این بخش به داستانی اشاره دارد که در تاریخ بشریت بی‌نظیر است. داستانی که به‌تنهایی ثابت میکند قرآن و این دین اسلام ناگزیر از جانب خداوند است. انسان‌ها، هر اندازه هم که والا و آرمان‌گرا باشند و هر میزان از پاکی و اخلاق که به آن دست یابند، نمی‌توانند بدون الهام گرفتن از خود خداوند، خویشتن را به سطحی برسانند که در این آیات ترسیم شده است. این معیار به بلندای خطی است که بر افق کشیده شده و مردم تنها در پرتو اسلام می‌توانند به آن دست یابند. آنان هرگز نخواهند توانست به آن برسند، مگر از راه اجرای اسلام.
This passage tells of a story which is unparalleled in the history of mankind. It is a story that proves, on its own, that the Qur’ān and this religion of Islam must, by necessity, originate with God. Human beings, no matter how sublime or idealistic they may be and how high the standard of purity and morality they may achieve, cannot on their own raise themselves to the standard drawn in these verses without being inspired by God Himself. The standard is as high as a line drawn over the horizon which people can only attain under Islam. They will never be able to achieve it except through the implementation of Islam.
باید به یاد داشت که یهودیان مدینه تمام حملات تند و کینه‌توزانه خود را علیه اسلام و جامعه مسلمانان متوجه می‌کردند. این سوره و دو سوره پیش از آن، تنها بخشی از این حملات و تأثیر آنها بر عموم مسلمانان را شرح می‌دهند. آنان شایعات دروغ پراکندند، نفرت مشرکان نسبت به جامعه مسلمانان را دامن زدند، منافقان را تشویق کردند و به تلاش‌های آنان برای تضعیف وحدت مسلمانان کمک نمودند و بدین‌وسیله مردم را دچار سردرگمی ساختند. حتی به رهبری پیامبر ﷺ حمله کردند و درباره وحی آن حضرت و پیام اسلام تردید افکندند و کوشیدند در درون جامعه مسلمانان اختلاف و تفرقه ایجاد کنند. هدف آنان همواره این بود که این جامعه را از درون ضعیف سازند و در عین حال دشمنان بیرونی‌اش را تشویق کنند. همه این‌ها در زمانی رخ داد که اسلام هنوز تازه بود، همچون نهالی نوپا که در میان علف‌های هرزِ باقیمانده از روزگار جاهلیت سر برمی‌آورد. افزون بر این، پیوندهای خویشاوندی و منافع مشترکی که برخی مسلمانان را به برخی از مشرکان، منافقان و یهودیان پیوند می‌داد هنوز نیرومند بود. همه این‌ها خطری واقعی برای انسجام و وحدت جامعه نوبنیاد مسلمانان به شمار می‌رفت.
It has to be remembered that the Jews in Madinah aimed all their vicious attacks against Islam and the Muslim community. This sūrah and the preceding two sūrahs give an account of only some of these attacks and their effect on the Muslim rank and file. They spread false rumours, fed the idolators’ hatred of the Muslim community, encouraged the hypocrites and assisted their efforts to undermine the Muslims’ unity, thereby confusing people. They even attacked the Prophet’s leadership, spreading doubts about his revelations and the message of Islam, trying to sow discord within the Muslim society. Their aim has always been to weaken it internally while at the same time encouraging its external enemies. All this took place at a time when Islam was still new, a young shoot forcing itself out in the midst of persistent weeds remaining from the old days of ignorance. Moreover, bonds of kinship and common interests uniting some Muslims with some of the idolaters, hypocrites and Jews were still strong. All this represented a real danger threatening the cohesion and unity of the new Muslim community.
در آن مقطع بسیار حساس از زندگی جامعه نوپای مسلمانان در مدینه، این بخش کامل از جانب خداوند نازل شد و به فرستاده‌ی خدا ﷺ و جامعه‌ی مسلمانان دستور داد که به یک یهودی که به‌ناحق متهم به دزدی شده بود، عدالت شود. این بخش همچنین کار خاندانی مشخص از انصار را که در آن زمان پشتیبانان و مدافعان اصلی پیام و ایمان پیامبر ﷺ بودند، محکوم میکند.
At that highly critical juncture in the life of the new Muslim community in Madinah, this whole passage was revealed from on high giving instructions to God’s Messenger and the Muslim community to ensure that justice was done to a Jewish person who was wrongly accused of theft. The passage also condemns the actions of a particular household among the Anşār, who were at the time the main supporters and defenders of the Prophet’s message and faith.
این چه معیاری از پاکی، عدالت و اخلاق است؟ در حقیقت، کدام واژگان می‌توانند به‌درستی آن را توصیف کنند؟ یقیناً هرچه ما به‌عنوان تفسیر یا توضیح بگوییم، در برابر معیارهای والایی که اسلام تعیین کرده و انسان‌ها به‌تنهایی به آنها دست نمی‌یابند، ناچیز است. تنها هنگامی که انسان‌ها بخشش کنند و زیر رهبری قانون اسلامی سخت بکوشند، می‌توانند به چنان اوج‌هایی آرزومند باشند.
What standard of purity, justice and morality is this? Indeed, what words could justly describe this standard? For a certainty, whatever we say by way of comment or explanation is dwarfed by the sublime standards Islam sets and which human beings cannot attain on their own. Only when they give and work hard under the leadership of the Islamic code can they aspire to such heights.
روایات گوناگونی جزئیات ماجرایی را نقل می‌کنند که به نزول این آیه انجامید. گروهی از انصار، از جمله قتادهٔ بن نعمان و عمویش رفاعه، همراه پیامبر ﷺ در یکی از سفرهای جنگی ایشان بودند. سپری متعلق به رفاعه دزدیده شد و به مردی از قبیلهٔ انصاری بنی أبیرق مظنون شد. صاحب سپر این موضوع را به پیامبر ﷺ گزارش داد و گفت که طعمه بن أبیرق سپر او را دزدیده است. [یک روایت حاکی است که دزد بشیر بن أبیرق بوده است، منافقی که شعر می‌سرود و در آن به اصحاب پیامبر ﷺ تاخت می‌زد، اما همواره سروده‌های خود را به برخی بادیه‌نشینان نسبت می‌داد.] وقتی دزد واقعی متوجه شد چه می‌گذرد، سپر را برداشت و در خانهٔ مردی یهودی به نام زید بن سمین نهاد. سپس به برخی از افراد قبیلهٔ خود خبر داد که چه کرده است و تأکید کرد که اگر جستجویی انجام شود، سپر در خانهٔ آن یهودی یافت خواهد شد. آنان بی‌درنگ نزد پیامبر ﷺ رفتند و گفتند: «ای فرستادهٔ خدا، خویشاوند ما بیگناه است و ما دریافته‌ایم که دزد سپر کسی به نام ... است. از شما می‌خواهیم که بی‌گناهی خویشاوند ما را در میان مردم اعلام کنید و از او دفاع نمایید. اگر خداوند به لطف شما از او حمایت نکند، نابود خواهد شد.» وقتی پیامبر ﷺ دریافت که کالای به سرقت رفته در خانهٔ آن مرد یهودی یافت شده است، بی‌گناهی ابن أبیرق را در میان مردم اعلام کرد و همدلی خود را با او نشان داد.
Various reports mention the details of the story leading to the revelation of this passage. A group of the Anşār, including Qatādah ibn al-Nu`mān and his uncle Rifā`ah, joined the Prophet on one of his military expeditions. A shield belonging to Rifā`ah was stolen and suspicions were raised about a man from the Anşārī clan of Ubayriq. The shield owner reported this to the Prophet, saying that Ţu`mah ibn Ubayriq had stolen his shield. [One report suggests that the man who stole it was Bashīr ibn Ubayriq, a hypocrite writing poetry denouncing the Prophet’s Companions, but who always attributed his poetry to some bedouins.] When the real thief realised what was happening, he took the shield and put it in the home of a Jew called Zayd ibn al-Samīn. He then informed some people of his clan of what he had done, confirming that if a search was mounted, the shield would be found in the Jew’s home. They immediately went to the Prophet and said, “Messenger of God, our kinsman is innocent, and we have ascertained that the one who stole the shield is a person called —. We request you to declare our kinsman’s innocence in public and to defend him. Unless God protects him by your kindness, he will be ruined.” When the Prophet realised that the stolen article was found in the Jewish man’s home, he declared Ibn Ubayriq’s innocence in public, showing his sympathy for him.
پیش از کشف سپر در خانه‌ی آن یهودی، قوم ابن ابیرق به «النساء» (زنان) گفتند
Prior to the discovery of the shield in the Jew’s home, Ibn Ubayriq’s people said to Al-Nisā’ (Women) | J USTICE FOR ALL 252
پیامبر ﷺ فرمودند: «قتادهٔ بن نعمان و عمویش، خانوادهای از ما را که به ایمان قوی و تقوا شهرت دارد، هدف اتهام دزدی خود قرار داده‌اند، بی‌آنکه هیچ شاهد یا دلیلی برای پشتیبانی از اتهامشان ارائه کنند.» قتاده نقل میکند که پس از آن با پیامبر ﷺ صحبت کرد. پیامبر ﷺ به او فرمودند: «چگونه اتهام دزدی خود را علیه خانوادهای با ایمان قوی و تقوا متوجه کردی، بی‌آنکه هیچ دلیلی به پشتیبانی از اتهامت ارائه دهی؟» قتاده گزارش می‌دهد که بازگشت و احساس می‌کرد ترجیح می‌داد بخش بزرگی از دارایی‌اش را از دست بدهد و درباره این موضوع با پیامبر ﷺ سخن نگفته بود. عمویش رفاعه نزد او آمد تا از واکنش پیامبر ﷺ آگاه شود و وقتی به او خبر داده شد، تنها سخنش این بود: «فقط از خدا یاری می‌جویم.» اندکی پس از آن، این آیات از جانب خداوند بر پیامبر ﷺ نازل شد.
the Prophet: “Qatādah ibn al-Nu`mān and his uncle have made one of our families, which is known for strong faith and piety, a target for their accusation of thieving, without producing any evidence or proof to support their accusation.” Qatādah mentions that he subsequently spoke to the Prophet. The Prophet told him: “How could you target your accusation of theft against a family of strong faith and piety, without producing any evidence in support of your accusation?” Qatādah reports that he went back feeling he would rather have lost a large portion of his property than spoken to the Prophet on this issue. His uncle Rifā`ah came over to learn of the Prophet’s reaction, and when he was told, his only comment was: “I seek only God’s help.” It was shortly afterwards that this passage was revealed from on high to the Prophet.
هنگامی که وحی مسئله را روشن کرد، زره دزدیده‌شده نزد پیامبر ﷺ آورده شد و ایشان آن را به رِفاعه بازگرداند. قَتادَه روایت میکند: «وقتی زره را نزد عمویم بردم، او پیرمردی بود که در روزگار پیش از اسلام بینایی‌اش، یا بیشتر آن، را از دست داده بود و استواری ایمانش به اسلام مورد تردید بود، گفت: "من این زره را در راه خدا می‌بخشم." آنگاه دریافتم که ایمان عمویم قوی و راستین است.» سپس بَشیر بن اُبَیرِق از مدینه بیرون رفت و به کافران پیوست. آیات زیر در این بخش درباره‌ی او نازل شد: «و کسی که پس از آنکه هدایت برایش آشکار شد، با فرستاده‌ی خدا ﷺ مخالفت کند و راهی غیر از راه مؤمنان در پیش گیرد، او را به همان راهی که خود برگزیده وامی‌گذاریم و به دوزخش درمی‌آوریم، و بدفرجامی است آن. بی‌گمان خدا شرک ورزیدن به خود را نمی‌بخشد، اما گناهان کمتر از آن را برای هرکس که بخواهد می‌بخشد، و هرکس به خدا شرک آورد، به یقین دچار گمراهی بزرگی شده است.» (آیات ۱۱۵ و ۱۱۶)
When revelation had made the issues clear, the stolen armour was brought to the Prophet, and he returned it to Rifā`ah. Qatādah reports: “When I brought the armour to my uncle, who was an old man who had lost his eyesight, or much of it, in pre- Islamic days and whose firmness of belief in Islam was suspect, he said: `I am donating this armour for God’s cause.’ I then realised that my uncle’s faith was strong and genuine.” Bashīr ibn Ubayriq then left Madinah to join the unbelievers. It is with reference to him that the following verses in this passage were revealed: “But as for him who, after guidance has been plainly conveyed to him, puts himself in contention with God’s Messenger and follows a path other than that of the believers — him shall We leave to that which he himself has chosen, and shall cause him to endure hell. How evil a journey’s end. For a certainty, God does not forgive that partners should be associated with Him, but He forgives any lesser sin to whomever He wills. He who associates partners with God has indeed gone far astray.” (Verses 115-16)
مسئله تنها تبرئه یک انسان بیگناه نبود که قربانی توطئه گروهی کوچک شده بود و می‌خواستند او را به جرمی که مرتکب نشده بود مجازات کنند. اگرچه تبرئه انسان بیگناه از نظر خداوند بسیار جدی است، اما پرسش اینجا بسیار بزرگ‌تر بود. هدف آن صرفاً برقراری معیاری بود که نتواند به خاطر هوای نفس، یا حمایت از خویشاوندان و یاران نزدیک، تغییر کند. این معیاری است که با احساسات دوستی یا دشمنی، و صرف‌نظر از شرایط، منحرف نمی‌شود.
The question was not merely the acquittal of an innocent man who was the victim of a plot by a small group of people who wanted him to pay for a crime he did not commit. Although the acquittal of an innocent person is very serious indeed by God’s standards, the question here was far larger. It simply aimed at establishing a standard that cannot be tilted to accommodate desire, or support for one’s kin and crony. It is a standard that is not swayed by feelings of love or hatred, regardless of the circumstances.
هدف فوری این بود که جامعه‌ی مسلمانِ تازه‌شکل‌گرفته پاک‌سازی شود، عناصرِ ضعفِ بشری‌ای که بر آن اثر می‌گذاشت درمان گردد، و پیوندهای تعصب‌آمیزِ وابستگی را در همه‌ی شکل‌ها و صورت‌هایشان ریشه‌کن کند، حتی اگر برخی از این پیوندها خودِ دین را بنیاد داشته باشند. تضمینِ عدالتِ کامل میان همه‌ی مردم در صدرِ اولویت‌ها بود. این جامعه‌ی نوین که در تاریخ بشر بی‌همتاست، باید بر پایه‌ای پاک و استوار بنا شود، نه متأثر از خواسته‌ها یا منافعِ شخصی یا گروهی، و نه منحرف‌شده به سوی پیش‌داوری یا جانبداری.
The immediate objective was to purify the newly-emerging Muslim community, to treat the elements of human weakness that affected it and to eradicate narrow ties of affiliation in all their forms and guises, even though some of these may be based on religion itself. Ensuring complete justice between all people was paramount. The new community, unparalleled in human history, must be based on a clean and firm foundation, unaffected by personal or communal desires or interests and unswayed by prejudice or favouritism.
اگر معیارها یا ملاحظات انسانی و دنیوی در قانون اسلامی و شیوهٔ اجرای آن تعیین‌کننده بود، دلایل متعددی برای چشم‌پوشی از کل این ماجرا وجود داشت. پرده‌پوشی‌ای ساخته می‌شد و واقعیت امر چنان آشکار نمی‌گشت که به رسوایی نزدیک شود. نخستین و روشن‌ترین دلیل این بود که متهم خود یهودی بود و به جامعهٔ یهودی تعلق داشت که با تمام توان و با هر ابزاری که در اختیار داشت، با اسلام می‌جنگید. مسلمانان آن دوره به شدت از نیرنگ‌های شوم یهودیان رنج می‌بردند. [خداوند خواسته است که مسلمانان در تمام اعصار از یهودیان رنج ببرند!] آن یهودیان ساکن مدینه، در رفتار خود با جامعهٔ مسلمانان، نه از ملاحظات حق و عدالت پیروی می‌کردند و نه هیچ معیار اخلاقی‌ای را در برخورد با جامعهٔ مسلمانان رعایت می‌نمودند.
Had human or worldly standards or considerations been the deciding factor in the Islamic code and its method of implementation, there would have been several reasons to overlook the whole event. A cover- up would have been concocted and the reality of the matter would not have been exposed in such a way as to approach a scandal. The first and clearest reason was that the accused himself was a Jew belonging to a Jewish community which was engaged in a tooth and nail fight against Islam, using every piece of armament at its disposal. The Muslims of that period were suffering much from the Jews wicked designs. [God has willed that the Muslims should suffer of from the Jews at all times!] Those Jews in Madinah were not restrained by considerations of right or justice. They applied no moral standard in their dealings with the Muslim community.
یکی دیگر از دلایل آن است که این ماجرا مستقیماً به گروهی از انصار مربوط می‌شد، یعنی مسلمانان مدینه که پیامبر ﷺ و یاران مهاجرش از مکه را پناه، پشتیبانی و حمایت می‌کردند. چنین حادثه‌ای به آسانی می‌توانست میان گروه‌های مختلف آنان اختلاف و کینه‌توزی بسیاری ایجاد کند. اتهام زدن به یک یهودی، هرگونه احتمال تفرقه میان آنان را از بین می‌برد.
Another reason stems from the fact that the issue directly concerned a group of the Anşār, the Muslims of Madinah who provided the Prophet and his Makkan Companions with refuge, support and protection. Such an incident could have easily caused much disunity and hatred among their different groups. To direct accusations at a Jew would have averted any likelihood of division among them.
یکی دیگر از دلایلی که برای تأیید پنهان‌کاری ذکر شد این بود که این کار مانع از آن می‌شد که به یهودیان مدینه سلاحی بیشتر برای حمله به انصار داده شود. افشای ماجرا به یهودیان این امکان را می‌داد که انصار را متهم کنند به اینکه از یکدیگر دزدی می‌کنند و سپس آگاهانه به یهودیان تهمت می‌زنند که مرتکب جنایات خودشان شده‌اند. یهودیان مطمئن بودند که چنین فرصتی را از دست نخواهند داد.
A third reason for approving a cover-up was that it would have avoided giving the Jews in Madinah more armament with which to attack the Anşār. Exposure would allow the Jews to denounce the Anşār as stealing from one another and then falsely and knowingly accusing the Jews of committing their own crimes. The Jews were certain not to allow such an opportunity to pass them by.
اما مسئلهٔ اصلی بسیار فراتر از همهٔ این ملاحظات بود، ملاحظاتی که اسلام آنها را ناچیز می‌شمارد. مسئلهٔ اصلی این بود که جامعهٔ مسلمانِ نوپا تربیت شود تا بتواند وظایف خود را در رهبری بشریت برای ساختنِ زندگیِ انسانیِ درست انجام دهد. جامعهٔ مسلمان نمی‌توانست چنین وظایفی را بر عهده گیرد، مگر آنکه نظام و روش اجرایی ویژه‌ای را بپذیرد که از هر آنچه بشریت تاکنون شناخته بود برتر باشد، و تا آنکه این نظام در زندگی عملی‌اش به‌استواری برقرار شود. افزون بر این، جامعهٔ نوین مسلمان باید به‌جدّ آزموده می‌شد تا خود را از هر شرّ، ضعف و اعمال نادانانه پاک سازد. معیار عدالتِ آن نیز باید از هر ملاحظهٔ دنیوی مصون می‌ماند، به‌گونه‌ای که عدالت را میان مردم اجرا کند، صرف‌نظر از هر ملاحظهٔ منافع فوری یا تعصّب.
But the real issue was far greater than all such considerations, which Islam views as trivial. The real issue was that of educating the newly- emerging Muslim community so that it could fulfil its duties of leading mankind in building a proper human life. The Muslim community could not undertake such tasks until it had adopted a unique system and method of implementation that surpassed everything that humanity had ever known, and until this system was firmly established in its practical life. Furthermore, the new Muslim community needed to be seriously tested so as to purge itself of all evil, weakness and ignorant practices. Its standard of justice needed to be unblemished by any worldly consideration so that it implemented justice between people regardless of any consideration of immediate interest or prejudice.
خداوند در حکمت خود، عمداً این واقعه خاص را در زمان خاصی برگزید؛ واقعه‌ای که یک یهودی را دربر می‌گرفت، از جامعه‌ای که پیوسته در توطئه علیه مسلمانان بود و در پی تضعیف دین اسلام. افزون بر این، آن زمان برای مسلمانان مدینه بسیار حساس و بحرانی بود، زیرا از هر سو با دشمنی روبه‌رو بودند و یهودیان در همه این‌ها دست داشتند. با این حال، خداوند این واقعه و این زمان را برگزید تا فرمان‌های خود را برای مسلمانان روشن سازد و آنچه را که می‌خواست به ایشان بیاموزد. هیچ جایی برای ملاحظات دیپلماسی، سیاست یا مدارا باقی نماند. هیچ تدبیری برای پنهان کردن هیچ واقعیت شرم‌آور یا ناخوشایندی به کار گرفته نشد.
God, in His wisdom, deliberately chose this particular incident at that particular time, involving as it did a Jew belonging to a community continuously scheming against the Muslims and aiming to undermine the religion of Islam. Furthermore, it was a very critical time for the Muslims in Madinah, for they were facing hostility on all fronts, and in all these the Jews were involved. Nevertheless, God chose this particular incident and time to make His commands clear to the Muslims and to teach them whatever He wanted them to learn. No room was left for considerations of diplomacy, politics or appeasement. No recourse was made to any device to hide any embarrassing or unpleasant facts.
مصالح الظاهرة للأمة المسلمة وظروفها الآنية عمداً لم تؤخذ بعين الاعتبار.
The apparent interests of the Muslim community and its immediate circumstances were deliberately left out of consideration.
موضوع واقعاً بسیار جدی بود و جایی برای تظاهر یا فریب باقی نمی‌گذاشت.
The matter was very serious indeed, allowing no room for pretence or deception.
دغدغههای آن، نظام الهی و مبانی آن بود، و آمادگی امت مسلمان برای دعوت به این نظام و اجرای آن، و عدالت میان همه مردم در سطحی والا که بشریت هرگز بدون وحیهای الهی و یاری خداوند به آن دست نیافته بود.
Its concerns were the Divine system and its basics, the Muslim community being prepared to advocate and implement this system, and justice among all people raised to the high standard that humanity never attained without God’s revelations and support.
وقتی انسان از چنان بلندایی به بقیه نوع بشر در تمام دورانها نگاه میکند، همه جوامع را در رنج میبیند. میان آن اوج عدالت اسلامی و سطوح پستشونده ارزشهای انسانی، صخرههای سختی را نیز میبیند که همهجا پراکندهاند: حیلهگری، نیرنگ، سیاستبازی، دستکاری ماهرانه در واقعیتها، حکومت، منافع ملی و جمعی و امثال آن. وقتی این صخرهها را بررسی میکنیم و با دقت به زیر آنها مینگریم، جز پلیدی چیزی نمییابیم. دوباره که مینگریم، تنها امت مسلمان را میبینیم که از آن ژرفاهای پست برمیخیزد و میکوشد به اوج برسد. چنین نمونههایی در تاریخ بشر فراوانند که تنها نظام یگانه اسلام راهنمای آنها بوده است. و اما آنچه مردم آن را «عدالت» مینامند، همانگونه که در جوامع دیگر، گذشته و حال، اجرا شده، بهتر است که سرپوش آن برداشته نشود، تا بوی ناخوش آن، فضای پاک و خالص عدالت اسلامی را آزار ندهد.
When one looks from such a sublime height at the rest of humanity throughout all ages, one finds all communities suffering. Between that height of Islamic justice and sinking human standards one also sees hard rocks scattered everywhere; cunning, deviousness, politics, skilful manipulation of facts, government, national and community interests, etc. When we examine these rocks and look carefully underneath them, we find only filth. When we look again, we see the Muslim community alone moving upwards, leaving those lowly depths and trying to reach sublimity. Such examples abound in human history, guided only by the unique system of Islam. As for that which people call, “justice”, as practised in other communities, past and present, it is better not to remove the lid from it, in order not to let its foul smell disturb the clean and pure atmosphere of Islamic justice.