الذاریات (بادهای پراکنده‌کننده) ۱-۶۰

الذاریات (بادهای پراکنده‌کننده) ۱-۶۰ - در سایهٔ قرآن | Quran Course

سوگند به آنان که به شدت پراکنده می‌کنند، سوگند به آنان که بار سنگین برمی‌دارند، سوگند به آنان که به آسانی و با سرعت روان می‌شوند، سوگند به آنان که به فرمان، کارها را تقسیم می‌کنند، آنچه به شما وعده داده شده، قطعاً راست است، و روز جزا حتماً فرا خواهد رسید. (آیات ۱ تا ۶)

By those that scatter far and wide; By those that are heavily laden; By those that speed along with gentle ease; By those that distribute by command; That which you are promised is true indeed and for certain, judgement is bound to come, (Verses 1-6)

این سوره با ضربآهنگی سریع آغاز میشود و با عباراتی مبهم به این اشاره میکند که موضوعی جدی سخن میگوید که شایستهٔ توجه کامل ماست.

The surah begins with a quick beat, using ambiguous phrases to imply that it is talking about a serious matter that deserves our full attention.

ناگزیر، اما، چهار واژهٔ مبهمی که در چهار آیهٔ نخست به کار رفته‌اند — الذاریات، الحاملات، الجاریات و المقسمات — حتی در همان روزهای آغازین اسلام نیز این پرسش را برانگیخته‌اند که مردم در جستجوی توضیح بیشتر بودند. در این باره، ابن کثیر روایت می‌کند:

Inevitably though, the four ambiguous words used in the first four verses - al-dhariyat, al-hamilat, al-jdriyat and al-muqassimat - have made people ask questions, even in the very early days of Islam, as they sought further explanation. In this respect, Ibn Kathlr reports:

روزی علی بر منبر کوفه بود که گفت: «اگر پرسشی درباره آیه‌ای از قرآن یا حدیثی از پیامبر ﷺ دارید، پاسخ آن را خواهم داد.» ابن الکوّاء از او معنای «الذاریات» را پرسید [یعنی: آنان که پراکنده می‌کنند]، و او پاسخ داد: «بادها».

‘All was on the pulpit in Kufah one day when he said: ‘If you have any query about a verse in the Qur’an or a hadith by the Prophet, I will give you an answer.’ Ibn al-Kawwa’ asked him the meaning of al-dhariyat, [those that scatter], and he answered, ‘the winds’.

سپس او گفت: «پس الحاملات [آن‌هایی که بار سنگین بر دوش دارند] چیست؟» (علی پاسخ داد: «ابرها». آن مرد سپس درباره الجاریات [آن‌هایی که به سرعت روانند] پرسید و پاسخ علی این بود: «کشتی‌ها». آن مرد پرسید:

Then he said: ‘What about al-hdmilat [those heavily laden]?’ (Ali answered, ‘the clouds’. The man then asked about al-jariyat [those that speed along], and ‘All’s answer was, ‘the ships’. The man asked:

«و درباره المقسمات [تقسیم‌کنندگان] چه می‌گویید؟» همه گفتند: «فرشتگان؟»

‘What about al-muqassimat [those that distribute]?’ ‘All said, ‘the angels’?

سبیغ بن عِسل التمیمی دربارهٔ این کلمات از عمر بن خطاب پرسید و پاسخ او همان بود که در بالا آمد. اما عمر احساس کرد که التمیمی تنها برای بحث و جدل می‌پرسد و بدین‌وسیله به ابهام موجود در آن اشاره می‌کند. عمر به‌عنوان توبیخ برای رفتار او، وی را از حضور در مجالس اجتماعی آینده منع کرد. پس از آن، صبیغ التمیمی توبه کرد و با جدیت تمام سوگند خورد که دیگر هیچ‌یک از شک‌های پیشین خود را در سر ندارد. این روایت نشان می‌دهد که ابهام موجود در این کلمات، کسانی را که می‌کوشیدند درباره قرآن تردید ایجاد کنند، تشویق می‌کرد و همین کلمات را محور پرسش‌گری خود قرار می‌دادند. همین تفسیر از این کلمات از سوی ابن عباس، ابن عمر، مجاهد، سعید بن جبیر، الحسن، قتاده، السدی و بسیاری دیگر نیز ارائه شده است.

Sablgh ibn ‘Isl al-Tamimi asked ‘Umar ibn al-Khattab about these words and his reply was the same as above. ‘Umar felt, however, that al-Tamimi was asking only for argument’s sake, thereby hinting at the ambiguity. By way of reprimand for his behaviour, ‘Umar banned him from future social gatherings. Subsequently, Sabigh al-Tamimi repented and swore most seriously that he no longer entertained any of his earlier doubts. This report suggests that the ambiguity contained in these words encouraged those who tried to raise doubts about the Quran, making such words the point of their questioning. The same explanation of these words was given by Ibn ‘Abbas, Ibn ‘Umar, Mujahid, Sa‘id ibn Jubayr, al-Hasan, Qatadah, al-Suddl and many others.

خداوند به بادهایی سوگند یاد می‌کند که چیزهایی چون گرد و غبار، دانه، گرده‌ها، ابرها و دیگر موادی را که ما شناخته یا ناشناخته‌اند، به حرکت درمی‌آورند و پراکنده می‌سازند؛ و به ابرهایی که آب را با خود حمل می‌کنند و خداوند متعال آن‌ها را به هر جا که بخواهد می‌راند؛ و به کشتی‌هایی که با سهولت بر روی آب شناورند و از ویژگی‌هایی که خداوند به آب، کشتیرانی و کل هستی عطا کرده بهره می‌گیرند؛ و به فرشتگانی که فرمان‌های خدا را حمل می‌کنند و آن‌ها را هر طور که او بخواهد ابلاغ می‌نمایند و جزئیاتی را بیان می‌کنند که به امور مربوط به آن‌ها مربوط می‌شود.

God states an oath by the winds that move and scatter things such as dust, grain, pollen, clouds and other material known or unknown to us; by the clouds carrying water and driven by God Almighty to wherever He pleases; by the ships that easily float on water making use of the characteristics God has given to water, shipping and the whole universe, and by the angels carrying Gods commands and delivering them as He pleases, giving details as to what matters they are concerned with.

بادها، ابرها، کشتی‌ها و فرشتگان همگی از مخلوقات خداوند هستند که او آنها را وسیله‌ای برای اجرای اراده‌اش در مورد جهان و بندگانش قرار داده است. با سوگند یاد کردن به آنها، او توجه ما را به خودشان و به آنچه بر آن دلالت دارند جلب می‌کند. بدین ترتیب می‌توانیم درباره چگونگی آغاز کردن این مخلوقات از سوی خداوند، به کار انداختن آنها و بهره‌گیری از آنها برای تحقق آنچه خواسته تحقق یابد، تأمل کنیم. یاد کردن از آنها به این شیوه، اندیشه ما را فرا می‌خواند تا درباره رازهایی که در خود دارند بیندیشیم، به طوری که به آفریدگارشان روی آوریم. همچنین ممکن است به نحوی با موضوع رزق مرتبط باشند که سوره می‌خواهد ما را از دلمشغولی به آن رها سازد.

The winds, the clouds, the ships and the angels are all Gods creatures which He uses as a means to implement His will with regard to the universe and His servants. By using them in His oath, He draws attention to them and what they signify. In this way we are able to reflect on how God initiates these creatures, sets them in operation and uses them to fulfil what He wishes to be fulfilled. Mentioning them in this way invites our minds to think about the secrets they embody so that we look to their Creator. They may also, in some way, relate to the issue of sustenance, preoccupation with which the surah wants to free us from.

بادها، ابرها و کشتیها پیوند روشنی با رزق دارند. افزون بر این، رزق از چیزهایی است که فرشتگان به فرمان خداوند آن را تقسیم میکنند. بدینسان، پیوند میان این آغاز و یکی از محورهای اصلی سوره را به روشنی میبینیم.

The winds, the clouds and the ships have a definite connection with sustenance. Moreover, sustenance is one of the things that the angels distribute by Gods command. Thus, we clearly see the relation between this opening and one of the main topics of the surah.

خداوند به این چهار نوع آفرینش سوگند یاد می‌کند و تأیید می‌فرماید که «آنچه به شما وعده داده می‌شود، یقیناً راست است، و بی‌تردید جزا واقع خواهد شد» (آیات ۵ و ۶). خداوند به انسان‌ها وعده داده است که کردار نیک آنان را با بهتر از آن پاداش دهد، و کردار بدشان را با بدی کیفر دهد. اگر در زندگی دنیا آنان را در برابر کارهایشان بازخواست نکند، در آخرت که هر حسابرسی و محاسبه‌ای ناگزیر در آن انجام خواهد شد، آنان را مؤاخذه خواهد کرد: «و بی‌تردید جزا واقع خواهد شد» (آیه ۶). این وعده بی‌گمان راست است و در یکی از این دو زندگی تحقق خواهد یافت. همچنین به مردم وعده داده است که روزی آنان، چه فراوان و چه اندک، تضمین شده است. وعده او در این امر نیز راست است.

God states an oath by these four types of creation, confirming that “that which you are promised is true indeed, and, for certain, judgement is bound to come” (Verses 5-6) God has promised mankind that He will reward their good actions with what is better, and that He will requite their bad deeds with what is bad. If He delays holding them to account during their lives on earth, He will not ignore doing so in the life to come, where all reckoning and accounting will inevitably take place: “For certain, judgement is bound to come” (Verse 6) The promise is undoubtedly true, and will be fulfilled in either life. He has also promised people that their sustenance, in plenty or limited measure, is guaranteed. Again His promise in this matter is true.

وعدهٔ خداوند به بشریت حتماً در همان شیوه و در همان زمانی که او برمی‌گزیند تحقق خواهد یافت. این امر به سوگند از جانب او نیازی ندارد. با این حال، او به این چهار نوع از مخلوقاتش سوگند یاد می‌کند تا توجه را به آن‌ها جلب کند، زیرا آن‌ها آشکارا بر قدرت و حکمت او دلالت دارند. هنگامی که در این موجودات تأمل می‌کنیم، تصور روشن‌تری از راستی وعدهٔ خداوند به دست می‌آوریم و در نتیجه، پاسخگو بودن ما دربارهٔ اعمالمان ناگزیر تحقق خواهد یافت.

Gods promise to mankind is sure to be realized in the way and at the time He chooses. This needs no oath from Him. However, He makes this oath by these four types of His creation to draw attention to them, as they clearly point to His power and planning. When we contemplate these entities we have a clearer impression of the truth of Gods promise and, therefore, our accountability for our deeds will inevitably take place.

بطبیعتِ این موجودات، چنین برمی‌آید که زندگی نتیجۂ بازی بیهوده، اتفاق یا تصادفِ کورکورانه نیست۔ در حقیقت، این سوگند ما را وامی‌دارد که به آن‌ها به‌عنوان دلایلی بر پیامِ الهی بنگریم۔

By their very nature, these entities suggest that life is not the result of idle play, accident or blind coincidence. Indeed, the oath leads us to view them as proofs of the divine message.

دربارهٔ سوگند دوم نیز همین را می‌توان گفت: «سوگند به آسمانی که دارای راه‌های ستاره‌ای است؛ شما مردم در آنچه می‌گویید اختلاف دارید، و از آن کسی که بخواهد روی بگرداند، روی گردانده می‌شود.» (الذاریات ۷-۹) این سوگند به آسمانی است که به‌درستی ساخته شده، با راه‌هایی که به‌دقت به هم متصل‌اند، مانند حلقه‌های یک زنجیر. این ممکن است یکی از شکل‌هایی باشد که ابرها هنگام گرد آمدن در آسمان به خود می‌گیرند و پس از دوره‌ای بادخیز، به سطحی آبگون یا شنی شباهت پیدا می‌کنند.

The same may be said about the second oath: “By the sky and its starry pathways you people are at variance in what you say abandoned by whoever wishes to turn away.” Weeses 7-9) This oath is by the sky that is perfectly built, with pathways that are carefully interconnected, like the links of a chain. This may be one form clouds take as they gather in the sky, looking like a watery or sandy surface during or after a windy period.

از سوی دیگر، این توصیف ممکن است درباره نظم دائمی مدارهایی صادق باشد که کاملاً هماهنگ و احتمالاً به یکدیگر مرتبط‌اند.

On the other hand, this description may be true of the permanent order of orbits that are perfectly coordinated and probably interconnected.

این سوگند، به آسمانِ دارای نظمِ استوار، تأیید می‌کند که کافران در گفته‌ها و باورهایشان دچار اختلاف‌اند. موضعشان لرزان است و ریشه و پایه ندارد. مردم هرگاه بخواهند می‌توانند از باور خود دست بکشند، یا اگر بخواهند بر آن پایبند بمانند. دربارهٔ درستیِ آن هیچ توافق یا هماهنگیِ کلی‌ای وجود ندارد. وضعیت، سرگشتگی و نگرانیِ همیشگی است. باطل چنین است: زمینه‌هایی متزلزل و هزارتویی بی‌نشانه و بی‌نور.

This oath, by the perfectly arranged sky, confirms that the unbelievers are at variance in what they say and believe. Their stand is shaky, lacking roots and foundations. People may abandon belief at will, or stick to it if they wish. There is no general agreement or coordination as to its validity. The situation is one of perpetual confusion and worry. Such is falsehood: shifting grounds and a maze without markings or light.

همیشه مانند شن‌های صحرا در حال جابه‌جایی است، و فاقد پایه‌ای استوار و معیاری دقیق است. هنگامی که مردم در جنبه‌ای از ایمان توافق می‌کنند، به زودی از یکدیگر جدا می‌شوند و خود را در اختلاف می‌یابند. سردرگمی آنان هنگامی آشکارتر دیده می‌شود که در برابر پس‌زمینه آسمان، که کاملاً منظم و هماهنگ است، نشان داده شود.

It is always shifting like a desert sand, lacking firm basis and accurate measure. When people agree on some aspect of faith, they soon diverge and find themselves in dispute. Their confusion is seen even more clearly when it is shown against the background of the sky, which is perfectly ordered and coordinated.

سورہ اس بات کو بیان کرتی ہے کہ کافر آخرت کے بڑے سوال کے بارے میں فریب میں مبتلا ہیں۔ ان کی رائیں کسی مضبوط یا سچے بنیاد کے بغیر ہیں۔ وہ ایک واضح حق کے مسئلے پر بحث اور جھگڑا کرتے ہیں۔

The surah goes on to state that the unbelievers are deluded about the major question of the life to come. Their opinions are without a firm or true basis. They argue and dispute about a clear question of truth.

سپس [قرآن] روزِ قیامت را چنان توصیف می‌کند که گویی آنان آن را با چشمان خود می‌بینند:

It then goes on to portray the Day of Judgement in such a way as they can actually see it:

قُتِلَ الْخَرَّاصُونَ — مرگ بر آنان که در گمانِ کورکورانه غوطه‌ورند؛ همانان که در غفلت از حقیقت، در بیراهه فرو رفته‌اند. می‌پرسند: «این روزِ جزا کی خواهد آمد؟» آن روز، روزی است که ایشان بر آتش عذاب داده می‌شوند. [بگو:] «عذاب خود را بچشید! این همان چیزی است که برای شتاب در آن بی‌صبری می‌کردید.»

Perish the ones given to blind guessing who are steeped in error, heedless of the truth. They ask: 'When will this Day of Judgement come?’ That will be a day when they will be sorely tried by the fire. Taste this your trial! This is what you were keen to hasten. (Verses 10-14)

چنین افرادی به حدس و گمان کورکورانه مشغول می‌شوند. این خداست که نابودی آنان را طلب می‌کند. چه وحشتناک! بی‌گمان چنین نفرینی حکمی قطعی است که حتماً اجرا خواهد شد. «کشته باد آنان که دست‌خوش حدس و گمان‌اند.» (آیه ۱۰) هویت آنان با افزودن توضیح بیشتری روشن می‌شود: «که در گمراهی فرو رفته و از حقیقت غافل‌اند.» (آیه ۱۱) آنان چنان در فریب و دروغ غوطه‌ورند که نمی‌توانند خود را از این خواب غفلت بیدار کنند.

Such people indulge in blind guessing. It is God who invokes their killing. How terrible! Needless to say, such an invocation is a firm sentence, one that is certain to be enforced. “ Perish the ones given to blind guessing." (Verse (10) Further clarification of their identity is added: “who are steeped in error, heedless of the truth." (Verse 11) They are so steeped in delusion and falsehood that they are unable to wake themselves up.

این سوره نشان می‌دهد که آنان نسبت به هر چیزی که پیرامونشان است کاملاً بی‌خبرند، گویی بیش از حد مست شده‌اند. آنچه برای هر کس با عقل سالم بسیار روشن است، خودشان نمی‌توانند آن را ببینند. «می‌پرسند: این روز جزا کی خواهد آمد؟» (آیه ۱۲) این پرسشی نیست که در پی کسب اطلاع باشد، بلکه بیانِ شک و انکار است. از این رو، سوره جایگاهشان را در آن روزی به آنان نشان می‌دهد که آن را بسیار بعید می‌پندارند: «روزی است که آنان بر آتش عذاب داده می‌شوند.» (آیه ۱۳) آنان در آتش خواهند سوخت، همان‌گونه که برخی فلزات را برای تعیین ترکیبشان در معرض آتش قرار می‌دهند. این سوختن با سرزنشی شدید همراه است: «عذاب خود را بچشید! این همان چیزی است که برای شتاب در آمدنش بی‌تاب بودید.» (آیه ۱۴) صحنه‌ای کوتاه از پایان تلخ و بدفرجام آنان، بهترین پاسخ به پرسشی است که هیچ اطلاعی را نمی‌جست.

The surah shows them to be totally unaware of anything around them, as if they are excessively drunk. They cannot see for themselves something that is very clear to anyone with a sound mind. “ They ask: When will this Day of Judgement come?” (Verse 12) It is not a question that seeks information; rather, it is an expression of doubt and denial. Therefore, the surah shows them their position on that day which they claim to be highly improbable: “ That will be a day when they will be sorely tried by the fire." (Verse 13) They will burn in the fire just as some metals are exposed to fire to determine their make up. This burning is coupled with strong remonstration: “Taste this your trial! This is what you were keen to hasten." (Verse 14) A quick scene showing their miserable end is the most fitting answer to their question that sought no information.

این صحنهٔ قدرتمند از پایان کارشان با وضعیت سردرگمی که زندگی‌هایشان را آزار می‌دهد در تضاد است. افزون بر این، تأیید می‌کند که نفرین خداوند بر مرگ ایشان به شدیدترین شکل ممکن تحقق یافته است.

This powerful scene of their end contrasts with the state of confusion that plagues their lives. Moreover, it confirms that Gods invocation of their deaths is fulfilled in a most terrible way.

در ادامه، تصویری در تضاد با آن ترسیم می‌شود. این تصویر گروهی دیگر را نشان می‌دهد که از یقین خود آرامش یافته‌اند، مشتاقانه به کارهای نیک می‌پردازند بی‌آنکه به آن افتخار کنند، و در شب، هنگامی که داوطلبانه به عبادت می‌ایستند، کاملاً بیدارند.

Next, a contrasting image is drawn. This depicts a different group, reassured in their certainty, eager to do what is good without boasting about it, fully awake at night when they volunteer their night worship:

پرهیزگاران در میان باغها و چشمهساران خواهند بود. آنچه پروردگارشان به ایشان عطا کند را با خرسندی خواهند پذیرفت؛ زیرا آنان پیش از این در نیکوکاری پیشگام بودند.

The God-fearing will be amid gardens and springs. They will happily receive what their Lord will grant them; for they were keen to do good.

آنان در شب اندک می‌خوابیدند، و در هنگام سحر طلب آمرزش می‌کردند، و از اموال خود حقی معلوم برای سائل و محروم قرار می‌دادند. (آیات ۱۵ تا ۱۹)

They would sleep but little at night, and would pray for forgiveness at the time of dawn, and would give a right fill share of their possessions to the one who asks [for help] and the one who is deprived. (Verses 15-19)

این گروه کاملاً هوشیارند و نسبت به این حقیقت حساس‌اند که خداوند آنان را می‌بیند؛ و از این رو رفتار خویش را با دقت زیر نظر دارند. اینان «در میان باغ‌ها و چشمه‌ها» جای خواهند داشت. «آنچه پروردگارشان به ایشان عطا کند را با خرسندی می‌پذیرند.» (آیات ۱۵-۱۶) خداوند در برابر آنچه در این نخستین زندگی خویش انجام می‌دهند، نعمت‌های فراوان به آنان ارزانی می‌دارد؛ آنان خداوند را چنان عبادت می‌کنند که گویی او را می‌بینند و می‌دانند که او نیز ایشان را می‌بیند: «زیرا که به نیکوکاری شتاب می‌ورزیدند.» (آیه ۱۶) اشتیاق آنان به برتری‌جویی در تصویری زیبا ترسیم شده است: «شب‌ها اندکی می‌خفتند، و در سحرگاهان از پروردگارشان طلب آمرزش می‌کردند» (آیات ۱۷-۱۸). اینان همان کسانی‌اند که در شب، آن‌گاه که دیگران در خوابی عمیق‌اند، بیدار می‌مانند. به پروردگار خویش روی می‌آورند و از او می‌خواهند که گناهانشان را ببخشد. در طول شب اندک می‌خوابند، زیرا ترجیح می‌دهند با پروردگارشان سخن گویند و از لذت نزدیکی با او بهره‌مند شوند، در زمانی که هیچ‌کس دیگر از این ارتباط آگاه نیست.

This group are fully alert, sensitive to the fact that God watches them and, therefore, they carefully watch their own behaviour. These will be placed “amid gardens and springs. They will happily receive what their Lord will grant them.” (Verses 15-16) God grants them blessings in abundance as a reward for what they do in this their first life, worshipping Him as if they see Him and realizing that He sees them: “for they were keen to do good.” (Verse 16) Their desire to excel is portrayed in a splendid image: “ They would sleep but little at night, and would pray for forgiveness at the time of dawn,” (Verses 17-18) They are the ones who stay up at night when others are fast asleep. They turn to their Lord, appealing to Him to forgive them their sins. They sleep but little during the night, preferring to address their Lord and enjoy the pleasure of being in close contact with Him, when no one else is aware of that contact.

الحسن در تفسیر این آیه که «اندکی از شب را می‌خوابیدند»، می‌گوید: «آنان در شب نماز نافله می‌گزاردند، تنها اندکی می‌خوابیدند و عبادتشان را تا پاسی از شب، نزدیک سحر، ادامه می‌دادند، و آن‌گاه طلب آمرزش می‌کردند.» قتاده از أحنف بن قیس نقل می‌کند که پس از خواندن این آیه گفت: «آنان در شب اندکی می‌خوابیدند. من از کسانی نیستم که این آیه درباره‌شان صدق کند.» حسن بصری سخن أحنف بن قیس را چنین نقل می‌کند: «کوشیدم کار خود را با کار اهل بهشت مقایسه کنم، و دریافتم که آنان با فاصله‌ای زیاد از ما پیشی گرفته‌اند؛ ما به آنچه آنان به دست آوردند، یعنی اندکی خوابیدن در شب، نمی‌توانیم دست یابیم. سپس کوشیدم کار خود را با کار اهل دوزخ مقایسه کنم، و دیدم آنان از هر خیری تهی‌اند، آیات خدا و پیامبرانش را انکار می‌کنند و به رستاخیز پس از مرگ ایمان ندارند. نتیجه گرفتم که بهترین ما کسانی‌اند که کارهای نیک را با کارهای بد درهم می‌آمیزند.» مردی به زید بن اسلم گفت که به نظر او این ویژگی، یعنی گذراندن بخش بزرگی از شب به عبادت نافله، برای نسل آنان صدق نمی‌کند، زیرا آنان تنها بخش اندکی از شب را به چنین عبادتی می‌گذرانند.

Al-Hasan says in commenting on the verse, “ They would sleep but little at night”: “They offered voluntary night worship, sleeping only a little and extending their worship until the late hours, shortly before dawn, when they would pray for forgiveness.” Qatadah quotes al-Ahnaf ibn Qayss comment after reading this verse: “They slept only for a short while at night. I am not one to which this verse applies.” Al-Hasan al- Basri cites al-Ahnaf ibn Qayss comment: “I tried to compare my work to that of the people of heaven and I discovered that those people are ahead of us by a long way. We cannot aspire to what they achieved, sleeping but little at night. I then tried to compare my work to that of the people of hell and I found out that those are devoid of goodness, denying Gods revelations and His messengers, refusing to believe in resurrection after death. I concluded that the best among us are those who mix good deeds with bad ones.” A man said to Zayd ibn Aslam that he felt that this quality of spending much of the night in voluntary worship does not apply to their generation who only spend a little of the night time in such worship.

زید به او گفت: «خوشا به حال کسی که وقتی خواب‌آلود است می‌خوابد و وقتی بیدار است خداترس می‌ماند.» این معیاری است که شماری از تابعین، نسلی که بلافاصله پس از یاران پیامبر ﷺ آمد و به ایمان استوار و پارسایی شهرت داشتند، به آن آرزومند بودند. آنان احساس می‌کردند که از این معیار بسیار پایین‌ترند. این معیاری است که تنها برگزیدگانی که خداوند برگزیده و راه رسیدن به آن به آنان نشان داده شده است، به آن دست می‌یابند.

Zayd said to him: “Blessed is the one who sleeps when he is sleepy and remains God-fearing when awake.” This is a standard to which a number of the Tdbi'in generation that immediately followed the Prophet’s Companions, known for their firm belief and piety, aspired to. They felt that they were well below it. It is the standard only achieved by the elite God has chosen and who have been shown the way to achieve it.

این وضعیت آنان در رابطه‌شان با خداوند است. اما در رابطه با مردم و نگرششان نسبت به پول، این افراد از آن دسته‌اند که مشتاق نیکی‌کردن‌اند: آنان «برای سائل و محروم، حقٌّ معلوم» را (آیه ۲۴) در مالشان قرار می‌دهند. ایشان نه تنها بخشی از آنچه دارند را به نیازمندانی که درخواست کمک می‌کنند و به کسی که از شدت حیا درخواست نمی‌کند و از کمک محروم می‌ماند می‌بخشند، بلکه آن را «حقّی معلوم» می‌دانند و خود را متعهد به آن می‌سازند، گویی که با آنکه داوطلبانه است، موظف به انجام آن هستند.

This is their situation with regard to their relations with God. As for their relations with people and their attitude to money, these people are of the type that is keen to do good: they “ would, give a rightful share of their possessions to the one who asks [for help] and the one who is deprived]' (Verse 19) They not only give a share of what they have to those who ask for help and the one who is too shy to ask and thus remains deprived of help, but they make that a rightful share, committing themselves to it as though they are duty bound to do so even though it is voluntary.

این نکته به خوبی با بحث درباره مسئله اموال و کسب و کار در این سوره هماهنگ است، زیرا به آزادسازی دل مؤمن از بندهای حرص شخصی و مشغولیت به امرار معاش کمک می‌کند. همچنین ما را برای ورود به بخش بعدی سوره آماده می‌سازد.

This point fits well with the treatment of the issue of possessions and earnings in the surah, as it helps to free the believers heart of the shackles of personal greed and their preoccupation with livelihood. It also serves to prepare us for the next section of the surah.

در زمین نشانه‌هایی است برای اهل یقین، و در خودتان نیز؛ آیا نمی‌بینید؟ و در آسمان است روزی شما و آنچه به شما وعده داده می‌شود. به پروردگار آسمان‌ها و زمین سوگند، که این همان حق است، همان‌گونه که شما سخن گفتن دارید.

On earth there are signs for those with sure faith, and in yourselves too: can you not see] And in the sky is your sustenance and all that you are promised. By the Lord of the heavens and the earth, all this is the very truth, just as true as you are endowed with speech.

(آیات ۲۰-۲۳)

(Verses 20-23)

این آیات توجه ما را به نشانه‌های بی‌شماری جلب می‌کنند که یگانگی خدا را گواهی می‌دهند؛ هم در زمین و هم در درون خودمان. همچنین ما را هدایت می‌کنند که روزی خود را از آسمان بجوییم، زیرا همه‌چیز به اندازه و تقدیر معین شده است.

These verses turn our attentions to the countless signs testifying to God’s oneness, both on earth and within ourselves. They also guide us to look to heaven for our means of sustenance, as it is all measured.

آنان با سوگندی بزرگ به خود خداوند، پروردگار آسمان‌ها و زمین، پایان می‌دهند و بدین وسیله تأیید می‌کنند که پیامی که از جانب او به ایشان داده شده، کاملاً حق است.

They finish with a great oath by God Himself, the Lord of the heavens and earth, confirming that the message given to them from Him is absolutely true.

«وَفِي الْأَرْضِ آيَاتٌ لِّلْمُوقِنِينَ * وَفِي أَنفُسِكُمْ ۚ أَفَلَا تُبْصِرُونَ» (الآيتان 20-21) زمینی که ما بر آن زندگی می‌کنیم، نمایشگاهی عظیم از نشانه‌ها و شگفتی‌های خداوند است. تا کنون، بشریت تنها توانسته است اندکی از این شگفتی‌ها را ببیند، با این که هر روز چیز تازه و شگفت‌انگیزی را کشف می‌کنیم. همچنین، نمایشگاهی به همان اندازه حیرت‌آور در درون ما، در جان انسان با رازهای شگفت‌انگیزش که آیینه‌ی رازهای جهان هستی‌اند، برپاست. این دو آیه‌ی کوتاه به این دو نمایشگاه بزرگ اشاره دارند و دروازه‌های آن را برای هر کسی که بخواهد بنگرد و ایمان آورد، به گستردگی می‌گشایند. چنین کسی در نتیجه، زندگی خود را از لذت و خوشی، درس‌های ژرف و گنجینه‌ای از دانش راستین سرشار خواهد کرد.

“ On earth there are signs for those with sure faith, and in yourselves too: can you not see?” (Verses 20-21) The earth on which we live is a great exhibition of Gods signs and marvels. Until now, mankind has only been able to see a little of these marvels, even though we discover each day something new and remarkable. Likewise, there is a similarly breathtaking exhibition that takes place within us, within the human soul with its marvellous secrets that mirror those of the universe. These two short verses refer to these two great exhibitions, opening their gates wide for anyone who wishes to look and have faith. Such a person will, as a result, fill his life with pleasure and enjoyment, profound lessons and a wealth of true knowledge.

قرآنی متون به گونه‌ای بیان شده‌اند که برای همه زمان‌ها، محیط‌ها و موقعیت‌ها مناسب باشند. آن‌ها می‌توانند به هر انسان، هر ذهن و هر فهمی گنجینه‌ای از دانش ببخشند که هر کس کاملاً توان درک آن را دارد. با افزایش دانش انسان، رشد توانایی‌های فهم او، گسترش تجربه‌اش و آگاه‌تر شدنش از رازهای جهان و از خویشتن خویش، او بهره بیشتری از معنای متون قرآنی می‌برد. چنان‌که پیامبر ﷺ فرمود: «قرآن کتابی با شگفتی‌های پایان‌ناپذیر است. با هر بار خواندن، همچنان تازه می‌ماند.» آن پیامبر ﷺ که این سخن را فرمود، همان کسی بود که قرآن از جانب خداوند بر او نازل شد، و او اسرار آن را دریافت و به‌تمامی در زندگی خود به آن عمل کرد. توصیف او بر پایه بی‌واسطه‌ترین و شخصی‌ترین تجربه‌ها بود.

Quranic texts are phrased in such a way as to make them relevant for all times, environments and situations. They can give every person, every mind and every understanding a wealth of knowledge that each is perfectly able to handle. As mans knowledge increases, his faculties of understanding develop, his experience broadens, and as he becomes more aware of the secrets of the universe and of his own self, he receives more of the import of the Quranic texts. As the Prophet declares: “the Qur’an is a book of endless marvels. It remains new no matter how repeatedly it is read.” The Prophet who said this was the man on whom the Qur’an was bestowed from on high and who understood its secrets and lived them fully. His description was based on the most direct and personal of experiences.

آنان که نخستین بار قرآن را شنیدند، بر حسب دانش، تجربه و الهام خود، بهرهٔ خویش را از نشانه‌های خداوند در زمین و در وجود خودشان دیدند. هر نسل پس از آن نیز بر حسب دانش و تجربه‌ای که بیشتر اندوخته بود، بهرهٔ خود را دریافت. ما نیز به نوبهٔ خود، بر حسب دانش فزون‌ترمان در زمینه‌های گوناگون و بر حسب آنچه توانسته‌ایم از رازهای جهان هستی کشف کنیم، بهرهٔ خود را داریم. آیندگان نیز بهرهٔ خویش را از رازهایی که هنوز برای انسان ناشناخته است، چه در زمین و چه در درون جان آدمی، برای خود نگاه‌داشته خواهند یافت. این دو نمایشگاه تا پایان زمان، باشکوه و سرشار از شگفتی‌های تازه باقی خواهند ماند.

Those who were the first to listen to the Qur’an saw of God’s signs on earth and in themselves their share, according to their knowledge, experience and inspiration. Every succeeding generation also received their shares according to whatever further knowledge and experience they had accumulated. We, in our turn, have our own share in line with our increased knowledge in different fields, and with what we have been able to discover of the secrets of the universe. Those who come after us will also find a share kept for them of secrets yet unknown to man, in both the earth and within the human soul. These two exhibitions will remain, to the end of time, majestic, full of new wonders.

این سیارهٔ زمین به شکلی آماده شده که زندگی را پشتیبانی کند، شکلی که تقریباً در میان آنچه از این جهان عظیم با آن تعداد بی‌شمار سیارات و ستارگان می‌دانیم، یگانه است. آنچه ما از اینها می‌دانیم، که تنها بخش کوچکی از آن چیزی است که نمی‌دانیم، شامل میلیون‌ها کهکشان است که هر یک از آنها صدها میلیون ستاره را در خود دارد، و نیز سیاراتی که اقمار این ستارگان هستند. با این حال، از میان چنین شمار بی‌شماری، به نظر می‌رسد که زمین به‌تنهایی برای این نوع زندگی مناسب است.

This planet earth was made ready to support life in a way that is almost unique in what we know of this great universe, with its unlimited number of planets and stars. What we know of these, which is only a fraction of what we do not know, includes millions of galaxies, each of which contains hundreds of millions of stars, as well as planets, which are satellites of these stars. Yet out of such countless numbers, the earth uniquely seems to be the only one suited for this type of life.

اگر یکی از بسیاری از ویژگی‌های خاص زمین تغییر کند یا مختل شود، زندگی آن‌گونه که ما می‌شناسیم بر روی زمین ناممکن خواهد شد. اگر اندازه زمین تغییر کند و بزرگ‌تر یا کوچک‌تر شود، یا تغییری در موقعیت زمین نسبت به خورشید پدید آید، یا در اندازه یا میزان گرمای خورشید، یا در زاویه محور زمین، یا در چرخش آن به دور خود، یا در سرعت حرکتش در مدار خود، یا در اندازه ماه، یا فاصله آن از زمین، یا در نسبت دریا به خشکی و جز این‌ها، هیچ زندگی‌ای بر روی زمین ممکن نخواهد بود. آیا این خود نشانه‌ای بزرگ، یا مجموعه‌ای از نشانه‌ها نیست که ما را به تأمل فرا بخواند؟

Should any of the many special characteristics of the earth change or be disturbed, life as we know it will become impossible on earth. If the earth’s size changes so that it becomes larger or smaller, or if a change affects the position of the earth in relation to the sun, or the suns size or level of heat, or the angle of the earth’s axis, or its rotation in place, or the speed of its movement in its orbit, or the size of the moon, or its distance from it, or the proportion of sea to dry land, etc. no life on earth would be possible. Is this not a great sign, or a multitude of signs, for us to contemplate?

آنچه در زمین برای همه‌ی جانداران ذخیره شده، از غذاهای گوناگون بی‌شماری را نیز در نظر بگیرید؛ جانداری که روی زمین زندگی می‌کند، در جو آن پرواز می‌کند، در آب‌هایش شنا می‌کند، در غارهایش پنهان می‌شود و در زیر زمین ناپدید می‌گردد. برخی از انواع غذا ساده‌اند و برخی دیگر پیچیده و ظریف. این غذاها در همه‌ی گونه‌ها و شکل‌ها موجودند تا نیازهای بی‌پایان شمار و انواع بی‌پایان جانداران را برآورند. این تنوع بزرگ غذا، از جمله آنچه ممکن است در درون زمین، یا در جو آن، یا رویندگی بر سطح آن باشد، یا از خورشید و جهان‌های دیگر فراتر از آن بیاید، با اندازه و تناسب معین و بر وفق اراده‌ی الهی‌ای عطا می‌شود که زمین را آفرید و آن را گهواره‌ی این گونه از حیات قرار داد و هر آنچه را لازم است به آن ارزانی داشت.

Consider also the endless variety of foods stored in the earth for all creatures that live on it, fly in its atmosphere, swim its waters, hide in its caves, and who disappear underground. Some types of food are simple, others are complex and sophisticated. They are available in all types and shapes to meet the endless needs of endless numbers and types of creatures. Such a great variety of food, including what may be inside the earth, or in its atmosphere, or growing on its surface, or may come from the sun or other worlds beyond, is given in due measure and proportion in accordance with the divine will that created the earth and made it a cradle for this type of life, equipping it with all that is needed.

در نظر بگیرید صحنه‌هایی را که زمین، هرجا که نگاه کنید یا حرکت کنید، پیش روی شما می‌گذارد. صحنه‌های شگفت‌انگیز بی‌پایانند: زمین‌های هموار و دشت‌ها، تپه‌ها و دره‌ها، دریاچه‌ها و دریاها، رودخانه‌ها و جویبارها، تاکستان‌ها و مزارع غلات و نخلستان‌هایی از انواع گوناگون، و جز اینها. هر یک از این صحنه‌ها زیر دستِ آفرینندهٔ خلاقی که نوآوری‌اش هرگز پایان نمی‌یابد، دگرگون می‌شود. در فصل خشکی از کنار هرکدام می‌گذریم و جوهر خاصی از آن را درمی‌یابیم، سپس در فصل باران دوباره از کنارش می‌گذریم و جوهری کاملاً متفاوت می‌یابیم. در هنگام رویش، تصویر سومی ارائه می‌دهد و در زمان برداشت محصول، تصویر دیگری کاملاً متفاوت. با این همه، همه‌چیز در همان جای خود است و حتی یک وجب هم نمی‌تواند جابه‌جا شود.

Consider further the scenes of what the earth presents, wherever you look or move. There are no end of wonderful scenes: flat grounds and lowlands, hills and valleys, lakes and seas, rivers and streams, vineyards and fields of grains and date-palms of different varieties, etc. Every one of these scenes undergoes change by the creative hand whose inventiveness never stops. We pass by any of these in the dry season and capture a certain essence of it, and then we pass by again in the rainy season to find a totally different essence. It presents a third image at the time of growth and yet another totally different one at harvest time. Yet it is all in the same spot, unable to move an inch.

پس موجوداتی را در نظر بگیرید که روی زمین زندگی می‌کنند: گیاهان، چهارپایان، پرندگان، ماهی‌ها، خزندگان و حشرات. نیازی به ذکر انسان نیست، زیرا سوره توجه ویژه‌ای به او دارد. ما نمی‌توانیم رقمی برای شمار انواع و گونه‌های این موجودات بدهیم، چه رسد به ارائه ارقام دقیق از جمعیت هر یک از آن‌ها. هر نوع خود جامعه‌ای مستقل است؛ و هر فرد، شگفتی بزرگی است: هر جانور، هر پرنده، هر خزنده، هر کرم و هر جوانه.

Then consider the creatures that live on earth: plants, animals, birds, fish, reptiles and insects. We need not mention mankind because the surah gives it special focus. We cannot give a figure for the number of kinds and species of these creatures, let alone give accurate figures of their individual populations. Every kind is a community of its own; each individual is a great wonder: every animal, bird, reptile, worm and shoot.

همانا شگفتی تا هر گلبرگِ یک گل و هر ساقه‌ی یک برگ نیز ادامه دارد. هر کدام نمایشگاهی بزرگ با شگفتی‌های بی‌پایان را به نمایش می‌گذارند.

Indeed, the wonder extends further to every petal of a flower and every stalk in a leaf. Each presents a great exhibition with endless marvels.

بدین ترتیب، این سوره ذهن‌های انسانی را به تفکر و تأمل فرامی‌خواند تا در طول مسیر زندگی‌شان، این شگفتی‌ها را درک کنند و از آن‌ها لذت ببرند.

In this way, the surah alerts human minds to reflect and contemplate so that they appreciate and enjoy these wonders throughout their lives journey.

امّا هیچکس واقعاً این شگفتی‌ها را درک نمی‌کند و از این لذت‌ها بهره‌مند نمی‌شود، مگر کسی که قلبش یقین ایمان را در خود دارد: «و در زمین برای اهل یقین نشانه‌هایی است.» (آیه ۲۰) تنها چنین یقینی است که دل را زنده می‌کند تا آن قدرت آفریننده‌ای را که پشت این نشانه‌هاست ببیند، دریابد و قدرش را بشناسد. بدون چنین یقینی، همه‌چیز سرد و توخالی، بی‌زبان و بی‌جان باقی می‌ماند و دل بی‌واکنش می‌ماند.

Yet none truly appreciates these wonders and enjoys these pleasures except one whose heart carries the certainty of faith: “On earth there are signs for those with sure faith.” (Verse 20) It is only such certainty that brings the heart alive so that it sees, understands and appreciates the creating power behind them. Without such certainty, all remains cold and hollow, speechless and lifeless, while the heart remains unresponsive.

بسیاری از کسانی که از این نمایشگاه بزرگ و گشودهٔ هستی می‌گذرند، با چشمان و دل‌های بسته عبور می‌کنند. نه نیروی زندگی‌بخش آن را احساس می‌کنند و نه زبانش را می‌فهمند، و همه‌اش از آن روست که از آن یقین ایمانی بی‌بهره‌اند. برخی ممکن است دانشمندانی سرشناس باشند، اما «آنان تنها ظاهری از زندگی دنیا را می‌دانند» (روم: ۷). حقیقتی که ورای این ظاهر قرار دارد، برای آنان بسته می‌ماند، زیرا دل‌ها تنها با کلید ایمان می‌توانند بگشایند تا حقیقت هستی را دریافت کنند، و تنها در نور یقین می‌توانند آن را ببینند.

Many are those who pass through this great open exhibition with closed eyes and hearts. They neither feel its life force nor understand its language, and all because they are devoid of that certainty of faith. Some may be reputable scientists, but “they only know the outer surface of this world's life.” (30: 7) The truth beyond the outer surface remains closed to them, because hearts can only open to receive the truth of existence by the key of faith and can only see it in the light of certainty.

و آن شگفتی دیگری که بر روی زمین راه می‌رود، در آیه بعد ذکر شده است:

The other wonder that walks on earth is mentioned in the next verse:

«و فی أنفسکم أفلا تبصرون» (آیهٔ ۲۱) انسان در حقیقت بزرگترین شگفتی یا معجزهٔ روی زمین است، هرچند اغلب از جایگاه واقعی خود و از رازهای شگفتانگیز نهفته در ساختار وجودش غافل است. او در درون و بیرون خود، یعنی در بدن و روحش، شگفتیای بزرگ است. هرگاه انسان به خودش بیندیشد، همواره شگفتیای بزرگ برای تأمل خواهد یافت: چگونگی ساخته شدن اندامهایش، توزیع آنها در بدن، کارکردهایشان و شیوهٔ انجام آن کارکردها؛ چگونگی هضم و جذب غذا؛ فرایند تنفس؛ گردش خون؛ دستگاه عصبی؛ غدد و آنچه تولید میکنند تا رشد جسمانی را تضمین کرده و بدن را به کار نگه دارند، و همچنین هماهنگی، همسازی و همکاری کامل میان همهٔ این دستگاهها. هر جنبهٔ شگفتانگیز، شگفتیهای بسیار دیگری را در بر دارد. در واقع، در هر عضو و هر بخش از یک عضو، شگفتیای حیرتانگیز نهفته است.

“And in yourselves too: can you not see?” (Verse 21) Man is indeed the greatest wonder, or miracle on earth, although he is often oblivious to his own real status and to the secret wonders in his own constitution. He is a great wonder in his outer and inner self; his body and soul. When man begins to think about himself, he always finds some great wonder to contemplate: the way his organs are made, their distribution in his body, their functions and the way they perform those functions; how food is digested and assimilated; the process of breathing; blood circulation; the neurological system; the glands and what they produce to ensure physical growth and keep the body functioning, as also the perfect coordination, harmony and cooperation between all these systems. Every wonderful aspect encompasses many other wonders. Indeed, in every organ and part of an organ there is an amazing wonder.

و اما اسرار روح انسان و توانایی‌های شناخته‌شده و ناشناخته‌ی آن: اینکه انسان چگونه درک می‌کند، اطلاعات را نگه می‌دارد و آن‌ها را بازیابی می‌کند. اطلاعات و تصاویر کجا و چگونه ذخیره می‌شوند؟ چگونه و در کجا چنین تصاویر، صحنه‌ها و رؤیاها نقش می‌بندند و چگونه بازیابی می‌شوند؟ در همه‌ی این موارد، ما از توانایی‌هایی سخن می‌گوییم که برای ما شناخته‌شده‌اند. آنچه ناشناخته است بسیار بزرگ‌تر است. ما گاه‌به‌گاه در لحظات الهام‌ِ عمیق، پرتوهایی از این‌ها را می‌بینیم که به آنچه فراتر از دسترس کنونی ماست اشاره دارد.

Then there are the secrets of mans soul and its known and unknown abilities: how he understands, retains and retrieves information. Where are information and images stored and how? How and where are such images, scenes and visions printed, and how are they retrieved? In all this, we are speaking about abilities known to us. What is unknown is even greater. We see occasional glimpses of these during moments of great inspiration, pointing to what is beyond our current reach.

به ماهیت شگفت‌انگیز تولیدمثل انسان نیز بیندیشید: یک سلول، گنجینهٔ کاملِ ویژگی‌های نوع انسان را در خود حمل می‌کند، و همچنین ویژگی‌های خاصِ هر دو والد و والدین نزدیک‌تر ایشان را.

Consider also the bewildering nature of human procreation: one cell carries the entire treasure of characteristics of the human race, as well as the special characteristics of both parents and nearer grandparents.

این همه ویژگی‌ها در درون یک سلول میکروسکوپی کجا ذخیره شده‌اند؟ چگونه خود سلول تاریخچه طولانی خود را به‌تنهایی بازمی‌شناسد و آن را چنین دقیق بازنمایی می‌کند، تا سرانجام به بازتولید این موجود شگفت‌انگیز به نام انسان بینجامد؟

Where are all these characteristics stored within the single microscopic cell? How does it recognize, by itself, its long history and represent it so accurately, eventually culminating in reproducing this amazing creature called man?

لحظهای کوتاه توقف و تأمل در لحظهای که نوزاد زندگی خود را روی زمین آغاز میکند، از مادرش جدا میشود و زندگی مستقل خود را شروع میکند، و قلب و ریههایش به کار میافتند و حیات آغاز میشود، برای آنکه ما را بیزبان کند کافی است. همین برای آنکه احساسی سرشار از ایمان در ما برانگیزد کافی است. توقفی مشابه برای تأمل در لحظهای که نوزاد زبان خود را به کار میگیرد تا نخستین صداها، هجاها، واژهها و سپس جملههای خود را بر زبان آورد، و در واقع تأمل در سازوکار گفتار، آوایی که از راه زبان و حنجره پدید میآید، این احساس را در ما پدید میآورد که به معجزهای بزرگ مینگریم؛ معجزهای که به سبب آشنا بودنش آن را بدیهی میانگاریم. با این حال با تأمل میتوانیم این حقیقت را دریابیم که این شگفتی بزرگ جز از جانب خداوند نمیتوانست پدید آید. در واقع هر جزء کوچک از آفریدهای که انسان است، معجزهای است که ما را کاملاً شگفتزده میکند.

A short pause at the moment when a newborn starts its life on earth, separating from its mother and starting its own independent life, allowing its heart and lungs to function and begin life is enough to leave us speechless. It is enough to give us an overwhelming feeling of faith. A similar pause for reflection on the moment when a newborn begins to use its tongue to utter its first sounds, syllables, words and then phrases, indeed reflection on the mechanics of speech, the vocalization through the tongue and the larynx, gives us the feeling that we are looking at a great miracle, one that we tend to take for granted because of its familiarity. Yet on reflection we can appreciate the truth that this great wonder could only have come from God. Indeed every small aspect of the creature that is man is a miracle that leaves us absolutely amazed:

«و در خودتان هم [نشانه‌هایی است]؛ آیا نمی‌بینید؟» (آیه ۲۱)

“And in yourselves too: can you not see?” (Verse 21)

هر انسان فردی جهانی مستقل است؛ آینه‌ای که کل هستی را در تصویری ویژه و یگانه بازتاب می‌دهد، تصویری که در هیچ لحظه‌ای از تاریخ تکرار نمی‌شود. برای هیچ فردی از نوع بشر همتایی وجود ندارد، نه در شکل و ویژگی‌های ظاهری، نه در اندیشه، توانایی‌ها، روح، احساسات و حتی در شیوه‌ای که هستی در ذهن آن شخص انعکاس می‌یابد.

Every individual human being is a world of its own; a mirror reflecting the whole universe in a special and unique image that is not repeated at any moment in history. There is no parallel for any one person in the entire human race, whether in shape, features, mind, faculties, spirit, feelings or even in the way the universe is reflected in that persons mind.

در این موزهٔ الهی که میلیون‌ها میلیون فرد را در بر می‌گیرد، هر یک نمونه‌ای یگانه است که هرگز به همان شکل تکرار نمی‌شود، همان‌گونه که اثر انگشتان در طول تاریخ بشر تکرار نشده است.

In this divine museum that includes millions of millions of individuals, each one is a unique sample that can never be repeated in the same way as fingerprints are unrepeated throughout human history.

بسیاری از شگفتی‌های نوع بشر برای همه آشکارند: «و در خودتان هم [نشانه‌هاست]، آیا نمی‌بینید؟» (آیه ۲۱) آنچه از این شگفتی‌ها می‌بینیم، ما را به آنچه نمی‌بینیم رهنمون می‌شود. این شگفتی‌ها را نمی‌توان در کتابی فهرست کرد. در واقع، آنچه از آنها می‌دانیم برای توضیح دادنش به مجلدات بسیاری نیاز است، و آنچه بر ما ناشناخته است بسیار بیشتر از آن چیزی است که می‌دانیم. قرآن در پی برشمردن آنها نیست. تنها با این اشاره، دل‌های ما را به این نمایش بزرگ الهی هشدار می‌دهد، نمایشی که درست پیش چشم و ذهن ما عرضه شده است. از این روی، ما در سفر زندگی‌مان بر روی زمین، با تأمل و اندیشه‌ورزی گام برمی‌داریم و از نگریستن دقیق به این آفرینش شگفت‌انگیزی که در درون خودمان قرار دارد، لذتی عظیم می‌بریم.

Many of the wonders of the human race are open for all to see: “And in yourselves too: can you not see?” (Verse 21) What we see of these wonders point to that which we cannot see. These wonders cannot be listed in a book. Indeed, what we know of them will take volumes to explain and what is unknown to us is much greater than what we know. The Quran does not attempt to enumerate them. It simply uses this touch to alert our hearts to this great divine show, which is presented before our very eyes and minds. Thus we go through our journey on earth reflecting and contemplating, deriving immense pleasure from looking carefully at this wonderful creature that lies within ourselves.

علاوه بر این، ما از نگاه دقیق به چهره‌ها، ویژگی‌ها، حرکات و عادات مردم لذت فراوانی می‌بریم، به شرط آنکه این نگاه از دیدگاه کسی باشد که خود را بنده خدا می‌داند و گویی در نمایشگاه شگفت‌انگیز آفرینش بزرگ‌ترین آفریننده گردش می‌کند.

Furthermore, we gain much pleasure from looking carefully at peoples faces, features, movements and habits, provided that such a look is cast through the eyes of one who acknowledges his position as a servant of God, taking a round in an exhibition of the greatest Creators work.

چه کسی است که عمری را در چنین تمرین لذت‌بخشی بگذراند؟ با چنین راهنمایی‌ای، قرآن انسان را از نو می‌آفریند و به او قوّه‌ی ادراکی تازه، زندگی‌ای تازه و پر لذت، و لذتی می‌بخشد که با هیچ چیز دیگری روی زمین قابل مقایسه نیست.

How about one who spends a lifetime in such pleasant exercise? With a pointer like this, the Qur’an creates man anew, giving him a new faculty of perception, a new pleasant life and an enjoyment that is unparalleled by anything else on earth.

این همان سطح از تفکر و تدبّر است که قرآن می‌خواهد ما به آن برسیم. ایمان است که به دل‌های ما چنین گنجی می‌بخشد و تا زمانی که هنوز در این زمین هستیم، این لذّت برتر را برای ما می‌گشاید.

It is this level of reflection and contemplation that the Qur’an wants us to achieve. Faith is what gives our hearts such a treasure and opens for us this superior enjoyment while we are still here on earth.

پس از دو نشانه‌ی زمین و انسان، این سوره نشانه‌ی سومی را از جهان بالا ارائه می‌دهد، جهانی که ادراکات ما به آن نمی‌رسد. آنجاست که سهم‌های ما از روزی و معیشت تعیین می‌شود: «و در آسمان است روزی شما و آنچه به شما وعده داده می‌شوید.» (آیه ۲۲)

After the two exhibitions of the earth and man, the surah presents a third from the world above, where our perceptions cannot reach. It is there that our shares of provisions and livelihood are determined: “And in the sky is your sustenance and all that you are promised.” (Verse 22)

این لمسه‌ای شگفت‌انگیز است. وسایل معیشت و روزی‌ها همه در زمین است. انسان سخت کار می‌کند و انتظار دارد که بهره‌اش را در نتیجه کارش دریافت کند. اما قرآن توجه انسان را به آسمان، به بهشت، به خداوند معطوف می‌دارد. سهم‌ها آنجاست که تعیین می‌شود. خود زمین و همه وسایل روزی‌اش، نشانه‌هایی برای کسانی‌اند که به ایمان یقین دارند، و به خداوند اشاره می‌کنند تا از او فضلش را بخواهیم. بدین‌سان از بارهای دنیوی، آزمندی شخصی و وسایل فوری درآمد رها می‌شویم، تا اینها مانعی نشوند که ما را از نگریستن به سوی خداوندی که همه این وسایل را آفریده بازدارند.

This is a remarkable touch. The means of livelihood and provisions are all on earth. Man works hard and expects to receive his share as a result of his work. The Qur’an, however, turns man’s attention to the sky, to heaven, to God. It is there that shares are determined. The earth itself, and all its means of provisions, are signs for those who have certainty of faith, pointing to God so that we ask Him for His bounty. Thus do we get rid of worldly burdens, personal greed and the immediate means of income so that these do not become a barrier preventing us from looking up to God who has created all such means.

هر مؤمنی این سخن را به درستی می‌فهمد و درک می‌کند که این به معنای رها کردن معیشت نیست. او می‌داند که خداوند وظیفهٔ بنا کردن زندگی بر روی زمین را بر عهدهٔ انسان نهاده است. او می‌فهمد که منظور آن است که انسان نباید معیشت را کانون توجه خود قرار دهد. او باید در زمین کار کند و در همان حال به آسمان نگاه کند. باید از وسایل معیشت بهره بگیرد، در حالی که می‌داند آنها چیزی نیستند که روزی او را پدید می‌آورند. این روزی‌ها در آسمان برای او مقرر شده‌اند و آنچه خداوند وعده داده است قطعاً تحقق خواهد یافت. بدین ترتیب دل او از زنجیرهای نگرانی‌های فوری دربارهٔ معیشت رها می‌شود و در آنها نشانه‌هایی می‌یابد که به آفریدگارشان اشاره دارند. انسان بدین‌سان پیوند خود را با آسمان تجدید می‌کند، در حالی که بر زمین استوار ایستاده است. این همان چیزی است که خداوند برای انسان می‌خواهد؛ انسانی که او را از گِل آفرید، سپس از روح خود در او دمید تا او را بزرگوارتر از بسیاری از مخلوقاتش گرداند. ایمان وسیله‌ای است که انسان را در بهترین موقعیت قرار می‌دهد، زیرا او را به همان فطرت پاکی بازمی‌گرداند که خداوند به او عطا کرده بود، پیش از آنکه انحراف و تباهی بر آن اثر گذارد.

Every believer understands this statement properly, realizing that it does not mean that one should abandon ones livelihood. He knows that God has assigned to man the task of building life on earth. He understands that it means that man must not make it the focus of his attention. He should work on earth whilst looking up to heaven. He should use the means of his livelihood, realizing that they are not what brings him his provisions. These provisions are assigned to him in heaven, and what God has promised is certain to be fulfilled. Thus his heart breaks the shackles of the immediate concerns about his livelihood, finding in them signs pointing to their Creator. Man thus revives his bond with heaven while standing firmly on the earth. This is what God wants for man, whom He created from clay, then breathed in him of His own spirit, to make him nobler than most of His creation. Faith is the means that puts man in the best situation, because it returns him to that state of pure nature God gave him, before it was affected by deviation and corruption.

پس از اشاره به این سه نشانهٔ بزرگ، یعنی زمین، انسان و آسمان، خداوند به ذات خود، به عظمت و جلالش، سوگند یاد میکند که تمام این سخن کاملاً حق است: «و در آسمان است روزیتان و آنچه وعده داده میشوید، * به پروردگار آسمان و زمین سوگند که این حق است، همچنان که شما سخن گفتن میدانید.» (آیهٔ ۲۳) اینکه انسانها سخن میگویند، واقعیتی است که همگان به آن اعتراف دارند و هیچ شکی در آن ندارند. به همین ترتیب، این سخن نیز کاملاً حق است. خداوند جز حقیقت مطلق نمیگوید.

Having touched on these three great signs: the earth, man and heaven, God states an oath by Himself, in His glory, that all this discourse is absolutely true: “By the Lord of the heavens and the earth, all this is the very truth, just as true as you are endowed with speech.” (Verse 23) That humans speak is a fact they acknowledge. They entertain no doubt whatsoever about it. Likewise, this discourse is absolutely true. God tells only the absolute truth.

الأصمعیّ، أحدُ أدباء العرب المشهورين الذين عاشوا في النصف الأخير من القرن الثاني الهجري، يروي الحكاية التالية، وقد نقلها الزمخشري في تفسيره «الكشّاف». ننقلها هنا كما هي لأنها مثيرة للاهتمام ومتصلة بموضوع بحثنا.

Al-Asma'T, a famous literary figure who lived in the later part of the second century of the Islamic calendar, reports the following anecdote which is quoted by al-Zamakhshari in his commentary on the Qur’an, Al-Kashshdf We quote it here as it is interesting and relevant to our discussion.

از مسجد جامع بصره بیرون آمدم و بدوی‌ای را دیدم که بر شتر جوانی سوار بود. از من پرسید که به کدام قبیله تعلق دارم. گفتم که من از بنی اَسَد هستم. پرسید از کجا آمده‌ای؟ گفتم: «از جایی که سخنان پروردگار مهربان در آن تلاوت می‌شود.» گفت: «پس برای من تلاوت کن.» من سوره‌ای را که «الذاریات» نام دارد آغاز به خواندن کردم. وقتی به این آیه رسیدم که می‌فرماید: {و در آسمان است روزی شما و آنچه به شما وعده داده می‌شود}، گفت: «همین کافی است.» بی‌درنگ ماده‌شترش را سر برید و گوشتش را میان همه مردم اطراف تقسیم کرد، سپس شمشیر و کمانش را شکست و رفت. پس از آن، همراه خلیفه هارون الرشید به حج رفتم و هنگامی که گرد کعبه طواف می‌کردم، صدای تیزی را شنیدم که مرا صدا می‌زند. نگاه کردم و دیدم آن بدوی لاغرتر و رنگ‌پریده‌تر شده است. به من سلام کرد و از من خواست همان سوره را دوباره برایش تلاوت کنم. وقتی به همان آیه رسیدم، گفت: «وعده خداوند را راست یافتیم.» سپس پرسید که پس از آن آیه چه می‌آید. من آیه بعدی را خواندم: {به پروردگار آسمان‌ها و زمین سوگند که این حق است، همان‌گونه که شما سخن گفتن را دارید}. او با صدای بلند فریاد زد: «منزه است خدا در شکوهش! چه کسی خداوند توانا را به خشم آورد که او را به سوگند واداشت؟ آنان سخنان او را باور نمی‌کردند تا آنکه او سوگند یاد کند!» این را سه بار تکرار کرد و سپس جان سپرد.2

I came out of the main mosque in Basrah and I saw a Bedouin riding a young camel. He asked me to which tribe I belonged, and I told him that I was from Asma\ He asked where I had come from and I said, ‘From a place where the words of the Lord of Grace are recited.’ He said: ‘Then recite to me.’ I began reading the surah entitled ‘The Scattering Winds’. When I read the verse saying, “And in the sky is your sustenance and all that you are promised” he said, ‘This is enough.’ He immediately slaughtered his she-camel and distributed its meat to all the people around, then he broke his sword and bow, and left. When I subsequently went on pilgrimage with Caliph al-Rashid and as I was doing tawdfaround the Ka‘bah, I heard someone with a sharp voice calling me. I looked around and I saw the Bedouin having grown thinner and paler. He greeted me and asked me to recite to him the same surah again. When I reached the same verse, he said, ‘We have found God’s promise to be true.’ Then he asked me what came after that verse. I read the next verse, “By the Lord of the heavens and the earthy all this is the very truth, just as true as you are endowed with speech” He cried aloud, ‘Limitless is God in His glory! Who has angered the Almighty to make Him swear? They would not believe His words so that He would say an oath!’ He repeated this three times and then passed away.2

این که آیا این داستان واقعیت دارد یا نه، معلوم نیست، اما این داستان به ما یادآوری می‌کند که این سوگند به خدا چقدر باعظمت است. این سوگندی است به خود خداوند و به صفت اصلی‌اش، «پروردگار آسمان‌ها و زمین»، که بر یقین حقیقتی که موضوع این سوگند است می‌افزاید. این حقیقت راست است و نیازی به سوگند ندارد تا راست باشد.

This may or may not be a true story, but it reminds us that this oath by God is awesome. It is an oath by God Himself and by His main attribute, ‘the Lord of the heavens and earth’, which adds to the certainty of the truth that is the subject of this oath. It is true, and it does not need an oath to make it so.

ما تا اینجا بخش نخست سوره را بررسی کرده‌ایم. بخش دوم شامل اشارات کوتاهی به داستان‌های ابراهیم، لوط، موسی، قوم هود پیامبر عاد، قوم صالح پیامبر ثمود، و قوم نوح است. این بخش با آنچه پیش از آن در سوره آمده و با آنچه پس از آن می‌آید، پیوند نزدیکی دارد.

So far we have looked at the first part of the surah. The second part includes brief references to the stories of Abraham, Lot, Moses, the ‘Ad Prophet Hud’s people, the Thamud Prophet Salih’s people, and Noah’s people. This part closely relates to what preceded it in the surah and to what follows.

آیا داستان مهمانان گرامیِ ابراهیم را شنیده‌ای؟ آنان بر او وارد شدند و گفتند: «سلام.» او پاسخ داد: «سلام،» [و با خود گفت:] «اینان ناشناس‌اند.» پس به سرعت به سوی خانواده‌اش رفت و گوسالۀ چاقی آورد. آن را پیش‌رویشان نهاد و گفت: «آیا نمی‌خورید؟» سپس از آنان احساس ترس کرد، اما گفتند: «نترس.» و او را به تولد پسری که دارای دانش خواهد بود، مژده دادند. آنگاه همسرش با فریادی بلند پیش آمد و بر صورت خود زد و گفت: «پیرزنی نازا!» گفتند: «همین‌گونه خواهد بود. پروردگارت چنین فرموده است. او حکیم و داناست.» ابراهیم گفت: «کارِ شما چیست، ای فرستادگان؟» پاسخ دادند: «ما به سوی قومی گسیل شده‌ایم که در گناه غرق‌اند، تا سنگ‌هایی از گل پخته بر آنان فرو باریم، نشان‌گذاری‌شده از جانب پروردگارت برای کسانی که از حد درگذشتند. کسانی از مؤمنان را که آنجا بودند بیرون بردیم، اما جز یک خانه، هیچ‌کس را که خود را تسلیم ما کرده باشد نیافتیم. در آنجا نشانه‌ای برای کسانی که از عذاب دردناک می‌ترسند، برجای نهادیم.» (آیات ۲۴–۳۷)

Have you heard the story of Abrahams honoured guests? They went in to see him and bade him peace. He answered, ‘Peace,9 [and added to himself] ‘These are strangers.* He turned quickly to his household and brought out afat calf He placed it before them, saying: ‘Will you not eat!* He then became apprehensive of them, but they said: ‘Do not be afraid. ’ They gave him the good news of [the birth of] a son who would be endowed with knowledge. His wife then came in with a loud cry, struck her face, and said: ‘A barren old woman!* Replied they: ‘Thus will it be. This is what your Lord said. He is the Wise, the All-Knowing.* Said Abraham: ‘What is your errand, messengers!* They replied: ‘We have been sent to a people lost in sin, to bring down on them stones of clay, marked as from your Lord for those who transgressed all bounds. We brought out such believers as were there; but We did not find there any who had surrendered themselves to Us apart from a single house. We left there a sign for those who fear the grievous suffering. (Verses 24-37)

این آیات از نشانه یا نشانه‌هایی در تاریخ پیام الهی سخن می‌گویند، همان‌گونه که آن نشانه‌ها در زمین و در وجود انسان که سوره به آن‌ها اشاره کرده است. همچنین به وعده یا وعده‌هایی اشاره دارد که تحقق می‌یابند، همان‌گونه که وعده‌هایی که سوره پیش‌تر ذکر کرده بود.

These verses speak of a sign or signs in the history of the divine message, just like those signs in the earth and in man to which the surah referred. It also refers to a promise or promises that are fulfilled, just like the promises the surah mentioned earlier.

آیا داستان میهمانان گرامی ابراهیم را شنیده‌ای؟** (آیه ۲۴) این شیوهٔ بیان برای آماده‌کردن ذهن ما برای آنچه در ادامه می‌آید به کار می‌رود. میهمانان ابراهیم «گرامی» توصیف شده‌اند، یا از آن رو که در نزد خداوند چنین‌اند، یا به سبب احترامی که ابراهیم به ایشان گذاشت، چنان‌که به‌زودی خواهیم دید. مهمان‌نوازی ابراهیم از همان لحظهٔ نخست ورود میهمانانش کاملاً آشکار است. همین که ایشان سلام کردند و پاسخ خود را گرفتند، با آنکه کاملاً غریبه‌اند، بی‌درنگ نزد همسرش می‌رود و به او می‌گوید که غذا آماده کند. او مقدار زیادی غذا فراهم می‌آورد، آن‌قدر که برای ده‌ها نفر کافی باشد:

It begins its reference to Abraham by the question: “Have you heard the story of Abrahams honoured guests!** (Verse 24) This style is used to prepare our minds for what comes next. It describes Abrahams guests as ‘honoured*, either because they are so in Gods sight, or because of how Abraham paid honour to them as we soon learn. Abrahams hospitality appears very clearly from the first moment his guests arrived. Once they greeted him and received his reply, and despite the fact that they are total strangers, he immediately goes to his wife telling her to prepare food. He provides a large quantity of food, sufficient for scores of people:

«او به سوی خانوادهٔ خود شتافت و گوسالهٔ چاقی را بیرون آورد» (آیهٔ ۲۶)

“He turned quickly to his household and brought out afat calf* (Verse 26)

بر اساس برخی روایات، میهمانان تنها سه نفر بودند، که این بدان معناست که یک شانهٔ آن گوساله برای ایجاد یک وعدهٔ غذایی خوب برای آنان کافی بود.

According to some reports, there were only three guests, which means that a shoulder of that calf would have been sufficient to give them a good meal.

او آن را پیش روی آنان گذاشت و گفت: «آیا نمی‌خورید؟» (آیه ۲۷) او این پرسش را پس از آن مطرح کرد که دید دست‌هایشان به غذا نمی‌رسد و به نظر می‌رسید که از خوردن غذایی که برایشان آماده شده بود، خودداری خواهند کرد.

“He placed it before them, saying: ‘Will you not eat!*** (Verse 27) He asked this question after he saw that their hands did not touch the food and it looked as if they would not eat the meal that had been provided.

«سپس او از آنان احساس ترس کرد». این یا به دلیل آن است که مهمانی ناشناس که از خوردن غذای میزبانش خودداری می‌کند، خیانتکار به نظر می‌رسد و احساس نگرانی ایجاد می‌کند، یا به این دلیل که چیز عجیبی در آنان مشاهده کرده بود.

“He then became apprehensive of them” either because a stranger who refuses to eat his host s food appears treacherous and causes an element of apprehension, or because he noticed something odd about them.

پس، انہوں نے اپنی شناخت ظاہر کی، اسے تسلی دی اور وہ خوشخبری سنائی جو وہ اس کے لیے لائے تھے: «انہوں نے کہا: "مت ڈرو۔" اور انہوں نے اسے ایک بیٹے کی خوشخبری دی جو علم والا ہوگا۔» (آیت 28) یہ اسحاق کی ولادت کی خوشخبری تھی۔

Therefore, they revealed their identity, reassuring him and giving him the good news they had brought him: “ They said: ‘Do not be afraid. ’ They gave him the good news of[the birth of] a son who would be endowed with knowledge.” (Verse 28) This was the happy news of Isaacs birth.

«پس همسرش با فریادی بلند پیش آمد، به صورت خود زد و گفت: "پیرزنی نازا!"» (آیه ۲۹) او بشارت را شنید، مبهوت و متعجب شد و نتوانست خود را از فریاد شگفتی بازدارد.

“His wife then came in with a loud cry, struck her face, and said: ‘A barren old woman!”’ (Verse 29) She overheard the good news, was stunned and surprised. She could not stop herself from crying out in amazement.

در واکنش معمولِ زنان، او به هر دو گونه‌اش سیلی زد و گفت: «زنِ پیرِ نازا!» این، بیانی دیگر از شگفتی‌اش بود، چرا که او پیر بود و در تمام عمرش نازا بوده است.

In the habitual reaction of women, she slapped herself on both cheeks and said: ‘A barren old woman!' This was a further expression of her surprise given she was elderly, and had been barren throughout her life.

از این خبر کاملاً غیرمنتظره شگفت‌زده شد و فراموش کرد که آورندگان این بشارت فرشتگان بودند. از این رو، فرشتگان حقیقت بنیادین را به او یادآوری کردند: اینکه قدرت خداوند هیچ حدی ندارد و او هر چیزی را بر پایه حکمت کامل و علم مطلق تعیین می‌کند: «گفتند: این‌گونه خواهد بود. پروردگارت چنین فرموده است.»

Stunned by this totally unexpected piece of news, she forgot that those bringing the good news were angels. Therefore, the angels reminded her of the basic truth that there is no limit to God’s power, and that He determines everything on the basis of perfect wisdom and absolute knowledge: “Replied they: ‘Thus will it be. This is what your Lord said.

«او حکیم و علیم است».» (آیه ۳۰)

He is the Wise, the All-Knowing.'” (Verse 30)

هر چیزی، هنگامی که فرمان «باش» صادر شود، پدید خواهد آمد.

Everything will come into existence once the command, ‘Be’, is given.

خدا این را فرموده است، پس چه چیزی می‌تواند مانع اجرای فرمان او شود؟ عادت‌های آشنا، تخیل و فهم ما را محدود می‌کنند. از همین رو، وقتی چیزی را می‌بینیم که خلاف آنچه آشناست جریان دارد، شگفت‌زده می‌شویم. با این حال، اراده‌ی خداوند آزاد است و به هیچ چیزی که ممکن است در جهان کوچک انسان آشنا باشد محدود نمی‌شود. او هر آنچه را بخواهد، بی هیچ محدودیتی، می‌آفریند.

God said it, so what can prevent His order from being fulfilled? Familiar habits limit our imagination and understanding. Therefore, we are surprised when we see something running counter to what is familiar. Yet God’s will is free, unrestricted by anything that may be familiar to man in his small world. It creates whatever He wills, without limitation.

هنگامی که ابراهیم متوجه شد مهمانانش چه کسانی هستند، از ایشان درباره مأموریتی که برای انجام آن فرستاده شده بودند پرسید: «ای فرستادگان، کارتان چیست؟» آنان پاسخ دادند: «ما به سوی قومی فرستاده شده‌ایم که در گناه غرق شده‌اند.» (آیات ۳۱-۳۲) این قوم، همان قوم لوط بودند، چنان‌که در سوره‌های دیگر توضیح داده شده است. آن فرشتگان قرار بود «سنگ‌هایی از گل پخته بر ایشان فرو بارند، که از جانب پروردگارت برای کسانی که از حد درگذشتند نشان‌گذاری شده است.» (آیات ۳۳-۳۴)

When Abraham realized who his guests were, he asked them about the mission they had been sent to accomplish: “ Said Abraham: ‘What is your errand, messengers?' They replied: ‘We have been sent to a people lost in sin.” (Verses 31-32) These were Lot’s people as explained in other surahs. Those angels would “bring down on them stones of clay, marked as from your Lord for those who transgressed all bounds.” (Verses 33-34)

این سنگ‌های گلی که خداوند برای کسانی که از حد می‌گذرند، نشان‌گذاری یا آماده کرده است، همچون قوم لوط که از حدود فطرت انسانی، حقیقت و دین تجاوز کردند، ممکن است سنگ‌هایی باشند از یک فوران آتشفشانی که از اعماق زمین بیرون آمده است. از این جهت، آنها «از پروردگار تو» هستند، که بر وفق خواست او و قوانینی که به کار می‌اندازد، بر هر یک از متجاوزانی که او نشان‌گذاری کرده است، هدف قرار می‌گیرند. بدین‌سان، زمان و مکان آنها بر اساس علم مطلق و اراده او تعیین می‌شود. هیچ چیزی مانع این نیست که در چارچوب اراده و قوانین او، توسط فرشتگان هدف‌گیری شوند. آیا ما ماهیت دقیق فرشتگان خدا را می‌دانیم؟ آیا ماهیت رابطه آنان با جهان و ساکنان آن را می‌شناسیم؟ آیا واقعاً ماهیت نیروهای جهانی را می‌دانیم که بر اساس آنچه از ویژگی‌هایشان به ما نمایان می‌شود، به آنها نام می‌دهیم؟ چرا باید خبری را که خداوند به ما داده، زیر سؤال ببریم؛ خبری که می‌گوید او برخی از این نیروها را در زمانی معین فرستاد تا در شکلی خاص، علیه گروهی معین، در مکانی معین، نیروهایی را هدف قرار دهند؟ چگونه می‌توانیم چنین خبری را زیر سؤال ببریم، در حالی که تمام دانش ما متشکل از برخی نظریه‌ها و تفسیرهای فرضی است درباره آنچه از این نیروها و قدرت‌ها بر ما آشکار می‌شود؟ حقیقت آنها تا حد زیادی از ما دور است. بگذار این سنگ‌ها ناشی از یک فوران آتشفشانی در نزدیکی باشند، یا سنگ‌هایی از نوعی دیگر. چه فرقی می‌کند؟ هر دو در دست او یکسان‌اند، زیرا او هر دو را آفریده و راز آن نزد اوست. او هرگاه بخواهد، آن راز را آشکار خواهد کرد.

These stones of clay, marked or made ready by God for those who transgress the bounds, like Lot’s people who transgressed the bounds of human nature, truth and religion, may well be stones from a volcanic eruption brought out from deep inside the earth. In this respect, they are ‘from your Lord,' aimed, in accordance with His will and the laws He sets in operation, against any transgressors He has marked. Thus, they are determined in time and place according to His absolute knowledge and His will. There is nothing to prevent their being aimed, within the framework of His will and laws, by angels. Do we know the exact nature of Gods angels? Do we know the nature of their relation to the universe and its inhabitants? Do we truly know the nature of the universal powers to which we give names according to what we may see of their characteristics? Why should we question the news given to us by God, saying that He sent some of these forces at a certain point of time, to aim some powers in a particular form, against certain people, at a certain place? How can we question such news when all our knowledge consists of some theories and supposed interpretations concerning what appears to us of these powers and forces? Their reality remains far removed from us. Let these stones be volcanic resulting from an eruption nearby, or some other such stones. What difference does it make? Both are the same in His hand, as He has made both and the secret is known to Him. He may reveal that secret when and if He so wishes.

«ما آن مؤمنانی را که در آنجا بودند بیرون آوردیم» تا از آنان حفاظت کرده و نجاتشان دهیم.

“ We brought out such believers as were there," to protect and save them.

«اما در آنجا جز یک خانه از مسلمانان نیافتیم» (آیه ۳۶). آنان خانوادهٔ لوط بودند، چنان‌که در سوره‌های دیگر آمده است، و همه نجات یافتند جز همسرش که با قومش هلاک شد. «و در آن (سرزمین) نشانه‌ای برای کسانی که از عذاب دردناک می‌ترسند باقی گذاشتیم» (آیه ۳۷). کسانی که می‌ترسند، همان‌هایند که آن نشانه را می‌بینند، آن را درک می‌کنند و از آن بهره می‌گیرند. دیگران کورند و نمی‌توانند نشانه‌های خدا را در زمین، در درون خویش و در رویدادهای تاریخ ببینند.

“But We did not find there any who had surrendered themselves to Us apart from a single house." (Verse 36) Those were Lots family, as reported in other surahs, and they were all saved except his wife who perished with her people. “ We left there a sign for those who fear the grievous suffering." (Verse 37) Those who fear are the ones who see the sign, understand it and benefit from it. The others are blind, unable to see God’s signs on earth, within themselves or in the events of history.

یکی دیگر از نشانه‌ها از تاریخ موسی نقل شده است. اشاره‌ای مختصر به این موضوع در چارچوب نشانه‌هایی از تاریخ پیامبران خدا صورت می‌گیرد:

Another sign is cited from the history of Moses. A brief reference to this is made within the context of the signs from the history of Gods messengers:

و در موسی نیز نشانه‌ای است، آنگاه که او را با حجتی آشکار نزد فرعون فرستادیم؛ اما فرعون با غرور قدرت خود روی گرداند و گفت: «او یا ساحر است یا دیوانه.» پس او و لشکریانش را گرفتیم و همه را به دریا افکندیم، و او سزاوار سرزنش بود.

In Moses, too, there is a sign: We sent him to Pharaoh with clear authority; but Pharaoh turned away in the pride of his power and said [ofMoses]: ‘He is but a sorcerer, or maybe a madman. ’ We seized him and his hosts, and cast them all into the sea: he was the one to blame. (Verses 38-40)

اقتداری که خداوند به موسی داده بود، همان برهان قوی و حجت غیرقابل انکار او بود، و نیز اینکه مردم در برابر حضور او هیبت داشتند.

The clear authority God gave to Moses was his powerful argument and irrefutable proof, as well as that people were in awe of his presence.

اما فرعون با تکیه بر قدرتش روی برگرداند و حقیقت روشن و برهان قاطع را انکار کرد. هنگامی که موسی آیات معجزه‌آسایی را که خداوند به او داده بود به او نشان داد، فرعون گفت که موسی «ساحر یا دیوانه‌ است». این امر تأیید می‌کند که معجزات دلی را که آماده ایمان آوردن نیست هدایت نخواهند کرد. آنها نمی‌توانند صدایی را که اصرار دارد دروغ‌پردازی‌ها را تکرار کند خاموش کنند.

Yet Pharaoh turned away, proud of his power, and rejected the clear truth and the decisive proof. When Moses showed him the miraculous signs God had given him, Pharaoh said that Moses was ‘a sorcerer or a madman . This confirms that miracles will not guide a heart that is not prepared to believe. They cannot silence a voice that insists on repeating fabrications.

سوره تفصیلاتِ داستانِ موسیٰ را بیان نمی‌کند، بلکه مستقیماً به پایانِ آن می‌پردازد: «پس او و سپاهیانش را گرفتیم و همه را در دریا افکندیم؛ و او مورد سرزنش بود» (آیهٔ ۴۰). فرعون، به سبب طغیان و انکارِ پیامِ خداوند، بی‌شک سزاوارِ تمامِ سرزنش بود.

The surah does not give details of Moses’ story. It proceeds straight to its conclusion: “ We seized him and his hosts, and cast them all into the sea: he was the one to blame” (Verse 40) Pharaoh certainly deserved all blame because of his transgression and rejection of God’s message.

عبارت‌پردازی در این‌جا به‌وضوح بر اقدام مستقیم خداوند در گرفتن فرعون و لشکریانش و افکندن آنان در دریا دلالت دارد. این تأکید عمدی است، زیرا با نمایش نشانه‌های خداوند در زمین، در وجود انسان و در سراسر تاریخ هماهنگ است.

The phraseology here clearly indicates God’s direct action in seizing Pharaoh and his army and casting them into the sea. This is deliberately highlighted as it fits with the exhibition of God’s signs on earth, in man and throughout history.

در قوم عاد نیز نشانه‌ای است: {ما بادی ویرانگر را بر ایشان فرستادیم که هرچه را بر آن می‌گذشت، به خاک و غبار تبدیل می‌کرد.}

In the ‘Ad there is another sign: We let loose against them a life destroying wind which reduced to dust everything it came upon.

(آیات ۴۱-۴۲)

(Verses 41-42)

باد در عربی «عَقیم» توصیف شده است، که به معنای لفظی «نازا» است. این وصف از آن رو به آن داده شده که برخلاف انتظار آنان، آب و حیات به همراه نیاورد. بلکه حیات را نابود کرد و مرگ و هلاکت کامل به بار آورد. هر چیزی را که بر آن می‌گذشت، همچون چیزی مرده، به خاک و غبار تبدیل کرده رها می‌کرد.

The wind is described in Arabic as ‘aqim, which literally means sterile’. It is given this description because, unlike what they expected, it did not bring them water and life. Rather, it destroyed life and brought about death and total destruction. It left everything it came upon like a dead thing, reduced to dust.

باد یکی از نیروهایی است که خداوند در جهان هستی قرار داده، و یکی از لشکریان خداوند است که جز خود او کسی از آن آگاه نیست. او آن را، بر اساس اراده‌اش و قوانینی که به کار انداخته، به شکلی خاص و در زمانی معین می‌فرستد، و به هر که بخواهد یا نابودی می‌آورد یا حیات می‌بخشد. در چنین وضعیتی جایی برای اعتراض ساده‌لوحانه‌ای که برخی مطرح می‌کنند باقی نمی‌ماند؛ آنان می‌گویند که باد بر اساس یک نظام کلی می‌وزد و بنا بر آنچه سایر نیروها و عوامل طبیعی تعیین می‌کنند به این سو یا آن سو می‌رود. کسی که باد را بر اساس نظام، نیروها و عوامل معینی به وزیدن و حرکت وامی‌دارد، همان کسی است که آن را در زمانی که برمی‌گزیند به سوی هر که بخواهد می‌فرستد. او می‌تواند آن را، در چارچوب نظام و عواملی که خود قرار داده، آن‌گونه که بخواهد بفرستد. هیچ شک و اعتراضی نمی‌تواند مطرح شود.

Wind is one of the forces God has set in the universe, and one of God’s troops which are known only to Him. He sends it, in accordance with His will and the laws He sets in operation, in a particular form, at an appointed time, bringing either destruction or life to whomever He wills. In such a situation there is no room for the naive objection voiced by some people who say that the wind blows according to a universal system and travels here or there as other natural forces and factors determine. The One who makes it blow and travel according to a certain system, forces and factors is the One who sends it against whom He wills at the time He chooses. He is able to send it as He wills within the system and factors He has put in place. No doubt or objection can be voiced.

و در ثمود نیز، هنگامی که به آنان گفته شد: «تا مدتی از زندگی بهره‌مند شوید»، اما آنان از فرمان پروردگارشان سرکشی کرده و نافرمانی ورزیدند.

And in Thamud, too, when they were told: 'You can enjoy your life for a while/ but they insolently defied their Lord's commandment.

پس صاعقه ناگهان بر آنان فرود آمد در حالی که به درماندگی تماشا می‌کردند. نه توان برخاستن داشتند و نه می‌توانستند از خود دفاع کنند.

So, the thunderbolt struck them while they were helplessly looking on. They were unable even to rise; nor could they defend themselves.

(آیات ۴۳-۴۵)

Weeses 43-45)

بیان «برخوردار شوید از زندگی خود مدتی کوتاه» ممکن است اشاره به این باشد که پس از آنکه ناقه را کشتند، که نشانهای از جانب خداوند برای آنان بود، به ایشان مهلت سه روز داده شد. این در سورهٔ دیگری نیز آمده است، آنجا که پیامبرشان، صالح، به ایشان گفت: «تنها سه روز دیگر در خانههای خود از زندگی بهرهمند شوید» (هود: ۶۵). همچنین ممکن است به این معنا باشد که آنان از زمانی که پیام الهی به ایشان رسید تا هنگامی که ناقه را کشتند، دورهٔ زندگی خود را داشتند و از آن بهرهمند شدند. آنان آشکارا از فرمان خداوند سرپیچی کردند و سزاوار کیفر او شدند.

The statement referring to what was said to them, “ You can enjoy your life for a while/ may be a reference to their being given a period of three days after they killed the she-camel, which was a sign given to them by God. This is mentioned in another surah, when their prophet, Salih, said to them: “ You have just three more days to enjoy life in your homes/ (11: 65) It could also refer to the fact that they had their time of life and enjoyed it from the time the divine message was given to them to the time when they slew the she-camel. They clearly disobeyed God and deserved His punishment.

آنچه درباره سنگ‌هایی که بر قوم لوط فرستاده شد و بادی که علیه عاد فرستاده شد گفته شد، درباره صاعقه‌ای که قوم ثمود را فرو گرفت نیز صادق است. همه‌ی این‌ها نیروهایی جهان‌شمول‌اند که بر اساس اراده‌ی خداوند و قوانین او عمل می‌کنند. او آن‌ها را بر هر که بخواهد، در چارچوب همین قوانین، می‌فرستد و آن‌ها همچون دیگر سپاهیان او، نقشی را که خداوند برایشان تعیین کرده است ایفا می‌کنند.

What was said about the stones aimed at Lots people and the wind sent against the ‘Ad is also applicable to the thunderbolt that struck the Thamud. All of these are universal forces that work in accordance with God’s will and His laws. He sends them against whomever He decides within these laws and they fulfil the role assigned to them by God like any of His other troops.

و قوم نوح از پیش از ایشان، زیرا آنان نیز مردمی بودند که در گناه غرق شده بودند. (آیه ۴۶) این تنها یک ارجاع کوتاه است، بدون هیچ جزئیات یا توضیحی.

“And the people of Noah before them: they too were people lost in evil/ (Verse 46) This is just a quick reference, with no details or explanations.

این [بخش] به گونه‌ای افزوده شده است که گویی می‌گوید: «قوم نوح را به یاد آورید.» پس از این اشاره، سخن به آسمان‌ها و چگونگی ساختِ آن‌ها منتقل می‌شود. هر دو از نشانه‌های خداوند هستند؛ یکی از جهان هستی و دیگری از تاریخ. سوره این دو را کنار هم قرار می‌دهد و بدین‌ترتیب بخش دوم و سوم آن را به هم پیوند می‌دهد.

It is added as if to say, ‘remember Noahs people.’ This reference is followed by one to the skies and how they are built. Both are among God’s signs, one from the universe and one from history. The surah puts them together, so joining its second and third parts.

ما آسمان را با قدرت بنا کردیم و به آن وسعت بخشیدیم؛ و زمین را گستراندیم: چه نیکو گسترندگانی بودیم! و از هر چیزی جفت آفریدیم، باشد که متذکر شوید. پس به سوی خدا بگریزید! من از جانب او برای شما هشداردهندهٔ آشکارم؛ و هیچ شریکی برای خدا قرار ندهید: من از جانب او برای شما هشداردهندهٔ آشکارم! (آیات ۴۷ تا ۵۱)

We built the skies with power; and We gave it a vast expanse; and We spread out the earth: how well have We prepared it! All things We have created in pairs, so that you may take thought. Flee, then, to God! I am sent by Him to give you clear warning; and do not associate partners with Him: I am sent by Him to give you clear warning! Verses 47-51)

این آیات ما را به همان نمایشگاه بزرگ جهانی باز می‌گردانند که سوره در آغاز خود به تصویر کشیده بود، و تصویر دیگری را در برابر چشم و ذهن ما می‌گذارد که قرآن آن را پیش روی ما قرار می‌دهد. نشانه‌های الهی بیشتری ذکر می‌شوند و نشانه‌ای را که نوح و قومش به دست داده‌اند با نشانه‌های آسمان‌ها، زمین و دیگر موجودات پیوند می‌دهند. این سخن به فراخوانی به بشریت می‌رسد که به سوی پروردگارشان بگریزند، خود را تسلیم او کنند و هیچ شریکی برای او قرار ندهند.

These verses take us back to the great universal exhibition the surah presented in its opening, providing here yet another image the Quran puts before our eyes and minds. Further references are added to Gods signs, linking that provided by Noah and his people with that of the heavens, the earth and other creatures. This culminates with a call to mankind to flee to their Lord, submitting themselves to Him and associating no partners with Him.

«ما آسمان را با قدرت بنا کردیم و یقیناً ما گسترش‌دهنده‌ایم»؟ (آیه ۴۷) قدرت روشن‌ترین عنصر در ساختار استوار، محکم و هماهنگ آسمان‌ها است، هر معنایی که از این واژه اراده کنیم: مدارهای ستارگان و سیارات گوناگون، هر یک از خوشه‌های ستاره‌ای که معمولاً کهکشان نامیده می‌شود و شامل میلیون‌ها ستاره است، لایه‌ای از فضای عظیمی که سیارات و ستارگان در آن پراکنده‌اند، یا هر یک از معانی بسیار دیگر آن. وسعت، عنصر آشکار دیگری است. این میلیون‌ها ستاره عظیم، جز ذرات کوچکی نیستند که در گستره بزرگ جهان شناورند.

“ We built the skies with power; and We gave it a vast expanse? (Verse 47) Power is the clearest element in the solid, firm and well-coordinated structure of the 1 skies, whatever we take the term to mean: the orbits of the different stars and planets, any of the star clusters we normally call a galaxy which includes many millions of stars, a stratum of the huge space in which planets and stars are scattered, or any other of its many meanings. Vastness is another clearly recognizable element. These millions of huge stars are no more than small particles floating in the great expanse that is the universe.

این اشارۀ آسمان‌ها ممکن است به خزانه‌های رزق نیز دلالت داشته باشد، همان‌که پیش‌تر در همین سوره بیان شده که در آسمان است.

This reference to the skies may also imply a pointer to the stores of sustenance, which were stated earlier in the surah to be in the sky.

اما در مرجع پیشین، این تعبیر تنها نمادی است که نشان می‌دهد چه چیزی نزد خداست. با این حال، عبارت قرآنی دلالت‌های آگاهانه‌ای دارد تا تأثیری روشن بر ذهن مردم بر جای گذارد.

However, in the earlier reference it is merely a symbol indicating what is with God. Yet the Quranic expression gives deliberate connotations so as to leave a clear impression on peoples minds.

همین حکم در مورد اشاره به زمین و گسترده شدن آن نیز صادق است: «و زمین را گستردیم، پس چه نیکو گسترندگانی بودیم!» (آیه ۴۸). همان‌طور که پیش‌تر توضیح دادیم، خداوند این زمین را گهواره‌ای برای زندگی انسان قرار داده است. اینکه زمین گسترده شده است نشان می‌دهد که مانند گهواره‌ای است که همه آنچه برای حمایت از زندگی و شکوفایی آن لازم است در اختیار دارد.

The same applies to the reference to the earth and its being spread out: “And We spread out the earth: how well have We prepared it!” (Verse 48) As we explained before, God has made this earth to be a cradle for human life. That the earth has been spread out indicates that it serves as a cradle equipped with all that is necessary to support and enable life to flourish.

«وَمِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ» (الذاريات: ۴۹) این حقیقتی شگفت‌انگیز است که قاعده‌ی اساسی مشترک میان همه‌ی آفرینش روی زمین، و احتمالاً در جهان هستی، را آشکار می‌کند. آن‌چنان که هست، این عبارت قاعده‌ی «جفت‌جفت» را به زمین محدود نمی‌کند. این قاعده در موجودات زنده به روشنی دیده می‌شود، اما عبارت «همه‌ی چیزها» موجودات بی‌جان را نیز دربر می‌گیرد. از این رو، این عبارت بدان معناست که هم چیزهای جاندار و هم چیزهای بی‌جان به‌صورت جفت آفریده شده‌اند.

“All things We have created in pairs, so that you may take thought* (Verse 49) This is a fascinating truth that reveals the basic rule common to all creation on earth, and possibly in the universe. As it stands, the statement does not limit the 'in pairs rule to the earth. It is clearly seen among living creatures, but the phrase, 'all things, also includes inanimate objects. Hence, the statement means that both animate and inanimate things are created in pairs.

این سخن ۱۴ قرن پیش به مردمی عرضه شد که حتی تصور اینکه موجودات زنده، چه رسد به اشیای بی‌جان، همگی به صورت جفت آفریده شده‌اند، به کلی ناشناخته بود. وقتی این را به یاد آوریم، خود این سخن شگفت‌انگیز می‌شود، زیرا چنین حقیقت جهانی‌ای را در آن زمان بسیار زودهنگام به مردم ارائه می‌دهد. افزون بر این، این سخن تأیید می‌کند که پژوهش‌های علمی جدید به سوی تأیید این حقیقت پیش می‌روند.

This statement was presented to people 14 centuries ago, when even the thought that living things, let alone inanimate objects, are all made in pairs was totally unknown. When we remember this we find the statement itself becomes amazing, as it presents such a universal fact to people at such an early time. Moreover, this statement confirms that recent scientific research is heading towards confirmation of this truth.

در حقیقت، تقریباً این امر ثابت شده است که تمام کائنات از اتم‌ها تشکیل شده‌اند، و این اتم‌ها دارای بار الکتریکی دوگانه، مثبت و منفی، هستند۔3

Indeed, it has almost established that the whole universe is made of atoms, which contain a dual electric charge, positive and negative.3

این آیات که به عظمت جهان هستی، پهنای زمین و نظام آفرینش اشاره دارند، همگی به این فراخوان می‌انجامند که مردم به سوی خدا، آفریدگار همه چیز، بگریزند، همه آنچه جان‌هایشان را به بند کشیده رها کنند، و یگانگی مطلق او را بپذیرند: «پس به سوی خدا بگریزید! من از جانب او برای شما هشداردهنده‌ای آشکارم؛ و با خدا شریکی قرار ندهید: من از جانب او برای شما هشداردهنده‌ای آشکارم!»* (آیات ۵۰ و ۵۱) کاربرد واژهٔ «بگریزید» در اینجا بسیار معنادار است. این واژه به بارها و زنجیرها و دست‌بندهایی اشاره دارد که انسان را محدود می‌کنند، او را به سوی زمین و زندگی مادی می‌کشند، و مانع حرکت آزادانه‌اش می‌شوند و او را همواره در بند نگه می‌دارند. استوارترین این بندها، گرفتاری‌های کسب معاش، حفظ درآمد و مشغولیت به بهبود وضع زندگی است. از این رو، فراخوان به رها کردن همه این‌ها و گریختن به سوی خدای یگانه، بدون شریک، بسیار نیرومند است. این آیات دو بار پیاپی به مردم یادآوری می‌کنند که برای سرپیچی از این فراخوان هیچ عذری ندارند: «من از جانب او برای شما هشداردهنده‌ای آشکارم.»* (آیات ۵۰ و ۵۱)

These verses referring to the great universe, the width of the earth and the system of creation all culminate in a call on people to flee to God, the Creator of all, shedding all that shackles their souls, acknowledging His absolute unity: ''Flee, then, to God! I am sent by Him to give you clear warning; and do not associate partners with Him: lam sent by Him to give you clear warning!* (Verses 50-51) Use of the word flee, here is very significant. It points to the burdens, shackles and handcuffs that restrain people, pulling them towards the earth and its material life, preventing free movement and ensuring they are always restrained. Most cogent among these are the restraints of earning ones livelihood, maintaining ones income and preoccupation with improving ones lot. Therefore, the call to shed all these and flee to God, alone, without partners, is very powerful. It reminds people, twice in succession, that they have no excuse for not doing so: ''I am sent by Him to give you clear warning.* (Verses 50-51)

گویی ذکر نشانه‌هایی که در آسمان‌ها، زمین و میان مخلوقات دیده می‌شود، ادامه‌ی همان نشانه‌هایی است که به پیامبران خداوند داده شده بود. در ادامه، توضیحی درباره‌ی اشاره‌هایی به پیامبران پیشین که در این سوره آمده‌اند، ارائه می‌شود.

It is as if the mention of the signs seen everywhere in the heavens, earth and among creatures is a continuation of the signs given to Gods messengers. Next we have a comment on the references to earlier messengers mentioned in the surah-.

بدین ترتیب هرگاه پیامبری به سوی کسانی که پیش از ایشان بودند آمد، آنان نیز گفتند: «او جادوگر یا دیوانه است.» آیا این سخن را به یکدیگر به ارث گذاشته‌اند؟ نه، بلکه ایشان مردمی طغیانگرند. پس از آنان روی بگردان؛ تو سرزنش نخواهی شد، و همچنان یادآوری کن، زیرا یادآوری برای مؤمنان سودمند است. (آیات ۵۲ تا ۵۵)

Thus whenever a messenger came to those that lived before them, they also said: He is but a sorcerer, or maybe a madman. ’ Have they, perchance, handed down this legacy to one another? No! They are people who transgress all bounds. Turn, then, away from them: you shall incur no blame; and go on reminding all. Such a reminder will benefit those who believe. (Verses 52-55)

این همان سرشتی است که میان همه کافران مشترک است. همه آنان به پیام الهی یک پاسخ می‌دهند: «این‌گونه هیچ پیامبری برای کسانی که پیش از ایشان بودند نیامد، جز آنکه گفتند: او ساحر یا دیوانه است.» (آیه ۵۲) این دقیقاً همان چیزی است که کافران عرب گفتند. گویی نسلی از کافران چنین میراثی را به نسل بعد منتقل کرده و این فرایند ادامه یافته است. نیازی به گفتن نیست که چنین انتقالی در کار نبوده است. همه چیز در سرشت طغیان و کفر است که کافران کنونی و پیشینیانشان را به هم پیوند می‌دهد.

It is the same nature common to all unbelievers. They all give the same response to the divine message: “ Thus whenever a messenger came to those that lived before them, they also said: He is but a sorcerer, or maybe a madman?” (Verse 52) This is exactly what the Arab unbelievers said. It is as if one generation of unbelievers handed down such a legacy to the next in a continuing process. Needless to say, there was no such handing down. It is all in the nature of transgression and unbelief whereby present unbelievers and their predecessors are brought together.

نتیجهٔ طبیعیِ این موضع‌گیریِ مکرر آن است که پیامبر نباید به آنچه کافران می‌گویند توجهی نشان دهد. او مسئول آنان نیست، چون ایشان خود برگزیده‌اند که در گمراهی بمانند. او در کوشش برای آنکه ایشان از هدایت الهی پیروی کنند، هیچ تلاشی را فروگذار نکرده است: «پس از ایشان روی بگردان؛ تو سزاوار سرزنش نخواهی بود.» (آیهٔ ۵۴) وظیفهٔ او تنها یادآوری به مردم و ادامهٔ یادآوری‌هاست، هرچقدر هم که آنان در انکار حق پافشاری کنند: «و یادآوری کن؛ زیرا یادآوری برای مؤمنان سودمند است.» (آیهٔ ۵۵) چنین یادآوری‌هایی برای کافران سرسخت سودی نخواهد داشت. با این همه، وظیفهٔ محوّلشده به فرستادگان خدا همین یادآوری دادن است. توانایی ایشان در آن نیست که مردم را به پیروی از هدایت درست وادارند؛ این کار خارج از حوزهٔ مسئولیت ایشان است.

The natural result of this repeated stand is that the Prophet should not pay any attention to what the unbelievers say. He is not responsible for them as they choose to remain in error. He has spared no effort in trying to get them to follow divine guidance: “ Turn, then, away from them: you shall incur no blame.” (Verse 54) His only task is to remind people and to continue to give them reminders, no matter how persistent they are in their rejection of the truth: “And go on reminding all. Such a reminder will benefit those who believe.” (Verse 55) Such reminders will not benefit hardened unbelievers. Yet the task assigned to Gods messengers is to give such reminders. It is not within their ability to ensure that people follow proper guidance. That is outside their remit.

تنها خداست که هدایت می‌بخشد.

It is God alone who gives guidance.

آخرین یادداشت در این سوره، معنای گریز به سوی خدا و رها کردن همه بارها و موانع را توضیح می‌دهد، به این منظور که انسان رسالتی را که خداوند آفریدگان را برای آن خلق کرده است، به انجام برساند.

The last note in the surah explains the meaning of fleeing to God and shedding all burdens and encumbrances in order to fulfil the mission for which He created people:

من جن و انس را نیافریدم مگر برای اینکه مرا بپرستند. از ایشان روزی نمی‌خواهم و نمی‌خواهم که مرا خوراک دهند. خدا خود روزی‌دهندهٔ همه است، صاحب نیرو و توانای استوار. (آیات ۵۶ تا ۵۸)

I have not created the jinn and mankind to any end other than they may worship Me. No sustenance do I require of them, nor do I require that they should feed Me. God is indeed the Provider of all sustenance, the Lord of Power, the Ever Mighty. (Verses 56-58)

این عبارت کوتاه یکی از بزرگ‌ترین حقایق جهان‌شمول را در خود جای داده است.

This short statement embodies one of the greatest universal truths.

یقیناً برای درک کامل این حقیقت، لازم است که زندگی انسان بر روی زمین بر مسیر درست قرار گیرد. این امر به همان اندازه شامل زندگی فرد، جامعه و تمام بشریت در طول تاریخ می‌شود. درک این حقیقت، مجموعه‌ای از مفاهیم و معانی را پیش روی انسان می‌گشاید. نخستین نکته در این حقیقت آن است که برای وجود انسان‌ها و جن‌ها بر روی زمین، هدفی روشن وجود دارد. این هدف در یک وظیفه نمایان می‌شود: هر کس آن را به انجام رساند به هدف وجود خود دست یافته است، و هر کس از آن غفلت ورزد، زندگی‌ای بی‌هدف و بی‌غایت را سپری می‌کند. کسی که از آن غفلت ورزد، در واقع از قانونی که هنگام آفرینش بر او حاکم بود جدا می‌شود و سرانجام به زیان کامل دچار می‌گردد. این وظیفه که انسان‌ها و جن‌ها را به قانون جهان هستی پیوند می‌دهد، عبادت یا بندگی خداوند است. بدین ترتیب، بنده‌ای خواهد بود که عبادت می‌کند و پروردگاری که پرستیده می‌شود. زندگی انسان بر این بنیاد سامان می‌یابد.

Indeed, to fully understand this truth it is necessary for human life on earth to be set on the right track. This applies in equal measure to the life of the individual, the community and all humanity throughout history. Understanding this truth opens up a whole host of concepts and meanings. The first point in this truth is that there is a clear objective for the existence of humans and jinn on earth. This objective is represented in a task: whoever fulfils it achieves the objective of his existence, and whoever neglects it leads a life without purpose or objective. He who neglects it thus breaks away from the law that applied to him when he came into existence, and he ends in utter loss. This task which binds humans and jinn to the law of the universe is worship or servitude to God. Thus, there will be a servant who worships and a Lord who is worshipped. Mans life is thus set aright on this basis.

ما آنگاه به جنبه دیگر این حقیقت بزرگ پی می‌بریم و درمی‌یابیم که مفهوم عبادت باید بسیار گسترده‌تر و جامع‌تر از پرداختن به آیین‌های عبادی باشد. نه انسان‌ها و نه جن‌ها عمر خود را در آیین‌های عبادی سپری نمی‌کنند. در حقیقت، خداوند از آنان چنین چیزی را نمی‌خواهد.

We then begin to see the other side of this great truth, realizing that the concept of worship must be much broader and more comprehensive than attending to worship rituals. Neither humans nor//wi spend their lives in worship rituals. Indeed, God does not require them to do so.

برعکس، او از آنان می‌خواهد که وظایف دیگری را انجام دهند که بیشتر وقتشان را می‌گیرد. ما چیزی درباره‌ی نوع تکالیفی که خداوند از جن می‌خواهد نمی‌دانیم، اما از میزان آنچه خداوند از انسان می‌خواهد آگاهیم. این امر در قرآن به روشنی بیان شده است، آنجا که خداوند می‌فرماید: {و چون پروردگارت به فرشتگان گفت: من در زمین جانشینی قرار خواهم داد} (بقره: ۳۰). بنابراین، سرپرستی زمین کارکرد اصلی انسان‌ها است. این امر مستلزم انجام فعالیت‌های گوناگون و به‌کارگیری استعدادهای مختلف است تا زندگی انسانی بر روی زمین بنا شود، پس از آنکه منابع و توانایی‌های آن شناخته شد. بدین‌ترتیب، انسان اراده‌ی خداوند را مبنی بر بهره‌برداری و آبادانی زمین، به‌منظور تضمین پیشرفت پیوسته، جامه‌ی عمل می‌پوشاند. جانشینی انسان همچنین اجرای قانون خداوند را در بر دارد، تا جامعه‌ی بشری بر پایه‌ای درست و هماهنگ با قانونی که جهان هستی را اداره می‌کند، استوار گردد.

On the contrary, He requires them to fulfil other tasks which take up most of their time. We do not know anything about the sort of duties God requires of the jinn, but we know the extent of what God requires of man. This is clearly stated in the Quran, as God says: “Your Lord said to the angels, 7 am appointing a vicegerent on earth'” (2: 30) Being in charge of the earth is then the main function of human beings. This requires the exercise of different activities and the use of different talents in order to build human life on earth, after getting to know its resources and potentials. In doing so, man puts in effect Gods will to use and develop the earth so as to ensure steady progress. Mans vicegerency also involves the implementation of Gods law so that human society can be set on the proper foundation, one that is in harmony with the law governing the universe.

تمام این مطالب به روشنی نشان می‌دهد که عبادت، که هدف آفرینش انسان یا به تعبیری نخستین وظیفهٔ او است، معنایی بسیار گسترده‌تر از صرفِ انجام دادنِ مناسک دارد. در حقیقت، کل مفهومِ خلافت در زمین در مفهوم عبادت گنجانده شده است، و این امر باید در دو جنبهٔ اساسی بازتاب یابد. نخست آنکه مفهوم بندگیِ انسان نسبت به خداوند باید در دل‌های ما به خوبی جا افتد، تا کاملاً دریابیم که تنها بنده‌ای هست که عبادت می‌کند و پروردگاری هست که پرستیده می‌شود. فراتر از این هیچ نیست: تنها یک پروردگار است و دیگران همه بندگان او هستند که عبادتشان را به او تقدیم می‌کنند. دوم آنکه هر اندیشه، هر عمل و هر امر زندگی باید صرفاً متوجهٔ خداوند باشد و در پی پذیرش او باشد. هر احساسی جز احساس تسلیم در برابر خدا و پرستش او باید کنار نهاده شود.

All this makes it absolutely clear that worship, which is the objective of human existence, or rather mans first duty, has a much broader sense than the mere observance of rituals. Indeed the entire concept of vice gerency is incorporated into the idea of worship, which must be reflected in two major ways. The first is that the concept of mans servitude to God should be well established in our hearts. This so that we fully realize that there is only a servant who worships and a Lord who is worshipped. Beyond this there is nothing: it is just the One Lord and all others are His servants, to whom they offer their worship. The second is that every thought, every action and every life affair must be addressed purely to God, seeking His acceptance. Every feeling other than that of submission to God and worshipping Him should be discarded.

هنگامی که این دو مفهوم بهطور کامل درک و در وجود انسان جذب شوند، معنای عبادت به تحقق کامل خود میرسد. بدینترتیب، کارهای عادی زندگی انسان به مناسک عبادی بدل میشوند؛ مناسکی چون آبادانی زندگی انسانی بر روی زمین، تلاش در راه خدا، پایداری در برابر سختیها و پذیرش قضای الهی، همگی جلوههایی از عبادت هستند که هدف اصلی آفرینش انسان و جن را تحقق میبخشند. همه اینها ترجمانی از تسلیم در برابر قانون کلی حاکم بر هستی است؛ تسلیم و بندگی در برابر خدا، و نه هیچکس دیگر.

When these two concepts are fully absorbed, the meaning of worship is fully realized. Thus, ordinary actions in mans life become like worship rituals; rituals like building human life on earth, striving for Gods cause, ensuring patience in adversity and accepting God’s will are all aspects of worship, fulfilling the main objective for which humans and jinn have been created. They are all a translation of submission to the overall law that governs the universe, which is submission and servitude to God, and to no one else.

بدین ترتیب، انسان در زمین زندگی خواهد کرد و احساس خواهد کرد که برای مدتی معین آمده است تا وظیفه‌ای را که خدا بر عهده‌اش گذاشته به انجام برساند. این وظیفه، اطاعت از خدا و عبادت اوست، بی‌آنکه در این همه، هیچ منفعت یا هدفی جز فرمانبرداری از خدا داشته باشد. پاداش این فرمانبرداری را انسان در درون خود می‌یابد، به صورت آرامشی خوشایند و خشنودی از سرنوشتش، و نیز خرسندی عمیقی از کسب پذیرش خدا. سپس پاداش بزرگ‌تری را در زندگی آخرت خواهد یافت، جایی که به عزت و نعمت‌های گسترده دست خواهد یافت.

Thus man will live on earth feeling that he is there to fulfil a task assigned to him by God, for a period of time. This task is to obey God and worship Him, without having any interest or objective in all this other than obedience of God. The reward for such obedience man finds within himself in the form of pleasant reassurance and satisfaction with his lot, as well as deep gratification from earning God’s acceptance. He will then find greater reward in the life to come where he will receive honour and far-reaching blessings.

او آنگاه حقیقتاً به سوی خدا گریخته خواهد بود، و تمامی بارهای دنیوی، جاذبه‌ها و مشغولیت‌ها را کنار نهاده و آزادی کامل خویش را ادعا کرده است. او جایگاه خود را در نظام کلی هستی به عنوان بنده‌ای از خدا که او را برای عبادت خود آفریده، استوار کرده خواهد بود. او هدف وجود خود را برآورده خواهد ساخت. همان‌گونه که گفتیم: یک الزام اساسی عبادت، به معنای درست و کامل آن، این است که انسان وظایف جایگاهی را که او را مسئول زمین قرار داده است، ادا کند. او باید در انجام وظایفش بهترین نتایجی را که می‌تواند به دست آورد، و در همان حال به دنبال هیچ منفعت شخصی نباشد. هیچ جاذبه‌ی دنیوی نباید او را وسوسه کند که مسیرش را تغییر دهد. آنچه او باید دریابد این است که وقتی رسالت خود را در ساختن زندگی انسانی بر روی زمین، به بهترین شیوه‌ای که می‌تواند، به انجام می‌رساند، این کار را برای خود یا جایگاه خویش انجام نمی‌دهد؛ بلکه آن را انجام می‌دهد تا مفهوم عبادت را به اجرا درآورد و از همه‌ی بارها و جاذبه‌های دنیوی به سوی خدا بگریزد.

He will then have truly fled to God, discarding all worldly burdens, attractions and distractions and claimed his full freedom. He will have established his position in the general system of the universe as a servant of God who created him for His worship. He will have fulfilled the purpose of his existence. As we have said: an essential requirement of worship, in its proper and full sense, is that man should fulfil the duties of his position that places him in charge of the earth. He should achieve the best results he can in discharging his duties, while at the same time look for no personal benefit. No worldly attraction should tempt him to change course. What he must realize is that when he fulfils his mission of building human life on earth, to the best standard he can, he is not doing so for himself or his position; he is doing it in order to put into effect the concept of worship and to flee to God from all worldly burdens and attractions.

از لازمه‌ی این امر آن است که انسان اعمال و کردارها را بر اساس انگیزه‌های آنها ارزیابی کند، نه بر اساس نتایجشان. هر نتیجه‌ای که داشته باشد، انسان نباید به آن بیندیشد. او تنها در پی ادای وظیفه‌ی بندگی است، هنگامی که کاری را انجام می‌دهد. پاداش او بر پایه‌ی نتیجه‌ی کارهایش نیست، بلکه بر پایه‌ی عبادتی است که با انجام آنها ادا می‌کند.

A correlative of this is that man should evaluate deeds and actions on the basis of their motives, not their results. Let the outcome be as it may, man should not concern himself with it. He is only concerned with fulfilling his duty of worship when he does anything. His reward is not based on the outcome of his actions, but on the worship he fulfils in performing them.

این بدان معناست که نگرش انسان به وظایف، مسئولیت‌ها و اعمال کاملاً دگرگون می‌شود. او تنها به جنبه عبادی‌ای که در همه آن‌ها نهفته است نظر خواهد داشت. هنگامی که این جنبه را ادا کند، هدفش محقق شده است، هرچه نتیجه آن باشد. نتیجه، جزئی از مسئولیت او نیست.

This means that mans attitude to duties, responsibilities and actions will totally change. He will look only to the worship aspect involved in them all. When he fulfils this aspect, his objective is met, let the outcome be what it may. The outcome is not part of his responsibility.

این امر به خواست خداوند تعیین می‌شود. خود انسان، تلاش‌ها، نیت‌ها و اعمال او نیز جزئی از خواست خداوند هستند.

It is determined by Gods will. Man himself, his efforts, intentions and actions are part of Gods will.

هنگامی که انسان هرگونه دغدغه‌ای دربارهٔ نتیجهٔ تلاش‌هایش را وا می‌نهد و احساس می‌کند که پاداشش تضمین‌شده است، به شرط آنکه انگیزهٔ عملش با مفهوم عبادت سازگار باشد، دلش از آرزوهایی آزاد می‌شود که مردم را به رقابت و مجادله بر سر غنایم زندگی وامی‌دارد. از یک سو، بهترین تلاش خود را برای انجام رسالت و ادای وظایفش در زمین به کار می‌گیرد و از سوی دیگر، در پی هیچ سودی از تلاش‌هایش نیست.

When man offloads any concern about the outcome of his efforts and feels that his reward is guaranteed, as long as his motive for action fulfils the concept of worship, his heart will be free of the sort of aspirations that make people compete and quarrel over life’s prizes. On the one side, he exerts his best efforts to fulfil his mission and discharge his duties on earth, and, on the other, he looks for no gain as a result of his efforts.

آنچه او به دست می‌آورد تنها برای تحقق مفهوم عبادت است، نه برای کسب هیچ سود شخصی.

What he achieves is solely to fulfil the concept of worship, not to make any personal gain.

قرآن این احساس را تقویت می‌کند و به انسان کمک می‌کند تا نگرانی‌هایش دربارهٔ معاش و خواسته‌های خودخواهانهٔ خود را پشت سر بگذارد. روزی هر انسانی از جانب خدا تضمین شده است. گفتنی نیست که وقتی او از ایشان می‌خواهد بخشی از مال خود را برای نیازمندان خرج کنند، هیچ نیازی به رزق و خوراک از ایشان ندارد: «من هیچ روزی‌ای از ایشان نمی‌خواهم و نمی‌خواهم که مرا طعام دهند. خداست که خود روزی‌دهندهٔ همه است، صاحب نیرو و استوار و توانا.» ({سوره الذاریات: آیات ۵۷-۵۸}) عملاً این بدان معناست که انگیزهٔ مؤمن برای کار کردن و به‌کار بستن تمام توان خود در انجام وظایفش در ساختن زندگی انسانی روی زمین، کسب معاش نیست؛ انگیزهٔ او تحقق معنای عبادت است که از او می‌طلبد تمام توانش را به کار گیرد. بدین ترتیب ذهن او در هر کاری که انجام می‌دهد بر تحقق مفهوم عبادت متمرکز است.

The Qur’an strengthens this feeling, letting man overcome his concerns about his livelihood and his selfish desires. Everybody’s livelihood is guaranteed by God. Needless to say, He needs neither sustenance nor food from them when He asks them to spend some of their money on those who are in need: “ No sustenance do I require of them, nor do I require that they should feed Me. God is indeed the Provider of all sustenance, the Lord of Power, the Ever Mighty. ” (Verses 57-58) What this means in effect is that a believer’s incentive to work and exert his best efforts in discharging his duties of building human life on earth is not to earn a livelihood; his incentive is to fulfil the meaning of worship, which requires him to exert his best efforts. Thus his mind is focused on the fulfilment of the worship concept in doing whatever he is doing.

او از نتایج این تلاش بی‌دغدغه است. پس این‌ها احساساتی والا هستند که تنها در چنین مفهومی والا می‌توانند وجود داشته باشند.

He is free of concerns about the results of this effort. These are, then, noble feelings, which can only exist within such a noble concept.

این درست است که بشریت این احساسات را درک نمی‌کند و قدر آن‌ها را نمی‌داند. این به آن سبب است که بشریت، آن‌چنان که نسل نخست مسلمانان زیست، با هدایت قرآن زندگی نکرده و ارزش زندگی خود را از قانون اساسی اسلام اخذ نکرده است.

It is true that humanity does not understand or appreciate these feelings. This is because humanity has not lived with the guidance of the Qur’an, as the first generation of Muslims did, nor has it derived its life value from the Islamic constitution.

هنگامی که انسان به این مرتبه متعالی عبادت یا بندگیِ خداوند برسد و بر آن پایدار بماند، از توسل به وسایل ناپسند برای دستیابی به هدفی والا سر باز می‌زند، حتی اگر این هدف چیزی جز پیروزی پیام خداوند نباشد. وسایل ناپسند، یک سو، معنای والای عبادت را نابود می‌کند. و سوی دیگر، مؤمن در پی دستیابی به اهداف نیست؛ او تنها به انجام وظیفه‌اش می‌اندیشد. اهداف و غایات را به خداوند واگذار می‌کند تا بر اساس خواست او تعیین شوند.

When man rises to this sublime level of worship, or servitude to God, and maintains it, he will disdain any resort to foul means in order to achieve a noble end, even when this end is none other than to achieve victory for God’s message. Foul means will, for one thing, destroy the noble meaning of worship. For another, a believer is not concerned with achieving goals. He is only concerned with the fulfilment of his duty. Goals and ends are left to God to determine in accordance with His will.

علاوه بر این، بندهٔ خدایی که عبادتش را به این شکل ادا می‌کند، در همهٔ حالات از آرامش وجدان، اطمینان و وضعیتی خوشایند برخوردار خواهد بود؛ چه نتیجهٔ تلاش‌هایش را ببیند یا نبیند، و چه آن تلاش‌ها به نتایجی که امید داشت برسد یا نرسد. او وظیفهٔ خود را انجام داده و پس از آنکه مفهوم عبادت را در کارش تحقق بخشیده، از پاداش خود مطمئن شده است. نتیجه در حیطهٔ اختیار او نیست. او می‌داند که بندهٔ خداست. از این رو، در احساسات و درخواست‌هایش از حدود یک بنده فراتر نمی‌رود. او می‌داند که خدا پروردگار است. بنابراین، به آنچه متعلق به پروردگار است دست‌اندازی نمی‌کند. بدین‌ترتیب، رضایت خدا را به دست می‌آورد و از آنچه خدا به او می‌دهد خشنود است.

Moreover, a servant of God who attends to his worship in this way will enjoy ease of conscience, reassurance and a happy state in all situations, whether he sees the outcome of his efforts or not, and whether they bring the results he hoped for or not. He has done his duty and made sure of his reward once he has fulfilled the concept of worship in his work. The outcome is outside his remit. He knows that he is a servant of God. Therefore, in his feelings and appeals, he does not exceed the limits of a servant. He knows that God is the Lord. Therefore, he does not encroach on what belongs to the Lord. He thus earns God’s acceptance and He is happy with what God gives him.

بدین ترتیب ما بخشی از معانی این حقیقت بزرگ را که در آیه‌ای کوتاه بیان شده است درک می‌کنیم: «و جن و انس را نیافریدم مگر برای اینکه مرا عبادت کنند.» (آیه ۵۶) این حقیقت واقعاً بزرگ است؛ هنگامی که دل‌ها را فرا گیرد، می‌تواند شیوهٔ زندگی مردم را دگرگون کند.

Thus do we understand some aspects of this great truth stated in a single short verse: ‘7 have not created the jinn and mankind to any end other than they may worship Me.” (Verse 56) This truth is great indeed; it can change how people live when it takes hold of their hearts.

در پرتو این حقیقت بزرگ، این سوره با هشداری به ستمکارانی پایان می‌یابد که در تحقق هشدارهای خدا شتاب می‌ورزند: «برای کسانی که ستم کردند، بهرهٔ [عذابی] همانند بهرهٔ هم‌کیشانشان [از پیشینیان] خواهد بود. پس از من شتاب برای آن نخواهند.» وای بر کافران در آن روزی که به ایشان وعده داده شده است. (آیات ۵۹-۶۰)

In the light of this great truth, the surah concludes with a warning to the wrongdoers who hasten the fulfilment of God’s warnings: “ The wrongdoers shall have their share [of evil] like their predecessors. Let them not ask Me to hasten it. Woe betide the unbelievers on the day they have been promised.” (Verses 59-60)

الذاریات (بادهای پراکنده‌کننده) ۱-۶۰

وعدهٔ حق

اختلافات و حدس‌های کورکورانه

در انتهای دیگر

نشانیاں فراوان

انسان: دنیایی از شگفتی‌ها

سوگند برای تأیید حقیقت

ابراهیم و فرشتگان

موسیٰ و امتہائے پیشین

مخلوقات جفت جفت

هدف از آفرینش