«و از نشانه‌های او آفرینش آسمان‌ها و زمین و گوناگونی زبان‌ها و رنگ‌های شماست. بی‌گمان در این نشانه‌هایی است برای دانایان.» (آیه ۲۲) قرآن کریم بارها از نشانه‌ی بزرگ آفرینش آسمان‌ها و زمین یاد میکند، اما ما اغلب بی‌آنکه در آن تأمل کنیم از کنارش می‌گذریم، با آنکه سزاوار اندیشه‌ی طولانی است.
“And among His signs are the creation of the heavens and the earth, and the diversity of your tongues and colours. In this there are clear signs indeed for those who are endowed with knowledge.” (Verse 22) The Qur’ān frequently mentions the great sign of creating the heavens and the earth, but we often pass it by without reflection, although it merits long contemplation.
وقتی قرآن از خلقت آسمان‌ها و زمین سخن می‌گوید، در واقع به این پهنای عظیم جهان هستی اشاره دارد، با نظام دقیق و پیچیده‌اش، که ما از آن تنها اندکی می‌دانیم. این پهنا شامل شمار بی‌شماری از سیارات، ستارگان، مدارها، اجرام آسمانی و کهکشان‌هاست؛ در برابر آنها زمین ما چیزی جز ذره‌ای بی‌وزن به نظر نمی‌رسد. این گستره بزرگ و بیکران با هماهنگی شگفت‌انگیزی میان اجرام آسمانی، مدارها و حرکات آنها، و نیز فاصله‌های میانشان همراه است؛ هماهنگی‌ای که تضمین میکند هیچ برخوردی به‌طور تصادفی رخ ندهد و همه‌چیز بر اساس اندازه‌ای معین کار کند. اما اینها به اندازه و نظام مربوط است. اما ذات این آفریده‌های بزرگ، سرشت و ویژگی‌های هر یک، آنچه در آنها یا بر آنها می‌گذرد، قوانین بزرگی که آنها را حفظ و تنظیم می‌کنند، و چگونگی اداره امورشان، فراتر از دانش هیچ انسانی است. آنچه ما از همه اینها می‌دانیم بسیار اندک است. در حقیقت، مطالعه ما درباره این سیاره کوچکی که در آن زندگی می‌کنیم هنوز در مرحله‌ای بسیار ابتدایی قرار دارد.
When the Qur’ān mentions the creation of the heavens and the earth it actually refers to this great expanse of the universe, with its fine and elaborate system, of which we know only very little. It includes countless numbers of planets, stars, orbits, celestial bodies and galaxies, in relation to which our earth seems no more than a weightless particle. This great and limitless expanse is coupled with remarkable harmony between its celestial bodies, orbits and motions, as well as the distances between them, ensuring that no collision occurs haphazardly, and that everything is kept functioning according to a set measure. This, however, relates to size and system. As for the essence of these great creatures, their respective natures, qualities, what occurs in or on them, the major laws that protect and regulate them, and how their affairs are conducted — these are beyond any human being’s knowledge. What we know of all this is very scanty indeed. In fact, our study of the small planet on which we live remains at a very elementary stage.
این نگاهی گذرا بر نشانهٔ بزرگ آفرینش آسمان‌ها و زمین است. بسیار اتفاق می‌افتد که ما این موضوع را بی‌دقت و به‌طور گذرا مطرح می‌کنیم، اما در عین حال، با شگفتی و تحسین، دربارهٔ دستگاه کوچکی که دانشمندان می‌سازند، سخن بسیار می‌گوییم. با این حال، هماهنگی‌ای که این دستگاه میان اجزای سازندهٔ خود برقرار میکند، به گونه‌ای است که تنها برای مدت کوتاهی به‌صورت یکپارچه کار میکند. با این همه، برخی افراد که در گمراهی فرو رفته‌اند ادعا می‌کنند که این جهان بزرگ، با نظام‌های ظریف و پیچیده‌اش، بدون آفریدگار وجود دارد. نه تنها این، بلکه چنین افرادی دانشمندانی را نیز می‌یابند که آماده‌اند به این یاوه‌گویی گوش دهند! همراه با نشانهٔ بزرگ آفرینش آسمان‌ها و زمین، این سوره به تنوع شگفتانگیز زبان‌ها و رنگ‌های بشری نیز اشاره میکند. این باید با آفرینش جهان مرتبط باشد. تفاوت‌های آب‌وهوایی و محیطی که از تغییر موقعیت زمین در کیهان ناشی میشود، با وجود منشأ واحد بشریت، تأثیری چشمگیر در پدید آمدن چنین تنوعی در زبان و رنگ دارد.
This is just a cursory look at the great sign that is the creation of the heavens and the earth. Very often though we speak about this carelessly, in passing, yet at the same time we speak at great length, expressing amazement and admiration, about a small machine scientists make. Yet the harmony the latter achieves between its component parts is such that it only works in unison for a short span of time. Still some people who are lost in error claim that this great universe, with its fine and elaborate systems, exists without a Creator. Not only so, but such people find scientists who are prepared to listen to such absurdity! Together with the great sign of the creation of the heavens and the earth, the sūrah mentions the amazing variety of human languages and colours. This must be related to the creation of the universe. Differences in climate and environment that result from the variations of the earth’s position in the cosmos have a marked influence in producing such variety in language and colour, despite the single origin of mankind.
علمای امروز و دانشمندان به تنوع بسیار زبان‌ها و رنگ‌های انسان‌ها توجه می‌کنند، اما این تنوع را با خدا و آفرینش او از آسمان‌ها و زمین مرتبط نمی‌دانند.
Scholars and scientists today note the great variety of human languages and colours but they do not relate this to God and His creation of the heavens and the earth.
اما آنان به جای آن، به مطالعهٔ علمی این پدیده می‌پردازند، ولی برای ستایش آفریدگاری که همه‌چیز را، چه آشکار و چه پنهان، برنامه‌ریزی میکند، توقف نمی‌کنند. این به آن دلیل است که بیشتر مردم از دانش بی‌بهره‌اند: «تنها ظاهری از زندگی دنیا را می‌دانند.» (آیهٔ ۷) افزون بر این، شگفتیهای آفرینش جهان و تنوع شگفتانگیز زبان و رنگ را تنها کسانی درک می‌کنند که دانش راستین دارند: «قطعاً در این [امور] برای خردمندان نشانه‌هایی روشن است.» (آیهٔ ۲۲)
Instead, they undertake an academic study of this phenomenon, but do not pause to glorify the Creator who plans everything, visible or hidden. This is due to the fact that most people are devoid of knowledge: “they only know the outer surface of this world’s life.” (Verse 7) Besides, the wonders of the creation of the universe and the great variety of language and colour are only appreciated by those who have true knowledge: “In this there are clear signs indeed for those who are endowed with knowledge.” (Verse 22)
«و از نشانه‌های اوست خوابِ شما در شب و در روز، و جستجوی شما برای برخی از فضل او. در این، واقعاً نشانه‌های روشنی است برای مردمی که گوش فرا می‌دهند.» (آیه ۲۳)
“And among His signs is your sleep, at night and in daytime, as well as your quest for some of His bounty. In this there are clear signs indeed for people who listen.” (Verse 23)
این آیه به برخی پدیده‌های جهانی و تأثیرات آنها بر احوال گوناگون انسان‌ها اشاره میکند و بر هماهنگی درون هستی بزرگ جهان دلالت دارد.
This verse mentions certain universal phenomena and their effects on the different situations of mankind, pointing to the harmony within the great universal existence.
این آیه شب و روز را با خواب و تلاش انسان‌ها برای به دست آوردن معاش، که خداوند آن را به فراوانی عطا میکند، پیوند می‌دهد. خداوند چنان مقرر فرموده که زندگی آدمیان با هماهنگی جهان هستی سازگار باشد: نیاز ایشان به کار و فعالیت با روشنایی روز تأمین میشود، و نیاز ایشان به آرامش و خواب با تاریکی شب فراهم می‌آید. این امر، با درجات و اندازه‌های گوناگون، درباره همه موجودات زنده روی زمین نیز صادق است. همه آنها می‌یابند که نظام کلی هستی با نیازها و سرشت ایشان سازگار است و این امکان را فراهم می‌آورد که زندگی‌شان پیش برود. «در این [امر] نشانه‌های روشنی است برای مردمی که می‌شنوند.» (آیه ۲۳) خواب و حرکت دو حالتی هستند که از راه شنیدن دریافت می‌شوند. بنابراین، آنچه در پایان آیه آمده با نشانه جهانی‌ای که آیه درباره‌اش سخن می‌گوید، به خوبی هماهنگ است.
It combines the two phenomena of night and day with people’s sleep and activity in pursuit of their livelihoods, which God grants in abundance. God has ensured that their lives are in harmony with the universe: their need for work and activity is ensured by the light of day, and their need for relaxation and sleep is brought about by the night’s darkness. This also applies, in varying measures and degrees, to all living things on earth. They all find the universal system meets their needs and natures, allowing their lives to progress. “In this there are clear signs indeed for people who listen.” (Verse 23) Sleep and movement are two conditions that are felt through hearing. Thus, the comment at the end of the verse fits well with the universal sign it discusses.
«و از نشانه‌های اوست که برق را به شما نشان می‌دهد، که هم مایهٔ بیم است و هم امید، و از آسمان آب فرو می‌فرستد، و با آن زمین را پس از مردنش زنده می‌گرداند. بی‌گمان در این [امور] برای مردمی که خرد می‌ورزند، نشانه‌های روشنی است.» (آیهٔ ۲۴)
پدیدهٔ آذرخش بخشی از نظام کیهانی است. برخی توضیح می‌دهند که این پدیده از تخلیهٔ الکتریکی میان دو ابر، یا میان یک ابر و زمین، مانند قلهٔ کوه، پدید می‌آید و خلأ هوایی ایجاد میکند که رعدِ پس از برق را به دنبال دارد. در بیشتر موارد، این پدیده با باران همراه است.
“And among His signs is that He displays before you the lightning, giving rise to both fear and hope, and sends down water from the skies, with which He gives life to the earth after it had been lifeless. In this there are clear signs indeed for people who use their reason.” (Verse 24) The phenomenon of lightning is part of the universal system. Some explain that it occurs from an electrical discharge between two clouds, or between a cloud and the ground, such as the top of a mountain, producing an air vacuum that gives the thunder that follows the lightning. In most cases, this is accompanied by rain.
هرچه باشد علت آن، رعد و برق پدیده‌ای طبیعی است که در اثر نظام همگانی‌ای پدید می‌آید که خداوند آن را به کار انداخته است.
Whatever the cause, lightning is a natural phenomenon produced by the universal system God has set in operation.
همان‌گونه که معمول است، قرآن کریم جزئیات زیادی دربارهٔ پدیده‌های جهانی و علل آنها بیان نمی‌کند. قرآن تنها از این پدیده‌ها برای برقرار کردن پیوند میان دل‌های انسان‌ها، جهان هستی و آفریدگار آن بهره می‌گیرد. از این رو، در اینجا بیان میکند که یکی از نشانه‌های خداوند این است که برق را نمایان میسازد، «که هم بیم و هم امید ایجاد میکند». این دو احساس به‌طور طبیعی هنگام پدیدار شدن برق تجربه می‌شوند. مردم از صاعقه‌ای که از برق پدید می‌آید می‌ترسند، صاعقه‌ای که ممکن است چیزها و حتی انسان‌ها را بسوزاند. همچنین آن احساس مبهم بیم که برق در انسان برمی‌انگیزد وجود دارد، زیرا مردم حضور آن قدرت بزرگی را احساس می‌کنند که جهان هستی را اداره میکند. مردم همچنین به‌سبب بارانی که اغلب همراه با رعد و برق می‌آید، به محصول فراوان امیدوار می‌شوند. از این رو، در همان آیه آمده است: «او برق را به شما نشان می‌دهد که هم بیم و هم امید ایجاد میکند، و از آسمان آبی فرو می‌فرستد که با آن زمین را پس از مردگی‌اش زنده می‌گرداند.» (آیهٔ ۲۴)
As usual, the Qur’ān does not give much detail about universal phenomena and their causes. It only uses these to establish a link between human hearts, the universe and its Creator. Hence, it states here that one of God’s signs is that He displays the lightning “giving rise to both fear and hope.” Both feelings are naturally experienced when lightning occurs. People fear a thunderbolt that results from lightning, one that could burn things and even people. There is also that obscure feeling of apprehension which lightning causes as people feel the presence of the great power that controls the universe. People also hope for plentiful harvests as a result of the rain that often accompanies thunder and lightning. Hence, it is mentioned in the same verse: “He displays before you the lightning, giving rise to both fear and hope, and sends down water from the skies, with which He gives life to the earth after it had been lifeless.” (Verse 24)
هنگامی که حیات و مرگ بر زمین اطلاق میشود، زمین به‌صورت موجودی زنده نمایان میشود که زندگی میکند و می‌میرد. و واقعاً چنین است، همان‌گونه که قرآن آن را توصیف کرده است. جهان موجودی زنده است که احساس دارد و واکنش نشان می‌دهد. او از پروردگارش، آفریدگار همه‌چیز، فرمان می‌برد و با تسلیمی کامل او را تسبیح می‌گوید. انسان که بر زمین زندگی میکند، یکی از مخلوقات خداست که همگی به خدا، پروردگار جهانیان، چشم دوخته‌اند.
When life and death are applied to the earth, it makes the earth appear as a living entity which lives and dies. It is indeed so, as described by the Qur’ān. The universe is a living entity that feels and responds. It obeys its Lord, the Creator of all, and it glorifies Him in complete submission. Man, who lives on earth, is one of God’s creatures, all of whom look up to God, the Lord of all the worlds.
علاوه بر این، هنگامی که آب بر زمین فرو می‌ریزد، آن را حاصلخیز میسازد و به گیاهان امکان رشد می‌دهد، تا سطح زمین نخست با گیاهان، سپس با جانوران و انسان زنده شود.
Moreover, when water falls on earth, it makes it fertile, allowing plants to grow, so as to make its surface come alive first with vegetation, then with animals and man.
آب وسیلهٔ حیات است؛ هرجا که آب در دسترس باشد، زندگی شکوفا میشود. «همانا در این، نشانه‌های روشنی است برای مردمی که خِرد به کار می‌برند.» (آیهٔ ۲۴) به‌راستی جای بسیاری برای اندیشیدن خردمندان وجود دارد.
Water is the means of life; wherever it is available, life prospers. “In this there are clear signs indeed for people who use their reason.” (Verse 24) There is indeed much scope for people’s minds to reflect.
«و از نشانه‌های او این است که آسمان و زمین به فرمان او برپا هستند. سپس، سرانجام، هنگامی که با یک بانگ شما را از زمین فرا می‌خواند، همگی برمی‌خیزید.» (آیه ۲۵)
این که آسمان و زمین برپا باشند، با نظامی دقیق و حرکتی طبق برنامه، جز به خواست خدا نمی‌تواند تحقق یابد. هیچ کس هرگز نمی‌تواند ادعا کند که خود او یا دیگری این را پدید آورده، یا این که بی‌برنامه رخ می‌دهد. از این رو، برپایی آسمان و زمین و کارکرد آنها به فرمان خدا، و اطاعت بی‌انحراف، بی‌تردید و بی‌تأخیر آنها از او، یکی از بزرگ‌ترین نشانه‌های خداوند است.
“And among His signs is that the skies and the earth stand firm at His behest. Then, in the end, when with one call He summons you from the earth, you will all rise.” (Verse 25) The fact that the skies and the earth stand firm, following an elaborate system and moving according to plan, cannot come about except through God’s will. No one can ever claim that either he or anyone else brings this about, or that it happens without a plan. Hence, it is God’s great sign that the skies and the earth stand firm and function by His command, obeying Him, without deviation, hesitation or delay.
«پھر، آخرکار، جب وہ ایک ہی پکار سے تمہیں زمین سے بلائے گا تو تم سب نکل کھڑے ہوگے۔» (آیت ۲۵) جو کوئی کائنات کے عظیم اور پیچیدہ نظام کو دیکھے، اس کے کام کرنے کے طریقے کو اور اس طاقت کو جو اس کی صلاحیتوں اور وسائل پر حکمرانی کرتی ہے، وہ اس بات میں کوئی شک نہیں کرے گا کہ انسان، اپنی تمام کمزوری کے باوجود، عظیم خالق کے قبروں سے اٹھنے کے حکم پر فوراً لبیک کہیں گے۔
“Then, in the end, when with one call He summons you from the earth, you will all rise.” (Verse 25) No one who sees the great and elaborate system of the universe, how it functions, and the power that controls its potentials and resources, will entertain any doubt that humans, weak as they are, will immediately respond to the great Creator’s order to rise from their graves.
در پایان این بیان، آمده است که همه موجودات آسمان‌ها و زمین در کمال فرمان‌برداری، تسلیم خداوند هستند: «از آنِ اوست هر که در آسمان‌ها و زمین است؛ همه فرمانبردار اویند.» (آیه ۲۶) هرچند بیشترِ مردم نه دیندارند و نه مطیعِ خدا، مقصودِ این آیهٔ قرآن آن است که همهٔ آفریدگانِ جهان تحتِ اراده‌ی او قرار دارند. همه بر وفق قوانین او عمل می‌کنند و کار می‌کنند؛ قوانینی که هرگز از کار نمی‌افتد و از مسیر تعیین‌شده‌ی خود منحرف نمی‌شود. آنان، حتی اگر کافر باشند، تابع این قوانین‌اند. این دل‌ها و اندیشه‌های آنان است که انکار میکند یا نافرمانی می‌ورزد، اما با این همه، زیر فرمانِ قوانین خداوند قرار دارند و او بر ایشان چنان فرمان می‌راند که بر دیگر آفریدگان. آنان جز فرمان‌برداری و تسلیم، چاره‌ای ندارند.
The final note that concludes this statement shows that all creatures in the heavens and the earth submit to God in complete obedience: “To Him belongs all those in the heavens and the earth: all devoutly obey Him.” (Verse 26) Although most people are neither devout nor obedient to God, the Qur’ānic statement here means that all creatures in the universe are subject to His will. All act and function in accordance with His laws that never fail or deviate from their set course. They are subject to these laws even though they may be unbelievers. It is their hearts and minds that disbelieve or disobey, but they are nevertheless governed by God’s laws, and He controls them as He does all other creatures. They have no option but to obey and submit.
این گشت بزرگ با یادآوری پرسش اساسی‌ای پایان مییابد که مردم از آن غافل می‌مانند، یعنی رستاخیز: «و اوست که آفرینش را آغاز میکند، سپس آن را بازمی‌گرداند، و این بر او آسانتر است. و برای اوست برترین صفت در آسمان‌ها و زمین، و اوست پیروزمندِ حکیم.» (آیه ۲۷) سوره پیش‌تر از آغاز آفرینش و زنده کردن آفریدگان پس از مرگشان سخن گفته است. اکنون، پس از یادکرد مجموعه‌ای از نشانه‌های خدا، این مطلب تکرار میشود، اما در اینجا افزوده‌ای نیز هست: «و این بر او آسانتر است.» (آیه ۲۷) در واقع برای خدا هیچ چیزی آسانتر یا دشوارتر از چیز دیگر نیست: «هرگاه چیزی را اراده کند، تنها به آن می‌گوید: "باش"، و بی‌درنگ موجود میشود.» (۳۶: ۸۲) قرآن با مردم به زبانی سخن می‌گوید که آنان آن را می‌فهمند.
This great tour concludes by restating the essential question which people remain heedless of, namely resurrection: “It is He who creates [life] in the first instance, and then brings it forth anew; and most easy is this for Him. His is the most sublime attribute in the heavens and the earth. He is the Almighty, the Wise.” (Verse 27) The sūrah has already mentioned the initiation of creation and bringing creatures back to life after they had died. Now this is repeated after mentioning a galaxy of God’s signs, but there is also an addition here, “and most easy is this for Him.” (Verse 27) There is indeed nothing that is easier or more difficult for God: “When He wills a thing to be, He but says to it, Be’— and it is.” (36: 82) The Qur’ān addresses people in a way they understand.
بر اساس معیارهای خود آنان، آغاز آفرینش باید دشوارتر از بازگرداندن آن به زندگی باشد. پس چرا باید آن را برای خداوند دشوار بدانند، در حالی که بنا بر طبیعت امور باید آسانتر باشد؟
According to their own standards, initiating creation should be more difficult than bringing it back to life. Why, then, should they deem it difficult for God when by the nature of things it should be easier?
«وَلَهُ الْمَثَلُ الْأَعْلَىٰ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ» {وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ}. (آیه ۲۷) صفات او با هیچ کس شریک نیست. هیچ چیزی به هیچ وجه شبیه او نیست. «او عزیز و حکیم است.» (آیه ۲۷) او هر آنچه را بخواهد انجام می‌دهد، بر همه چیز تسلط دارد، و در حکمتش، کارهای تمام آفریدگانش را تدبیر میکند.
“His is the most sublime attribute in the heavens and the earth.” (Verse 27) His attributes are not shared with anyone else. Nothing is similar to Him in any way. “He is the Almighty, the Wise.” (Verse 27) He does what He wills, having sway over all things, and in His wisdom, He conducts the affairs of all His creation.