این سوره دو موضوع اصلی را تثبیت کردن می‌خواهد که تمام متن آن را فرا گرفته‌اند. همچنین شامل تعدادی اشاره‌های فرعی است که به آن موضوعات اصلی مربوط می‌شوند.

This surah seeks to establish two major themes which permeate its entire text. It also includes a number of secondary references which relate to those major themes.

هدف نخستین این سوره آن است که در وجدان هر مسلمان این حقیقت استوار شود که دین او آخرین صورت از نظام الهی است که خداوند برای بشر مقرر فرموده است. پیش از آن، صورت‌های دیگری وجود داشت که هر یک متناسب با دوره‌ای خاص از تاریخ بشر بود. همچنین تجربه‌هایی در زندگی پیامبران پیشین و امت‌های گذشته وجود داشت که عبرت‌های فراوانی در خود داشت و تأمل در آن‌ها بسیار سودمند است. همه این‌ها زمینه را برای این صورت نهایی از دین واحد الهی فراهم ساخت. این دین، پیام نهایی خداوند برای بشر را در بر دارد که او اراده فرموده است بر همه ادیان دیگر چیره گردد.

The first aim of the surah is to establish in the conscience of every Muslim the fact that his religion is the final version of the divine system God has laid down for mankind. There were earlier versions, each suited for a particular period of human history. There were also experiences in the lives of earlier messengers and past communities that afforded much to reflect upon. All these have paved the way for this final version of the one divine faith. It incorporates Gods final message for mankind, which He has willed to prevail over all other religions.

بنابراین، این سوره پیام موسی را یادآور می‌شود و روشن می‌سازد که قومش رنج بسیاری بر او تحمیل کردند و از پیام او منحرف شدند. آنان گمراه شده بودند و دیگر نمی‌توانستند امینان دین الهی باشند: «و چون موسی به قوم خود گفت: ای قوم من! چرا مرا آزار می‌دهید، با آنکه می‌دانید که من فرستاده‌ی خدا به سوی شما هستم؟ پس چون از راه راست منحرف شدند، خدا دل‌هایشان را از حق منحرف ساخت.»

Hence, the surah mentions Moses’ message, making it clear that his people caused him much grief and deviated from his message. They had gone astray and were no longer to be trustees of the divine faith: “Now when Moses spoke to his people, he said: ‘My people! Why do you cause me grief, when you know that I am a messenger God has sent to you? So, when they swerved from the right way, God let their hearts swerve from the truth.

خداوند هدایت را به ستمکاران عطا نمی‌کند. (آیه ۵)

God does not bestow His guidance upon evildoers.” (Verse 5)

سورہ سپس به پیام عیسی اشاره می‌کند تا ثابت کند که عیسی فرستاده شد تا پیام پیشین موسی را ادامه دهد و آنچه را که پیش از او از تورات نازل شده بود تصدیق کند. همچنین وظیفه‌ی او این بود که راه را برای پیام نهایی هموار سازد، خبر دهد از فرستاده‌ای که آن را حمل خواهد کرد، و میان نخستین و آخرین ادیان الهی پیوند باشد. «و عیسی، پسر مریم، گفت: ای بنی‌اسرائیل! من فرستاده‌ی خدا به سوی شما هستم، [آمده] تا تورات را که پیش از من نازل شده تصدیق کنم و به فرستاده‌ای که پس از من خواهد آمد و نامش احمد است بشارت دهم» (آیه ۶). از این رو، وظیفه‌ی او این بود که پس از موسی امانت دین الهی را حمل کند و سپس آن را به فرستاده‌ای بسپارد که آمدنش را مژده داده بود ﷺ.

The surah then mentions Jesus’ message to establish that Jesus was sent to carry on Moses’ earlier message, confirming what was revealed before him of the Torah. He was also given the task of paving the way for the final message, giving news of the Messenger who was to carry it, and serving as a link between the first and the last divine religions. “And also Jesus, the son of Mary, said: Children of Israel! I am God's messenger to you, [sent] to confirm the Torah revealed before me, and to give news of a messenger that will come after me, whose name shall be Ahmad " (Verse 6) Hence, his task was to carry the trust of the divine faith after Moses and then to give it to the Messenger whose coming he announced.

همواره بر اساس علم خداوند و به خواست او تأیید شده بود که این مراحل سرانجام به نسخهٔ نهایی و دائمی منتهی خواهد شد تا دین خدا را در زندگی بشر استقرار دهد، و این کار به دست آخرین فرستاده صورت گیرد: «او کسی است که فرستادهٔ خود را با هدایت و دین حق فرستاد تا آن را بر همهٔ ادیان دیگر چیره گرداند، هرچند مشرکان را خوش نیاید.» (آیهٔ ۹)

It was always confirmed, according to God’s knowledge and by His will, that these steps would eventually lead to a final and permanent version to establish God’s faith in human life, and this by the final Messenger: “Zr is He who has sent His Messenger with guidance and the religion of truth, so that He may cause it to prevail over all other religions, however hateful this may be to the idolaters." (Verse 9)

این هدف نخستین و روشن سوره، به هدف دوم آن می‌انجامد۔

This first clear purpose of the surah gives rise to its second purpose.

هنگامی که مسلمان از این حقیقت کاملاً آگاه باشد، تاریخ دین الهی را بداند و از سهم خود در آن آگاه باشد، وظایفی را که این امانت بر دوش او می‌گذارد درک می‌کند. از این رو، او انگیزه‌ای روشن و خالص دارد برای کوشش در جهت آن‌که این دین، بر همه ادیان دیگر چیره شود، همان‌گونه که خدا خواسته است. دیگر در اجرای عملی آنچه که به زبان وعده داده شده است، جای هیچ تردیدی نیست. برای یک مؤمن شایسته نیست که قصد خود را برای کوشش در راه خدا اعلام کند، اما سپس از انجام آن خودداری ورزد. بر پایه برخی روایات، به نظر می‌رسد که مواردی از این گونه وجود داشته است. از این رو، این سوره با اعلام این مطلب آغاز می‌شود که تمامی هستی و آنچه در آن است، پیوسته خدا را تسبیح می‌گویند.

When a Muslim is fully aware of this fact, knows the history of the divine faith and is aware of his share of it, he realizes the duties that this trust involves. Hence, he has a clear and sincere motive for striving to ensure that this faith prevails over all other religions, just as God wants it to do. There is no longer any vacillation in practically carrying out what one verbally has proposed to do. It is inappropriate for a believer to declare his intention to strive for God’s cause but then to refrain from doing so. According to some reports, it appears that there were some cases of this sort. Hence, the surah starts with a proclamation that the entire universe and all that is in it unceasingly glorify God.

«ای مؤمنان! چرا چیزی می‌گویید که انجام نمی‌دهید؟ نزد خداوند بسیار خشم‌آور است که چیزی بگویید که انجام نمی‌دهید! خداوند به‌راستی کسانی را دوست دارد که در راه او در صف‌های استوار می‌جنگند، گویی بنایی استوار و فشرده‌اند» (آیات ۲ تا ۴)

“Believers! Why do you say what you do not do? Most loathsome is it in the sight of God that you say what you do not do! God loves indeed those who fight in His cause in solid ranks, as though they were a firm and compact building" (Verses 2—4)

در میانهٔ این سوره، مؤمنان به شرکت در پرسودترین معامله‌ای فراخوانده می‌شوند که در این دنیا و در جهان آخرت می‌توانند داشته باشند: «{ای کسانی که ایمان آورده‌اید! آیا شما را به تجارتی راهنمایی کنم که شما را از عذابی دردناک نجات می‌دهد؟ به خدا و پیامبرش ایمان آورید، و با اموال و جان‌هایتان در راه خدا جهاد کنید. این برای خودِ شما بهتر است، اگر بدانید. [خداوند] گناهانتان را می‌بخشد و [در جهان آخرت] شما را به باغ‌هایی که نهرها از زیر آن‌ها جاری است، و به سراهای پاکیزه در باغ‌های بهشت عدن داخل می‌کند. این است رستگاری بزرگ! و [به شما] چیز دیگری نیز عطا می‌کند که آن را دوست دارید: یاری از جانب خدا و پیروزی‌ای نزدیک. و مؤمنان را بشارت ده.»} (آیات ۱۰ تا ۱۳)

In the middle of the surah, the believers are called upon to take part in the most profitable transaction that they could have in this life and in the life to come: “ Believers! Shall i point out to you a bargain that will save you from grievous suffering? You are to believe in God and His Messenger, and to strive hard in God's cause with your possessions and your lives. This is for your own good, if you but knew it. He will forgive you your sins, and [in the life to come] will admit you into gardens through which running waters flow, and into goodly mansions in the gardens of Eden. That is the supreme triumph! And [He will grant you]yet another thing that you dearly love: help from God and a victory soon to come. Give you the good news to the believers.” (Verses 10-13)

این سوره با خطاب به مؤمنان پایان می‌یابد و آنان را به یاری‌رسانی در راه دین خدا فرا می‌خواند، همان‌گونه که حواریون عیسی، پسر مریم، هنگامی که بنی‌اسرائیل پیام او را انکار می‌کردند و با او دشمنی می‌ورزیدند، از او حمایت کردند: «ای مؤمنان! یاوران خدا باشید، همان‌گونه که عیسی، پسر مریم، به حواریون گفت: چه کسی در راه خدا یاور من خواهد بود؟ حواریون گفتند: ما در راه خدا یاوران تو خواهیم بود. و چنین شد که گروهی از بنی‌اسرائیل ایمان آوردند و گروهی دیگر حقیقت را انکار کردند. اما ما به کسانی که ایمان آوردند در برابر دشمنشان نیرو بخشیدیم و آنان بودند که پیروز شدند.» (آیه ۱۴)

The surah ends with an appeal to the believers to be the helpers in furthering Gods cause, just like Jesus’ disciples who supported him when the Israelites continued to deny his message and were hostile towards him: “Believers! Be helpers [in the cause] of God; just as Jesus, the son of Mary, said to the disciples: “Who will be my helpers in God's cause?" The disciples said: “We shall be [your] helpers in God's cause. "And so some of the Children of Israel came to believe whereas others denied the truth. But We have given those who believed strength over their enemy and they were the ones to prevail." (Verse 14)

این دو هدف در سرتاسر این سوره کاملاً روشن است و تقریباً تمام متن آن را در بر می‌گیرد. تنها چیزی که باقی می‌ماند، نکوهش کسانی است که پیام نهایی را رد می‌کنند؛ و این نکوهش آشکارا به دو موضوع اصلی مرتبط است. این امر به‌روشنی پس از آن بیان می‌شود که عیسی خبر ظهور قریب‌الوقوع آخرین پیامبر، حضرت محمد ﷺ، را داد.

These two purposes are very clear throughout the surah, taking up nearly all of its text. There only remains a denunciation of those who reject the final message, which is clearly linked to the two main themes. We see this clearly stated after Jesus gave the news of the impending appearance of the final Messenger, the Prophet Muhammad (peace be upon him):

«و چون [پیامبر] با دلایل روشن به سوی آنان آمد، گفتند: این جادوی آشکار است. و چه کسی ستمکارتر است از آن که بر خدا دروغ می‌بندد، با آنکه به اسلام فراخوانده می‌شود؟ خدا قوم ستمکاران را هدایت نمی‌کند. آنان می‌خواهند نور خدا را با دهان‌های خود خاموش کنند، و خدا نور خود را کامل خواهد گرداند، هرچند کافران را خوش نیاید.»

“But when he came to them with all evidence of the truth, they said: 'This is plain sorcery.' Who could be more wicked than one who invents a falsehood about God, when he is only being called upon to submit to Him? God does not bestow His guidance upon the wrongdoers. They aim to extinguish God's light with their mouths, but God will spread His light in all its fullness, however hateful this may be to the unbelievers."(Verses 6-8)

بنابراین، هر مسلمانی در ذهن خود روشن است که دینش همان صورت نهایی دینی است که خداوند می‌خواهد بر روی زمین برپا شود. او درمی‌یابد که امانت این دین الهی به او سپرده شده است، و می‌داند که موظف است آنچنان که خداوند می‌خواهد در راه خدا تلاش کند. خط مشی او روشن است و جایی برای ابهام، تردید یا سستی باقی نمی‌گذارد. هدف به‌خوبی تعریف شده و راه رسیدن به آن آشکار است.

Thus, every Muslim is clear in his mind that his faith is the final version of the religion God wants to be established on earth. He realizes that the trust of this divine faith is given to him, and he knows that he is required to strive for God’s cause as God wants. His line is clear, leaving no room for ambiguity, hesitation or faltering. The goal is well defined and the way to achieve it is made clear.

با این دستور هدف‌گذارانه، نشانه‌های روشنی نیز درباره ماهیت نظام اخلاقی‌ای که مسلمان باید از آن پیروی کند در دست داریم. مسلمان باید میان وجدان و عمل خود هماهنگی نشان دهد. او نمی‌تواند چیزی را بگوید و سپس خلاف آن عمل کند. ظاهر او نباید اساساً با آنچه در درون خود پنهان می‌دارد تفاوت داشته باشد. او باید در همه موقعیت‌ها ثابت‌قدم باشد، در خدمت به آرمان خداوند فداکار باشد، در نیت و عمل روشن باشد، با گام‌های استوار حرکت کند و با برادرانش همکاری کند تا جامعه مسلمانان همچون بنایی با پایه‌های محکم، استوار و پابرجا دیده شود.

With this goal-defining directive we also have clear pointers to the nature of the moral code a Muslim must follow. A Muslim must demonstrate consistency between his conscience and his action. He cannot say one thing and then do another. His appearance must not fundamentally differ from what he conceals within himself. He must be consistent in all situations, dedicated in his service to Gods cause, clear in both his intention and action, moving with steady steps, collaborating with his brothers so that the Muslim community is seen to be solid and firm like a building with strong foundations.