این متن به تنظیم جنبه‌ای مشخص از معاملات مالی در جامعه اسلامی می‌پردازد، تا چنین معاملاتی با پاکی و حسن نیت انجام شود.

This passage aims at the organisation of a certain aspect of financial dealings in Islamic society, in order that such dealings be conducted with purity and good-will.

آن کتاب سپس حقوق کسب و مالکیت را برای زنان بر پایهٔ برابری با مردان، بر اساس سهم هر یک از ایشان، تثبیت می‌کند. این کتاب دربارهٔ پیمان‌ها یا عهدنامه‌های وفاداری (حلف و موالاة) قانون‌گذاری می‌کند که هم در دوران جاهلیت و هم در سال‌های نخستین اسلام معمول بود. هدف در اینجا برچیدن این نظام است و اینکه تنها خویشاوندان نسبی، مستحق ارث باشند.

It goes on to establish the rights of earning and ownership to women on an equal footing with men, according to their respective dues. It legislates for pledges or contracts of allegiance, which were observed in pre-Islamic days as well as in the early years of Islam. The aim here is to liquidate this system and make blood relations the only claimants to inheritance.

این متن درسی دیگر در راستای پالایش اخلاق اسلامی است و در عین حال احکام حقوقی تازه‌ای را بیان می‌کند. این دو هدف دست در دست هم دارند و یکدیگر را تکمیل می‌کنند. آنچه خداوند برای جامعهٔ اسلامی وضع می‌کند، هم منش اسلامی را پالوده می‌سازد و هم همهٔ جنبه‌های عملی زندگی را سامان می‌دهد. احکام حقوقی با رهنمودهایی درهم‌تنیده‌اند که وجدان‌ها را پرورش می‌دهند و این احساس واقعی را پدید می‌آورند که جدیت قانون اسلامی به منافع جامعه توجه کامل دارد. این امر موجب می‌شود که احکام به‌درستی اجرا شوند. افزون بر این، هم احکام حقوقی و هم دستورهای اخلاقی، آگاهی به این را که این نظام متوازن و کامل است تقویت می‌کنند. این نظام برای مشکلات پیش‌آمده در زندگی عملی راه‌حل ارائه می‌دهد و در همان حال نقش وجدان انسانی را نیز برجسته می‌سازد.

The passage is yet another lesson aiming at the refinement of Islamic character. At the same time it lays down new legal provisions. The two purposes go hand in hand, complementing each other. What God legislates for Islamic society refines the Islamic character and organises all practical aspects of life. Legal provisions are intertwined with instructions which cultivate consciences and create a genuine feeling that the seriousness of Islamic law takes every care of the interests of the community. This ensures that they are properly implemented. Moreover, both the legal provisions and moral instructions enhance awareness that this system is well-balanced and complete. It provides solutions to problems encountered in practical life, while enhancing at the same time the role of human conscience.

ای مؤمنان، اموال یکدیگر را به ناحق مخورید، مگر آنکه تجارتی باشد که با رضایت متقابل انجام می‌دهید. خویشتن را نکشید، زیرا خداوند به شما مهربان است.

Believers, do not devour each other’s wealth illegally, unless it be through trade which you conduct by mutual consent. Do not kill yourselves, for God is merciful to you.

(آیه ۲۹)

(Verse 29)

این بخش با نهی از خوردن ناحق اموال دیگران آغاز می‌شود و توضیح می‌دهد که تنها از راه تجارت است که مردم می‌توانند از یکدیگر مال به دست آورند. کسب‌های نامشروع، کشتن خویشتن و زیانی آشکار خوانده شده‌اند. این هشدار با تذکری درباره کیفر در آخرت همراه است و در کنار آن، با وعده آمرزش و یاری قطعی، نوعی آرامش و دلگرمی نیز داده می‌شود. این بخش همچنین تأکید می‌کند که مردم نباید به آنچه دیگران دارند چشم طمع بدوزند. بلکه باید از خداوند بخواهند آنچه را که آرزو دارند به ایشان عطا کند، زیرا اوست که بخشش فراوان دارد. این دستورها همراه با به رسمیت شناختن حق کسب و مالکیت برای مرد و زن آمده است. در این مرحله، قرآن بر آگاهی خداوند از همه چیز تأکید می‌کند. دستورهای مربوط به پیمان‌های وفاداری، که بر لزوم وفای به این عهدها و تعهدات تأکید دارند، با این بیان دنبال می‌شود که خداوند شاهد همه چیز است. هر دو بیان درباره دانش خداوند تأثیری بسیار ژرف بر ما می‌گذارد؛ زیرا این سخن از جانب خداوندی است که به سرشت انسان و آنچه نگرش او را شکل می‌دهد کاملاً آگاه است.

This passage begins with a prohibition against illegally devouring other people’s money, explaining that it is only through trade that people may gain money from one another. Illegal gains are described as killing oneself and as utter loss. This is coupled with a warning against incurring punishment in the hereafter as well as a comforting touch in the form of a promise of forgiveness and assured help. The passage also emphasises that people must not covet what others may have. They should instead ask God to give them what they wish, for He is the One who gives in abundance. These directives come side by side with the establishment of the rights of earning and ownership to both man and woman. At this point, the Qur’ān stresses that God is aware of all things. Instructions given with regard to contracts of allegiance stressing the duty to fulfil these contracts and pledges are followed with a statement that God witnesses everything. Both statements of God’s knowledge leave very strong impressions on us. They come, after all, from God, who is well aware of man’s constitution and what influences his attitude.

این بخش با خطابی به مؤمنان آغاز می‌شود که هرگونه کسب و سودِ حرام را منع می‌کند. این امر نشان می‌دهد که آنچه در ادامه می‌آید، هدفش ریشه‌کن ساختن آثار زندگی جاهلی گذشته از جامعه‌ی اسلامی است. هنگامی که خداوند مسلمانان را با عنوان «مؤمنان» خطاب می‌کند، این خطاب یادآوری آن چیزی است که ایمان مستلزم آن است.

The passage begins with an address to believers prohibiting all forms of illegal gain and profit. This suggests that what follows aims at the eradication of traces of past, ignorant life from Islamic society. When Muslims are addressed by God as believers, the address serves as a reminder of what faith entails.

{هر کس این کار را از روی بدخواهی و با ستم آگاهانه انجام دهد، به زودی او را در آتش خواهیم افکند. و این برای خدا بسیار آسان است.} (آیه ۳۰) {اگر از گناهان بزرگی که از آن نهی شده‌اید دوری کنید، بدی‌های شما را از شما خواهیم زدود و شما را به جایگاهی گرامی وارد خواهیم کرد.} (آیه ۳۱)

Whoever does this with malicious intent and by way of willful wrongdoing, We shall make to suffer the Fire. That is very easy for God. (Verse 30) If you avoid the most serious of what you are forbidden, We will erase your bad deeds, and shall cause you to enter an abode of glory. (Verse 31)

این آیهٔ نخست، کسانی را که به ناحق و بیجا اموال یکدیگر را می‌خورند، هشدار می‌دهد که پس از آنکه در این زندگی خویشتن را تباه کرده‌اند، به عذاب آخرت دچار خواهند شد. این حکم همهٔ آنان را دربرمی‌گیرد، زیرا مسئولیت در چنین اموری جمعی است. هر جامعه‌ای که اجازه دهد چنین ستمی گسترش یابد، هم در این زندگی و هم در زندگی آخرت محکوم به نابودی است: «و هرکس این کار را از روی تجاوز و ستمکاری انجام دهد، او را به آتش درمی‌افکنیم، و این کار بر خدا آسان است.» (آیهٔ ۳۰)

This first of these two verses warns those who unjustly and illegally devour each other’s money that they will suffer the punishment of the hereafter after having destroyed themselves in this life. This applies to them all, since responsibility in such matters is a collective one. Any community which allows such injustice to spread is doomed in this life as well as in the life to come: “Whoever does this with malicious intent and by way of willful wrongdoing, We shall make to suffer the Fire. That is very easy for God.” (Verse 30)

هنگامی که اسلام قوانین خود را به مردم ابلاغ می‌کند، برای اجرای آن‌ها هر فردی را به‌عنوان نگهبانی هوشیار قرار می‌دهد. همچنین کل جامعه را نسبت به یکدیگر هوشیار می‌سازد، زیرا تمام جامعه در مسئولیت اجرای این احکام قانونی و در نابودی‌ای که از ترک آن برمی‌خیزد، سهیم است. چنین نابودی‌ای ناگزیر کل جامعه را فرا خواهد گرفت. کیفر آخرتی گسترش ستم، شامل همه افراد جامعه خواهد شد. این کار برای خداوند قطعاً آسان است، زیرا هیچ چیزی بر سر راه او قرار نمی‌گیرد. قانون او هرگز شکست نمی‌خورد، هنگامی که شرایط اجرای آن وجود داشته باشد.

As Islam makes its legislation known to people, it appoints everyone a watchful guard to ensure its implementation. It also makes the whole community watchful over one another, since the whole community shares in the responsibility to implement these legal provisions and the destruction which attends upon its failure to do so. Such destruction is bound to engulf the whole community. The punishment in the hereafter for allowing injustice to spread will apply to everyone in the community. That is certainly easy for God since nothing stands in His way. His law never fails when the conditions for its operation exist.

اما خداوند به مؤمنان وعده می‌دهد که اگر از گناهان کبیره دوری کنند، رحمت خود را بر آنان ارزانی داشته و گناهانشان را ببخشد. بدین‌ترتیب، او ضعف‌های آنان را در نظر می‌گیرد و پس از پرهیز از بزرگ‌ترین گناهان، سرنوشت نیکشان را به ایشان نوید می‌دهد: «اگر از گناهان بزرگی که از آن نهی شده‌اید دوری کنید، بدی‌های شما را از شما می‌زداییم و شما را به جایگاهی با شکوه درمی‌آوریم.» (آیه ۳۱)

و آنچه را که خداوند برخی از شما را بر برخی دیگر به آن برتری داده، آرزو مکنید. مردان را از آنچه به دست آورده‌اند بهره‌ای است و زنان را نیز از آنچه به دست آورده‌اند بهره‌ای است. پس از فضل خداوند بخواهید، زیرا خداوند به هر چیزی داناست.

Do not covet the bounties God has bestowed more abundantly on some of you than on others. Men shall have a benefit of what they earn and women shall have a benefit of what they earn. Therefore, ask God to give you out of His bounty. God is a witness of everything. (Verse 32)

این آیه، همراه با آیهٔ بعد، بحثِ پیوندها و معاملاتی را که میان مردان و زنان برقرار است ادامه می‌دهد. همچنین از پیمان‌های وفاداری و ارتباط آن‌ها با نظام ارث، که این سوره پیش‌تر به آن پرداخته است، سخن می‌گویند.

This verse, together with the one that follows, continue the discussion of the ties and transactions which exist between men and women. They also speak of the covenants of loyalty and their relevance to the system of inheritance that this sūrah discusses earlier.

نخست، بازداشتن کلی از آرزو کردن مواهبی است که خداوند به برخی مؤمنان عطا کرده است. این حکمی کلی است که شامل همه گونه نعمت‌ها و امتیازات می‌شود، از جمله مقام‌ها، منصب‌ها، توانایی‌ها، استعدادها، ثروت و سایر تجملات. مؤمن باید به خداوند روی آورد، از او بخواهد و دعا کند که از فضل خویش به او عطا کند. او نباید وقت خود را به دلسوزی برای خویش تلف کند، و نیز نباید با چنین نگرشی، کینه و طمع، خشم، احساس محرومیت یا ستم دیدگی را در دل خود بپروراند. چنین احساساتی ممکن است به اندیشیدن بد دربارهٔ خداوند و تقسیم عادلانهٔ او بینجامد. داشتن چنین احساسی فاجعه‌بار است، زیرا نگرانی و اندوه را جانشین رضایت و اعتماد به نفس می‌کند. پروراندن چنین افکار ناپسندی انرژی انسان را هدر می‌دهد. روی آوردن مستقیم به خداوند و دعا کردن از او برای فضلش، یعنی روی آوردن به سرچشمهٔ همهٔ نعمت‌ها؛ سرچشمه‌ای که هرگز پایان نمی‌پذیرد و کسی را از خود نمی‌راند. افزون بر این، همهٔ امیدها بر خداوند نهاده شده است و تنها به سوی اوست که انسان، در حالی که به دنبال سهم خویش از فضل خداوند است، باید روی آورد.

First, we have a general prohibition against coveting the gifts God has favoured some believers with. This is a general statement that applies to all sorts of favours and privileges, which may include functions, positions, abilities, talents, wealth and other luxuries. A believer should appeal to God and pray to Him to grant him of His grace. He should not waste time feeling sorry for himself nor with all that such an attitude generates of harbouring grudges and greed, of feeling angry, deprived, or unjustly treated. Such feelings may give rise to thinking ill of God and His fair distribution. To harbour such a feeling is disastrous because it substitutes worry and misery for content and self confidence. Entertaining such evil thoughts wastes one’s energy. To turn to God directly and to pray to Him for His grace is to turn to the source of all grace; it can never be exhausted and does not repel anyone. Moreover, it is in God that all hopes are placed and to Him alone that one should turn as one goes about, seeking one’s share of God’s grace.

اکنون بیایید به مسئله جهاد و شهادت و سهم زنان از همه آن بپردازیم. این پرسشی بود که زنان خداترس در نسل نخست و ارجمند مسلمانان را به خود مشغول می‌داشت؛ نسلی که با تعلق خاطرش به آخرت، در عین رسیدگی به امور روزمره زندگی‌اش، متمایز بود. همچنین به مسئله ارث و سهم‌هایی که اسلام برای مردان و زنان تعیین کرده است خواهیم پرداخت. این پرسش نه تنها ذهن برخی مردان و زنان در گذشته را به خود مشغول می‌کرد، بلکه حتی امروز نیز مطرح می‌شود.

Let us now consider the question of jihād and martyrdom, and women’s share in all that. This was a question of concern to God- fearing women in the noble first generation of Muslims, which was distinguished by its dedication to the hereafter as it looked after its daily affairs. We will also consider the question of inheritance and the shares assigned by Islam to men and women. This question not only preoccupied some men and women in the past but continues to be raised even today.

خداوند جهاد را بر زنان واجب نکرده است، و آنان را نیز از شرکت در جهاد همراه با مردان، هنگامی که به حضور ایشان نیاز باشد، منع نفرموده است. در جنگ‌های اسلامی، شماری از زنان به‌طور فردی در نبرد شرکت فعال داشتند و بدین‌ترتیب خود را تنها به وظایف پشتیبانی محدود نمی‌کردند. با این حال، شمار آنان بسیار اندک بود و تنها هنگام نیاز شرکت می‌کردند. این هرگز رویه‌ی عادی نبود؛ بلکه استثنا بود نه قاعده، زیرا خداوند در حکمت خود، جنگیدن را بر زنان واجب نگردانیده است.

God has not imposed the duty to fight on women. Nor has He forbidden them to fight when there is need for their participation in jihād alongside men. In Islamic wars a number of individual women took an active part in the fighting, thus not confining themselves to support duties alone. Their numbers, however, were very few, taking part only when needed. This was by no means the normal practice. It was the exception, not the rule, because God, in His wisdom, has not made fighting obligatory for women.

خاطر اینکه زنان مجبور به جنگیدن در جنگ نشده‌اند، این است که آنان مردانی را به دنیا می‌آورند که می‌جنگند. بر اساس ساختار جسمی و روانی‌اش، زن برای زاییدن مردان و تربیت آنان آفریده شده است تا بتوانند با زندگی روبه‌رو شوند و در صورت لزوم در جهاد شرکت کنند. در این حوزه‌ی خاص، توانایی و سودمندی زن بیشتر از مرد است. هر یک از سلول‌های بدن او از نظر جسمی و روانی برای این هدف مناسب ساخته شده است. این تنها موضوع ساختار جسمانی نیست. این امر شامل هر یک از سلول‌ها می‌شود؛ از لحظه‌ی انعقاد نطفه و از تصمیمی که خالق – سبحانه و تعالی – درباره‌ی جنسیت آن بارداری می‌گیرد. عوامل جسمی، عضوی و روانی در درجه‌ی دوم اهمیت قرار دارند.

Women have not been required to fight in war because they give birth to men who do the fighting. By her physical and psychological constitution, a woman is made to give birth to men and to bring them up so that they can face life and participate in jihād when necessary. In this particular domain, her ability and usefulness is greater than that of man. Every single cell in her body is made physically and psychologically suitable for this purpose. This is not merely a question of physical constitution. It applies to every single cell, from the moment of conception and the decision made by the Creator, praised be He, which determines the sex of that pregnancy. Physical, organic, and psychological factors take secondary importance.

این سوره سپس پیمان‌های وفاداری‌ای را که پیش از نزول احکامی که حق ارث را تنها به خویشاوندان نزدیک محدود کرد وجود داشت، تنظیم می‌کند. پیمان‌های وفاداری پیشین، سهمی از ارث را به دیگران نیز می‌دادند.

The sūrah then regulates those covenants of loyalty that existed before the provisions contained within the system of inheritance were revealed to limit the right of inheritance to close relatives only. Pledges of loyalty used to give shares of inheritance to others as well.

برای هر کس، وارثانی قرار داده‌ایم تا از آنچه پدر و مادر و خویشاوندان بر جای می‌گذارند بهره برند. و به کسانی که با آنان پیمان بسته‌اید، سهمشان را بدهید. قطعاً خدا بر هر چیزی گواه است.

To everyone have We appointed heirs to property left by parents and relatives. As for those with whom you have made covenants give them their share. God is indeed witness to all things. (Verse 33)

پس از آنکه بیان شد هم مردان و هم زنان از آنچه به دست می‌آورند بهره‌مند می‌شوند، و پیش‌تر سهم‌های ارث مردان و زنان را برشمرد، اکنون این سوره یادآور می‌شود که خداوند برای هر کس از خویشاوندانش وارثانی قرار داده است که آنچه از اموال پدران و خویشاوندانش به او رسیده، به ارث ببرند. از این رو، از راه نظام ارث، مال از یک نسل به نسل دیگر منتقل می‌شود. وارثان سهم خود را به ارث می‌برند و آنچه را خود به دست می‌آورند بر آن می‌افزایند، پیش از آنکه خود آن را برای خویشاوندان نزدیک خویش به جای گذارند. بدین ترتیب، ثروت در انحصار یک نسل، یک خانواده یا یک فرد قرار نمی‌گیرد. بلکه پیوسته میان نسل‌های گوناگون دست به دست می‌شود و به‌ حسب شرایط، سهم‌های متفاوتی به وارثان مختلف داده می‌شود.

Having stated that both men and women have the benefit of what they earn, and having already outlined the shares of inheritance of both males and females, the sūrah now mentions that God has appointed to everyone heirs from among his kinsfolk who will inherit what has come into his possession of the property of his parents and relatives. Through the inheritance system, then, money circulates from one generation to another. Heirs inherit their shares and add to them what they earn before they themselves leave that to their own close relatives. Thus, wealth is not monopolised by a single generation, family or individual. It is continuously circulated and inherited by one generation after another with different shares being given to different heirs, according to the situation.

این پس از آن می‌آید که به پیمان‌هایی اشاره می‌شود که اسلام در آغاز آن‌ها را تأیید کرده بود۔

This is followed by a reference to covenants which Islam initially approved of.

این پیمان‌ها یا عهدهای وفاداری گاه به کسانی که خویشاوند نبودند اجازه می‌داد ثروت را به ارث ببرند. در دوران آغازین اسلام چند نوع از این پیمان‌ها وجود داشت. نخست، پیمان وفاداری‌ای بود که با آزاد کردن برده همراه بود. هنگامی که برده‌ای آزاد می‌شد، گویی عضوی از خانوادهٔ ارباب خود می‌گشت. اگر جنایتی مرتکب می‌شد که پرداخت دیهٔ خون را ایجاب می‌کرد، ارباب پیشین او آن را از جانب وی می‌پرداخت، همان‌گونه که در مورد جنایتی که یکی از نزدیکانش مرتکب شده باشد چنین می‌کرد. همچنین هنگامی که او می‌مرد و هیچ خویشاوند نزدیکی بر جای نمی‌گذاشت، ارباب پیشینش از او ارث می‌برد.

آخرین موضوعی که در این بخش مطرح شده، تنظیم خانواده و تقسیم وظایف و مسئولیت‌ها در درون آن است. این سوره همچنین اقداماتی را که باید برای حفاظت از این نهاد اجتماعی در برابر آثار نزاع‌ها و اختلافات انجام شود، بیان می‌کند تا تا حد امکان هر پیامد منفی‌ای را که می‌تواند آن را نابود کند، از میان ببرد.

The last topic in this passage concerns the regulation of the family and the allocation of duties and responsibilities within it. The sūrah also outlines the measures to be taken in order to protect this social institution against the effects of quarrels and disputes so as to eliminate, as far as possible, any negative effects that could destroy it.

مردان سرپرست زنان هستند، به سبب آنچه خداوند برخی از آنان را بر برخی دیگر برتری داده و به سبب آنچه از اموال خود خرج می‌کنند. پس زنان شایسته، فرمانبردار و نگاهدارنده‌ی آنچه خداوند نگاه داشتنش را مقرر کرده است، در غیاب شوهران خود [حفظ‌کننده‌ی حقوق ایشان] هستند. (آیه ۳۴)

Men shall take full care of women with the bounties with which God has favoured some of them more abundantly than others, and with what they may spend of their own wealth. The righteous women are devout, guarding the intimacy which God has ordained to be guarded. (Verse 34)

قبل از آنکه به این آیات بپردازیم و اهداف روانشناختی و اجتماعی آن‌ها را بیان کنیم، لازم است به‌طور مختصر درباره دیدگاه اسلام نسبت به نهاد خانواده و روش آن در ساختن، حفظ و تقویت این نهاد سخن بگوییم. البته نمی‌توانیم این موضوع را به‌طور کامل شرح دهیم، زیرا چنین کاری نیازمند یک کتاب مستقل است.

Before we comment on these verses and outline their psychological and social objectives we need to speak briefly about the Islamic view of the institution of the family and its method of building, protecting and promoting it. However, we cannot speak about this in full detail because to do so would require a whole volume.

خداوندی که انسان را آفرید، همان کسی است که دوگانگی را در سرشت انسان قرار داده است، چنان‌که این امر در تمام آفرینش ریشه دارد: «و از هر چیزی دو جفت آفریدیم، باشد که شما پند گیرید [که خدای یگانه است].» (ذاریات: ۴۹) سپس اراده کرد که جفت انسانی را دو نیمه‌ی یک روح قرار دهد: «ای مردم، از پروردگارتان پروا کنید، آن‌که شما را از یک انسان آفرید و همسرش را از او آفرید.» (آیه‌ی ۱) بخشی از حکمت او در پیوند میان دو نیمه‌ی یک روح آن است که به زندگی آرام بیانجامد و مایه‌ی آسایش تن و جان باشد. این پیوند همچنین وسیله‌ای برای حفظ پاکی و عفت است و راهی امن و پاک برای تولید مثل انسان و تداوم و ارتقای زندگی بشری فراهم می‌آورد، آن هم زیر مراقبت دقیق والدین.

God, who has created mankind, is the One who has made duality part of man’s nature, as it is indeed ingrained in all creation: “And of everything We have created pairs, so that you may bear in mind [that God alone is One].” (51: 49) He then willed to make the human pair two halves of the same soul: “Mankind, fear your Lord, who has created you from a single soul, and from it created its mate.” (Verse 1) Part of His purpose behind the meeting between the two halves of the same soul is that it should lead to peaceful existence and be a comfort to body and soul. It is also a means to protect purity and chastity and provides a secure, clean way for human reproduction and the continuity and promotion of human life, under the watchful care of parents.

مردان سرپرست زنان هستند، به سبب آنچه خداوند بعضی از ایشان را بر بعضی دیگر برتری داده، و به سبب آنچه از اموالشان خرج می‌کنند. (آیه ۳۴)

Men shall take full care of women with the bounties with which God has favoured some of them more abundantly than others, and with what they may spend of their own wealth. (Verse 34)

ما پیش‌تر گفته‌ایم که خانواده نخستین نهاد در زندگی انسان است، به این معنا که تأثیر آن در هر مرحله از زندگی انسان احساس می‌شود. افزون بر این، اهمیت خانواده از آن جاست که انسان، که بنا بر تصور اسلامی از زندگی گرامی‌ترین مخلوقات است، در درون خانواده پرورش می‌یابد. اداره و سرپرستی نهادهای بسیار فروتر، مانند نهادهایی که به امور مالی، صنعتی و تجاری می‌پردازند، معمولاً به کسانی سپرده می‌شود که به سبب تحصیل، آموزش و استعدادهای طبیعی‌شان برای آن کار شایسته‌ترند. منطقی است که همین قاعده در مورد خانواده نیز اعمال شود، نهادی که پرورش گرامی‌ترین مخلوق جهان، یعنی انسان، را بر عهده دارد.

We have already said that the family is the first institution in human life in the sense that its influence is felt at every stage of human life. Moreover, it derives its importance from the fact that it is within the family that man, the most noble of all creatures according to the Islamic concept of life, is brought up. The running and administration of much inferior institutions, such as those engaged in financial, industrial and commercial affairs is normally assigned to those who are most qualified for the job by their education, training and natural abilities. It is only logical that the same rule be applied to the family, the institution that looks after the upbringing of the noblest creature in the universe, namely, man.

نظامِ زندگیِ الهی، فطرتِ انسانی را در نظر می‌گیرد، همچنین توانایی‌های طبیعیِ‌ای را که به مرد و زن داده شده تا بتوانند وظایفی را که به هرکدام محول شده انجام دهند. این نظام در توزیعِ وظایف عدالت را حفظ می‌کند و به هرکدام تنها آن نوع وظایفی را می‌دهد که با آن‌ها سازگار است.

The Divine code of living takes human nature into consideration, as well as the natural abilities given to both man and woman to enable them to discharge the duties assigned to each of them. It maintains justice in the distribution of duties, giving to each of them only the type of duties to which they are suited.

بی‌گمان، هم مرد و هم زن آفریدهٔ خداوند هستند، خدایی که نمی‌خواهد به هیچ‌یک از آفریدگانش ستم کند. در حقیقت، او به هر یک از مخلوقاتش توانایی‌ها و استعدادهایی می‌بخشد که شایستهٔ وظایفی است که بر عهدهٔ آنان نهاده شده است.

Needless to say, both man and woman are the creation of God, who does not wish to do injustice to anyone He has created. Indeed, He gives each of His creatures the abilities and talents that befit the duties assigned to them.

مردان سرپرست زنان هستند، به سبب آنچه خداوند برخی از آنان را بر برخی دیگر برتری داده و به سبب آنچه از اموال خود خرج می‌کنند. پس زنان شایسته، فرمانبردار و نگاهدارنده‌ی آنچه خداوند نگاه داشتنش را مقرر کرده است، در غیاب شوهران خود [حفظ‌کننده‌ی حقوق ایشان] هستند. (آیه ۳۴)

Men shall take full care of women with the bounties with which God has favoured some of them more abundantly than others, and with what they may spend of their own wealth. The righteous women are devout, guarding the intimacy which God has ordained to be guarded. (Verse 34)

آیهٔ بعد به بیان ویژگی‌های زنان شایسته، رفتار و وظایف آنان در خانواده می‌پردازد: «زنان شایسته فرمان‌بردارند و آنچه را خداوند حفظ آن را واجب کرده، در غیاب [شوهران] حفظ می‌کنند» (آیهٔ ۳۴). بنابراین، از سرشت زن شایستهٔ باایمان و از ویژگی‌های اساسی او این است که فرمان‌بردار و مطیع باشد. فرمان‌برداری به معنای اطاعت داوطلبانه است که با محبت انگیخته می‌شود، نه آن اطاعت اجباری که برخلاف میل انسان تحمیل شود. از این رو، قرآن کلمهٔ «قانتات» را به کار برده است تا بر بار روانی خوشایند آن تأکید کند؛ بارِ معنایی‌ای که کاملاً با رابطهٔ محبت‌آمیز و مهرورزانه‌ای که میان مرد و زن برقرار است، هماهنگ است. این دو، دو بخش از یک جان واحدند که همهٔ انسان‌ها از آن پدید آمده‌اند. اسلام تأکید می‌کند که این رابطه در خانهٔ خانواده، جایی که فرزندان در آن پرورش می‌یابند، امری ضروری است.

The verse moves on to explain the qualities of righteous women, their behaviour and duties within the family. “The righteous women are devout, guarding the intimacy which God has ordained to be guarded” (Verse 34) It is, then, in the nature of the righteous, believing woman and part of her essential characteristics to be devoted and obedient. Devotion means willing obedience, motivated by love, not the sort of obedience enforced against one’s will. Hence, the Qur’ān uses the term “devout”, or qānitāt to stress its pleasant psychological connotations, which fit perfectly with the sort of affectionate and compassionate relationship which exists between man and woman, the two parts of the single soul from which all mankind descend. Islam stresses that this relationship is essential in the family home where young ones are reared.

بخشی از سرشت و ویژگی‌های اساسی زنِ باایمان و فداکار این است که حرمت رابطهٔ خود با همسرش را پاس دارد. او این حرمت را هم در حضور همسرش و هم در غیابش نگه می‌دارد. آنچه تنها به او تعلق دارد را فاش نمی‌کند، چرا که او و همسرش دو نیمهٔ یک روح واحدند؛ حتی یک نگاه گذرا، چه رسد به رابطه‌ای تمام و ناپسند، از این جمله است. اینکه چه چیزی فاش کردنش حرام است، نه به تصمیم همسر تعیین می‌شود و نه به تصمیم خود زن؛ بلکه خداوند آن را تعیین کرده است. این همان «حریمی» است که خداوند فرموده باید حفظ شود. موضوع خوشایند همسر نیست، و اجازه دادن به افشای آنچه او بی‌تفاوت است، یا آنچه جامعه می‌طلبد که آشکار شود، مطرح نیست؛ حتی اگر همسر یا جامعه از شریعت الهی برای زندگی منحرف شده باشند.

It is also part of the nature and essential characteristics of a devoted, believing woman to guard the sanctity of her relationship with her husband. This she maintains in his presence as well as in his absence. She does not reveal what belongs only to him, as one half of the single soul which combines both of them, even inasmuch as a passing look, let alone a full dishonourable relationship. What is forbidden to reveal is decided neither by him nor by her. It is determined by God. It is “the intimacy which God has ordained to be guarded”. It is not a matter of pleasing a husband or allowing what he does not mind to be revealed or what society requires to be exposed, should the husband or society deviate from the Divine code of living.

و اما آن زنانی که از نافرمانی ایشان بیم دارید، پندشان دهید؛ سپس در بستر از ایشان دوری کنید؛ سپس ایشان را بزنید. پس اگر فرمانبرداری کردند، هیچ راهی برای آزار ایشان مجویید. همانا خداوند بلندمرتبه و بزرگ است. (آیه ۳۴)

As for those women from whom you have reason to fear rebellion, admonish them [first]; then leave them alone in bed; then beat them. Then, if they pay you heed, do not seek any pretext to harm them. God is indeed Most High, Great. (Verse 34)

پیش از آنکه به این تدابیر و چگونگی گذار از یک مرحله به مرحلهٔ دیگر بپردازیم، باید آنچه را پیش‌تر گفته‌ایم به یاد آوریم: آن کرامتی که خداوند به مردان و زنان عطا کرده است، و حقوقی که به زن، به سبب انسان بودنش، تعلق دارد. همچنین باید به یاد داشته باشیم که زن مسلمان از استقلال مدنی خود برخوردار است. اینکه مرد سرپرستی خانواده را بر عهده دارد، زن را از حق انتخاب همسرش و از حق اداره‌ی امور شخصی و مالی خویش محروم نمی‌کند. این نکته، همراه با اهمیت بزرگی که اسلام به خانواده می‌دهد، به ما کمک می‌کند تا روشن درک کنیم که چرا این تدابیر انضباطی مجاز شمرده شده و چگونگی اعمال آن چگونه است.

Before we consider these measures and how they progress from one stage to another, we need to remember what we have already said about the honour God gives to both men and women, giving women their rights for which they are qualified by being human. We should also remember that a Muslim woman retains her independent civil status. The fact that the man is placed in charge of the family does not deprive the woman of her right to choose her partner and to administer her personal and financial affairs. This, as also the great importance Islam attaches to the family, helps us to understand clearly why these disciplinary measures have been allowed and the nature of their application.

آنها در حقیقت تدابیری پیشگیرانه‌اند که هدف‌شان رسیدن به آشتی‌ای زودهنگام در صورتی است که نگرانی از نافرمانی وجود داشته باشد. هیچ قصدی برای تشدید اوضاع یا افزایش کینه در میان نیست. میان مرد و زن نبردی در کار نیست. این تدابیر برای این نیستند که هنگامی که زن شروع به سرکشی می‌کند، او را بکوبند و دوباره در سلول زندانش محبوس کنند. اسلام هرگز چنین اندیشه‌هایی را روا نمی‌دارد.

They are indeed pre-emptive measures aimed at achieving an early reconciliation when rebellion is feared. There is no question of trying to aggravate the situation or increase hatred. There is no battle between the man and the woman. These measures are not aimed at knocking the woman on the head when she begins to rebel and confining her again to her prison cell. No such thoughts are ever condoned by Islam.

ممکن است این رسوم در برخی مراحل به سنت‌های برخی جوامع راه یافته باشند. با این حال، چنین تدابیری نشانه‌ی آن است که نه فقط یک جنس، بلکه بشریت به ژرفای بسیار پستی فرو رفته بود. در اسلام، وضعیت از نظر شکل، محتوا و هدف به‌کلی متفاوت است.

تمام تدابیری که تاکنون بحث شد، در موقعیتی به کار می‌روند که هنوز شورش آشکار نشده است. این تدابیر برای مقابله با نشانه‌های اولیه آن در نظر گرفته شده‌اند. هنگامی که شورش آشکار شود، این تدابیر بی‌فایده‌اند. در آن مرحله، میان دو طرف خصم جنگی برپا است که هر یک درصدد درهم‌کوبیدن دیگری است. به همین ترتیب، اگر احساس شود که این تدابیر بی‌اثر یا حتی نتیجه‌معکوس خواهند داشت، نباید از آنها استفاده کرد. اسلام در همه چنین موقعیت‌هایی روند دیگری را برای نجات این نهاد بزرگ، یعنی خانواده، از فروپاشی توصیه می‌کند: «و اگر از جدایی میان آن دو [همسر] بیم داشتید، داوری از خاندان مرد و داوری از خاندان زن برانگیزید. اگر آن دو سر سازش داشته باشند، خداوند میان آنها سازگاری پدید می‌آورد. بی‌گمان خداوند دانای آگاه است.» (آیه ۳۵)

All the measures so discussed apply in a situation where rebellion has not yet taken place. These measures are meant to deal with its early signs. When rebellion is brought out into the open, these measures are useless. At that stage there is a war between two hostile parties, each of them going out to smash the other. Similarly, these measures should not be used if it is felt that they will be ineffective or even counterproductive. In all such situations, Islam recommends a different process of saving this great institution, the family, from collapse: “If you have reason to fear that a breach may occur between a (married) couple, appoint an arbiter from among his people and an arbiter from among her people. If they both want to set things aright, God will bring about their reconciliation. God is indeed All-Knowing, Aware of all things.” (Verse 35)

بنابراین، روش اسلامی نه به جدایی زودهنگام در زمانی که نشانه‌های سرکشی و خصومت پدیدار می‌شوند تمایل دارد، و نه اجازه می‌دهد که این نهاد بر سر سایر اعضای آن که ممکن است در وضعیتی گرفتار شوند که هیچ کنترلی بر آن ندارند، فرو ریزد. این نهاد برای اسلام بسیار ارزشمند است، زیرا اعضای تازه‌ای را که جامعه برای ادامه رشد و پیشرفتش به آنان نیازمند است، فراهم می‌آورد. اسلام توصیه می‌کند که این آخرین تدبیر هنگامی به کار گرفته شود که شکاف احتمال داده شود، نه پس از آنکه رخ داده باشد. داوری از هر یک از دو خانواده‌ی شوهر و زن در فضایی دوستانه گرد هم می‌آیند، دور از تأثیراتی که روابط میان شوهر و زن را تیره کرده، و آزاد از همه‌ی پیچیدگی‌هایی که عناصر سازنده‌ی زندگی خانوادگی را تحت‌الشعاع قرار می‌دهند. این داوران باید در حفظ آبروی هر دو خانواده کوشا باشند. آنان به رفاه فرزندان توجه دارند. هیچ یک از آنان نباید به فکر تحمیل تسلیم شدن طرف دیگر باشد. باید بکوشند آنچه را که برای شوهر، زن و فرزندانشان بهترین است، به دست آورند.

The Islamic method, then, does not favour an early split when signs of rebellion and hostility begin to appear. Nor does it approve that this institution be left to collapse over the heads of its other members who may be caught in a situation over which they have no control. This institution is very dear to Islam because it supplies the society with its new members whom it needs for its continued development and progress. Islam recommends that this last measure be resorted to when a breach is feared, not after it takes place. An arbiter from each of the two families of the husband and the wife meet in a friendly atmosphere, away from the influences which have caused the relationship between the husband and the wife to be strained and free from all the complications which overshadow the constructive elements in the life of the family. These arbiters must be keen to protect the reputation of both families. They care for the welfare of the children. Neither of them may entertain thoughts of forcing a submission by the other party. They must try to achieve what is best for the husband, the wife and their children.