این سوره در مکه نازل شد، پس از نزول سوره ۱۲، یوسف. آن زمان بسیار حساس بود و میان «سال اندوه» – سالی که پیامبر ﷺ همسرش خدیجه و عمویش ابوطالب را از دست داد – و سالی که پیامبر ﷺ به مدینه هجرت کرد، قرار داشت. از این رو این سوره نیازها و ضرورت‌های این دوره دشوار را بازتاب می‌دهد. برای آگاهی از جزئیات این دوران سرنوشت‌ساز، لطفاً به مقدمه‌های سوره‌های یونس و هود در جلد نهم، و سوره یوسف در همین جلد مراجعه کنید.

This sūrah was revealed in Makkah, after the revelation of Sūrah 12, Joseph. The time was a very critical one, falling as it did between the ‘year of sorrow’ when the Prophet lost his wife Khadījah and his uncle Abū Ţālib and the year when the Prophet migrated to Madinah. The sūrah thus reflects the needs and requirements of this difficult period. For specifics about this crucial time please refer to the Prologues of Sūrahs Jonah and Hūd, in Volume IX, and Sūrah Joseph in this volume.

به‌ویژه، این سوره پیامبر ﷺ و جامعهٔ مسلمانان را راهنمایی می‌کند که چگونه بهترین شیوه را برای برخورد با مشکلات عملی خود برگزینند، و چگونه در برابر مخالفت سرسختانهٔ کافران استوار بایستند. نقش و ماهیت قرآن نیز همین است.

In particular, the sūrah directs the Prophet and the Muslim community in how best to deal with their practical problems, and how to stand firm in the face of the unbelievers’ stubborn opposition. This then is the role and nature of the Qur’ān.

در این نقطهٔ حساس، پیام اسلام به سبب مقاومت خللناپذیر قریش، قبیلهٔ عرب ساکن مکه که رهبریِ آن از سوی دیگر قبایل عربستان پذیرفته شده بود، پیشرفت اندکی داشت. آزار و شکنجهٔ پیامبر ﷺ و یارانش اکنون به اوج خود رسیده بود. از این رو قرآن، این مشرکان عرب را هشدار می‌دهد و تهدید می‌کند و سرنوشت امت‌های پیشین را ترسیم می‌کند که پیام‌های خدا را انکار کردند و با فرستادگان او مخالفت ورزیدند. قرآن به پیامبر ﷺ دلایل واقعی این مخالفت سرسختانه را آشکار می‌سازد. در اصل، این مخالفت هیچ ربطی به حقانیت پیام او نداشت و بیشتر ناشی از لجاجتی بود که حتی با دیدن نشانه‌های روشن خدا نیز تعدیل نمی‌شد. از این رو این سوره پیامبر ﷺ را تسلی می‌دهد. به او فرمان می‌دهد که به حقی که دارد استوار بماند و با آن در برابر همهٔ کسانی که آن را رد می‌کنند بایستد. همچنین به او دستور داده می‌شود که در سختی‌ها شکیبا باشد و پیام خود را با عزمی استوار به بشریت برساند.

At this critical juncture, the message of Islam was making little progress because of the unwavering resistance of the Quraysh, the Arabian tribe residing in Makkah, and whose leadership was recognized by the rest of Arabia. Their persecution of the Prophet and his followers was now at its zenith. Hence, the Qur’ān warns and threatens these pagan Arabs, portraying as it does the fate of earlier communities which denied God’s messages and opposed His messengers. It reveals to the Prophet the real reasons behind their determined opposition. Essentially it had nothing to do with the truth of his message and much to do with their stubbornness which could not be moderated even as a result of seeing God’s clear signs. Hence, the sūrah consoles the Prophet. It directs him to hold fast to the truth he has and to confront with it all those who reject it. He is also instructed to remain patient in adversity, conveying his message to mankind with determination.

بدین ترتیب، این سوره با دیگر سوره‌هایی که در همان دوره نازل شده‌اند، در موضوع و ویژگی‌های کلی مشترک است. به همین سان، به نیازها و الزامات آن دوره می‌پردازد؛ دورانی که پیام اسلام با جاهلیتی روبه‌رو بود که در سرزمین عربستان حاکم بود. همین حکم در مورد هر دوره مشابه دیگری در تاریخ نیز صادق است.

Thus the sūrah shares with other sūrahs revealed during the same period the same subject matter and general features. Likewise, it addresses the needs and requirements of that period when the Islamic message faced the ignorance, or jāhiliyyah, that prevailed in Arabia. The same applies to any similar period in history.

همانا این حکم اکنون نیز اجرا می‌شود.

Indeed it even applies now.

ہم نے ہمیشہ قرآن کی عملی نوعیت پر زور دیا ہے، کیونکہ یہ اس کتاب، اس کے مقاصد اور اہداف کو سمجھنے کے لیے مرکزی حیثیت رکھتی ہے۔ اس کا مطلب یہ ہے کہ ہمیں ان حالات سے آگاہ ہونا ضروری ہے جو کسی خاص سورت یا متن کے نازل ہونے کے وقت موجود تھے، تاکہ ہم متن کے رخ کو بہتر طور پر پہچان سکیں اور اس کی ہدایات کو سمجھ سکیں۔ اسی طرح ہم یہ جان سکتے ہیں کہ وہ حقیقی زندگی کے حالات اور ان زندہ انسانوں کے ساتھ کس طرح معاملہ کرتا ہے جو اس کی عملی حمایت کرتے ہیں یا اس کی مخالفت کرتے ہیں۔ اس طرح ہم اس کے احکام کو بہتر طور پر سمجھ سکتے ہیں اور جب بھی ویسے ہی حالات پیدا ہوں تو اس کی ہدایات سے فائدہ اٹھا سکتے ہیں۔ ہمیں اپنے زمانے میں خاص طور پر ایسا ہی رویہ اختیار کرنے کی ضرورت ہے۔

We have always emphasized the practical nature of the Qur’ān because it is central to an understanding of this book, its goals and objectives. This means that we need to be aware of the circumstances that prevailed when a particular sūrah or text was revealed so that we can better recognize the drift of the text and understand its directives. We are thus able to appreciate how it deals with real life situations, and with living human beings who either actively support or oppose it. In this way, we can better understand its rulings and benefit by its directives whenever similar circumstances prevail. We particularly need to take such an attitude in our own times.

اما این را می‌گوییم در حالی که کاملاً آگاهیم که تنها کسانی که در کار خود برای احیای اسلامی، با این وضعیت کنونی جهل به‌طور فعال روبه‌رو هستند، متن‌های قرآنی را در این پرتو خواهند نگریست. چنین کسانی با شرایط و رویدادهایی مشابه آنچه نخستین داعی این آیین، محمد ﷺ و یاران نخستین او با آن روبه‌رو بودند، سروکار دارند. آنان با همان نوع انکار حقیقت بزرگ این آیین روبه‌رو می‌شوند، حقیقتی که تسلیم کامل در برابر خدا را در همه جنبه‌های زندگی، یعنی دینی، اخلاقی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، می‌طلبد. همچنین با همان نوع آزاری روبه‌رو می‌شوند که گروه نخست مسلمانان تحمل کردند. تنها چنین کسانی می‌توانند شیوه اسلامیِ داعیه‌گریِ فعال را استنباط کنند، شیوه‌ای که در رویکرد نظری نمی‌توان به آن دست یافت.

But we say this knowing full well that only those who are actively facing this present state of ignorance in their work to bring about an Islamic revival will look at the Qur’ānic texts in this light. Such people are dealing with circumstances and events similar to those faced by the first advocate of this faith, Muĥammad (peace be upon him), and his early Companions. They face the same type of rejection of the great truth of this faith, which requires complete submission to God in all aspects of life: religious, moral, political, economic and social. Likewise, they face the same type of persecution which was endured by the first group of Muslims. Only such people are able to deduce the Islamic method of active advocacy which cannot be deduced in a theoretical approach.

باید بیان شود که آنچه در زمان ما لازم است، فهمِ روشی است که یک جنبش اسلامیِ نوپا، که با وضعیتی کاملاً غیراسلامی روبه‌رو است، باید دنبال کند. چنین جنبشی هدفش این است که بشریت را از تاریکی به نور، و از جهالت و تسلیم در برابر موجودات گوناگون، به حالتی برساند که مردم خود را تنها تسلیم خداوند کنند. این همان اهدافی بود که نسل نخست مسلمانان داشتند، حتی پیش از آنکه دولت اسلامی در مدینه شکل گیرد، و پیش از آنکه اسلام در هیچ نقطه‌ای از زمین از اقتدار برخوردار شود.

It should be stated here that what is required in our own time is an understanding of the method to be followed by a young Islamic movement facing a totally un- Islamic state of affairs. Such a movement aims to bring mankind out of darkness into light, and out of ignorance and submission to different beings into a state where people submit themselves to God alone. These were the objectives of the first Muslim generation, even before the Islamic state in Madinah was born, and before Islam enjoyed any authority anywhere on earth.

امروز ما در وضعیتی قرار داریم که اگرچه با آن دورهٔ نخست یکسان نیست، اما شباهت‌هایی با آن دارد. بی‌تردید، شرایط و عوامل بیرونی متفاوت است. با این حال، ما در پی آنیم که در برابر مخالفت گسترده، دعوت فعال به اسلام را برپا کنیم. متفاوت بودن شرایط به این معناست که نیازها و الزامات چنین دعوتی نیز متفاوت است. از این رو امروز به بینشی تازه دربارهٔ شیوهٔ عملی‌ای نیازمندیم که اسلام آن را تأیید می‌کند. چنین بینشی باید سنت‌هایی را که نخستین جنبش اسلامی، که به دست پیامبر ﷺ بنیان نهاده شد، پایه‌گذاری کرد، با شرایط و نیازهای دورهٔ کنونی تطبیق دهد.

Today we are in a position which, though not identical to that early period, has some similarities to it. Needless to say, circumstances and external factors are different. Yet we are aiming to establish an active advocacy of Islam in the face of total opposition. The fact that circumstances are different means that the needs and requirements of such advocacy are different. Hence why we need today fresh insight into the method of action that Islam approves. Such insight will fit the precedents set by the first Islamic movement, established by the Prophet, to the circumstances and requirements of the present period.

این بصیرتی است که جنبش نوپای اسلامی به آن نیاز دارد. هنوز زود است که نظام حکومتی تدوین شود و قانونِ حقوقی نوشته گردد.

It is such insight that the newly-born Islamic movement requires. It is too early now for the development of a system of government, and the drafting of a legal code.

امروزه هیچ دولت یا جامعه‌ای وجود ندارد که اصل پایه‌ی معاملات انسانی در آن قانون خدا و شریعت اسلامی باشد. بینشی که نظام حکومتی و قانونی را پدید می‌آورد، در زمان مناسب ظهور می‌کند. جزئیات آن باید با جامعه‌ی مسلمانی که به آن نیاز دارد تطابق داشته باشد، هر زمان که به وجود آید و با مشکلات عملی‌ای که بر آن حاکم است روبه‌رو شود. پیش از این، تدوین چنین نظام و قانونی فرقی با کاشتن بذر در هوا و امید به روییدن آن ندارد.

Today, there is not a single state or community where the basic rule of human transactions is God’s law and the Islamic code. The type of insight which gives birth to a system of government and a legal code comes at the appropriate time. Its details should fit the Muslim community that needs it, whenever it comes into existence, and begins to face the practical problems that apply to it. Prior to this, producing such a system and a code is no different from trying to plant seeds in the air and hoping they will sprout.

سوره به اولین موضوع اصلی‌اش می‌پردازد که ماهیت کسانی را که این دین اسلام را، که بر تسلیم شدن تنها در برابر خدا استوار است، انکار می‌کنند روشن می‌سازد و انگیزه‌های واقعی آنان را برای چنین کاری بیان می‌کند. همچنین سرنوشت هولناکی را که در انتظار چنین کافرانی است توصیف می‌کند. سوره این موضوع را در چند مرحله و با بهره‌گیری از موضوعات و شیوه‌های گوناگون بیان می‌کند، از جمله روایت، نمایش صحنه‌هایی از جهان هستی و صحنه‌هایی از روز قیامت، و دستورها و تذکراتی که پیش یا پس از داستان‌هایی که نقل می‌کند می‌آیند.

The first major topic the sūrah tackles highlights the nature of those who reject this faith of Islam, based on submission to God alone, and outlines their true motives for so doing. It also describes the terrible fate that awaits such unbelievers. The sūrah tackles this in several rounds, employing different subjects and techniques, such as narrative, an exhibition of scenes of the universe and scenes of the Day of Judgement, and directives and comments that either precede or follow the stories it relates.

در حالی که فضای کلی سوره‌ی ۱۳، الرعد، یادآور سوره‌ی ۶، الانعام است، فضای کلی این سوره یادآور سوره‌ی ۷، الاعراف است. هر دو با هشداری جدی آغاز می‌شوند و کل سوره آن را تأیید می‌کند. با این حال، این دو سوره از نظر روش بسیار با یکدیگر متفاوت‌اند.

While the general atmosphere of Sūrah 13, Thunder, reminds us of Sūrah 6, Cattle, the general atmosphere of this sūrah reminds us of Sūrah 7, The Heights. Both begin with a serious warning, and the whole sūrah confirms it. The two sūrahs, however, differ greatly in their method.

هشدار آغازین سورهٔ اعراف بسیار روشن بیان شده است: «این کتابی است که به سوی تو فرو فرستاده شده است — پس نباید در دلت از آن تنگی‌ای باشد — تا به وسیلهٔ آن بیم دهی و برای مؤمنان پندی باشد. از آنچه از جانب پروردگارتان به سوی شما فرو فرستاده شده پیروی کنید و جز او سرپرستانی را پیروی نکنید. چه کم پند می‌پذیرید. و چه بسیار شهرهایی که هلاکشان کردیم؛ عذاب ما شبانگاه بر آنان فرود آمد، یا در حالی که نیمروز به استراحت خفته بودند. و چون عذاب ما بر آنان فرود آمد، جز این نگفتند که: ما ستمکار بوده‌ایم.» (۷:۲–۵)

The warning at the beginning of Sūrah 7 is stated very clearly: “This is a book that has been bestowed on you from on high — so do not entertain any doubt about it — in order that you may warn people with its message, and admonish the believers. Follow what has been sent down to you by your Lord, and follow no masters other than Him. How seldom do you keep this in mind. How many a community have We destroyed, with Our punishment falling upon them by night, or at midday while they were resting. And when Our punishment fell upon them, all they could say was: ‘We have indeed been wrongdoers.’“ (7:

۲-۵) سپس این سوره داستان آدم و ابلیس را بیان می‌کند و آن را تا پایان، یعنی زمانی که زندگی انسان بر روی زمین به پایان می‌رسد و مردم به سوی پروردگارشان بازمی‌گردند و هشدارهایی که به آنان داده شده تحقق می‌یابد، پی می‌گیرد. پس از آن، صحنه‌هایی از هستی آورده می‌شود، از جمله تصاویری از آسمان‌ها و زمین، شب و روز، خورشید، ماه و ستارگان، باد، ابرها، آب و میوه‌ها. پس از آن، داستان پیامبران نوح، هود، صالح، لوط، شعیب و موسی ﷺ بیان می‌شود که همگی هشدار را تأیید می‌کنند.