این سوره ویژگی خاصی دارد. آغاز آن با ذکر چهار نیرویی است که به فرمان خداوند عمل می‌کنند، و با واژگانی مبهم، این تصور اولیه را ایجاد می‌کند که با چیزهایی پیچیده در رازی پنهان روبه‌رو هستیم. خداوند متعال به این چهار نیرو سوگند یاد می‌کند تا امری معین را تأکید کند: «سوگند به آن‌ها که به هر سو پراکنده می‌شوند؛ سوگند به آن‌ها که بار سنگین بر دوش دارند؛ سوگند به آن‌ها که با آرامش و سبکی به سرعت حرکت می‌کنند؛ سوگند به آن‌ها که به فرمان، امور را تقسیم می‌کنند؛ آنچه به شما وعده داده می‌شود بی‌تردید راست است، و قطعاً داوری حتماً فرا خواهد رسید» (آیات ۱ تا ۶).

This surah has a special character. It begins by mentioning four forces that work by God’s command, using ambiguous terms which give us an initial impression that we are being introduced to things wrapped in secrecy. God Almighty makes an oath by these four forces to emphasize a certain matter: “By those that scatter far and wide; by those that are heavily laden; by those that speed along with gentle ease; by those that distribute by command; that which you are promised is true indeed, and, for certain, judgement is bound to come? (Verses 1-6)

اَلْكَلِمَاتُ الَّتِي اسْتُعْمِلَتْ فِي هٰذِهِ الْمُقَدِّمَةِ لِلْقُوَى الْأَرْبَعِ الَّتِي ذُكِرَتْ فِي الْقَسَمِ، أَيْ: الذَّارِيَاتِ، وَالْحَامِلَاتِ، وَالْجَارِيَاتِ، وَالْمُقَسِّمَاتِ، لَيْسَتْ مِمَّا يُسْتَعْمَلُ عَادَةً لِلْإِشَارَةِ إِلَى أَشْيَاءَ مَعْرُوفَةٍ فَوْرًا. إِنَّهَا تَدْعُو إِلَى التَّسَاؤُلِ وَطَلَبِ الشَّرْحِ. بَلْ إِنَّ أَصْوَاتَهَا نَفْسَهَا تُضْفِي هٰذَا الشُّعُورَ بِالْغُمُوضِ، وَلَعَلَّ ذٰلِكَ مَقْصُودٌ لِيُعْطِيَ السُّورَةَ هَالَتَهَا الْخَاصَّةَ.

The words used in this opening for those four forces mentioned in the oath, i.e. al-dhariyat, al-hdmilat, alfariydt and al-muqassimdt, are not usually used to refer to immediately recognized objects. They invite questions and requests for explanation. Indeed, their very sounds impart this feeling of ambiguity, which is perhaps intended so as to give the surah its particular aura.

سوگند نخستین به زحمت بیان می‌شود که دومی پی می‌آید. خداوند این سوگند را یاد می‌کند: «سوگند به آسمانِ دارای راه‌های ستاره‌ای، شما مردم در آنچه می‌گویید دچار اختلاف هستید؟» (آیات ۷-۸). آنچه شما می‌گویید ناهمگون است و بر پایه گمان است، نه واقعیت.

The first oath is hardly stated when it is followed by a second. God states this oath “By the sky and its starry pathways you people are at vari ance in what you say? (Verses 7-8) What you say is inconsistent, based on conjecture, not fact.

با این آغاز خاص و با جهت کلی‌اش، این سوره هدفی مشخص برای خود تعیین می‌کند، و آن برقراری پیوندی میان دل انسان و آسمان است، یا به تعبیر دقیق‌تر، میان دل انسان و آنچه ورای دسترس ادراک بشر است و تنها خداوند از آن آگاه است. بدین‌ترتیب دل انسان از بندهای این دنیا آزاد می‌شود و از هر آنچه مانع وقف‌شدنش به بندگی خداوند گردد رها می‌گردد. سپس آماده می‌شود تا بی‌هیچ مانعی به سوی او حرکت کند: «پس به سوی خدا بگریزید» ({فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ} الذاریات: ۵۰). و این همان هدف خلقت است: «جن و انس را نیافریدم مگر برای آنکه مرا بپرستند» ({وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ} الذاریات: ۵۶).

With this particular opening and by its general drift, the surah sets itself a particular objective, which is the establishment of a bond between the human heart and the sky, or rather what lies beyond the reach of human perception and known only to God. The human heart will thus become free of the constraints of this world, unchained by anything that prevents it from being dedicated to God’s service. It will then be ready to move unhindered towards Him: “Flee, then, to God” (\fase 50) This would fulfil God’s purpose of creation: “I have not created the jinn and mankind for any end other than they may worship Me” (Verse 56)

از آنجا که دغدغهٔ معاش و آنچه آینده در این زمینه به همراه دارد، یکی از سختترین این موانع است، این سوره بهویژه کوشیده است تا انسان را از آن رها سازد و به او اطمینان دهد تا دلش به خدا روی آورد و از زنجیرهای دنیوی آزاد باشد. اشاره به این نکته در چند جای این سوره آمده است. برای نمونه، اشارات صریح عبارتاند از: «و در آسمان است روزیِ شما و آنچه به شما وعده داده میشود.» (آیهٔ ۲۲) و «خداست که خود روزیدهندهٔ همه است، صاحب نیرو و استوار.» (آیهٔ ۵۸) دیگر اشارات ضمنی هستند، مانند آیهای که رفتار پرهیزگاران را دربارهٔ مال توصیف میکند؛ آنان «از اموالشان حقّ سائل و محروم را ادا میکردند.» (آیهٔ ۱۹) همچنین سوره به میهماننوازی ابراهیم و استقبال او از میهمانانش اشاره دارد، یا بهتر بگوییم از فرشتگانی که او گمان میکرد میهمانانش هستند. هنگامی که به او سلام کردند، او بیدرنگ به سوی خانوادهاش رفت و گوسالهای چاق آورد، با آنکه پیش از رسیدنشان به درِ خانهاش، هیچ آشنایی با آنان نداشت.

Since preoccupation with one’s livelihood and what the future may bring with regard to it is one of the hardest of these hindrances, the surah takes particular care to free man of it, and to reassure him so that his heart turns to God, free of earthly chains. References to this point are found in several places in the surah. For example, explicit references include: “And in the sky is your sustenance and all that you are promised. ” (Verse 22) and “God is indeed the Provider of all sustenance, the Lord of Power, the Ever Mighty.” (Verse 58) Other references are implicit, as in the verse describing the attitude of the righteous towards money. They “ would give a rightful share of their possessions to the one who asks [for help] and the one who is deprived.” (Verse 19) Likewise, the surah describes Abraham’s hospitality and the welcome he gave to his guests, or rather the angels he thought to be his guests. When they greeted him, he went straight to his household and brought a fat calf, yet prior to their arrival at his doorstep, they were total strangers to him.

همه‌ی این‌ها، پس، در گرو رها کردن ذهن از بندهای زندگی زمینی و کسب معاش است، تا انسان چشم به آسمان بدوزد، مشتاق نعمت‌های آن باشد، و آرزومند خشنودی خداوند و جویای پذیرش او.

It is all, then, about freeing one’s mind from the shackles of life on earth and earning one’s living, so that one looks up to heaven, yearning for its bliss, eager to earn God’s pleasure and seeking His acceptance.

این، محورِ تمامِ مسائلی است که این سوره مطرح می‌کند. این امر، دلیلِ آغازِ نسبتاً مبهمِ آن را که با سوگند به آسمان دنبال می‌شود، و نیز اشاراتِ بعدیِ آن به آسمان را روشن می‌سازد.

This is the focus of all the issues the surah raises. This explains the reason for its rather ambiguous start followed by an oath by the sky and the subsequent references made to it.

بدین ترتیب، در این سوره، ویژگیهای اصلی پرهیزگاران از همان ابتدا ترسیم میشود: وقف خود به خدا، عبادت در شب، انفاق مال و اختصاص بخشی از آن به نیازمندان و محرومان: «پرهیزگاران در میان باغها و چشمهساران خواهند بود. آنچه را پروردگارشان به ایشان عطا میکند، با خوشحالی خواهند گرفت؛ زیرا که آنان پیش از این نیکوکار بودند. در شب اندک میخوابیدند، و در سحرگاهان از خداوند طلب آمرزش میکردند، و از اموال خود حق معلومی را به سائل و محروم میدادند.» (آیات ۱۵ تا ۱۹)

Thus we see in the picture the surah draws early on the main charac teristics of those who are God-fearing: dedication to God, worship at night, sacrifice of money, assigning a portion of it to the poor and the deprived: “The God-fearing will be amid gardens and springs. They will happily receive what their Lord will grant them; for they were keen to do good. They would sleep but little at night, and would pray for forgiveness at the time of dawn, and would give a rightful share of their possessions to the one who asks [for help] and the one who is deprived.” (Verses 15-19)

برای رسیدن به همین هدف، این سوره توجه ما را به نشانه‌های خداوند در زمین و در وجود خودمان معطوف می‌کند، و در عین حال تأکید دارد که روزی از آسمان فرستاده می‌شود. بنابراین نباید به وسایل نزدیک و زمینی آن اهمیت بیش از حد بدهیم: «و در زمین برای اهل یقین نشانه‌هایی است، و در خودتان نیز؛ آیا نمی‌بینید؟ و روزی شما و آنچه به شما وعده داده شده در آسمان است.» (آیات ۲۰-۲۲)

To achieve the same purpose, the surah directs our attentions to Gods signs on earth and within ourselves, while also emphasizing that provisions are given by heaven. We must not, therefore, give undue importance to its immediate means on earth: “On earth there are signs for those with sure faith, and in yourselves too: can you not see? And in the sky is your sustenance and all that you are promised.” (Verses 20-22)

همین مطلب دربارهٔ اشاره به بنا شدن آسمان‌ها با گستردگی فراوان، و نیز گسترده شدن زمین برای آسان‌گذشتن مردم بر آن، و همچنین این واقعیت که همهٔ مخلوقات به‌صورت جفت آفریده شده‌اند، نیز صادق است. همهٔ این‌ها به این اندرز بسیار مهم می‌انجامد که همهٔ ما باید با توجه کامل به هشدارهایی که پیامبرش داده است، به سوی خدا بازگردیم: { وَالسَّمَاءَ بَنَيْنَاهَا بِأَيْدٍ وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ ۝ وَالْأَرْضَ فَرَشْنَاهَا فَنِعْمَ الْمَاهِدُونَ }

The same may be said about the reference to the building of the skies with ample space, while the earth has been made easy for people to traverse, and to the fact that all creatures are created in pairs. All this leads to the all-important advice that we should all turn to God paying full heed to the warnings given by His Messenger: “We built the skies with power; and We gave it a vast expanse; and We spread out the earth:

«چقدر خوب آن را آماده کرده‌ایم! و از همه چیز جفت آفریده‌ایم، باشد که شما پند گیرید. پس به سوی خدا بگریزید؛ من از جانب او برای هشدار روشن به شما فرستاده شده‌ام» (آیات ۴۷ تا ۵۰)

how well have We prepared it! All things We have created in pairs, so that you may take thought. Flee, then, to God! I am sent by Him to give you clear warning” (Verses 47-50)

سوره با بیانی که همان پیام را تکرار می‌کند پایان می‌یابد و هدف آفرینش انسان و جن و نقش‌های اصلی آنان در زندگی را روشن می‌سازد: «من جن و انس را نیافریدم مگر برای اینکه مرا بپرستند. از ایشان هیچ روزی نمی‌خواهم و نمی‌خواهم که مرا خوراک دهند. همانا خداست که روزی‌دهنده است، دارای نیرو و استوار» (آیات ۵۶ تا ۵۸)

The surah concludes with a statement reiterating the same message, making clear the purpose of creating humans andjzwn, and their major roles in life: “I have not created the jinn and mankind to any end other than they may worship Me. No sustenance do I require of them, nor do I require that they should feed Me. God is indeed the Provider of all sustenance, the Lord of Power, the Ever Mighty ” (Verses 56-58)

بدین ترتیب، این سوره در سراسر خود بر همان مضمون تکیه دارد؛ با لحن‌های گوناگون اما با همان ضرب و آهنگ، و دل انسان را به نگریستن به آسمان فرا می‌خواند.

Thus the surah plays on the same theme throughout, using different tunes but maintaining the same beat, directing mans heart to look to the sky.

سورہ مختصراً حضرت ابراہیمؑ، حضرت لوطؑ، حضرت موسیٰؑ، قومِ عاد، قومِ ثمود اور قومِ نوحؑ کے واقعات کی طرف اشارہ کرتی ہے۔ حضرت ابراہیمؑ کے واقعے میں سورہ مختصراً مال کا ذکر کرتی ہے، نیز اُس غیبی دنیا کا بھی جب انہیں ایک بیٹے کی خوشخبری دی جاتی ہے جو علم سے نوازا جائے گا۔ وہ اور ان کی بیوی ایسے وقت میں یہ اولاد پاتے ہیں جب اس کی کوئی توقع نہ تھی۔ دیگر واقعات میں بنیادی طور پر اس حقیقت کا ذکر ہے کہ اللہ کا وعدہ ہمیشہ سچ ثابت ہوتا ہے، جیسا کہ سورہ کے آغاز میں زور دے کر بیان کیا گیا ہے: "جس کا تم سے وعدہ کیا جا رہا ہے وہ یقیناً سچ ہے۔" (آیت 5) اس کا ایک اور حوالہ سورہ کے اختتام میں آتا ہے، جہاں منکرین کو واضح تنبیہ کی گئی ہے: "ظالموں کے لیے ان کے پیشینیوں کی طرح (عذاب کا) حصہ ہے، پس وہ مجھ سے جلدی کا مطالبہ نہ کریں۔" (آیت 59) یہ اُس بات کے بعد آتا ہے جس سے اشارہ ملتا ہے کہ منکرین کی نسلیں ایک دوسرے کو اللہ کے رسولوں کا انکار کرنے کی وصیت کرتی رہی ہیں: "اسی طرح جب بھی ان سے پہلے لوگوں کے پاس کوئی رسول آیا تو انہوں نے بھی کہا: 'یہ تو جادوگر ہے، یا دیوانہ۔' کیا انہوں نے ایک دوسرے کو یہی وصیت کی ہے؟ نہیں! بلکہ یہ لوگ حد سے گزرنے والے ہیں۔" (آیات 52-53)

The surah includes quick references to the stories of Abraham, Lot, Moses, the ‘Ad, the Thamud and Noahs people. In its account of Abraham, the surah makes a quick reference to money, as well as the realm beyond our perception when he is given the happy news of the birth of a son to be endowed with knowledge. He and his wife are given this child when they could have never expected it. In the other stories, the reference is mainly to the fact that Gods promise always comes true, just as it is emphatically stated at the beginning: “That which you are promised is true indeed.” (Verse 5) Another reference to this is made at the conclusion, where the unbelievers are issued with a clear warning: “ The wrongdoers shall have their share [of evil] like their predecessors. Let them not ask Me to hasten it.” (Verse 59) This comes after the statement that implies that generations of unbelievers seem to have recommended to each other that they reject Gods messengers: “ Thus whenever a messenger came to those that lived before them, they also said: 'He is but a sorcerer, or maybe a madman. ’ Have they, perchance, handed down this legacy to one another? No! They are people who transgress all bounds.” (Verses 52-53)

بنابراین، حکایت‌های تاریخی موجود در این سوره با موضوع اصلی آن ارتباطی تنگاتنگ دارد، یعنی عبودیت خالص و کامل قلب برای خدا، آزاد ساختن آن از هر مانعی، و استوار کردن پیوند آن با آسمان؛ نخست با ایمان، و سپس با برداشتن موانعی که انسان را از پرواز به سوی آن افق گشوده باز می‌دارند.

Thus the historical accounts in the surah are closely related to its main theme, namely, pure and complete heart devotion to God, freeing it from all hindrances, strengthening its bond with heaven, first by faith and then by removing obstacles that prevent man from flying to that open horizon.