خداوند به انسان توانایی شناخت و درک برخی از قوانین طبیعت، نیروها و استعدادهای آن را عطا کرده است تا بتواند از آنها در انجام وظیفهٔ محولشده به خود، یعنی آبادانی زمین و ترویج زندگی و تمدن انسانی، بهره ببرد.
God has given man the ability to recognize and appreciate some of the laws of nature, its forces and potentials so that he may be able to use these in discharging the task assigned to him of building the earth and promoting human life and civilization.
اما خداوند به انسان توانایی آن را نداده است که به هستهٔ حقایق مطلق جهان دست یابد یا جهانی را که فراتر از دامنهٔ ادراکات اوست درک کند. این جهان شامل فعالیتهای ذهن و روح خود او، و حتی فعالیتهای اندامهای خودش و علتهایی است که بدن او را بر اساس نظامی معین و به شیوهای خاص قادر به کار درست میسازد.
But man has not been granted by God the ability to get to the core of the absolute truths of the universe or to fathom the world which lies beyond the reach of his perceptions. This world includes the workings of his own mind and soul, and even the workings of his own organs and the causes which enable his body to function properly, according to a definite system and a particular fashion.
بنابراین، انسان در همه چیزهایی که به سرشت خودش مربوط است، به هدایت الهی نیازمند است؛ از جمله ایمان، اخلاق، ارزش‌ها و معیارها، نظام‌ها و قوانین. تنها با چنین هدایتی است که انسان می‌تواند زندگی خود را آن‌گونه که باید تنظیم کند. هرگاه انسان هدایت خدا را بپذیرد، خود را بر راه درست می‌یابد، زیرا «هدایت خدا تنها هدایت است». و هرگاه انسان هدایت خدا را کاملاً رها کند یا به‌طور جزئی از آن منحرف شود تا چیز دیگری را به جای آن بنشاند، راه خود را گم میکند. این به آن دلیل است که هر چیزی که با هدایت خدا در تعارض باشد، نمایندهٔ گمراهی و زیان است. هیچ علت سومی در کار نیست: «و چه چیزی جز گمراهی در برابر حق قرار دارد؟» (یونس: ۳۲)
Hence, man is in need of divine guidance concerning everything that relates to his own nature, including faith, morals, values and standards, systems and laws. Only with such guidance can man regulate his life as it should be regulated. Whenever man adopts God’s guidance, he finds himself following the right track, because “God’s guidance is the only guidance”. Whenever man abandons God’s guidance completely or deviates from it partially in order to replace it with something else, he loses his way. This is due to the fact that whatever is in conflict with God’s guidance represents error and loss. There is simply no third cause: “What is in conflict with the truth other than error.” (10: 32)
بشریت همچنان دچار آثار هولناک گمراهی است، زیرا این آثار اجتنابناپذیرند هنگامی که انسان از هدایت خدا دور میشود. در واقع، این تنها قانون تاریخی اجتنابناپذیری است که قطعاً رخ خواهد داد؛ زیرا برخلاف آن قوانین اجتنابناپذیری که طرفداران فلسفههای گوناگون مدعی آنند، این یکی توسط خدا تعیین شده است. هر کس بخواهد از نزدیک به بدبختیای بنگرد که مردم خود را در آن قرار میدهند هنگامی که از هدایت خدا منحرف میشوند، نیازی ندارد که دور برود. آن بدبختی همهجا برای دیدن ما وجود دارد. کسانی که از بینش و خرد برخوردارند، همچنان صدای خود را بلند میکنند تا از آن برحذر دارند.
Humanity continues to endure the terrible effects of going astray, for these are inevitable when mankind moves away from God’s guidance. Indeed, this is the one historical inevitability which is certain to take place because, unlike those inevitabilities claimed by the advocates of different philosophies, this one is determined by God. Anyone who wishes to look closely at the misery to which people expose themselves when they deviate from God’s guidance does not need to look far. That misery is everywhere for us to see. Those who are endowed with insight and intelligence continue to raise their voices to warn against it.
آیهٔ قرآن به روشنی بیان میکند که انسان‌ها باید تنها خود را تسلیم خداوند کنند، تنها او را عبادت نمایند و تنها از او بترسند: «ما مأموریم که خود را تسلیم پروردگار جهانیان کنیم، و نماز را به‌پا داریم و از او پروا کنیم.» (آیات ۷۱-۷۲)
The Qur’ānic verse states clearly that human beings must submit themselves to God alone, offer worship to Him and continue to fear Him alone: “We are commanded to surrender ourselves to the Lord of all the worlds, and to attend regularly to our prayers and to fear Him.” (Verses 71-2)
دستوری که به پیامبر محمد ﷺ داده شده چنان است که باید با کمال روشنی اعلام کند که هدایت خداوند تنها هدایت است. از این رو به ما فرمان داده شده که تسلیم پروردگار جهانیان باشیم، زیرا تنها در برابر اوست که همه جهانها تسلیماند. چرا انسان باید تنها استثنای میان همه آفرینش باشد، در حالی که هر چیزی در جهان در برابر فرمانروایی مطلق خداوند تسلیم است؟ اشاره به اینکه خداوند «پروردگار جهانیان» است در همین جا به موقع آمده است. این اشاره بر حقیقتی انکارناپذیر تأکید دارد: همه جهانها، چه برای ما شناخته شده باشند و چه ناشناخته، تسلیم قوانینی هستند که خداوند به کار انداخته و نمی‌توانند از آنها سر بپیچند. از نظر زیستی، انسان نیز تابع قوانین طبیعت است. پس آنچه او باید انجام دهد این است که در آن حوزه‌ای که به او اختیار داده شده نیز تسلیم شود: یعنی از هدایت پیروی کند یا در گمراهی فرو رود. هنگامی که انسان همان‌گونه که از نظر زیستی تسلیم است، به خداوند تسلیم شود، همه کارهایش سامان خواهد یافت، زیرا میان سرشت او و کردارش، میان جسم و روحش، و میان زندگی کنونی و زندگی آینده‌اش هماهنگی برقرار خواهد شد. اعلام فرستاده خداوند و پیروانش مبنی بر اینکه فرمان تسلیم شدن در برابر خداوند را اجرا کردهاند، برای برانگیختن هر کسی کافی است تا ذهنش را بگشاید و خود را آماده پاسخ به فرمان الهی کند.
The instructions given to the Prophet Muĥammad (peace be upon him) are such that he has to declare in absolute clarity that God’s guidance is the only guidance. As such, we are commanded to submit to the Lord of all the universe, because to Him alone all the worlds submit. Why should man be the only exception out of all creation when everything in the universe submits to God’s absolute Lordship? The reference made here to the fact that God is `the Lord of all the worlds’ comes at the right time. It emphasizes an undeniable fact that all the worlds, whether known or unknown to us, submit to the laws God has set in operation and cannot break away from them. Biologically, man is also subject to the laws of nature. What he needs to do, then, is to submit also in the area in which he has been given a choice: to follow guidance or to sink in error. When man chooses to submit to God in the same way as he does biologically, all his affairs will be set aright, because harmony will be established between his constitution and his action, between his body and his soul, between his present life and his life to come. The declaration made by God’s Messenger and his followers that they have complied with the commandment to surrender themselves to God is enough to inspire anyone to open his mind and make himself ready to respond to the divine instruction.
پس از آنکه اعلام تسلیم در برابر پروردگار جهانیان صورت گرفت، برخی از وظایفی که بر انسان واجب است، در قالب اعمال عبادی و نگرش‌ها بیان میشود:
After the declaration of surrender to the Lord of all the worlds is given, some of the duties required of man are given in terms of acts of worship and attitudes:
«وَأَنْ أَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَاتَّقُوهُ» (آیه ۷۲) پس اساسی‌ترین چیز، تسلیم کامل در برابر خدا و اعتراف به ربوبیت او بر جهان هستی است. ادای عبادات و شکل‌دهی به نگرش‌های آگاهانه، از همین امر ناشی میشود، زیرا این‌ها تنها در صورتی به درستی انجام می‌گیرند که بر پایه‌ی استوار تسلیم انسان در برابر خدا بنا شده باشند.
“Attend regularly to prayers and to fear Him.” (Verse 72) The most essential thing, then, is complete submission to God and the acknowledgement of His Lordship over the universe. The offering of worship and the moulding of conscious attitudes follow from this, because these cannot be done properly unless they are based on the solid foundation of man’s submission to God.
یادداشت پایانی این بخش، شماری از اجزای اساسی مفهوم ایمان را گرد هم می‌آورد، یعنی رستاخیز، آفرینش، حکمت و آگاهی از همه‌ی آنچه در هستی روی می‌دهد. همه‌ی این‌ها صفاتی هستند تا تصور ما از خدا به‌درستی شکل گیرد: «و اوست که همه‌ی شما به سوی او گردآورده خواهید شد. و اوست که آسمانها و زمین را به حق آفرید؛ و هرگاه بگوید: "باش"، پس میباشد. گفتار او حق است، و فرمانروایی در روزی که در صور دمیده شود، از آنِ اوست. او دانای نهان و آشکار است، و او حکیم و آگاه است.» (آیات ۷۲ و ۷۳)
The final note in this passage brings together a number of essential components of the concept of faith, namely, resurrection, creation, wisdom and awareness of all that takes place in the universe. All these are attributes so that our concept of God is properly formulated: “It is to Him you all shall be gathered. He it is who has created the heavens and the earth in truth. Whenever He says, Be,’ it shall be. His word is the truth. All sovereignty shall be His on the day when the trumpet is blown. He knows all that is beyond the reach of human perception, and all that is manifest. He alone is truly wise, all-aware.” (Verses 72-3)
از آنجا که همه مخلوقات در پیشگاه پروردگار جهانیان گرد آورده خواهند شد، تسلیم شدن تنها در برابر او کاملاً ضروری است. خردمندانه است که انسان‌ها آینده خود را در پرتو این حقیقت بسنجند که سرانجام به سوی خدا گردآورده خواهند شد. آنان بهتر است پیش از آنکه در برابر او به حساب کشیده شوند، همچون همه جهانیان و تمامی مخلوقات، تسلیم او شوند. در اینجا می‌بینیم که حقیقت رستاخیز چگونه به کار گرفته میشود تا مردم را قانع کند که تسلیم شدن برای خدا از همان آغاز به سود آنان است.
Since all creation will be gathered before the Lord of all the worlds, submission to Him alone is absolutely essential. It is only wise that people should consider their future in the light of the fact that they will inevitably be gathered to God. They better submit to Him, as all the worlds and all creation do, before they are brought to account in front of Him. We see how the fact of resurrection is used here to convince people that it is in their best interests to submit to God right at the beginning.
و بهویژه از آن‌رو که در پایان چاره‌ای جز تسلیم شدن در برابر او ندارند.
Especially since they have no option but to submit to Him in the end.
«او کسی است که آسمانها و زمین را به حق آفریده است.» (آیهٔ ۷۳) این نیز حقیقتی انکارناپذیر است که در اینجا بیان شده تا مردم را به انتخاب راه درست تسلیم در برابر خدا ترغیب کند. اگر چنین کنند، تنها در برابر کسی تسلیم شدهاند که آسمانها و زمین را آفریده است. بی‌گمان، آفریننده همان کسی است که مالک، مدبّر و تعیینکنندهٔ سرنوشت آسمانها و زمین و هر آنچه در آنها یا روی آنها زندگی میکند، میباشد. افزون بر این، این آفرینش «به حق» صورت گرفته است. این سخن هر نظریهٔ گمانی را که فیلسوفان، بهویژه افلاطون و آرمانشهریان، مطرح کردهاند رد میکند؛ نظریههایی که جهان مادی ما را وهم و فاقد هرگونه واقعیت میدانستند. بیان قرآن از این هم فراتر میرود و روشن میسازد که حق عنصری اساسی در بنیاد و سرنوشت این هستی است. حقیقتی که مردم در جستوجوی آن هستند و به سوی آن روی میآورند، از حقیقتی که در سرشت هستی نهفته است پشتیبانی میشود. از این رو به نیرویی چیرهگر بدل میگردد که هر باطلی را جاروب میکند. در واقع، باطل نمیتواند در ساختار هستی ریشهای بدواند؛ بلکه تنها «همچون درخت ناپاکی است که از زمین برکنده شده و هیچ قراری ندارد». باطل مانند کف متورّمی است که روی آب جاری شناور میشود: هیچ جوهری ندارد. این نیز بیانی است که واقعیت را با قدرتی بسیار ژرف آشکار میکند.
“He it is who has created the heavens and the earth in truth.” (Verse 73) This is another undeniable fact mentioned here to influence people into choosing the right course of submission to God. If they do, they only surrender to the One who has created the heavens and the earth. Needless to say, the one who creates is the one who owns, controls and determines the destiny of the heavens and the earth and all that lives in or on them. Moreover, this creation has been made `in truth’. This is to refuse all the conjectural theories advanced by philosophers, particularly Plato and the Utopians, which suggest that this physical world of ours is a delusion and has no real substance. The Qur’ānic statement goes further than refuting such theories. It makes it clear that the truth is an essential element in the foundation, as well as the destiny of this universe. The truth which people seek and to which they turn is supported by the truth which is essential in the nature of existence. Thus, it becomes an overpowering force which sweeps all falsehood away. Indeed, falsehood cannot establish any roots in the structure of the universe. It is only `like an evil tree torn out of the earth and shorn of all its roots’. Falsehood is like swelling foam surfacing over running water: it has no substance. This is again a profoundly powerful statement of fact.
مؤمن احساس میکند که حقیقتی که به آن معتقد است و در درون خود درمی‌یابد، مستقیماً به حقیقت بزرگ‌تری که در جهان هستی جلوه‌گر است پیوند دارد، و این نیز به نوبه‌ی خود مستقیماً به حقیقت مطلق خداوند متصل است. در سوره‌ای دیگر این آیه‌ی قرآنی را می‌خوانیم: «اینکه خداوند خود حق است» (۲۲: ۶۲). با این درک، مؤمن باطل را چیزی جز حبابی بزرگ نمی‌بیند که قطعاً خواهد ترکید.
A believer feels that the truth which he advocates and feels within himself is directly linked to the greater truth manifested in the universe, and this, in turn, is directly linked to the absolute truth of God. In another sūrah, we read this Qur’ānic statement: “Indeed, God is the ultimate truth.” (22: 62) Equipped with this realization a believer views falsehood as no more than a large bubble which is certain to explode.
باطل ممکن است واقعاً بزرگ و قدرتمند جلوه کند و بتواند به مؤمنان زیان فراوان برساند. با این حال، واقعیت این است که ریشهای ندارد که ساختارش را سرپا نگه دارد. خیلی زود از میان میرود و فراموش میشود، گویی هرگز وجود نداشته است.
Falsehood may indeed manifest itself as large and powerful and able to cause believers much harm. The fact remains, however, that it has no root to support its structure. It soon disappears and becomes forgotten as if it never existed.
هنگامی که یک کافر به این حقیقت بیندیشد، ناگزیر احساس شگفتی و هیبت خواهد کرد. ممکن است باطل خود را رها کند و هدایت خدا را بپذیرد.
When an unbeliever contemplates this truth, he is bound to experience a feeling of awe. He may give up his falsehood and accept God’s guidance.
«هرگاه که او بگوید: "باش!"، پس بی‌درنگ خواهد بود.» (آیهٔ ۷۳) قدرت او بر همه چیز چیره است و خواست او مهارناپذیر است. او هر چه را بخواهد می‌آفریند، دگرگون میسازد و جایگزین میکند. این حقیقت در اینجا به دو منظور یاد شده است: هم به شکل‌گیری درست مفهوم صحیح ایمان در دل مؤمنان کمک میکند و هم کسانی را که فرا خوانده شدهاند تا در برابر خدا، پروردگار جهانیان، آفریدگار همه چیز، تسلیم شوند، برمی‌انگیزد؛ همان کسی که به هر چیزی که بخواهد بیافریند می‌گوید: "باش!" و بی‌درنگ آن چیز موجود میشود.
“Whenever He says, ‘Be,’ it shall be.” (Verse 73) His power dominates all, and His will is unrestrained. He creates, changes and replaces as He pleases. This fact is mentioned here for a dual purpose: it helps the proper formulation of the correct concept of faith in the believers’ hearts and it inspires those who are called upon to submit to God, the Lord of all the worlds, the Creator of everything, the One who says to anything He wishes to create, “Be”, and it is instantly there.
«قولُه الحق» (آیهٔ ۷۳). این حقیقت دربارهٔ کلمهٔ خداوند، یعنی «باش»، صادق است که آفرینش را پدید می‌آورد. همچنین دربارهٔ فرمان او که همهٔ آفرینش باید تنها در برابر او تسلیم باشند، و دربارهٔ کلمهٔ او که قانون‌گذاری برای بشر را فراهم می‌آورد تا آن را به اجرا درآورد، و دربارهٔ کلمهٔ او که ما را از گذشته، حال و آینده، آغاز آفرینش، رستاخیز، حساب و پاداش آگاه میسازد. در همهٔ این‌ها، کلمهٔ خداوند حق است. از این رو، کسانی که برای او شریکانی قرار میدهند که نه سودی می‌توانند رساند و نه زیانی، و کسانی که فرمان هیچ‌کس جز او را پیروی میکنند، یا فلسفه‌ای جز آیین الهی را می‌پذیرند، یا قانونی غیر از قانون او را اجرا میکنند، به تسلیم شدن در برابر او تنها اندرز داده میشوند.
“His word is the truth.” (Verse 73) This fact applies to God’s word, “Be”, which causes creation. This His commandment that all creation should submit to Him alone, this His word providing legislation for mankind to implement, and this His word which tells us about the past, present and future, the origin of creation, resurrection, reckoning and reward. In all this, His word is the truth. Hence, those who associate with Him partners that can cause no benefit or harm, those who follow the bidding of anyone other than Him, or who adopt any philosophy other than that of the divine faith, or who implement any legislation other than His code are advised to surrender themselves to Him alone.
«تمام فرمانروایی در آن روز از آنِ اوست، روزی که در صور دمیده شود.» (آیهٔ ۷۳)
در روز قیامت، صور به گونه‌ای دمیده میشود که تاکنون هیچ انسانی آن‌گونه نشنیده است. این امری است از جمله آنچه خداوند برای خودش نگه داشته است. ماهیت آن صور و چگونگی واکنش مردم به آن، برای هیچ‌کس جز خداوند معلوم نیست. گزارش‌های موجود به ما نشان می‌دهد که آن صور، شیپوری شاخ‌مانند و از نور است و فرشته‌ای آن را می‌دمد. مردگان در گورهایشان که آن را بشنوند، فوراً برمی‌خیزند. در واقع، این دومین دمیدن در آن صور است. دمیدن نخست، همهٔ موجودات آسمانها و زمین را بیهوش میکند، مگر کسانی که خداوند بخواهد از آن مستثنا باشند. این مطلب در آیهٔ ۶۸ سورهٔ زمر آمده است: «و در صور دمیده شود، پس هر که در آسمانها و هر که در زمین است بیهوش شود، مگر کسانی که خدا بخواهد. سپس بار دیگر در آن دمیده شود، پس ناگاه آنان برخیزند و بنگرند.»
این توصیفات از صور و آثار دمیدن آن، برای ما روشن میسازد که صور چیزی متفاوت از آن است که انسان‌ها در این زمین دیده یا شنیده‌اند یا در ذهن تصور میکنند. صور به جهانی تعلق دارد که فراتر از دسترس ادراک انسانی است. ما دربارهٔ آن تنها به دلیل آنچه خداوند شکل و تأثیرش را به ما خبر داده است آگاه هستیم. ما خود را به همین اطلاعات محدود می‌کنیم تا به گمانه‌زنی‌ای که پایهٔ استواری ندارد نپردازیم.
“All sovereignty shall be His on the Day when the trumpet is blown.” (Verse 73) On the Day of Resurrection, the trumpet is sounded in a way that no human being has thus far heard. It is part of what God has kept to Himself. The nature of that trumpet and how people respond to it remain unknown to anyone other than God. The reports available to us suggest that it is a horn-like trumpet, made of light. It is blown by an angel. As the dead in their graves hear it, they immediately rise up. Indeed, this is the second blow given on that trumpet. The first one causes all creatures in the heavens and on earth to be stunned, with the exception of those God chooses to exempt. This is mentioned in verse 68 of Sūrah 39: “The trumpet will be sounded, and all creatures that are in the heavens and all that are on earth will fall down senseless, unless they be such as God wills to exempt. And then it will be sounded again, and they all stand up and will begin to see.” These descriptions of the trumpet and the effects of its blowing make it clear to us that it is something different from what human beings have seen or heard on this earth or what they visualize. It belongs to the world that lies beyond the reach of human perception. We know about it only by virtue of what God has chosen to inform us of its shape and effect. We confine ourselves to this information so as not to indulge in speculation which lacks solid foundation.
در آن روز که صور دمیده شود، حتی منکران و کوران نیز شروع به دیدن خواهند کرد و درخواهند یافت که تمام حاکمیت تنها از آنِ خداست. هیچ کس جز او هیچ قدرتی ندارد. هیچ اراده‌ای جز اراده‌ی او نمیتواند عمل کند. از این رو، کسانی که در این زندگی از تسلیم داوطلبانه در برابر او سر باز می‌زنند، بهتر است پیش از آنکه ناچار شوند در روزی که صور دمیده میشود، در برابر قدرت مطلق او تسلیم شوند، نگرش خود را تغییر دهند.
On that day when the trumpet is sounded, even the rejecters and the blind will begin to see and realize that all sovereignty belongs to God alone. No one has any power other than Him. No will can operate other than His. Hence, those who in this life refuse to submit to Him willingly are well advised to change their attitude before they have to submit to His absolute power on the day when the trumpet is blown.
«او آنچه را که فراتر از دسترس ادراک انسان است و آنچه را که آشکار است می‌داند.» (آیه ۷۳) علم او کامل و مطلق است. این علم شامل همه چیزهایی میشود که از ما پنهان نگه داشته شده و همچنین آنچه را که در جهان هستی می‌بینیم. هیچ‌یک از امور مردم و هیچ بخشی از زندگی آنان از او پوشیده نمی‌ماند. باز هم، اگر خود را تسلیم او کنند، او را بپرستند و خداترس باشند، به نصیحت نیک عمل خواهند کرد.
“He knows all that is beyond the reach of human perception, and all that is manifest.” (Verse 73) His knowledge is perfect, absolute. It includes everything that is kept away from us as well as that which we see in the universe. Nothing of people’s affairs and no part of their lives can be hidden from Him. Again, they will follow good counsel if they surrender themselves to Him, worship Him and be God-fearing.
این حقیقت اینجا به خاطر خودش ذکر شده است و به عنوان وسیله‌ای به کار میرود تا بر کسانی که ایمان را رد میکنند تأثیر بگذارد.
This fact is mentioned here for its own sake and is used as something with which to influence those who reject the faith.
«او تنها حکیم و آگاه است.» (آیه ۷۳) او تمام امور جهانی را که آفریده، اداره میکند، و نیز امور آفریدگانی را که در این زندگی و در زندگی آخرت تحت قدرت مطلق او هستند. هر آنچه او انجام می‌دهد، با حکمت همراه است و بر پایه دانشی بی‌پایان استوار است. هنگامی که آنان در برابر قانون او تسلیم شوند، از سعادتی بهره خواهند برد که حکمت او به زندگی‌شان می‌بخشد. آنان خود را از زیان و سرگردانی بیرون خواهند آورد تا از هدایت او بهره‌مند شوند و سعادت را از حکمت او بیاموزند.
“He alone is truly wise, all-aware.” (Verse 73) He conducts all the affairs of the universe which He has created, as well as the affairs of the creatures over whom He has absolute power in this life and in the life to come. All that He does is characterized by wisdom and is based on unbounded knowledge. When they submit to His law, they will enjoy the happiness that is imparted to their lives by His wisdom. They will bring themselves out of their loss and bewilderment to enjoy His guidance and learn happiness from His wisdom.