این بخش آغازین سوره، ویژگی‌های اصلی گروه‌های دینی‌ای را که جامعه مسلمان در مدینه با آنان روبه‌رو بود، برمی‌شمارد؛ البته به استثنای یهودیان که تنها به اشاره‌ای کوتاه، اما کافی، از آنان یاد شده است. آنان «شیاطین» یا «همراهان شرور» منافقان توصیف شده‌اند؛ وصفی که بسیار از ویژگی‌ها و ماهیت نقش ایشان حکایت دارد. در ادامه سوره، با تفصیل بیشتری به آنان پرداخته می‌شود.

This opening passage of the sūrah outlines the essential features of the religious groups the Muslim community faced in Madinah, with the exception of the Jews, to whom only a brief, but adequate, reference is made. They are described as the ‘satans’ or ‘evil companions’ of the hypocrites; a description that says a great deal about their qualities and the nature of their role. They are dealt with in more detail later on in the sūrah.

در بیان ویژگی‌های این گروه‌ها، خصوصیات برجستهٔ سبک قرآنی به روشنی آشکار می‌شود. واژه‌ها چنان به کار گرفته می‌شوند که نقاش خطوط و رنگ‌ها را به کار می‌گیرد، و از رهگذر آن‌ها تصویرها کم‌کم شکل و جان می‌گیرند.

In delineating the features of these groups, the special characteristics of the Qur’ānic style are clearly displayed. Words are used as an artist uses lines and colours, and through them images slowly begin to take on shape and life.

در آغاز، در چند واژه و جمله، سه گونه از انسان‌ها به تصویر کشیده می‌شوند که هر یک بازنمایی حقیقی گروهی از آدمیانند، گروه‌هایی که در هر روزگار و هر سرزمین تکرار می‌شوند. در واقع، تمامی نوع بشر در همه‌ی اعصار و مکان‌ها را می‌توان در این گونه‌ها طبقه‌بندی کرد. این نمونه‌ای عالی از فصاحت و قدرت سبک قرآنی است. در این جمله‌ها و آیات کوتاه و پربار، تصویرها با قدرت و تمرکزی زنده می‌شوند که هیچ شرح بلند و پرپیرایه‌ای هرگز نمی‌تواند آن را فراهم آورد. با چند لمسِ سریع، زیبایی‌های بیان و آهنگ کلام در کنار هم، به بالاترین اثر می‌رسند.

At the outset, in a few words and sentences, profiles of three types of people merge, each a true representation of a group of human beings such as recurs in every day and age. Indeed, all mankind in all ages and places can be classified into these types. This is a fine example of the eloquence and power of the Qur’ānic style. In these brief and highly informative sentences and verses, pictures are brought to life with a power and focus that no lengthy or elaborate rendition could ever provide. A few rapid touches combine with the beauties of style and rhythm to supreme effect.

پس از این مقدمه کوتاه و پرقدرت، این سوره خطاب به همه مردم جهان است و آنان را فرا می‌خواند که به دسته‌ی نخست از آدمیان بپیوندند. سوره انسان را به ایمان به خدای یگانه، آفریننده، پروردگار و روزی‌رسان فرا می‌خواند، خدایی که همتا و شریکی ندارد. سوره کسانی را که در درستی پیام پیامبر محمد ﷺ و وحیی که بر او نازل شده تردید دارند به چالش می‌کشد که حتی یک سوره همانند قرآن بیاورند. این چالش با هشداری سخت از عذابی هولناک برای کسانی که پیام خدا را انکار می‌کنند و با وعده‌ی سعادت و خوشبختی جاودان برای کسانی که به خدا و وحی‌های او توکل و ایمان دارند، همراه می‌شود.

سوره با سه حرف عربی آغاز می‌شود: «الف، لام، میم». (آیه ۱) بلافاصله پس از آن این عبارت آمده است: «این کتاب است، هیچ شکی در آن نیست، هدایتی است برای پرهیزگاران». (آیه ۲)

The sūrah opens with three Arabic letters: “Alif, lām, mīm.” (Verse 1) This is immediately followed by the statement: “This is the Book, there is no doubt about it, a guidance for the God-fearing.’’ (Verse 2)

چندین سوره از قرآن به این شکل با ترکیبی از حروف عربی آغاز می‌شوند و تفسیرهای گوناگون این آغازهای رمزآلود تا حد زیادی با یکدیگر تفاوت دارند. تفسیری که ما بیشتر به آن گرایش داریم این است که این حروف برای تأکید بر این واقعیت آمده‌اند که قرآن کتابی است که از همان حروف زبان عربی تشکیل شده، همان‌گونه که عرب‌ها که نخستین مخاطبان این وحی الهی بودند، آن حروف را به کار می‌بردند. با این حال، قرآن چنان اثری بی‌همتا و متعالی است که هیچ نویسنده عربی، با به‌کارگیری همان حروف و همان زبان، هرگز نمی‌تواند به شکوه و قدرت آن دست یابد. مخالفان بارها به تألیف کتابی مانند آن، یا تنها ده سوره، یا حتی یک سوره با همان کیفیت فراخوانده شده‌اند. تاکنون هیچ‌کس نتوانسته این چالش را بپذیرد.

Several sūrahs in the Qur’ān begin with a combination of Arabic letters in this way, and interpretations of these abstract openings vary quite widely. The one we tend to favour is that these are meant to emphasize the fact that the Qur’ān is a book composed of the letters of the Arabic language, in the same way as they are used by the Arabs who were the first people addressed by this divine revelation. Nevertheless, it is such an unparalleled and transcendent work that no Arab writer, using the same letters and the same language, could ever match its majesty and power. Rivals are repeatedly challenged to compose a book similar to it, or only ten sūrahs, or even a single sūrah, of matching quality. No one has ever been able to take up the challenge.

این حقیقت دربارهٔ تمام آفرینش خداوند صادق است. خاک، برای نمونه، از عناصری با خواص شناخته‌شده ساخته شده است. بهترین کاری که انسان توانسته با خاک انجام دهد ساختن آجر، کاشی، ظرف و سازه‌هایی از انواع گوناگون و با کاربردهای مختلف است که در برخی موارد بسیار پیچیده و پیشرفته‌اند. اما خداوند با همین عناصر، حیات را آفریده است؛ رازی برجسته که همچنان بسیار فراتر از توان فکری و خلاقیت انسان باقی مانده است.

This is true for all God’s creation. Soil, for example, is made up of elements of known properties. The best man has been able to make out of soil is bricks, tiles, vessels and structures of various types and uses, which are in some cases very sophisticated. But using these same elements, God has created life, the one outstanding secret that remains far beyond man’s intellectual and creative abilities.

به همین سان، همان حروف و واژگانی که مردم عادی، به زبان قرآن سخن می‌گویند تا عبارات را ادا کنند و معانی و مفاهیم را برسانند، توسط خداوند به کار گرفته می‌شود تا قرآن را به عنوان کتابی قطعی پدید آورد که تمایز نهایی و مطلق میان حق و باطل را بیان می‌کند. مقایسه‌ی کار انسان با کار خداوند اساساً ممکن نیست؛ این مقایسه‌ی میان تصویر و حقیقت، میان جسدِ مرده و روحِ زنده است.

سپس این سوره توصیفی از پرهیزگاران ارائه می‌دهد. در این توصیف، الگوی نخستین مؤمنان در مدینه ترسیم می‌شود که قرار بود برای همه نسل‌های آینده مسلمانان نیز الگوی جهانی باشد: «کسانی که به غیب ایمان می‌آورند، نماز را برپا می‌دارند و از آنچه به ایشان روزی داده‌ایم، انفاق می‌کنند. و کسانی که به آنچه بر تو نازل شده و آنچه پیش از تو نازل شده ایمان می‌آورند و به آخرت یقین دارند.» (آیات ۳-۴)

The sūrah then gives a description of those who are God-fearing. In doing so it presents the early model of believers in Madinah, which was also to be the universal one for all future generations of Muslims: “Those who believe in what lies beyond the reach of human perception, observe Prayer and give of what We bestow upon them. Those who believe in what has been revealed to you and what was revealed before you, and are certain of the Hereafter.’’ (Verses 3-4)

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های مؤمنان پرهیزگار، وحدت اخلاقی آگاهانه و فعال ایشان است؛ وحدتی که جان آنان را با ایمان ژرف به غیب، تعهد به وظایف دینی، شناخت همه پیامبران خدا و یقین استوار به آخرت غنی می‌سازد. همین عناصر است که ایمان اسلامی را کلی کامل می‌سازد و مؤمنان را از کافران متمایز می‌کند. چنین نگرش جامعی شایسته پیام نهایی خداوند به انسان است، پیامی که قرار بود کانون و راهنمای تمام تلاش‌های بشری در این زمین باشد. انسان فراخوانده شده است تا این پیام را بپذیرد و زندگی کامل و سالمی را با هدایت نور آن پیش ببرد؛ نوری که احساسات، کردار، باورها، شیوه‌های زندگی و رفتار انسان را شکل می‌دهد.

The most essential quality of the God-fearing believers is their conscious, active moral unity that enriches their souls with profound belief in the imperceptible, or ghayb, dedication to their religious obligations, recognition of all God’s messengers, and unshakeable certainty in the hereafter. Such are the ingredients that make the Muslim faith a complete whole and distinguishes believers from unbelievers. Such a thorough outlook is worthy of God’s final message to man, which was intended as a focus and a guide for all human endeavour on this earth. Man is called upon to adopt this message and lead a complete and wholesome life, guided by its light which shapes man’s feelings, actions, beliefs and ways of living and behaviour.

با نگاهی دقیق‌تر به هر یک از این ویژگی‌ها، انسان به تعدادی از ارزش‌های اساسی پی می‌برد که پایه و بنیاد زندگی بشر به شمار می‌روند.

Looking more closely at each of these qualities, one discovers a number of essential values that are fundamental to human life.

«جو لوگ اُن چیزوں پر ایمان رکھتے ہیں جو انسانی ادراک کی رسائی سے ماورا ہیں۔» (آیت ۳) انسانی ادراک کی حدود مومنین کی روحوں کو اُن کے خالق تک پہنچنے سے نہیں روکتیں، یعنی اُس قادرِ مطلق طاقت تک جو کائنات اور تمام موجودات کے پیچھے ہے۔ اُن کی محدود فطری حسیں اِس راہ میں حائل نہیں ہوتیں کہ وہ مادی دنیا سے آگے پہنچنے کی خواہش رکھیں یا زندگی کی آخری حقیقتوں کی جستجو کریں۔

الگوی انسانی بعدی که به ما ارائه می‌شود، الگوی کافران است. «کسانی که کفر ورزیدند، چه آنان را بیم دهی و چه بیم ندهی، برایشان یکسان است؛ ایمان نمی‌آورند. خدا بر دل‌ها و گوش‌هایشان مُهر نهاده و بر چشمانشان پرده‌ای است؛ و عذابی بزرگ در انتظار آنان است.» (آیات ۶ و ۷)

The next human model we are presented with is that of the unbelievers. “For the unbelievers, it is alike whether you forewarn them or not, they will not accept the faith. God has sealed their hearts and ears; their eyes are covered; and a grievous punishment awaits them.” (Verses 6-7)

این تضاد با گروه پیشین کاملاً آشکار است. در حالی که کتاب خدا فی نفسه راهنمای پرهیزگاران است، هیچ هشداری برای کافران کوچک‌ترین اثری ندارد. پذیرایی مؤمن در برابر ناپذیرایی مطلق کافر قرار می‌گیرد؛ در اینجا پیوندهایی که مؤمن را به خدا و جهان پیرامون می‌پیوندد، و آنچه را پیدا و آنچه را پنهان است به هم مرتبط می‌سازد، کاملاً غایب است. دل‌هایشان سخت بسته است و گوش‌هایشان چیزی نمی‌شنود. آنان به کلی ناتوان از پذیرش هدایت و کشف حقیقت‌اند. افزون بر این، «بر چشمانشان پرده‌ای است.» (آیه ۷) آنان در تاریکی مطلق‌اند و نوری ندارند که ایشان را به هیچ سو راهنمایی کند. همه‌ی این‌ها پاداش عادلانه‌ی آنان است، به سبب آن‌که هشدارهای خدا را نادیده گرفتند.

The contrast with the previous group is total. While God’s Book in itself is a guide for the God-fearing, no warning to the unbelievers has any effect at all. The receptivity of the believer contrasts with the unbeliever’s total unreceptivity; here the ties that bind the believer to God and the world around, and link the seen with the unseen and the overt with the covert, are completely absent. Their hearts are firmly shut and their ears can hear nothing. They are utterly incapable of receiving guidance or discovering the truth. Moreover, “their eyes are covered.” (Verse 7) They are in total darkness, with no light to guide them anywhere. All this is their just reward for ignoring God’s warnings.

آیات تصویری تیره و بی‌روح از این گروه در راه «عذابی دردناک» ترسیم می‌کنند؛ پاداشی شایسته و درخور برای لجاجت و کفر.

The verses paint a grim and lifeless picture of these people on their way to “a grievous punishment”, which is a fitting and proper reward for obstinacy and disbelief.

اکنون به مدل سوم می‌پردازیم. تصویری که آیات از این گروه از مردم ترسیم می‌کنند، نه به درخشندگی و شرافت نخستین است و نه به تیرگی و پستی دومین. این تصویری گریزان و ناپایدار است که پیوسته در حال تغییر است. اینان منافقان هستند: «از مردم کسانی‌اند که می‌گویند: "به خدا و روز آخرت ایمان داریم"، در حالی که در حقیقت ایمان ندارند. آنان می‌خواهند خدا و مؤمنان را فریب دهند، اما جز خود را فریب نمی‌دهند، هرچند نمی‌فهمند. در دل‌هایشان بیماری است و خدا بیماری‌شان را افزونتر کرده است. به خاطر دروغ‌هایی که می‌گفتند، عذابی دردناک در انتظارشان است. وقتی به آنان گفته شود: "در زمین فساد مکنید"، می‌گویند: "ما فقط اصلاح‌گریم." آگاه باشید که خودشان همان فسادکنندگانند، هرچند نمی‌فهمند. وقتی به آنان گفته شود: "همان‌گونه ایمان آورید که دیگران ایمان آورده‌اند"، می‌گویند: "آیا ما هم مانند نادانان ایمان بیاوریم؟" آگاه باشید که خودشان همان نادانانند، هرچند نمی‌دانند. هنگامی که با مؤمنان روبه‌رو می‌شوند، می‌گویند: "ایمان آورده‌ایم"، اما وقتی با شیطان‌صفتان خود تنها می‌شوند، می‌گویند: "ما با شماییم، ما فقط مسخره می‌کنیم." خدا آنان را به ریشخند می‌گیرد و در طغیانشان مهلت می‌دهد تا کورکورانه سرگردان بمانند. اینان همان کسانی‌اند که هدایت را به گمراهی فروخته‌اند. این داد و ستدشان سودی ندارد و هرگز به راه راست هدایت نخواهند شد.» (آیات ۸ تا ۱۶)

We now move on to the third model. The picture that the verses paint of this type of people is neither as bright and noble as the first nor as dark and base as the second. It is an elusive, evanescent image, constantly changing. These are the hypocrites: “There are some who say: “We believe in God and the Last Day’, yet, in truth, they do not believe. They seek to deceive God and the believers, but they are only deceiving themselves, though they may not realize it. There is sickness in their hearts, and God has aggravated their sickness. Painful suffering awaits them for the lies they keep telling. When it is said to them: “Do not spread corruption in the land’, they say: “We are but doers of good.’ But, they indeed are the ones who do spread corruption, though they do not realize it. When it is said to them, ‘Believe as other people have believed’, they say, Are we to believe as the fools believe?’ It is indeed they who are fools, though they do not know it. When they meet the believers, they say, ‘We believe’, but when they are alone with their devilish allies, they say, ‘We are with you, we are only mocking.’ God will put them to derision and let them continue their transgression, blundering blindly along. These are the ones who barter away guidance for error. Their transaction is profitless and they will receive no guidance.” (Verses 8-16)

این توصیف مربوط به گروهی از مردم مدینه بود، اما این تصویر را می‌توان در هر نسل بشری بازشناخت. چنین کسانی در میان نخبگان جامعه یافت می‌شوند که شهامت اخلاقی لازم برای آشکارا پذیرفتن حق یا روشن رد کردن آن را ندارند. آنان همواره خود را در جایگاه برتر اخلاقی می‌نشانند، خویشتن را بالاتر از دیگران قرار می‌دهند و فهم دیگران را تحقیر می‌کنند. بنابراین باید این آیات را در معنای مطلق آن گرفت، به‌عنوان توصیفی از منافقان در همه نسل‌ها؛ زیرا آنها در واقع با جان انسانی خطاب می‌کنند که در همه جوامع یکی است.

قابل توجه است که به توصیف ویژگیهای گروه سوم، یعنی منافقان، بیش از دو گروه پیشین پرداخته شده است. این بدان سبب است که هر یک از دو نوع نخست، به یک معنا، ساده و بیپیرایه هستند. تصویر نخست، انسانهایی با بینش روشن و نیتی صادق را نشان میدهد، و تصویر دوم، کسانی را که بیهدف و بیراهنما سرگردانند. در تصویر سوم، افرادی با سرشتی فریبکار، ناآرام، پیچیده و بیمار را میبینیم. ترسیم این سرشت به نکتهسنجیهای بیشتر و جزئیات ظریفتری نیاز دارد تا بهروشنی و به طور کامل تعریف شود.

We note that more space is devoted to the delineation of the character of the third group, the hypocrites, than to either of the preceding ones. This is because each of the first two types is, in a sense, simple and straightforward. The first picture shows people with clear vision and honest purpose, while the second paints those moving aimlessly, devoid of guidance. In the third picture we see those with a devious, restless, complex and sick disposition. Its delineation requires more touches and finer detail to be clearly and fully defined.

این توصیف دقیق از این گروه سوم نشان می‌دهد که نقشی که منافقان مدینه در تضعیف جامعه مسلمانان در آن سال‌های شکل‌گیری ایفا می‌کردند بسیار جدی بود، و آنان موجب فتنه و ناپایداری در آن جامعه می‌شدند. این امر همچنین نشان می‌دهد که نقش منافقان در هر جامعه‌ی مسلمان می‌تواند بسیار گسترده باشد، و لزوم افشای فعالیت‌ها و نقشه‌های شوم آنان علیه مسلمانان را آشکار می‌سازد.

A detailed description of this third group also suggests that the role played by the hypocrites in Madinah in undermining the Muslim community during those formative years was a very serious one, and that they instigated trouble and instability in that community. It is also an indication of how far-reaching a role hypocrites can play in any Muslim community, and that there is a need to expose their activities and maleficent scheming against the Muslims.

مثال‌های بیشتری برای روشن‌تر شدن موضوع و آشکار ساختن ماهیت نفاق آورده می‌شود: «داستان ایشان همچون داستان کسی است که آتشی برافروخت، و چون اطراف او را روشن ساخت، خدا نورشان را برد و آنان را در تاریکی‌ها رها کرد، به‌گونه‌ای که چیزی نمی‌بینند. کر، لال و کورند، پس هرگز به راه راست باز نمی‌گردند.» (آیات ۱۷ و ۱۸)

Further examples are given to add more clarification and expose the nature of hypocrisy: “They are like one who sought to kindle a fire, and as it lit up all around him God took away their light and left them in darkness, unable to see anything. Deaf, dumb and blind, they can never return to the right path.” (Verses 17-18)

برخلاف کافران، منافقان در وهلهٔ نخست از هدایت الهی روی نگردانده بودند. آنان گوش‌های خود را نبستند و از شنیدن یا فهمیدن سر باز نزدند. بلکه پس از اندیشیدن و فهمیدن آن، تنها برگزیدند که از هدایت خداوند روی بگردانند. آنان روشنایی را جستند و آن را دیدند، امّا از آن بهره‌ای نبردند. به همین سبب است که «خداوند نورشان را ببرد و در تاریکی‌هایی رهایشان کرد که هیچ نمی‌بینند.» (آیهٔ ۱۷) این کیفری است بر ردّ آگاهانهٔ هدایت خداوند.

یهودیانِ مدینه نسبت به صداقتِ پیامِ پیامبر محمد ﷺ تردید ایجاد می‌کردند، و منافقان نیز، همچون مشرکانِ عرب در مکه، شکاک بودند و آن را زیر سؤال می‌بردند. از این رو می‌بینیم که قرآن همه‌ی آنان را به چالش می‌کشد، همان‌گونه که به طور کلی بشریت را به چالش می‌کشد، و می‌فرماید: {و اگر در آنچه بر بنده‌ی خویش نازل کرده‌ایم تردید دارید، پس سوره‌ای همانند آن بیاورید و گواهان خود را غیر از خداوند فرابخوانید، اگر راست می‌گویید.} (آیه ۲۳)

The Jews of Madinah used to raise doubts about the truth of the Prophet Muĥammad’s message, while the hypocrites, like the pagan Arabs of Makkah, were sceptical and called it into question. Therefore we find the Qur’ān challenging them all, as indeed it challenges mankind in general, saying: “If you are in doubt as to what We have revealed to Our servant, then produce one sūrah comparable to it and call upon all your witnesses, other than God, if what you say is true.” (Verse 23)

این چالش با تأکید بر یک حقیقت مهم آغاز می‌شود: توصیف حضرت محمد ﷺ به‌عنوان «بنده» خدا. این توصیف از چند جهت اهمیت دارد: نخست، این توصیف افتخاری برای خود پیامبر ﷺ است و نشان می‌دهد که «بنده» خدا بودن بالاترین افتخاری است که یک انسان می‌تواند به آن دست یابد. دوم، این توصیف بر جوهره بندگی خدا در بافت جهانی انسان‌ها تأکید می‌کند و همه انسان‌ها را فرامی‌خواند که تنها در برابر خدا تسلیم شوند و از هر شریکی که ممکن است برای او قرار داده شود، دست بردارند. حضرت محمد ﷺ که به‌عنوان دریافت‌کننده وحی‌های الهی به بالاترین جایگاه افتخار رسید، با توصیف به‌عنوان بنده خدا نیز گرامی داشته شده است.

The challenge starts off with emphasizing an important fact by describing the Prophet Muĥammad as God’s ‘servant’. This description is significant in a number of ways: it is, first, an honour to the Prophet himself and an indication that to be a ‘servant’ of God is the highest honour a human being can attain. Second, it affirms the essence of servitude to God in the universal human context, calling on all men to submit only to God and renounce all partners that may be associated with Him. The Prophet Muĥammad, who attained the highest position of honour as a recipient of divine revelations, is also honoured by being described as a servant of God.

این چالش به آغاز این سوره نیز مربوط است، که نشان می‌دهد قرآن از همان حروفی ترکیب یافته که عرب‌ها در زبان خود با آن‌ها آشنا بودند. اگر آن‌ها در راستی و درستی آن تردیدی داشتند، آزاد بودند که چیزی، حتی یک سوره، مانند آن بیاورند و هر گواهی را که بخواهند فرا بخوانند تا به سود آن‌ها شهادت دهد. ادعای پیامبر ﷺ پیش‌تر از سوی خداوند تأیید شده بود.

The challenge is also related to the opening of this sūrah, which points out that the Qur’ān was composed of the very same letters the Arabs were familiar with in their language. If they were in any doubt as to its truth or veracity, they were free to produce anything, even one sūrah, comparable to it, and they could call any witnesses they wished to testify in their favour. The Prophet’s claim had already been supported by God.

در این مرحله، سوره از کاربرد قرآنی تمثیل‌ها سخن می‌گوید: «خداوند از این ندارد که مثلی بزند به پشه یا چیزی برتر از آن. کسانی که ایمان آورده‌اند می‌دانند که آن حق است از جانب پروردگارشان، اما کافران می‌پرسند: خداوند از این مثل چه قصد داشته است؟ به این‌گونه، خداوند بسیاری را گمراه می‌کند و بسیاری دیگر را هدایت می‌نماید، و جز فاسقان کسی را گمراه نمی‌کند؛ همان کسانی که پیمان خداوند را پس از استوار کردنش می‌شکنند، و آنچه را خداوند به پیوستنش فرمان داده است می‌گسلند، و در زمین فساد می‌کنند. آنان همان زیانکارانند.» (آیات ۲۶ و ۲۷)

At this point the sūrah speaks of the Qur’ānic use of parables: “God does not disdain to give a parable of a gnat, or a higher creature. Those who believe know that it is the truth from their Lord, while the unbelievers ask, ‘What could God mean by such a parable?’ In this way, God lets many go astray and gives guidance to many others, but none does He leave to go astray except the evildoers, who violate God’s covenant after having accepted it, and cut asunder what He has ordered to be joined, and spread corruption in the land. They are the losers.” (Verses 26-27)

پیش‌تر در این سوره، منافقان در موقعیت‌های تحقیرآمیز نشان داده شده بودند. آنان همچنین دریافتند که قرآن از مثال‌هایی استفاده می‌کند که به موجودات بی‌ارزش اشاره دارند. یکی از این مثال‌ها کافران را به عنکبوت تشبیه می‌کند: «کسانی که غیر از خدا سرپرستانی برای خود گرفته‌اند، همانند عنکبوتند که برای خود خانه‌ای می‌سازد، و سست‌ترین خانه‌ها خانهٔ عنکبوت است؛ اگر می‌دانستند.» (۲۹: ۴۱) به همین ترتیب، قرآن مثالی می‌آورد که ناتوانی معبودهای دروغینشان را نشان می‌دهد: «ای مردم، مَثَلی زده شده است؛ پس به آن گوش فرا دهید. کسانی را که به جای خدا می‌خوانید، حتی اگر همهٔ نیروی خود را گرد آورند، نمی‌توانند مگسی بیافرینند. و اگر مگسی چیزی از آنان برباید، نمی‌توانند آن را از او باز ستانند. ناتوان است جوینده و ناتوان‌تر آنچه جستجو می‌شود.» (۲۲: ۷۳)

Earlier in the sūrah, the hypocrites were shown in derogatory situations. They also realized that the Qur’ān uses parables referring to insignificant creatures. One of these compares unbelievers to spiders: “Those who take beings other than God for their protectors are like a spider which makes for itself a house. The frailest of all houses is the spider’s house. Could they only understand.” (29: 41) Similarly the Qur’ān cites a parable showing the powerlessness of their false deities: “Mankind/ An aphorism is set forth; hearken, then, to it. Those beings whom you invoke instead of God cannot create a fly, even though they were to join all their forces to that end. If a fly robs them of anything, they cannot rescue it from him! Weak indeed is the seeker, and weak the sought!” (22: 73)

این بخش نشان می‌دهد که منافقان مدینه، و احتمالاً یهودیان و مشرکان، در کارزار ناشیانه و آشفته‌ای که علیه اسلام داشتند، می‌کوشیدند از این کاربرد تمثیل‌ها بهره ببرند تا درباره منشأ الهی قرآن تردید ایجاد کنند، با این ادعا که خداوند هرگز از موجوداتی بی‌ارزش مانند عنکبوت و مگس سخن نمی‌گوید. بدین ترتیب آنان امیدوار بودند که اعتبار و اصالت قرآن را زیر سؤال ببرند.

ما هنوز از موضوع آغاز سوره خارج نشده‌ایم: معرفیِ انواع اصلیِ مردمانی که در هر جامعهٔ انسانی یافت می‌شوند. از این رو، سخن به‌تفصیل درباره‌ی «ستمکاران» [فاسقان] ادامه می‌یابد. آنان کسانی‌اند که «پیمان خدا را پس از استوار کردن آن می‌شکنند، و آنچه را خدا به پیوستنش فرمان داده است می‌گسلند، و در زمین فساد می‌کنند. آنانند زیانکاران.» (آیهٔ ۲۷)

We have not completely departed from the subject of the beginning of the sūrah: the presentation of the main types of people found in every human society. So the text turns to speak in more detail of the “evildoers”. They are those “who violate God’s covenant after having accepted it, and cut asunder what He has ordered to be joined, and spread corruption in the land. They are the losers.” (Verse 27)

متن به شکلی کلی و بدون مشخص کردن «پیمان» یا چیزی که آن‌ها را از هم گسسته‌اند، یا نوع «فسادی» که برپا می‌کنند، سخن می‌گوید. تأکید بیشتر بر ترسیم کلی ویژگی‌های این گروه از مردم است، نه ثبت موردها یا نمونه‌های خاص. آنان امانت خدا را از دست داده‌اند، همه پیوندهایی را که خدا فرمان داده بود برقرار بماند گسسته‌اند، و توان ارتکاب هر نوع فساد و بدی را دارند. اینان مردمی هستند که به سرگشتگی و از دست دادن هدایت محکوم شده‌اند؛ سرشت انسانی بنیادینشان تباه و وارونه شده است. مانند میوه‌ای که پیش از رسیدن چیده شده و پوسیده و پژمرده گشته است. اندیشه و نگرش آن‌ها نسبت به زندگی کاملاً دگرگون شده است، به‌گونه‌ای که آنچه مؤمنان را هدایت و راهنمایی می‌کند، برای ایشان جز سردرگمی نمی‌آفریند و آنان را بیشتر به سوی هلاکت و عذاب می‌راند.

The text speaks in very general terms, without specifying the ‘covenant’ or the thing they cut asunder, or the type of ‘corruption’ they spread. Priority is given to defining the overall profile of this type of people rather than recording any particular incidents or examples. They have lost God’s trust, severed all the ties He commanded to be maintained, and they are capable of perpetrating every kind of corruption or evil. These are people condemned to confusion and loss of guidance; their basic human nature has been corrupted and perverted. They are like a prematurely picked fruit that has rotted and withered away. Their minds and outlook on life are totally distorted, so that whatever gives believers guidance and direction only confounds them and sends them further towards ruin and damnation.

در اینجا شایسته است به اختصار درنگ کنیم و به تأثیر ویرانگر فعالیت‌های این گروه از مردم بیندیشیم؛ گروهی که یهودیان، منافقان و مشرکان نمونه‌هایی از آن بودند، و تأثیر آن بر جامعهٔ نوپای مسلمانان در مدینه، و همچنین بر جوامع مسلمان پس از آن در هر جای جهان، هرچند با چهره‌ها و نام‌های گوناگون.

Here, we may care to reflect briefly on the destructive effect of the activities of this type of people, as represented by the Jews, the hypocrites and the idolaters, on the young Muslim community of Madinah; and on subsequent Muslim societies everywhere, although under different guises and names.

سپس این سوره همهٔ انسان‌ها را خطاب قرار می‌دهد و کفر آنان را نسبت به خدایی که زندگی می‌بخشد و آن را می‌ستاند، و به همه روزی می‌دهد و بر تمام هستی فرمان‌روایی کامل دارد، سرزنش می‌کند: «چگونه به خدایی کفر می‌ورزید که پس از مرده بودن، به شما زندگی بخشید؟ سپس شما را می‌میراند و بار دیگر زنده‌تان می‌کند. و به سوی او بازگردانده خواهید شد. اوست که آنچه را در زمین است، همه را برای شما آفرید. سپس به آسمان توجه کرد و آن را به هفت آسمان استوار ساخت. و او به همه چیز داناست.» (آیات ۲۸ و ۲۹)

The sūrah then addresses all mankind, denouncing their disbelief in God who gives life and takes it away, and who provides for all and has full control over the whole universe: “How can you reject God who has given you life after you were dead? He will cause you to die again then He will bring you back to life. To Him you shall return. It is He who created for you all that is on earth. He then turned to heaven and fashioned it into seven heavens. He has knowledge of all things.” (Verses 28-29)

انکار یا رد خداوند پس از دیدن همه این نشانه‌های آشکار قطعاً زشت و کاملاً غیرقابل توجیه است. قرآن در اینجا مستقیماً با بشر روبه‌رو می‌شود و حقایقی را پیش رویش می‌گذارد که نمی‌توانند آن‌ها را انکار کنند یا زیر سؤال ببرند. قرآن به زندگی انسان و مراحل هستی او اشاره می‌کند. خداوند انسان را از حالت مرگ بیرون آورد و به او حیات بخشید. این دگرگونی واقعیتی است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت یا انکار کرد، و تنها با پذیرفتن قدرت آفرینندگی خداوند قابل تبیین است. حیات توهم نیست، اما چگونه پدید آمده است؟ چه کسی این پدیده یگانه‌ای را که ما آن را زندگی می‌نامیم و زندگان را در این جهان از مردگان متمایز می‌سازد، آغاز کرده است؟ حیات بُعدی فوق‌العاده است که کاملاً در تضاد با مرگ قرار دارد، اما سرچشمه آن کجاست؟

Denial or rejection of God after seeing all these manifest signs is certainly despicable and utterly unjustifiable. The Qur’ān here faces mankind directly with facts they cannot deny or question. It refers to their life and the phases of human existence. God brought man out of a state of death and gave him life. This transformation is a fact that cannot be ignored or denied, and can only be explained by acknowledging the creative power of God. Life is not an illusion, but how has it come about? Who has initiated this unique phenomenon we call life, which distinguishes the living from the dead in this world? Life represents an extraordinary dimension that is the complete antithesis of death, but where does it originate?

این پرسشی است که باید با آن روبه‌رو شد و پاسخی داد که کنجکاوی انسان را برآورده کند و دل و ذهن او را آرام سازد. صرفِ کنار گذاشتنِ این پرسش، یا نسبت دادنِ حیات به چیزی غیر از یک نیروی آفرینندهٔ کاملاً متفاوت با آفریده‌ها، کافی نیست. پاسخ فوری به این پرسش این است که حیات از خداوند است. کسانی که با این سخن مخالفت دارند، پاسخ دیگری ارائه دهند.

It is a question that has to be faced and answered in a way that will satisfy man’s curiosity and put his heart and mind at rest. It is simply not enough to dismiss it or attribute life to anything other than a creative power that is itself totally different from creation. The immediate answer to this question is that life comes from God. Let those who dispute this come up with another answer.