند، اما خداوند شکل دیگری را می‌خواهد که بزرگ‌تر و پایدارتر است. بنابراین آنچه رخ می‌دهد همان چیزی است که خداوند اراده کرده است، حتی اگر این به معنای آن باشد که این مدافعان باید سختی‌های بیشتری را تحمل کنند، تلاش بیشتری به خرج دهند و مدت بسیار طولانی‌تری از آنچه انتظار داشتند، مبارزه کنند. پیش از جنگ بدر، یاران پیامبر ﷺ امید داشتند که کاروان تجاری قریش را تصرف کنند، اما خداوند خواست که آنان آن را از دست بدهند و در عوض با دشمنی که نیروهای برتری داشت وارد نبرد شوند.
People may want to see a particular form of victory for the advocates of the divine faith who follow His messengers, but God wishes to accomplish a different form which is greater and longer lasting. What takes place, then, is what God wants, even if this means that these advocates will have to endure greater troubles, exert more effort and strive for much longer than they expected. Before the Battle of Badr, the Prophet’s Companions hoped to take the Quraysh’s trade caravan, but God wanted that they miss it and instead engage their enemy, with its superior forces, in battle.
آنچه خدا خواسته بود، نتیجه‌ای بسیار بهتر برای آنان و برای اسلام تضمین کرد. آن پیروزی‌ای بود که خدا می‌خواست به پیامبرش ﷺ عطا کند؛ پیروزی‌ای برای پیام او که آثار ماندگاری داشت.
What God wanted ensured a much better outcome for them and for Islam. That was the victory God wanted to give His Messenger, a victory for His message with lasting effects.
حامیان دین خدا ممکن است در یک نبرد شکست بخورند و حتی سختی‌های بسیار زیادی را تحمل کنند، اما این به این دلیل است که خدا آنان را برای کسب پیروزی در نبردی بزرگ‌تر آماده می‌کند.
The advocates of God’s faith may lose a battle, and may even suffer very hard times, but this is because God is preparing them to achieve victory in a greater battle.
او بدین ترتیب شرایطی فراهم می‌آورد که پیروزی آنان ثمرهٔ گسترده‌تر و برای مدتی طولانی‌تر به بار آورد.
He thus brings about circumstances that make their victory yield fruit on a wider scale and for a longer period.
کلمهٔ خدا صادر شده و وعدهٔ او به اراده‌اش داده شده است. قانون او بی‌شک به اجرا درخواهد آمد: «و قطعاً کلمهٔ ما برای بندگان مرسل ما پیشتر صادر شده است: که آنان یاری داده خواهند شد، و قطعاً لشکر ما همان پیروزمندانند.» (آیات ۱۷۱ تا ۱۷۳)
God’s word has gone forth, and His promise has been given by His will. His law will take effect without fail: “Our word has already been given to Our servants the messengers: it is they who will be helped, and it is Our forces who will surely be victorious.” (Verses 171-173)
هنگامی که این وعدهٔ حق اعلام شده است، خداوند به پیامبرش دستور می‌دهد که از کافران روی بگرداند و آنان را به سخن و وعدهٔ خدا واگذارد تا آن وعده تحقق یابد. با این همه، باید هنگامی که سخن [خدا] راست درمی‌آید، مراقب آنان باشد، زیرا آنان با چشم خود خواهند دید که این امر چگونه به وقوع می‌پیوندد:
When this true promise has been declared, God orders His Messenger to turn away from unbelievers, leaving them to God’s word and promise to take effect. He should, however, watch them as the word proves true, for they will see with their own eyes how this comes about:
پس تا مدتی از ایشان روی برتاب و ببین؛ به زودی آنان نیز خواهند دید. آیا آنان واقعاً خواستار شتاب در عذاب ما هستند؟ هنگامی که [عذاب] در میدان ایشان فرود آید، بامداد آنان که از پیش هشدار داده شده بودند، بس بد خواهد بود. و باز تا مدتی از ایشان روی برتاب و ببین؛ به زودی آنان نیز خواهند دید.
So, turn away from them for a while, and watch them; in time, they too will come to see. Do they really wish to hasten Our punishment? When it strikes in their midst, terrible will be the morning of those who were already warned. And again, turn away from them for a while, and watch them; in time, they too will come to see. (Verses 174- 179)
پیامبر ﷺ مأمور می‌شود که آنان را به حال خود واگذارد و به ایشان اعتنایی نکند. سپس به او گفته می‌شود که منتظر آن روز بماند؛ روزی که او و آنان خواهند دید که وعده‌ی خداوند برای او و برای ایشان چه بوده است. و اگر آنان عذاب او را شتاب‌زده بخواهند، هنگامی که آن عذاب بر ایشان فرود آید، سخت در رنج خواهند افتاد.
The Prophet is told to leave them alone and not care for them. He is further told to wait for the day when he and they will see what God’s promise means for him and them. If they hasten His punishment, they will suffer greatly when it falls upon them.
اگر این مصیبت به جامعه‌ای برسد، آنچه بر ایشان نازل شده، قطعاً مایهٔ اندوه‌شان خواهد بود.
Should this strike a community, they will have got what is certain to grieve them.
دوباره به پیامبر ﷺ دستور داده می‌شود که آنان را به سرنوشتشان واگذارد. این فرمان، هشداری بیشتر برای ایشان را در خود دارد و سوره بار دیگر بیان می‌کند که سرانجام کار، هولناک خواهد بود: «و باز از ایشان روی بگردان تا مدتی، و بنگر؛ به زودی ایشان نیز خواهند دید.» (آیات ۱۷۸-۱۷۹) آنچه رخ خواهد داد نامشخص رها شده است، که خود نشان از هراسی بزرگ دارد.
Again, the Prophet is told to abandon them to their fate. This order implies further warning to them, and again the sūrah advises that the outcome will be terrible: “And again, turn away from them for a while, and watch them; in time, they too will come to see.” (Verses 178-179) What will happen is left unspecified, implying great terror.
سوره با ستایش شکوه خداوند پایان می‌یابد و بیان می‌کند که تمام عزت از آنِ اوست و تنها به او تعلق دارد. سپس درود و سلام بر فرستادگانش فرستاده می‌شود، و اعلام می‌گردد که همه ستایش‌ها شایسته خداوند، پروردگار جهانیان، است که هیچ شریکی ندارد.
The sūrah concludes with extolling God’s glory, stating that all might belongs to Him alone. It adds the blessing and greeting of peace to God’s messengers, and declares that all praise is due to God, the Lord of all, who has no partners whatsoever:
پاک و منزه است پروردگار تو، پروردگار عزت، از آنچه (مشرکان) وصف می‌کنند. و سلام بر همه پیامبران فرستادگان. و ستایش مخصوص خداوندی است که پروردگار جهانیان است. (آیات ۱۸۰ تا ۱۸۲)
Limitless in His glory is your Lord, the Lord of almightiness, above all what people attribute to Him. And peace be upon all His messengers. All praise is due to God, the Lord of all the worlds. (Verses 180-182)
این واقعاً پایانی شایسته است که مهم‌ترین موضوعاتی را که در کل این سوره بحث شده‌اند، خلاصه می‌کند۔
It is indeed a fitting ending that sums up the main issues discussed in the sūrah as a whole.