محمد (اسیرانِ جنگ) ۱-۱۵
MUHAMMAD (Captives of War) 1-15
به نام خداوند بخشنده مهربان کسانی که کفر ورزیدند و مردم را از راه خدا بازداشتند، خداوند کردارشان را تباه خواهد ساخت. (۱)
In the Name of God, the Lord of Grace, the Ever Merciful Those who disbelieve and debar others from God s path will have their deeds brought to nothing by Him, (1)
و کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام دادهاند، و به آنچه بر محمد ﷺ نازل شده ایمان آوردهاند - و آن حق است از جانب پروردگارشان - خداوند بدیهایشان را از ایشان میزداید و حالشان را نیکو میگرداند. (2)
whereas those who have faith and do righteous deeds, and believe in what has been revealed to Muhammad, for it is indeed the truth from their Lord - He will forgive them their bad deeds and bring them to a happy state. (2)
این از آن روست که کافران از باطل پیروی میکنند، و کسانی که ایمان آوردهاند از حق که از جانب پروردگارشان است پیروی مینمایند. بدینگونه خداوند برای مردم امثالشان را بیان میکند. (۳)
This is because the unbelievers follow falsehood, whereas those who believe follow the truth from their Lord. Thus does God lay down for mankind their rules of conduct. (3)
هنگامی که با کافران در میدان جنگ روبهرو شدید، گردنهایشان را بزنید؛ و چون آنان را بهسختی شکست دادید، پس محکم ببندید. آنگاه یا بر آنان منت نهید و آزادشان کنید، یا در برابر فدیهای آزادشان سازید، تا آنگاه که جنگ بار سنگین خود را بر زمین نهد. این چنین است. و اگر خدا میخواست، خود از ایشان انتقام میگرفت، لیکن [خواست او چنین است] که شما را به وسیلهٔ یکدیگر بیازماید. و کسانی که در راه خدا کشته شوند، هرگز اعمالشان را تباه نخواهد کرد. {فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّىٰ إِذَا أَثْخَنتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاءً حَتَّىٰ تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا ۚ ذَٰلِكَ ۛ وَلَوْ يَشَاءُ اللَّهُ لَانتَصَرَ مِنْهُمْ وَلَٰكِن لِّيَبْلُوَ بَعْضَكُم بِبَعْضٍ ۗ وَالَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَن يُضِلَّ أَعْمَالَهُمْ} [سورۃ محمد، آیات ۴]
Now when you meet the un believers in battle, smite their necks. Then when you have thoroughly subdued them, bind them firmly. Thereafter, set them free either by an act of grace or against ransom, until war shall lay down its burden. Thus [shall it be]. Had God so willed, He could have punished them Himself, but it is His will that He tests you all by means of one another. And as for those who are slain in Gods cause, never will He let their deeds go to waste. (4)
او ان کی راہنمائی فرمائے گا اور انہیں ایک خوشحال حالت میں پہنچا دے گا۔ (5)
He will grant them guidance, and bring them to a happy state, (5)
و آنان را به بهشتی درمیآورد که برایشان شناسانده است। (۶)
and will admit them to the Garden He has already made known to them. (6)
ای مؤمنان! اگر خدا را یاری کنید، او شما را یاری خواهد داد و گامهایتان را استوار خواهد ساخت؛ (7)
Believers! If you support [the cause of] God, He will support you and will make your steps firm; (7)
و اما الذین کفروا فتعساً لهم و اضل اعمالهم (۸)
but as for the unbelievers, ill fortune awaits them as He will bring their deeds to nothing. (8)
این به خاطر آن است که آنان از آنچه خدا فرو فرستاده است کراهت دارند، پس [خدا] اعمالشان را تباه میکند. (۹)
This is because they hate what God has bestowed from on high, and thus He causes their deeds to go to waste. (9)
آیا آنان در زمین سیر نکردهاند تا ببینند سرانجام کسانی که پیش از ایشان بودند چگونه بود؟ خداوند آنان را به کلی نابود کرد، و برای کافران نیز سرنوشتی مانند آن در پیش است.
Have they never travelled through the land and seen what was the end of those who lived before their time? God destroyed them utterly. A similar fate awaits the unbelievers. (10)
این به این دلیل است که خداوند از مؤمنان حمایت میکند، در حالی که کافران هیچ کسی را ندارند که از آنان حمایت کند.
This is because God protects the believers, while the unbelievers have no one to protect them.
{إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ۖ وَالَّذِينَ كَفَرُوا يَتَمَتَّعُونَ وَيَأْكُلُونَ كَمَا تَأْكُلُ الْأَنْعَامُ وَالنَّارُ مَثْوًى لَّهُمْ} (۱۲)
(ID God will indeed admit those who believe and do righteous deeds into gardens through which running waters flow, while those who disbelieve will enjoy their life [in this world] and eat as cattle eat; but the fire shall be their abode. (12)
{چه بسیار شهرهایی را که از این شهرتان که شما را بیرون راند، نیرومندتر بودند، نابود کردیم، و آنان یاوری نداشتند.} (۱۳)
How many cities of greater power than this your city which has driven you out have We destroy ed, and they had none to help them. (13)
آیا کسی که بر دلیلی روشن از پروردگارش استوار است، مانند کسی است که زشتیِ کردارش در نظرش زیبا جلوه داده شده، یا مانند کسانی است که از هوسهای خود پیروی میکنند؟
Is he who takes his stand on a clear evidence from his Lord like one to whom the evil of his own deeds seems goodly, or like those who follow their own desires?
(14)
(14)
این است بهشتی که به پرهیزگاران وعده داده شده است: در آن نهرهایی از آبی است که هرگز تغییر نمیکند، نهرهایی از شیری که طعمش دگرگون نمیشود، نهرهایی از شرابی که برای نوشندگان لذتبخش است، و نهرهایی از عسلی که خالص و تصفیهشده است.
Such is the paradise which the God-fearing are promised: In it are rivers of water for ever pure, rivers of milk the taste of which never alters, rivers of wine, a delight for those who drink, and rivers of honey pure and clarified.
در آن بهشت برای آنان هر گونه میوهای خواهد بود، و از سوی پروردگارشان آمرزش خواهند یافت. آیا کسانی که همچون کسانیاند که جاودانه در آتش خواهند ماند و آب جوشان به آنان نوشانده میشود که رودههایشان را پارهپاره میکند؟ (۱۵)
In it they shall have all kinds of fruit. And they receive there forgiveness by their Lord. Are they to be compared to those who are to abide in the fire and be given a drink of scalding water that tears their bowels? (15)
ایمان به وحیهای محمد ﷺ
Belief in Muhammad’s Revelations
سوره با حملهای مستقیم علیه کافران آغاز میشود، بدون هیچ مقدمه یا سخن آمادهکنندهای. این کافرانی که دیگران را از راه خدا بازمیدارند، با این چشمانداز روبرو هستند که اعمالشان گمراه شود و در پایان چیزی نصیبشان نگردد. این حکم برای همه کافران صادق است، چه کسانی که به ابتکار خود دیگران را بازمیدارند، و چه کسانی که خود بازداشته میشوند و سپس دیگران را از راه خدا باز میدارند. سوره در آغاز، این احساس را به ما میدهد که اعمال زنده شدهاند و به حرکت درآمدهاند، اما حرکتشان نادرست و دور از مسیر است و هدف مشخصی ندارد. نتیجه، زیان و نابودی کامل است. این زندهانگاری برای ترسیم تصویر نبردی به کار رفته است که در آن اعمال خود را از کسانی که آنها را انجام میدهند جدا میکنند؛ نتیجه آن است که هر دو از یکدیگر بیشتر گمراه میشوند و همه چیز به ویرانی میانجامد.
The surah opens with a straightforward attack against the unbelievers, without any introduction or preparatory remarks. These unbelievers, who debar others from God’s path, are faced with the prospect of their deeds going astray and ending up with nothing. This applies to all unbelievers whether they are those who debar others on their own initiative, or they themselves are debarred and then debar others from God’s path. At the outset, the surah gives us a sense of deeds being animated, physically on the move, but their movements are erroneous, far astray, and without any defining goal. The result brings utter loss and destruction. Such animation is employed to provide an image of a battle in which the deeds separate themselves from the people who perform them: the result is that both go further astray from each other, and all ends in ruin.
این اعمالی که باطل و بیثمر میشوند، ممکن است بهویژه به کارهایی اشاره داشته باشد که کافران امید داشتند نتایج خوبی برایشان به بار آورد؛ به بیان دیگر، آن کارها در نظر ایشان اعمال نیکو جلوه میکردند. با این حال، کار نیکی که بر پایه ایمان نباشد ارزش خود را از دست میدهد؛ نیکوییِ آن ظاهری و سطحی است.
These deeds that are brought to nothing may refer, in particular, to the ones that the unbelievers hoped would bring them good results; in other words, they appeared to them as good deeds. However, a good deed that is not based on faith loses its value; its goodness is superficial.
آنچه اهمیت دارد، انگیزهای است که عمل را پدید میآورد، نه صورت ظاهری عمل. حتی اگر انگیزه نیک باشد، تا وقتی بر ایمان استوار نباشد ممکن است موقتی باشد یا نتیجهی یک هیجان ناگهانی. در مقابل، ایمان همهی کردارها و احساسات انسان را به پایهای استوار پیوند میدهد. این کار به اعمال معنا و هدف میبخشد، آنها را پیوسته و هماهنگ میسازد، و تضمین میکند که آثارشان با نظام الهیای که همهی اجزای هستی را به هم پیوند میدهد، همسو باشد. بدین ترتیب، هر عملی در پیشرفت کلی هستی سهیم دیده میشود، نقشی ایفا میکند و هدفی را به انجام میرساند.
What is important is the motive that gives rise to the deed, not the form of the deed. Even if the motive is good, unless it relies on faith it may be only temporary or the result of sudden impulse. Faith, on the other hand, links all mans actions and feelings to a solid base. This gives deeds their meaning and aim, bringing them consistency and ensuring that their effects are in line with the Divine system that links all parts of the universe together. Thus, every action is seen to contribute to the overall progress of the universe, fulfilling a role and serving an end.
دستور جنگ
An Order To Fight
اصلی که در نخستین آیهٔ این سوره بیان شده، مبنای دستور به مؤمنان برای جنگ با کافران قرار داده شده است. مؤمنان کسانیاند که از حقی پیروی میکنند که باید در زندگی انسان بر روی زمین برقرار شود. این حق باید قدرت آن را داشته باشد که امور زندگی را اداره کند. بدین ترتیب زندگی انسان بر پایهٔ حق استوار میشود و همهچیز را به آن بازمیگرداند. در مقابل، کافران از باطل پیروی میکنند.
The principle stated in the first verse of the surah is made the basis of the directive to the believers to fight the unbelievers. The believers are the ones who follow the truth that must be established in human life on earth. It, truth, should be given the power to conduct life’s affairs. Thus, human life becomes based on the truth and refers everything to it. The unbelievers, on the other hand, follow falsehood.
این باید همراه با تمام آثارش از زندگی انسان حذف شود: «پس هرگاه با کافران در جنگ روبرو شدید، گردنهایشان را بزنید. آنگاه که آنان را کاملاً مغلوب کردید، محکم ببندیدشان. سپس یا بر آنان منت نهید یا در برابر فدیه آزادشان کنید، تا زمانی که جنگ بار سنگین خود را بر زمین نهد.» (آیه ۴) این آیه تنها به رویارویی در میدان جنگ اشاره دارد، نه هر دیدار دیگری میان مؤمنان و کافران. تا زمان نزول این سوره، مشرکان در شبهجزیرهٔ عربستان زندگی میکردند؛ برخی از آنان با مؤمنان در جنگ بودند و برخی دیگر با پیمانهای صلح مقید شده بودند. سورهٔ ۹، یعنی سورهٔ التوبه، هنوز نازل نشده بود که اعلام کند پیمانهایی که مدت انقضای آنها معین شده، تمدید نخواهد شد.
This should be removed with all its effects on human life: “Now when you meet the unbelievers in battle, smite their necks. Then when you have thoroughly subdued them, bind them firmly. Thereafter, set them free either by an act of grace or against ransom, until war shall lay down its burden.” (Verse 4) This verse refers specifically to meeting in battle, not any other meeting between believers and unbelievers. Up to the revelation of this surah, idolaters lived in the Arabian Peninsula, some of whom were at war with the believers and some bound by peace treaties. Surah 9, Repentance, had not as then been revealed giving notice that treaties specifying dates of expiry would not be renewed.
از سوی دیگر، به پیمانهایی که مدت معینی نداشتند، اعلام فسخ چهار ماهه داده شد. پس از آن، اگر مشرکان در هر جای شبه جزیره عربستان یافت میشدند، کشته میشدند. هدف از این احکام آن بود که شبه جزیره عربستان پایگاه همیشگی اسلام باشد.2
On the other hand, treaties without a specific term were given a four- month notice of termination. Thereafter, idolaters were to be killed if they were found anywhere in the Arabian Peninsula. The aim of these rules was to make the Peninsula the permanent base of Islam.2
آیه بهطور مشخص به مؤمنان دستور میدهد که گردن کافران را بزنند، اما این امر تنها پس از آن رخ میدهد که اسلام برای آنان تبیین شود و آنان دعوت به پذیرش آن را رد کنند. این فرمان به گونهای بیان شده که خود کشتن و عملی را که مستلزم آن است توصیف میکند، تا با فضای کلی سوره همخوان باشد.
۲. این حکم دربارهٔ مشرکانِ خارج از شبه جزیرهٔ عربستان صادق نیست؛ آنان میتوانستند در دولت اسلامی زندگی کنند، اما تنها بر اساس احکام اسلامی.
2. This rule does not apply to idolaters outside the Arabian Peninsula; they could continue to live in the Muslim state but only in accordance with Islamic rules.
۳. این آیات در جلد هفتم، صفحات ۱۹۸ تا ۲۰۲ توضیح داده شدهاند.
3. These verses are explained in Vol. VII, pp. 198-202.
حکم اسیران جنگی
The Ruling On Captives Of War
سپس این آیه حکم اسیران جنگی را بیان میکند. این تنها متنِ قرآنی است که حکمی دربارهی چنین اسیرانی بیان میدارد:
The verse then sets the ruling concerning those who are taken captive in war. This is the only Qur’anic text stating a ruling on such captives:
«پس از آن، یا از روی لطف آزادشان کنید یا در برابر فدیه.» (آیه ۴) این بدان معناست که اسیران جنگی باید بدون هیچ عوضی و رایگان آزاد شوند. نه مبلغ معینی به عنوان فدیه لازم است و نه مبادلهی اسیران. این آیهی قرآن هیچ گزینهی سومی، مانند کشتن اسیران مشرک یا به بردگی گرفتن آنان، را ذکر نمیکند.
“Thereafter, set them free either by an act of grace or against ransom.” (Verse 4) This means that captives of war are to be set free gratis, without any compensation. No specified ransom or exchange of prisoners is required. The Qur’anic verse does not mention any third option, such as putting idolater captives to death or binding them into slavery.
با این حال، در عمل، پیامبر ﷺ و خلفایی که پس از او آمدند، برخی از اسیران جنگی را به بردگی گرفتند و افراد مشخصی را به نام کشتند. ما آنچه ابوبکر الجصاص، امام حنفیمذهب، درباره این آیه در کتابش «أحکام القرآن» میگوید را نقل میکنیم و در صورت لزوم توضیحاتی میدهیم. سپس با بیان دیدگاه خود درباره احکام مرتبط، سخن را به پایان میبریم.
Nevertheless, what happened in practice was that the Prophet and the caliphs succeeding him put some war captives into slavery, and killed specifically named individuals. We will quote what Imam Abu Bakr al-Jassas, of the Hanafl school of Islamic law, says about this verse in his book al-Qur’an, making some comments as necessary. We will then conclude by stating our view of the relevant rulings:
خداوند در این آیه میفرماید: «پس چون با کافران در میدان جنگ روبهرو شدید، گردنهایشان را بزنید.» بر اساس ظاهر این سخن، کشتن کافران تا زمانی که کاملاً مغلوب نشدهاند تنها راه ممکن است. این با آنچه خداوند در آیه دیگری فرموده همخوان است: «هیچ پیامبری را نسزد که اسیر داشته باشد، مگر آنکه در زمین به سختی جنگیده باشد.» (انفال: ۶۷) از ابن عباس نقل شده که این آیه اخیر درباره جنگ بدر بوده، هنگامی که مسلمانان در اقلیتی اندک قرار داشتند. وقتی شمارشان بیشتر شد و نیرومندتر گشتند، خداوند این حکم را مقرر کرد: «پس از آن یا به منت آزادشان کنید یا در برابر فدیه.» بدین ترتیب خداوند به پیامبر ﷺ و مؤمنان همه گزینهها را داد: کشتن اسیران، به بردگی گرفتنشان یا آزاد کردنشان. با این حال، راوی این حدیث در این تردید دارد که آیا ابن عباس به بردگی گرفتن اسیران را هم یاد کرده است یا نه.
God says in this verse: “Now when you meet the unbelievers in battle, smite their necks.” On the surface, the statement makes it clear that killing the unbelievers is the only option until they have been thoroughly subdued. This is consistent with what God says in the other verse: “It does not behove a Prophet to have captives unless he has battled strenuously in the land.” (8: 67) Ibn 'Abbas is quoted as saying that this last statement applied to the Battle of Badr, when the Muslims were a small minority. When their numbers increased and they became more powerful, God established the ruling: “ Thereafter, set them free either by an act of grace or against ransom.” Thus, God allowed the Prophet and the believers all options: to kill their prisoners, enslave them or set them free. However, the transmitter of this hadith doubts whether Ibn 'Abbas mentioned enslaving prisoners.
۴. نویسنده چند تفسیر بر این نقل طولانی دارد. ما تفسیرهای او را در پاراگرافهای جداگانه آوردهایم تا از متن نقلشده متمایز باشند. - یادداشت ویراستار.
4. The author makes several comments on this lengthy quotation. We have included his comments in separate paragraphs so as to distinguish them from the quoted text. - Editor’s note.
آنچه ما میگوییم
What We Say
خلاصه آنکه این تنها متنی از قرآن است که حکمی دربارهٔ اسیران جنگی بیان میکند. همهٔ متون دیگر به موقعیتهایی جز اسیرگرفتن مربوط میشوند. بنابراین، این متن مبنای دائمی برای رسیدگی به این مسئله است. در مواردی که عمل تفاوت داشته، این تفاوت نتیجهٔ شرایط خاص و موقتی بوده است. کشتن برخی اسیران تنها در موارد فردی اعمال میشد که ممکن است در آینده نیز مشابه آن پیش آید. آن افراد به خاطر کارهایی اعدام میشدند که پیش از اسیر شدنشان مرتکب شده بودند. آنان صرفاً به دلیل جنگیدن با مسلمانان کشته نمیشدند. برای نمونه، جاسوسی ممکن است اسیر شود و محاکمه گردد. در این صورت، او به خاطر جاسوسی محاکمه میشود، نه به عنوان سربازی دشمن که در نبرد آشکار اسیر شده است. اسارت او تنها او را زیر اختیار دولت مسلمان قرار میدهد.
To sum up, this is the only Qur’anic text providing a ruling on prisoners of war. All other texts relate to situations other than that of taking prisoners. Therefore, this represents the permanent basis for dealing with this question. In those cases where the practice differed, this was the result of specific and temporary situations. Putting some prisoners to death applied only in individual cases, which could be similar to future ones. Those individuals were executed for actions they committed before being taken prisoner. They were not killed merely for fighting the Muslims. A spy, for example, may be taken prisoner and tried. In this case, he is tried for spying, not for being an enemy soldier taken prisoner in open battle. His captivity merely brought him under the authority of the Muslim state.
باید دربارهی به بردگی گرفتن اسیران جنگی سخنی گفته شود.
A word needs to be said about placing prisoners of war in slavery.
ما پیشتر بارها بیان کردهایم که این حکم در پاسخ به اوضاع فراگیر جهانی و رسوم رایج در جنگها بود. این اوضاع باعث میشد که اسلام نتواند در همه شرایط، این حکم کلی «یا بر آنان منت نهید یا فدیه بگیرید» را اجرا کند، زیرا اردوگاههای دشمن هر مسلمانی را که اسیر میکردند، به بردگی میکشیدند. از این رو، این حکم در برخی موقعیتها توسط پیامبر ﷺ به کار گرفته شد: ایشان برخی اسیران را از روی منت آزاد کردند، در موارد دیگر اسیران را مبادله کردند و در موارد دیگر، فدیهی مالی پذیرفتند. در برخی موارد نیز اسیران برای مقابله با شرایطی که به شکل دیگری قابل حل نبود، به بردگی گرفته شدند.
We have already stated on more than one occasion that this was in response to prevalent universal situations and common practices in war. These situations made it impossible for Islam to implement in all circumstances the general statement “set them free either by an act of grace or against ransom” when enemy camps used to put any Muslim taken prisoner into slavery. Therefore, this ruling was applied by the Prophet in certain situations: he set free some prisoners in acts of grace, while in other cases he exchanged prisoners and in still other cases, he accepted financial ransom. In some cases prisoners were made slaves in order to deal with situations that could not be otherwise dealt with.
هدفِ جهاد
The Purpose of Jihad
خداوند از مؤمنان نمیخواهد که به جهاد بپردازند و بجنگند، زیرا به یاری آنان در برابر کافران نیاز دارد. او از نیاز به یاری منزه است. اگر بخواهد، میتواند آن کافران را بهکلی نابود کند.
God does not require believers to fight and go on jihad because He needs their help against the unbelievers. Far be it from Him to need help. He is able, should He wish, to destroy those unbelievers utterly.
همهی اینها آزمونی برای بشریت است که جایگاه هر فرد را تعیین میکند:
It is all a test for mankind which determines everyone’s position:
[چنین است.] و اگر خدا میخواست، خودش آنان را مجازات میکرد؛ اما [او میخواهد] که شما را به وسیلهٔ یکدیگر بیازماید. و کسانی که در راه خدا کشته شوند، هرگز [خداوند] اعمالشان را ضایع نخواهد کرد. او ایشان را هدایت خواهد کرد و حالشان را نیکو خواهد ساخت، و ایشان را به بهشتی که برایشان شناسانده است درخواهد آورد. (آیات ۴ تا ۶)
Thus [shall it be]. Had God so willed, He could have punished them Himself, but it is His will that He tests you all by means of one another. And as for those who are slain in God's cause, never will He let their deeds go to waste. He will grant them guidance, and bring them to a happy state, and will admit them to the Garden He has already made known to them, (verses 4-6)
آن کافرانی که مردم را از راه خدا بازمیدارند، و همتایانشان در سراسر زمین، در هر زمان، و آن ستمگرانی که قدرت را به ناحق به کار میگیرند و چنین مینمایانند که فرمان و اقتدار در دست دارند و با تمام تکبر رفتار میکنند، جز شمار اندکی از موجودات که بر روی زمین زندگی میکنند، نیستند. زمین چیزی جز سیارهای کوچک نیست که در میان شمار بیپایانی از سیارات، ستارگان، منظومههای آسمانی و کهکشانها شناور است که اندازهها و شمارشان را تنها خدا میداند. در گسترهی جهان هستی، جهانها و کهکشانها تنها چون نقاطی پراکنده دیده میشوند و گویی بیهدف در حرکتاند. هیچکس جز خدا آنها را همه در اختیار ندارد و هماهنگی میان آنها را تضمین میکند.
Those unbelievers who debar people from God’s path, and their ilk throughout the earth, at all times, and those despots who exercise power unjustly and appear to command force and authority, behaving in all arrogance, are no more than a handful of creatures living on earth. The earth is nothing but a tiny little planet floating in the midst of countless other planets, stars, celestial systems and galaxies whose sizes and numbers are known only to God. In the universal expanse, worlds and galaxies appear merely as scattered points, and as though they float aimlessly. None other than God controls them all and ensures harmony between them.
تمام زورگویان، اطرافیان و پیروانشان، و در واقع همهٔ مردم روی زمین، در مقایسه با قدرت خدا جز مورچگانی کوچک نیستند. نه، حتی مانند ذرّات ریزی هم نیستند که نسیمی ملایم آنها را به هر سو پراکنده کند. آنها هیچاند. هنگامی که خدا به مؤمنان فرمان میدهد که گردن کافران را بزنند و پس از آنکه کاملاً مغلوبشان کردند، آنان را محکم ببندند، تنها ابزاری از قدرت خود را در دست ایشان قرار میدهد.
تنها برای رضای خدا
Purely For God’s Sake
سوره سپس مؤمنان را ترغیب میکند که خود را وقف خدا و اجرای قوانین او در زندگی انسانها کنند. و به ایشان وعده میدهد که در نبرد پشتیبان آنان خواهد بود، و برای دشمنان خدا و دشمنان ایشان شکست و سختی مقرر میدارد:
The surah then urges the believers to dedicate themselves to God and the implementation of His code in human life. It promises them His support in battle as well as defeat and hardship for His and their enemies:
ای مؤمنان! اگر خدا را یاری کنید، او شما را یاری خواهد داد و گامهایتان را استوار خواهد ساخت. اما برای کافران، نابودی است و خدا کردارشان را تباه خواهد کرد. این به سبب آن است که آنچه خدا فرو فرستاده است را ناخوش داشتهاند، پس خدا اعمالشان را بیثمر ساخته است.
Believers! If you support [the cause of] God, He will support you and will make your steps firm; but as for the unbelievers, ill fortune awaits them as He will bring their deeds to nothing. This is because they hate what God has bestowed from on high, and thus He causes their deeds to go to waste. (Verses 7-9)
مؤمنان چگونه خدا را یاری میدهند تا شرط آن را محقق کنند و آنچه را که او از یاری و ثباتقدمبخشیدن به آنان وعده داده است دریافت کنند؟ آنچه خدا از ایشان میخواهد این است که کاملاً خود را وقف او کنند و هیچ شریکی برای او قرار ندهند، چه به شکلی پنهان و چه آشکار. باید خدا را بیش از خودشان و خواستههایشان دوست بدارند. باید برای هر آنچه میخواهند یا آرزو دارند، و نیز برای کردارهای آشکار و نهانشان، اندیشهها و احساساتشان، به احکام او مراجعه کنند. این است راه یاریدادن به خدا در درون خودمان.
How do believers support God so as to fulfil the condition and receive what He has promised them of His support and steadying their step? What God requires of them is that they should be fully dedicated to Him, associating no partners with Him whatsoever, whether in a subtle or open way. They must love God more than they love themselves or their desires. They must refer to His rulings on everything they desire or wish for, as well as on their public and private actions, their thoughts and feelings. Such is the way to support God within ourselves.
علاوه بر این، ما میدانیم که خداوند نظام کاملی برای زندگی وضع کرده است، که بر پایه قواعد و ارزشهای معینی استوار است؛ به بیان کوتاه، تصوری کامل از زندگی و جهان. در زندگی عملی، یاریرساندن ما به خدا زمانی تحقق مییابد که این نظام را داور هر کاری قرار دهیم که انجام میدهیم، و شیوه زندگی او را در همه جنبههای زندگی به اجرا درآوریم.
Moreover, we know that God has laid down a complete code for life, based on certain rules and values; in short, a complete concept of life and the universe. In practical life, our supporting God is fulfilled when we make this code the arbiter of everything we do, when we implement His way of life in all aspects.
از اندیشهها و احساساتشان، برگرفته از مفاهیم محیطشان، که با جوهر عبارت شرطی خداوند در تضاد است:
their thoughts and feelings from the concepts of their environment which are in conflict with the essence of God’s conditional statement:
ای مؤمنان! اگر [دین] خدا را یاری کنید، او شما را یاری خواهد داد و گامهایتان را استوار خواهد کرد. (آیه ۷)
“ Believers! If you support [the cause of] God, He will support you and will make your steps firm” (Verse 7)
چنین است شرطی که خدا از مؤمنان میخواهد تا آن را برآورده سازند. آنچه او در مقابل به ایشان میبخشد، یاریاش است، تضمین پیروزی و استوار ساختن گامهای آنان. این وعدهٔ خداست که هرگز تخلف نمیشود. اگر این وعده در مقطعی به تأخیر افتد، آن تأخیر هدفی دیگر دارد که با تحقق یاری خدا، پیروزی و استواری گامها به انجام میرسد.5
Such is the condition God requires to be fulfilled by believers. What He gives them in return is His support, ensuring victory and making their steps firm. This is God’s promise which never fails. If it is delayed at some point, its delay serves another purpose which is accomplished when God’s support, victory and firmness of step are fulfilled.5
باید کمی درباره شیوهٔ بیان وعدهٔ خداوند تأمل کنیم: «او شما را یاری خواهد کرد و گامهای شما را استوار خواهد ساخت.» واژهٔ عربی «یَنْصُرْكُمْ» که در اینجا به «یاریتان میدهد» ترجمه شده است، به معنای «به شما پیروزی میبخشد» نیز هست.
We need to reflect a little on the way God’s promise is stated: “He will support you and will make your steps firm.” The Arabic word, yansurkum, translated here as ‘support you , also means ‘gives you victory.
ما عادت داریم که نخست گمان کنیم استواری گام برای رسیدن به پیروزی ضروری است؛ حال آنکه در واقع، آن استواری عنصری مهم در به دست آوردن پیروزی است.
We tend to think first that firmness of step is necessary before victory can be achieved; in fact, it is an important element in gaining victory.
این کاملاً درست است. اینکه این مطلب در این متن در جایگاه دوم آمده، معنای متفاوتی را نشان میدهد. مقصود این است که مؤمنان پس از دستیابی به پیروزی استوار بمانند تا بتوانند مسئولیتهایی را که با پیروزی همراه است بر دوش بکشند. پیروزی پایان نبرد میان ایمان و کفر، حق و باطل نیست. پیروزی وظایف معینی را در ذهن پیروزمندان و در زندگی بهطور کلی بر دوش آنان میگذارد. کسانی که به پیروزی دست مییابند نباید اجازه دهند غرور در ذهنشان رخنه کند و نباید دچار سستی شوند. بسیاری از مردم ممکن است در سختیها و هنگام فراوانی مشقتها پایدار بمانند، اما کسانی که پس از پیروزی یا در زمان آسانی و آسودگی زندگی سست نمیشوند، اندکاند. پایداری و استوار ماندن در پشتیبانی از حق پس از پیروزی، مرتبهای والاتر از خود دستیابی به پیروزی است. شاید این همان معنایی باشد که از این آیه اراده شده است، اما خداوند داناتر است.
۵. برای توضیح بیشتر این نکته، ر.ک: جلد دوازدهم، صص ۱۳۴-۱۴۲.
5. For further clarification of this point, see Vol. XII, pp. 134-142.
لذت سطحی
Superficial Enjoyment
کافران را به زور توجه داده میشود به سرنوشت امتهای جاهلِ پیشین.
The unbelievers’ attention is forcibly drawn to the fates of earlier ignorant communities:
آیا آنان در زمین سیر نکردهاند تا ببینند سرانجام کسانی که پیش از ایشان بودند چگونه بود؟ خدا آنان را کاملاً نابود کرد.
Have they never travelled through the land and seen what was the end of those who lived before their time? God destroyed them utterly.
همین سرنوشت در انتظار کافران است (آیه ۱۰)
A similar fate awaits the unbelievers, (Verse 10)
این سخنی است استوار و سخت، همراه با صداهای مهیب و تصویری از امتهای پیشین که شاهد نابودی همهچیز پیرامون خویشاند. تمام داشتههایشان بهصورت تودههایی انباشته شده، در حالی که خودشان زیر آوار مدفوناند؛ تصویری از نابودی کامل. به آنان گفته میشود که چنین سرنوشتی در انتظار همه کافران است؛ آنان جز ویرانی و هلاکت چیزی درو نخواهند کرد: «و برای کافران همانند آن (سرنوشت) است». (آیه ۱۰) در برابر این چشمانداز هولناک، سرنوشت مؤمنان قرار دارد که یاری و پیروزی خواهند یافت: «این بدان سبب است که خداوند یاور مؤمنان است، و کافران هیچ یاوری ندارند». (آیه ۱۱) قاعدهی همیشگی این است که آنگاه که خداوند سرپرست انسان باشد، او نیازی به نگرانی از هیچ چیز ندارد. آنچه بر او میرسد باید آزمونی تلقی شود که نوید امری خیر میدهد. هرگز نشانهی رها شدن از سوی خداوند نیست، و نمیتوان آن را ناتوانی خداوند از وفای به وعدهاش در یاری بندگانش دانست. اما کسی که چنین سرپرستی از سوی خداوند ندارد، هیچ حمایتی نخواهد داشت، حتی اگر تمام انسانها و جنّها حامی و یاور او باشند. سرانجام، او هلاک خواهد شد، هرچند که تمام وسایل حمایت و همه منابع قدرتی را که بشر میشناسد در اختیار داشته باشد.
This is a strong and forceful statement accompanied by loud noises and an image of the earlier communities witnessing the destruction of everything around them. All their possessions are amassed in heaps while they themselves are buried under the debris; it is an image of total destruction. They are told that such a fate awaits all unbelievers; they will reap nothing but devastation and ruin: “A similar fate awaits the unbelievers.” (Verse 10) This fearful prospect contrasts with that of the believers who will receive support and victory: "This is because God protects the believers, while the unbelievers have no one to protect them.” (Verse 11) The constant rule being that when God is his protector, man need not worry about anything. Whatever happens to him should be seen as a test that heralds something good. It is never a sign of being abandoned by God, nor can it be seen as failure by God to fulfil His promise to support His servants. The one who is not so protected by God, however, will have no protection, even if all of mankind and the jinn are his patrons and supporters. Ultimately, he will be lost even though all means of protection and all sources of power known to mankind are at his disposal.
پاداش: یک تصویر ملموس
The Reward: A Physical Image
ادامه مقایسه میان دو گروه است. این مقایسه با توضیحی همراه است که روشن میکند چرا مؤمنان پس از آنکه در این دنیا یاری و عزت یافتند، در آخرت به بهشتهای پرنعمت وارد میشوند، و چرا کافرانی که در این دنیا زندگی حیوانی و غرق لذت داشتند، در آخرت مورد عذاب قرار میگیرند.
The comparison between the two groups continues. This by virtue of an explanation outlining why the believers are admitted into gardens of bliss in the life to come after they have been given support and honour in this present life. It also explains why the unbelievers who lived a life of animal enjoyment in this world, are subjected to punishment in the next life:
آیا کسی که بر دلیلی روشن از پروردگارش ایستاده است، مانند کسی است که زشتیِ کردارش در نظرش زیبا جلوه داده شده، یا مانند کسانی که از هوای نفس خود پیروی میکنند؟ (آیه ۱۴)
Is he who takes his stand on a clear evidence from his Lord like one to whom the evil of his own deeds seems goodly, or like those who follow their own desires? (verse 14)
بین شرایط، قوانین زندگی و رفتار این دو گروه تفاوتی اساسی وجود دارد. مؤمنان با دلیلی روشن از جانب پروردگارشان مجهز هستند. آنان حق را میشناسند و از منبع آن یقین دارند. دستورها و فرمانهای خود را از خداوند دریافت میکنند و از آنچه دریافت میکنند اطمینان دارند. در شیوه زندگی آنان هیچ فریب یا خطایی وجود ندارد. در مقابل، کافران فریب خوردهاند و کردارهای خود را نیکو میپندارند، در حالی که در اصل بد هستند. آنان دربارهٔ آنچه دریافت میکنند و اینکه آیا درست یا نیک است، یقین ندارند. تنها از خواستههای نفس خود پیروی میکنند، بیآنکه معیار کنترلی برای مراجعه داشته باشند و بیآنکه نوری داشته باشند که به آنان در تشخیص حق از باطل یاری رساند.
There is a fundamental difference between the conditions, codes of life and behaviour of the two groups. The believers are equipped with clear evidence from their Lord. They recognize the truth and are certain of its source. They receive their directives and instructions from God and are sure of what they receive. No deception or error exists in their way of life. The unbelievers, by contrast, are deceived, thinking their deeds to be good when they are essentially bad. They do not make certain of what they receive nor whether it is true or good. They only follow their own desires with no standard of control to refer to and with no light to help them distinguish what is true and what is false.
آیا این دو گروه شبیه یکدیگرند؟ پاسخ تنها میتواند منفی باشد، زیرا آنها از نظر شرایط و اعمال، اساساً با یکدیگر متفاوتاند.
Are these two groups alike? The answer can only be in the negative for they are fundamentally different in their conditions and practices.
بنابراین، آنان نمیتوانند در پاداش و سرنوشتشان یکسان باشند۔