سورۃ البقرہ (انسان، زمین کا خلیفہ) ۳۰ تا ۳۹

سورۃ البقرہ (انسان، زمین کا خلیفہ) ۳۰ تا ۳۹ - در سایهٔ قرآن | Quran Course

داستان‌ها و روایت‌ها بخشی آشنا از قرآن کریم‌اند که با تأکید و جزئیات گوناگون بارها تکرار شده‌اند. بافتار و زمینه‌ای که یک روایت یا داستان در آن آورده می‌شود، معمولاً خط اصلی و محتوای داستان را تعیین می‌کند، و همچنین سبک و شکلی را که در آن ارائه می‌شود. همه این عوامل برگزیده می‌شوند تا با زمینه معنوی و فکری متن و نیز جنبه‌های هنری آن هماهنگ باشند. بدین‌ترتیب، داستان یا روایت به هدف موردنظرش می‌رسد و اثر روانی مطلوب را پدید می‌آورد.

Stories and narratives are a familiar part of the Qur’ān, recurring with varying emphasis and detail. The context within which a narrative or story is given normally dictates the main line and content of the story, as well as the style and form in which it is presented. All these factors are chosen to blend in with the spiritual and intellectual background of the text, as well as its artistic aspects. In this way, a story or narrative serves its intended purpose and produces the desired psychological effect.

برخی بر این باورند که در قرآن تکرار فراوان است، زیرا برخی داستان‌ها در بیش از یک سوره نقل شده‌اند. اما با اندکی تأمل، درمی‌یابیم که هیچ داستان یا واقعه‌ای حتی یک بار هم به همان شکل کاملاً یکسان نقل نشده است. تفاوت‌های آشکاری در جزئیات، سبک و قالب وجود دارد. هر بار که داستانی بازگو می‌شود، چیز تازه‌ای برای گفتن دارد. انتقاد از تکراری بودن قرآن پایه‌ای ندارد.

Some people are of the view that there is much repetition in the Qur’ān, as some stories are related in more than one sūrah. But on deeper reflection, one finds that not a single story or episode is ever related twice in exactly the same way. There are obvious variations of detail, style and format. Every time a story is told, it has something new to say. The criticism of repetitiveness does not stand.

برخی حتی پیش رفته‌اند و گفته‌اند که در جزئیات و رویدادها نوعی جعل یا دستکاری وجود دارد و گرایش به آزادی هنری دیده می‌شود که با واقعیت‌های تاریخی همخوانی ندارد. اما هر کسی که قرآن را با نگاهی عینی، و با ذهنی صادق و گشوده بررسی کند، به روشنی خواهد دید که بافتار و شرایطی که یک داستان در آن نقل می‌شود، تعیین می‌کند که کدام جنبه‌ها و چه میزان از جزئیات در هر مورد خاص ذکر شود. این شرایط معمولاً سبک و شیوهٔ ارائهٔ داستان را نیز تعیین می‌کنند.

Some have gone so far as to suggest that there is a certain amount of invention or manipulation of detail and events, with a tendency to artistic licence that does not adhere to historical facts. But anyone studying the Qur’ān objectively, with an honest and open mind, will see clearly that the circumstances in which a story is related determine the aspects and amount of detail given in each specific instance. These also usually dictate the style and the way in which it is presented.

قرآن کتابی است دارای پیام. این کتاب قانون اساسی را تدوین می‌کند و طرحی برای یک شیوه کامل زندگی ارائه می‌دهد. هدف آن بازگو کردن یک داستان یا ارائه گزارشی از رویدادهای تاریخی برای صرف لذت فکری محض نیست. میزان جزئیات روایی‌ای که انتخاب می‌شود، به وسیله پیام و بافتی که در آن به کار می‌رود تعیین می‌گردد، و در عین حال زیبایی سبک و قدرت بیان نیز حفظ و تأمین می‌شود، بدون مبالغه یا آرایه‌های دروغین. سبک قرآنی صرفاً بر بازنمایی امانت‌دارانه حقایق همراه با قدرت و زیبایی ویژه‌اش استوار است.

The Qur’ān is a book with a message. It lays down a constitution and provides an outline for a complete way of life. Its purpose is not to relate a story or to give an account of historical events for pure intellectual enjoyment. The extent of narrative detail chosen is determined by the message and the context in which it is used, while seeking also to attain and preserve beauty of style and power of expression, without exaggeration or false embellishment. The Qur’ānic style relies purely on faithful representation of the facts with characteristic power and beauty.

گزارش‌های تاریخی درباره پیامبران پیشین، آنگونه که در قرآن آمده، کاروان طولانی مؤمنان را در طول اعصار به تصویر می‌کشد و واکنش بشر به پیام‌های خداوند را، نسل پس از نسل، نشان می‌دهد. این گزارش‌ها همچنین نگاهی گذرا به ایمان به خداوند می‌دهند، آنگونه که آن گروه برگزیده از انسان‌ها، یعنی فرستادگان، که خداوند برای افتخار بزرگ رساندن پیام خود به بشریت برگزیده است، آن را تجربه و تفسیر کرده‌اند. برای مؤمنان، خواندن این روایت‌های غنی و زنده می‌تواند دلگرم‌کننده و آرامش‌بخش باشد و جوهر و ارزش ایمان و نقش ژرف آن در زندگی انسان را دوباره تأیید کند. این روایت‌ها همچنین به تعیین جهان‌بینی مؤمن، آنگونه که با باور به خداوند بنیان نهاده شده، کمک می‌کنند و آن را از دیگر مفاهیم ساخته‌ٔ بشری متمایز می‌سازند. به همین دلایل است که چنین روایت‌های تاریخی بخش مهمی از متن قرآنی را تشکیل می‌دهند.

Historical accounts of earlier Prophets, as related in the Qur’ān, portray the long procession of the faithful through the ages, and the reaction of mankind to God’s messages, generation after generation. They also give us a glimpse of faith in God as experienced and interpreted by that select group of human beings, the messengers, whom God has chosen for the great honour of conveying His message to mankind. For believers, reading these rich and vivid accounts can be heart-warming and reassuring, reaffirming the essence and value of faith and its profound role in human life. They also help define the believer’s outlook on life, as established by the belief in God, and distinguish it from other man-made concepts. It is for these reasons that such historical narratives form a significant part of the Qur’ānic text.

با توجه به این زمینه، اکنون به داستان آدم، یا آن بخشی از آن که در این سوره آمده است، نگاه می‌کنیم.

Against this background, we now look at the story of Adam, or that part of it that is related in this sūrah.

زمینهٔ کلی، که باید به یاد داشته باشیم، بررسیِ زندگی انسان به طور عام و پدیدهٔ هستی به طور کامل است. این متن از کرهٔ زمین سخن می‌گوید و بر لطف خداوند تأکید می‌کند که هر آنچه را در آن است برای بهرهٔ انسان آفریده است. سپس به ورود آدم به زمین و نصب او به عنوان سرور و فرمانروای آن می‌پردازد، که مسئولیت کامل امورش را بر عهده دارد، مشروط به شرایطی معین. متن یادآور می‌شود که خداوند ابزارهای دانش را در اختیار او نهاده است، ابزارهایی که او و فرزندانش را شایسته و توانا می‌سازد تا رسالت خود را به انجام رسانند. این بخش همچنین مقدمه‌ای است بر روایتی که در ادامه می‌آید: واگذاری مسئولیت پاسداری از پیام خداوند بر زمین به بنی‌اسرائیل، پیمان آنان با او، و سپس عزل ایشان و جانشینی پیروان اسلام، که امینان وفادار و راستین پیمان خداوندند.

The overall context, we may recall, is a review of human life in general and of the phenomenon of existence as a whole. It talks about planet earth, emphasizing the grace of God, who created everything on it for man’s benefit. It then moves on to tell us about Adam’s arrival on earth and his appointment as master over it, in full charge of its affairs, subject to certain conditions. It mentions that God has provided him with the tools of knowledge that would qualify and enable him and his descendants to fulfil their mission. This also serves as an interlude to the account that will follow, relating the assignment of the Israelites to take charge of God’s message on earth, their covenant with Him, and their subsequent discharge and replacement by the followers of Islam, the loyal and true keepers of God’s covenant.

بدین ترتیب، درمی‌یابیم که داستان آدم به‌خوبی با مسیر کلی سوره سازگار است و میان بخش‌هایی که پیش و پس از آن می‌آیند، پیوندی کامل پدید می‌آورد، چنان‌که اکنون با جزئیات بیشتر خواهیم دید.

Thus we find that the account of Adam fits in very well with the whole drift of the sūrah and forms a perfect link between the sections that precede and follow it, as we shall now see in more detail.

صحنهٔ آغازین، صحنهای شگفتانگیز است. ما در حضور خداوند متعال و در جمع بزرگ فرشتگان قرار داریم: «و چون پروردگارت به فرشتگان گفت: من در زمین جانشینی قرار خواهم داد. گفتند: آیا کسی را در آن قرار میدهی که در آن فساد کند و خونریزی نماید، حال آنکه ما تو را به ستایش میستاییم و تقدیست را به پاکی یاد میکنیم؟ فرمود: بیگمان من آنچه را شما نمیدانید، میدانم.» (آیهٔ ۳۰)

The opening scene is an awesome one. We are in the presence of God Almighty and the Supreme Society of the angels: “Your Lord said to the angels, ‘I am appointing a vicegerent on earth.’ They said, ‘Will You appoint on it someone who would spread corruption and shed blood, whereas we celebrate Your praises and extol Your holiness?’ He said, ‘I surely know that of which you have no knowledge.’“ (Verse 30)

خداوند، در حکمت بی‌پایان خود، تصمیم گرفت امور زمین و سرنوشت آن را به انسان بسپارد و به او اختیار کامل بدهد تا همهٔ نیروها و منابع آن را به کار گیرد، توسعه دهد و دگرگون سازد، تا خواست و هدف خدا در آفرینش تحقق یابد و رسالت برتری را که بر عهدهٔ او نهاده شده بود به انجام رساند.

God, in His infinite wisdom, decided to hand over the earth’s affairs and destiny to man and give him a free hand to use, develop and transform all its energies and resources for the fulfilment of God’s will and purpose in creation, and to carry out the pre-eminent mission with which he was charged.

بنابراین می‌توان فرض کرد که انسان توانایی پذیرفتن آن مسئولیت و استعدادها و نیروهای نهفته‌ی لازم برای تحقق هدف خداوند در زمین را دریافته است.

It may be assumed, then, that man has been given the capability to take on that responsibility, and the necessary latent skills and energies to fulfil God’s purpose on earth.

از این رو می‌توان نتیجه گرفت که میان قوانینی که زمین و جهان را اداره می‌کنند و قوانینی که توانایی‌ها و استعدادهای انسان را تنظیم می‌کنند، هماهنگی کاملی برقرار است. هدف این هماهنگی آن است که از برخورد و تصادم جلوگیری شود و نیروهای انسان از آنکه در برابر نیروهای سهمگین طبیعت از میان بروند، محفوظ بماند.

It may, therefore, be concluded that a perfect harmony exists between those laws that govern the earth and the universe, and those governing man’s powers and abilities. The aim of this harmony is to eliminate and avoid conflict and collision, and to save man’s energies from being overwhelmed by the formidable forces of nature.

این امر به روشنی نشان می‌دهد که انسان در پیشگاه خداوند جایگاهی والا دارد و به‌واسطهٔ خود خداوند، در نظام هستی منزلتی برجسته یافته است. این حقیقت در آن سخن شکوهمند خلاصه شده است: «من در زمین جانشینی قرار خواهم داد.» (آیهٔ ۳۰) و هنگامی که در دستاوردها و تلاش‌های انسان بر روی زمین و فراتر از آن تأمل کنیم، تأثیر این سخن ژرف‌تر و چشمگیرتر می‌گردد.

This clearly indicates that man is held in high regard in God’s sight, and occupies a prominent position in the system of the universe, bestowed on him by God Himself. This is neatly encapsulated in the glorious statement: “I am appointing a vicegerent on earth.” (Verse 30) The impact of this statement becomes even more profound and impressive, as we reflect on man’s contribution and achievement on earth and beyond.

«گفتند: "آیا کسی را در آن قرار می‌دهی که در آن فساد کند و خونریزی نماید، حال آنکه ما تو را به ستایش می‌ستاییم و تقدیس تو می‌کنیم؟"» (آیه ۳۰) پاسخ فرشتگان نشان می‌دهد که آنان از سرشت و خوی انسان آگاه بودند؛ یا از راه تجربه‌ای پیشین در زمین، یا از طریق الهامی ویژه یا آگاهی مستقیم. بدین‌سان توانستند حدس بزنند که او در زمین فساد و خونریزی خواهد کرد. افزون بر این، فرشتگان بنا بر سرشت خود جز به نیکی مطلق و آرامش کامل نمی‌اندیشند. از این رو درمی‌یابند که تسلیم کامل در ستایش خداوند باید تنها و غایی‌ترین هدف هستی باشد. آنان هم‌اکنون نیز این هدف را تحقق می‌بخشیدند، و همواره خداوند را می‌ستودند و تسبیح می‌گفتند.

“They said: ‘Will You appoint on it someone who would spread corruption and shed blood, whereas we celebrate Your praises and extol Your holiness?’” (Verse 30) The angels’ reply suggests that they were aware of man’s nature and disposition, either through some past experience on earth or special inspiration or direct information. Thus, they were able to surmise that he would spread corruption and shed blood on earth. Furthermore, by nature, angels can think only of absolute goodness and complete peace. Hence, they perceive that total dedication to the praise of God should be the sole and ultimate purpose of existence. They were already carrying out this purpose, extolling God’s praises and glorifying Him at all times.

فرشتگان از اراده خداوند و هدف او از آفرینش زمین و خلق انواع گوناگون موجودات زنده بر آن آگاه نبودند. آنان از طرح خداوند برای آباد، شکوفا و غنی شدن زمین به دست انسان، که جانشین او در آن است، باخبر نبودند. درست است که انسان فساد و خونریزی خواهد کرد، اما حتی این جنبهٔ ظاهراً شر کارکرد او، سرانجام به خیر است. این پیامد ضروری پیشرفت و توسعهٔ مداوم است و نتیجهٔ دگرگونی‌هایی که از تلاشی بی‌وقفه در پی چیزهای بهتر و والاتر در این جهان پدید می‌آید.

The angels were not privy to God’s will and His purpose in setting up the earth and creating the various forms of life on it. They were not aware of God’s plan to have the earth developed, cultivated and enriched at the hands of man, His vicegerent there. It is true that man would commit corruption and shed blood, but even this apparently evil aspect of his function turns out to be for the best. It is a necessary consequence of perpetual progress and development, and the changes brought about by a ceaseless endeavour in pursuit of better and higher things in this world.

بنابراین، پاسخ خداوند به آنان داده می‌شود که این موضوع را یکسره می‌کند: «گفت: "من آنچه را شما نمی‌دانید، بی‌تردید می‌دانم."» (آیه ۳۰) «و [خداوند] همهٔ نام‌ها را به آدم آموخت، سپس آن‌ها را بر فرشتگان عرضه کرد و گفت: "اگر راست می‌گویید، نام‌های این‌ها را به من خبر دهید."» گفتند: «منزهی تو! ما جز آنچه تو به ما آموخته‌ای، دانشی نداریم؛ تویی که دانای حکیمی.» فرمود: «ای آدم! آنان را از نام‌های این‌ها آگاه کن.» و چون او آنان را از نام‌های آن‌ها آگاه کرد، فرمود: «آیا به شما نگفتم که من نهان آسمان‌ها و زمین را می‌دانم، و آنچه را آشکار می‌کنید و آنچه را پنهان می‌دارید، می‌دانم؟» (آیات ۳۱ تا ۳۳)

Thus, they are given God’s answer which settles the matter: “He said: “I surely know that of which you have no knowledge.’“ (Verse 30) “And He taught Adam the names of all things and then turned to the angels and said, ‘Tell Me the names of these things, if what you say is true.’ They said, ‘Limitless of e You in Your glory! We only know what You have taught us. Indeed, You alone are all-knowing, wise.’ He said, Adam! Tell them their names.’ When he had told them all their names, He said, ‘Have I not said to you that I know the secrets of what is in the heavens and the earth, and I know all that you reveal and conceal?’“ (Verses 31-33)

این بخش خواننده را درست به همان صحنه‌ای می‌برد که در آن فرشتگان در حضور خداوند قرار دارند و می‌بینیم که چگونه او انسان را به وظیفه‌ی جانشینی خود بر زمین می‌گمارد. خداوند به انسان رازِ بزرگِ دانش و شناخت را ارزانی داشته است، و نیز توانایی نام‌گذاریِ اشخاص و اشیاء را، نام‌هایی که نمادهایی‌اند برای آنچه بدان‌ها نامیده می‌شود، هرچند که این نام‌ها چیزی جز صداها و واژگان نیستند. توانایی شناختن و نام‌گذاری اشیاء بیش از هر چیز دیگری در زندگی انسان بر روی زمین تأثیر گذاشته است. ما تنها می‌توانیم تصور کنیم که زندگی بدون این ابزار ارتباطی چگونه می‌بود تا ارزش آن را دریابیم. در حقیقت، بدون آن، زندگی و تعامل انسانی غیرقابل تصور بود و هیچ پیشرفتی فراتر از حالتی بسیار ابتدایی حاصل نمی‌شد. بدون چنین توانایی‌ای، هر ارتباطی مستلزم حضور موضوع گفتگو می‌بود. بنابراین، اگر گروهی بخواهند درباره‌ی چیزی مرتبط با درختی، کوهی یا شخص خاصی سخن بگویند، آن شخص باید در برابر گروه حاضر می‌شد، یا همه باید نزد آن درخت یا کوه می‌رفتند. در حقیقت، بدون توانایی به کار بردن نام‌ها و نمادها، زندگی انسان نمی‌توانست کارکرد داشته باشد.

The passage takes us right into the very scene in which we can see the angels in God’s presence, and witness how He entrusts man with the task of God’s vicegerent on earth. He has given man the great secret of knowledge and cognition, as well as the ability to assign names to persons and objects which serve as symbols denoting whatever they are assigned to, even though they are no more than sounds and words. The ability to know and name objects has had the most profound effect on man’s life on earth. We can only imagine what life would have been like without this communication tool to appreciate its value. Indeed, without it, human life and interaction would have been unthinkable, and there would have been no progress beyond a very primitive state. Without such ability, all communication would have necessitated the presence of the subject matter. Thus, if a group want to discuss something related to a tree, a mountain, or a particular person, then that person should be brought before the group, or they should all go to the tree or mountain. Indeed, without the ability to use names and symbols, human life could not function.

فرشتگان به چنین توانایی‌ای نیازی ندارند، زیرا برای نقش‌شان ضروری نیست. از این رو، این توانایی به آنان داده نشده است. هنگامی که خداوند، این افتخار بزرگ را به آدم عطا کرد و از فرشتگان خواست تا برخی چیزها را نام ببرند، آنان نتوانستند، زیرا توانایی به‌کارگیری نمادها و نام‌گذاری یا نسبت دادن عنوان به اشیا را نداشتند. آنان ناتوانی خود را پذیرفتند و به محدودیت دانش خود اعتراف کردند، و این سخن که پس از آن آمد، به همین دلیل بود: «فرمود: "آیا به شما نگفتم که من راز آنچه در آسمان‌ها و زمین است می‌دانم، و آنچه را آشکار می‌کنید و آنچه را پنهان می‌دارید، می‌دانم؟"» (آیه ۳۳)

The angels have no use for such an ability because it is not required for their role. Therefore, they have not been given it. When God, having bestowed this great honour on Adam, asked the angels to identify certain objects, they could not because they did not possess the ability to use symbols and assign names or titles to things. They admitted their inability and recognized the limits of their knowledge, prompting the comment that followed: “He said, ‘Have I not said to you that I know the secrets of what is in the heavens and the earth, and I know all that you reveal and conceal?’“ (Verse 33)

داستان ادامه می‌یابد: «و چون به فرشتگان گفتیم: برای آدم سجده کنید، پس [همه] سجده کردند.» (آیه ۳۴) این بی‌تردید بالاترین افتخاری است که به انسان عطا شده است. زیرا با وجود اینکه او بر زمین فساد خواهد کرد و خون خواهد ریخت، بر فرشتگان برتری یافت، به رازهای دانش مجهز شد و اراده‌ای آزاد و مستقل برای برگزیدن سرنوشت خود یافت. دوگانگی سرشت انسان، توانایی او در تعیین مسیر کردارش، و امانتی که بر دوش دارد تا با وسایل خود در پی هدایت الهی باشد، همه جلوه‌هایی از جایگاه والایی هستند که انسان نزد خداوند دارد. فرشتگان به فرمان خدا برای آدم سجده کردند، «جز ابلیس که امتناع ورزید، تکبر کرد و از کافران شد.» (آیه ۳۴)

The story continues: “When We said to the angels, ‘Prostrate yourselves before Adam’, they did so.” (Verse 34) This is undoubtedly the highest accolade bestowed upon man. For, despite the fact that he would commit corruption on earth and shed blood, he was elevated above the angels, endowed with the secrets of knowledge, and given a free and independent will to choose his destiny. Man’s dual nature, his ability to determine his own course of action, and the trust he carries to pursue God’s guidance by his own means are all aspects of the high esteem in which he is held. The angels prostrated themselves before Adam in obedience to God’s command, “except for Iblīs who refused, swelled in insolence, and was thus an unbeliever” (Verse 34)

در اینجا شرارت در رفتار شیطان آشکار می‌شود؛ آنگاه که از فرمان خداوند متعال سرپیچی می‌کند، بیهوده از پذیرفتن شأن و منزلتی که شایسته آن است خودداری می‌ورزد، بر گمراهی خود پافشاری می‌کند و ذهن خود را در برابر حقیقت می‌بندد.

Here we see evil manifested in Satan’s behaviour as he disobeys God Almighty, vainly refuses to recognize honour where it is due, persists in his error and closes his mind to the truth.

از سیاق روایت چنین برمیآید که ابلیس از فرشتگان نبوده، بلکه با ایشان بوده است. زیرا اگر او فرشته بود، از خدا سرپیچی نمی‌کرد، چرا که برجسته‌ترین ویژگی فرشتگان این است که «خدا را در آنچه به آنان فرمان دهد نافرمانی نمی‌کنند و آنچه را مأمور شوند همواره انجام می‌دهند». (سوره تحریم، آیه ۶) اینکه ساختار عربی در این‌جا درباره ابلیس استثنا آورده، به این معنا نیست که او از فرشتگان است یا بوده است. این استثنا بر این پایه موجه است که او با فرشتگان بوده است. این کاربرد در زبان عربی کاملاً پذیرفتنی است، زیرا می‌توان گفت «تمام قبیله آمدند جز احمد» بی‌آنکه احمد عضوی از آن قبیله به شمار رود.

The general drift of the narration suggests that Iblīs was not one of the angels; rather, he was with them. For, had he been an angel, he would not have disobeyed God, since the angels’ foremost characteristic is that they “do not disobey God in whatever He commands them and always do what they are bidden.” (66: 6) The fact that the Arabic construction here makes an exception in relation to Iblīs does not mean that he is, or was, one of the angles. The exception is justified on the basis that he was with the angles. This is perfectly acceptable in Arabic, which allows the construction “the whole clan arrived but not Aĥmad” without implying that Aĥmad is a member of the clan.

علاوه بر این، قرآن کریم صراحتاً ابلیس را از نوع دیگری از موجودات فرازمینی یعنی جن می‌داند که از آتش آفریده شده‌اند، و بدین ترتیب این تصور را که او هرگز فرشته بوده است، رد می‌کند. (نگاه کنید به ۱۵: ۲۷، ۱۸: ۵۰ و ۵۵: ۱۵)

Furthermore, the Qur’ān specifically identifies Iblīs as belonging to another type of extra-terrestrial creatures, the jinn, who are created out of fire, eliminating the idea that he was, at any time, an angel. (See 15: 27, 18: 50, and 55: 15)

نبرد صف‌ها آرایش یافته است و مبارزه‌ی طولانی میان ابلیس، نماد مجسم شر، و انسان، جانشین خدا در زمین، آغاز می‌شود.

The battle lines are drawn, and the long struggle commences between Iblīs, the epitome of evil, and man, God’s vicegerent on earth.

این نبرد در وجدان خود انسان جریان دارد. فرجام آن به سود انسان خواهد بود تا زمانی که او اراده‌ی خود را به کار گیرد و به پیمانش با خدا وفادار بماند. شر تنها زمانی پیروز خواهد شد که انسان در برابر خواسته‌های نفسانی خود تسلیم شود و خویشتن را از پروردگارش بیگانه سازد.

This battle is fought within man’s own conscience. Its outcome will be in man’s favour as long as he exercises his will and remains faithful to his covenant with God. Evil will triumph only if man succumbs to his own desires and alienates himself from his Lord.

و گفتیم: «ای آدم! تو و همسرت در بهشت سکونت گزین و هر کجا که خواستید از میوه‌هایش به فراوانی بخورید، اما به این درخت نزدیک نشوید، که از ستمکاران خواهید بود.» (آیهٔ ۳۵)

And We said to Adam, “Dwell you with your spouse in Paradise and eat freely whatever you wish of its fruit, but do not come near this one tree, lest you would be wrongdoers.” (Verse 35)

آنان مجاز بودند از همهٔ میوه‌های بهشت بهره‌مند شوند، جز یک درخت. آن درخت را می‌توان نمادی از چیزهایی دانست که در زمین بر انسان حرام شده‌اند، و بدون آن‌ها انسان اختیاری برای به‌کارگیری نداشت. انسان با حیوانات تفاوتی نمی‌داشت و تنها بر پایهٔ غریزه عمل می‌کرد. بدون چیزهای حرام، راهی برای آزمودن اراده و عزم انسان در وفای به پیمانش با خدا وجود نمی‌داشت. اراده‌ی انسان عامل تعیین‌کننده است، و کسانی که اراده‌ی خود را به کار نمی‌گیرند، با وجود صورت انسانی‌شان، در ردیف حیوانات و موجودات بی‌خرد قرار می‌گیرند.

They had been allowed access to all the fruits of Paradise with the exception of one tree. That tree may be seen as a symbol of the things forbidden to man on earth, without which there would be no freewill for him to exercise. Man would have been indistinguishable from animals, acting on mere instinct. Without forbidden things, there would be no way of testing man’s willpower and resolve in fulfilling his covenant with God. The human will is the deciding factor, and those who do not exercise their will, despite their human form, belong with animals and irrational creatures.

«پس شیطان آن دو را از آن [بهشت] به لغزش انداخت و آنان را از آنچه در آن بودند بیرون راند.» (آیه ۳۶) واژهٔ عربی «أزَلَّهُمَا» که برای بیان فریب دادن و به لغزش انداختن به کار رفته، چنان گویا و پرمعناست که تقریباً صحنهٔ وسوسه شدن و فریب خوردن آدم و حوا را در ذهن مجسم می‌کنیم؛ صحنه‌ای که در آن آن دو چنان هدایت و گمراه می‌شوند که می‌لغزند و از بهشت بیرون می‌افتند.

“But Satan lured them away from it [Paradise] and thus caused them to be ousted from where they had been.” (Verse 36) So graphic and expressive is the Arabic word, azallahumā, used here to express the act of luring away. We almost visualise the scene of Adam and Eve being tempted and manoeuvred so that they slip and fall out of Paradise.

بدین ترتیب آزمون به پایان رسید. آدم پیمان خود را فراموش کرد و در برابر وسوسه تسلیم شد، و داوری حتمی خداوند را فراخواند که آن دو به زمین فرود آورده شوند. «گفتیم: فرود آیید؛ برخی از شما دشمن برخی دیگر خواهید بود. و برای مدتی معین، در زمین جایگاه و بهره‌ای خواهید داشت.» (آیه ۳۶) این، آغازِ نبردِ میانِ انسان و شیطان بود که تا پایانِ زمان ادامه خواهد یافت.

Thus the test is over. Adam forgot his covenant and yielded to temptation, invoking God’s inevitable judgement that they should be sent down to earth. “We said, ‘Get you down. You shall be enemies to one another. On earth you shall have an abode and sustenance, for a while.” (Verse 36) This was the signal for the battle between man and Satan to commence and continue until the end of time.

اما آدم، به سبب سرشت انسانی ذاتاً نیک و سالمش، از خطای خود آگاه شد و به رحمت بی‌کران خداوند نجات یافت؛ رحمتی که همواره برای توبه‌کنندگان که آن را می‌جویند، نزدیک است. «سپس آدم از پروردگارش کلماتی دریافت کرد و او توبه‌اش را پذیرفت؛ زیرا او تنها پذیرندهٔ توبه و مهربان است.» (آیهٔ ۳۷)

But Adam, by virtue of his basically good and sound human nature, was awakened to his oversight and was saved by God’s boundless mercy, which is always close at hand for the repentant to seek. “Thereupon Adam received from his Lord certain words, and He accepted his repentance; for He alone is the One who accepts repentance, the Merciful.” (Verse 37)

کلام نهایی خداوند بیان شده است، و پیمان کامل او با آدم و فرزندانش به عنوان جانشینانش در زمین مهر و اجرایی شده است. این پیمان شرایطی را بیان می‌کند که رفاه و سعادت بشر را به ارمغان می‌آورد و شرایطی که مردم را به هلاکت می‌کشاند. «گفتیم: همگی از آن [بهشت] فرود آیید. هدایت از جانب من به شما خواهد رسید. کسانی که از هدایت من پیروی کنند، نه بیمی بر ایشان است و نه اندوهگین می‌شوند، اما کسانی که کفر ورزند و آیات ما را تکذیب کنند، اهل آتشند و در آن جاودانه خواهند بود.» (آیات ۳۸-۳۹)

God’s final word has been spoken, and His full covenant with Adam and his offspring as His vicegerents on earth has been sealed and brought into effect. This covenant outlines the conditions that bring mankind prosperity and those that lead people to ruin. “We said, ‘You shall all descend from it [Paradise]. Guidance shall reach you from Me. Those who follow My guidance shall have nothing to fear nor shall they grieve, but those who deny and gainsay Our revelations shall have the fire, wherein they shall abide.’” (Verses 38-39)

بدین ترتیب، میدان نبرد به جایگاه اصلی‌اش، یعنی کرهٔ زمین، منتقل شد و این نبرد بی‌وقفه ادامه می‌یافت. از همان لحظهٔ آغازین، به انسان آموخته شد که چگونه بر شر پیروز شود و چه چیزی موجب شکست و محکومیت او خواهد شد. اکنون این خود انسان است که باید انتخاب کند چگونه عمل نماید.

Thus the battlefield was transferred to its proper location, the planet earth, and the battle was to rage on unabated. From that early moment man was taught how to triumph over evil, and what would bring about his defeat and condemnation. It is now for him to choose how to act.

بدیهی است که وقتی خداوند به فرشتگان فرمود که در زمین جانشینی قرار خواهد داد، مقصودش این بود که آدم و فرزندانش در زمین اقامت کنند. از این رو این پرسش مطرح می‌شود که درخت ممنوعه و آزمونی که آدم و همسرش باید از سر می‌گذراندند چه هدفی داشت؟ چرا همه‌ی این‌ها لازم بود تا آمدن آدم به زمین توجیه شود، در حالی که در ابتدا قرار بود بر روی آن زندگی کند؟

It is quite clear that when God told the angels that He was appointing a vicegerent on earth, He intended Adam and his descendants to settle there. Hence, the question arises about the purpose behind the forbidden tree and the ordeal that Adam and his wife had to endure. Why was it all necessary to justify Adam’s coming to earth, since he was meant to live on it in the first instance?

به نظر می‌رسد که همه‌ی این ماجرا بخشی از تربیت و آمادگی آدم برای وظیفه‌ای بود که در پیش داشت. این آزمون ضروری بود تا نیروهای درونی و توانایی نهفته‌ی او در رویارویی با وسوسه بیدار شود، تا خود او پیامدهای کارهایش را ببیند و مسئولیت آن‌ها را بپذیرد. همچنین لازم بود که انسان دشمن خود را بشناسد و طعم توبه را بچشد، تا احساس نیاز کند که به سوی خدا بازگردد و از او یاری و آمرزش بطلبد.

It seems that all this was part of Adam’s training and preparation for the task ahead. The test was necessary in order to awaken his inner powers and latent ability to face up to temptation, so that he could see for himself the consequences of his actions and bear responsibility for them. It was also necessary to let man identify his enemy, and to give him a taste of repentance so that he would feel the need to return to God and seek His help and forgiveness.

میوه‌ی ممنوعه، فریب شیطان، بی‌اعتنایی آدم به پیمانش با خدا، لغزش بزرگ او، درک بعدی‌اش و اندوه عمیق از آنچه کرده بود، و درخواست آمرزش از خدا، چرخه‌ی همواره تکرارشونده‌ی تجربه‌ی انسانی را در خود جای می‌دهد.

The forbidden fruit, Satan’s deception, Adam’s disregard of his covenant with God, his grave error, subsequent realization and profound sorrow for what he had done, and his pleading for God’s forgiveness, encapsulate the ever-recurring cycle of human experience.

خداوند متعال، در حکمت بی‌پایان و رحمت بی‌کرانش، چنین مقرر فرمود که انسان پیش از آن‌که در زمین مستقر شود و در آن به مقام سروری برسد، این تجربه را از سر بگذراند. انسان قرار بود بارها و بارها با این تجربه روبه‌رو شود تا برای سختی‌های نبرد با شیطان و شر و بدی‌ای که او نمایندگی می‌کرد، به‌طور شایسته آماده گردد.

God Almighty, in His infinite wisdom and mercy, has seen fit that man should undergo this experience before he came to settle on earth, where he was to be the master. Man was going to face this experience time and again in order to be properly equipped to cope with the rigours of his fight with Satan and the evil he represented.

ممکن است بپرسیم: این همه کجا رخ داد؟ این «بهشت» که آدم و همسرش مدتی در آن زندگی می‌کردند، چه جایی بود؟ فرشتگان چه کسانی بودند؟ ابلیس کی بود؟ خدا چگونه با همه آنان ارتباط برقرار می‌کرد و آنان چگونه با او سخن می‌گفتند؟

We may also ask: Where did all that happen? What was this ‘paradise’ where Adam and his spouse had lived for some time? Who were the angels? Who was Iblīs? How did God communicate with them all, and how did they speak to Him?

دانشِ این و دیگر موضوعات مشابهِ آن که در قرآن آمده، تنها نزدِ خداوندِ متعال است. خداوند با حکمتِ بی‌پایانِ خود می‌داند که چنین جزئیات و اطلاعاتِ مشابهی در انجامِ رسالتِ انسان به‌عنوانِ خلیفهٔ خدا در زمین اهمیتِ چندانی ندارد. همان‌گونه که خداوند اسرارِ بسیاری از قوانینِ فیزیکی و تسلط بر بسیاری از رویدادهای مادی را به انسان عطا کرده، برخی دیگر را نیز از او دریغ داشته است، زیرا فایدهٔ بی‌واسطه‌ای برای انسان ندارند.

Knowledge of these and other similar matters found in the Qur’ān is exclusive to God Almighty. God, in His infinite wisdom, knows that such details, and similar information, are of little consequence in the fulfilment of man’s mission as God’s vicegerent on earth. Just as God has favoured man with the secrets of many physical laws and control over many physical events, He has withheld certain others as they are of no immediate benefit to man.

بنابراین، با وجود دانش گسترده و شگفت‌انگیزی که انسان درباره‌ی زندگی و جهان هستی گردآورده است، او همچنان کاملاً از آنچه فراتر از لحظه‌ی کنونی است بی‌خبر می‌ماند. هیچ‌یک از ابزارهای دانش، شهود یا فناوری به او امکان نمی‌دهد که با درجه‌ای از یقین از آینده‌ی نزدیک آگاه شود. هیچ انسانی حتی نمی‌داند که آیا نفس بعدی‌اش آخرین نفس او خواهد بود یا نه. این نمونه‌ی بارزی از دانشی است که از انسان پنهان نگه داشته شده، زیرا برای انجام وظایفش به عنوان جانشین خدا در زمین به آن نیازی نیست.

Thus, despite the vast and amazing knowledge of life and the universe that he has been able to accumulate, man remains completely ignorant of what lies beyond the present moment. None of the tools of knowledge, intuition or technology enable him to gain knowledge of the immediate future in any degree of certainty. No human being can even know if his next breath will be his last. This is a typical example of the kind of knowledge that is withheld from man because it is not needed for the discharge of his duties as God’s vicegerent.

واقعاً، اگر انسان به چنین دانشی دسترسی داشت، ممکن بود همین امر انجام آن وظایف را دچار مانع کند.

Indeed, were man to have access to such knowledge, it could well impede the fulfilment of those duties.

از این رو، تلاش انسان برای پیگیری چنین دانشی بیهوده خواهد بود، زیرا او ابزار دستیابی به آن را ندارد. هر کوششی که در این راستا صرف شود بی‌ثمر خواهد بود و جز به بن‌بست نخواهد رسید.

For this reason it would be futile for man to persist in pursuing such knowledge, since he does not have the means to obtain it. All efforts expended in this direction will be fruitless and would simply lead nowhere.

از سوی دیگر، نبودنِ اجازه برای نفوذ در ناشناخته‌ها به انسان حق نمی‌دهد که آن را انکار کند. انکار خود نوعی داوری است که باید بر پایه‌ی دانش باشد، اما این امر برای ذهن بشر خارج از حدود است، زیرا برای زندگی انسان و نقش او در زمین پیش‌شرط نیست.

On the other hand, the lack of licence to penetrate the unknown does not give man the right to deny it. Denial is in itself a judgement which must be based on knowledge, but this is out of bounds for the human mind because it is not a prerequisite for man’s life and role on earth.

اعتقاد به خرافات و افسانهها بسیار جدی و زیانبار است، اما انکار امر ناشناخته یا نادیده گرفتن آن تنها به این دلیل که فراتر از حدود ادراک و فهم انسان است، جدیتر و زیانبارتر است. چنین نگرشی انسان را به سطح حیواناتی فرو میکاهد که تنها میتوانند در قلمرو جهان مادی و محسوسات زندگی کنند و توانایی ورود به جهان گستردهتر فراتر از آن را ندارند.

To succumb to myth and superstition is extremely serious and harmful, but it is even more serious to deny the unknown or refuse to take it into account simply because it is beyond the limits of human perception and understanding. Such an attitude reduces man to the level of animals which can only live within the realm of the material world of the senses and are not capable of going to the wider universe beyond.

بنابراین شایسته است که دانستنِ امرِ غیب را به خدا واگذاریم و به آنچه که او از آن به ما اجازه می‌دهد آگاه شویم، خرسند باشیم؛ آگاهی‌ای که فهم ما و کیفیت زندگی و رفتارمان را بهتر کند. دربارهٔ روایاتی همچون داستان آدم و حوا، باید به حقایق، مفاهیم، اخلاقیات و تأثیراتِ جهانشمول و انسانیِ آن داستان بیندیشیم، و نیز به سرشت و ارزش‌های انسان و جایگاه او در چارچوب هستیِ گسترده‌تر. این کار باید بسیار سودمندتر از هر تلاش دیگری باشد.

We ought, therefore, to leave the knowledge of the unknown to God and be satisfied with whatever glimpses He allows us into it that would improve our understanding and the quality of our life and behaviour. With accounts such as that of Adam and Eve, we must reflect on the universal and human truths, concepts, morals and impressions the story conveys and on man’s nature and values, and their place within the context of the wider existence. That should prove a far more useful pursuit.

با این نکته در ذهن، اکنون نگاهی دقیق اما مختصر به مفاهیم، واقعیات و ایده‌هایی خواهیم داشت که از این داستان می‌توان استنباط کرد.

With that in mind, we shall now have a close, but brief, look at the concepts, facts and ideas that can be derived from this story.

مهمترین این‌ها، ارزش بزرگی است که اسلام برای انسان قائل است، نقش او در زمین، جایگاهش در نظام کیهانی، و ارزش‌هایی که بر اساس آن‌ها داوری خواهد شد. به همان اندازه مهم، تعهد انسان به پیمان خداوند است که پایه‌ای است که رسالت انسان بر روی زمین بر آن بنا شده است.

Foremost among these is the great value Islam assigns to man, his role on earth and his position in the universal system as well as the values by which he will be judged. Equally important is man’s commitment to God’s covenant which forms the basis upon which man’s mission on earth is founded.

جایگاه والایی که انسان در جهان آفرینش خداوند دارد، در اراده‌ی الهی برای قرار دادن او به عنوان خلیفه‌ای در زمین، و در نشانه‌ی نمادین فرمان به فرشتگان برای سجده کردن در برابر او، و سپس در نکوهش ابلیس که از پیوستن به آنان سرباز زد، آشکار می‌شود. این جایگاه همچنین در مهر و محبتی که خداوند از آغاز به انسان ارزانی داشته، نمایان است.

The high regard in which man is held in God’s universe is manifested in the divine will to declare man a vicegerent on earth and in the symbolic gesture of ordering the angels to prostrate themselves before him, and the subsequent condemnation of Iblīs who refused to join them. It is also evident in the care and the kindness with which God has blessed man from the start.

از این [موضوع] مفاهیم و ملاحظات بنیادینی پدید می‌آید که هم به جنبه‌های فکری و هم به جنبه‌های عملی زندگی انسان مربوط‌اند.

From this emerge a number of fundamental concepts and considerations which are relevant to both intellectual and practical aspects of human life.

اولین اصل این است که انسان سرور این زمین است؛ هر آنچه در آن است برای بهره‌مندی و خرسندی او آفریده شده است. این اصل انسان را بر همه موجودات دیگر برتری می‌بخشد و هرگونه تسلط بر او یا خوار کردن وی را به خاطر دستاوردهای مادی منع می‌کند. انسانیت انسان باید محترم شمرده شده و پاسداری گردد؛ هیچ‌یک از حقوق و ارزش‌های اساسی او به هیچ دلیلی نباید نقض یا سوءاستفاده شود. اشیای مادی برای خدمت به انسان هستند و به منظور ارتقای انسانیت او و غنای هستی‌اش پدید آمده‌اند. از این رو، منطقی است که دستاوردها نباید به بهایی تمام شوند که ارزش‌های بنیادین انسانی را تضعیف کند، یا به قیمت کرامت و تمامیت انسان تمام شوند.

The first of these is that man is the master over this earth; everything in it has been created for his benefit and pleasure. This elevates man above all other beings and forbids his subjugation or humiliation for the sake of material achievement. Man’s humanity must be respected and safeguarded; none of his fundamental rights or values should for any reason be violated or abused. Material things are meant to serve man and are made to promote his humanity and enhance his existence. It, therefore, stands to reason that achievements must not come at a price that would undermine fundamental human values, or at the expense of man’s dignity or integrity .

دوم، نقشِ انسان در روی زمین از بالاترین اهمیت برخوردار است। انسان، نه وسایلِ تولید یا توزیع، نیروی تغییر در این زمین است؛ او بر مسیرِ تمامِ حیاتِ روی آن تأثیر می‌گذارد و آن را دگرگون می‌کند۔ برخلافِ دیدگاهِ مادی‌گرایانه، انسان ارباب است، نه بَرده‌یِ ماشین۔

Secondly, man’s role on earth is of the highest importance. Man, rather than the means of production or distribution, is the force of change on this earth; he influences and alters the course of all life on it. Contrary to the materialistic view, man is the master, not the slave, of the machine.

دیدگاه قرآن درباره انسان به عنوان خلیفه‌ی خدا در زمین، برای او جایگاهی برجسته و موقعیتی محوری در نظام هستی الهی قائل است. انسان از طریق شماری از روابط حیاتی و پیچیده، مأموریت خود در زمین را با دیگر بخش‌ها و نیروهای جهان مادی، همچون ستارگان و سیارات، باد و باران، خورشید و آسمان‌ها، پیوندی نزدیک دارد. آشکار است که همه‌ی این پدیده‌ها هدفمند آفریده شده‌اند و چنان سامان یافته‌اند که با یکدیگر در تعامل و همگرایی باشند تا حیات را بر روی زمین پایدار سازند و به انسان یاری رسانند تا هدف وجودی‌اش در این جهان را تحقق بخشد. این نگرش به انسان به روشنی با نقش ضعیف و منفی‌ای که مکاتب ماده‌گرا برای او قائل‌اند متفاوت است و بسیار برتر از آن است.

The Qur’ānic view of man as a vicegerent on earth accords him a distinguished status and a central position in the divine world order. Through a number of vital and complex relationships, man’s commission on earth is closely linked to other parts and forces of the physical world such as the stars and planets, the wind and the rain, the sun and the skies. All these phenomena are evidently designed, and are made to interact and converge, to serve the purpose of sustaining life on earth and to assist man in fulfilling the purpose of his existence on it. This view of man is easily distinguished from, and vastly superior to, the feeble and negative role assigned to him by materialistic philosophies.

همه این دیدگاه‌ها، راه‌های خاص خود را برای ترویج، توسعه و حفظ زندگی و ارزش‌های انسانی پیشنهاد می‌کنند. فرسایش آزادی، کرامت و ارزش‌های انسانی که در جوامع مادی‌گرا می‌بینیم، در نتیجه تلاش بی‌امان برای رفاه و پیشرفت مادی، تنها یکی از جنبه‌های نگرش بی‌خدایانه آنان به انسان و نقش او در زمین است.

All such views advocate their own means to promote, develop and preserve human life and values. The erosion of human freedom, dignity and values we see in materialistic societies as a result of the relentless drive towards material prosperity and progress, is but one facet of their godless view of man and his role on earth.

از سوی دیگر، دیدگاه اسلامی به درک عمیق‌تری از ارزش‌های اخلاقی و رفتار اخلاقی می‌انجامد. اسلام به انسان می‌آموزد که فضیلت‌هایی چون ایمان دینی، پرهیزگاری و صداقت را بسیار ارجمند بشمارد؛ فضیلت‌هایی که در حقیقت، شرایطی است که پیمان او با خداوند بر اساس آن نخستین بار بسته شد. این فضیلت‌ها و ارزش‌ها بر همه ارزش‌های مادی برتری و تقدم دارند. این بدان معنا نیست که اهداف و ملاحظات مادی بی‌اهمیت‌اند؛ در واقع، آنها برای انجام مأموریت انسان به‌عنوان خلیفه خداوند در زمین حیاتی‌اند. اما نباید اجازه داد که آنها بر ارزش‌های بنیادین و والاتر سایه افکنند یا جای آنها را بگیرند. برخلاف مکاتب و اصول مادی‌گرایانه که ارزش‌های معنوی را نادیده می‌گیرند، اسلام همواره هدفش هدایت انسان به سوی زندگی شایسته و اخلاقی است. تولید، مصرف‌گرایی و ارضای غرایز و تمایلات نفسانی انسان، همه آنچه زندگی را تشکیل می‌دهد، نیست.

The Islamic view, on the other hand, leads to a deeper appreciation of moral values and ethical behaviour. It teaches man to appreciate highly such virtues as religious belief, righteousness and honesty, which are indeed the terms on which his covenant with God was originally based. These virtues and values supersede and override all material ones. This is not to say that material objectives and considerations are unimportant; indeed, they are vital for the fulfilment of man’s commission as God’s vicegerent on earth. But they must not be allowed to overshadow or usurp the fundamental higher ones. Unlike materialistic creeds and principles that dismiss spiritual values, Islam aims to always guide man towards a decent and moral life. Production, consumerism and the satisfaction of man’s carnal instincts and desires are not all that life is about.

اسلام اراده‌ی انسان را جایگاهی بلند می‌بخشد و آن را سنگ‌بنای پیمان انسان با خداوند می‌داند. اختیار نیز جوهره‌ی مسئولیت و پاسخگویی انسان به شمار می‌آید. انسان می‌تواند با پایبندی به پیمانش با خداوند، از روی انتخاب و اختیار خویش، و با تسلیم نشدن در برابر هوای نفس و وسوسه‌ها، به مرتبه‌ای والاتر از فرشتگان دست یابد. اما او می‌تواند خود را نیز خوار سازد، آنگاه که هوای نفس بر اراده‌اش چیره شود، وسوسه بر ایمان و عقل غلبه کند و او به تعهدات خود در برابر خداوند متعال بی‌اعتنا گردد.

The Islamic view clearly accords to human will a lofty position, as the cornerstone in man’s covenant with God. Free-will is also seen as the essence of man’s responsibility and accountability. Man can attain a status higher than that of the angels by remaining, through his own choice and free-will, true to his covenant with God, and by not yielding to his desires or succumbing to temptation. However, he can also debase himself by allowing his desires to get the better of his will, and temptation to overcome faith and common sense, and by neglecting his commitments towards God Almighty.

این نگاه به انسان و جایگاهش در جهان، به نوع بشر کرامت و ارجمندی بیشتری می‌بخشد و همواره ما را به یاد آنچه به سعادت و کمال می‌انجامد، و آنچه به بدبختی و خواری ختم می‌شود، می‌اندازد.

This way of looking at man and his place in the world accords the human species further honour and esteem, and reminds us constantly of what leads to happiness and fulfilment and what ends in misery and degradation.

ما نیز در داستان آدم همواره به یادآوری می‌شویم که نبردِ میان ایمان و انکار، حق و باطل، هدایت و گمراهی چگونه نبردی است. نفسِ انسان خود بخشی از میدان این نبرد است، و خودِ انسان قهرمانِ آن است که ممکن است پیروز شود یا شکست بخورد.

We are also constantly reminded through Adam’s story of the nature of the battle between belief and denial, truth and falsehood, guidance and error. Man’s own soul is part of the battleground, while man himself is the protagonist who may either win or lose.

در نهایت، به دیدگاه اسلام درباره گناه و توبه می‌رسیم. این دیدگاه بسیار روشن و ساده است و هیچ رازآلودگی یا پیچیدگی‌ای در آن نیست. گناه و توبه دو عمل کاملاً شخصی هستند. برخلاف آموزه مسیحی «گناه نخستین»، هیچ گناهی پیش از تولد بر کسی تحمیل نمی‌شود. همچنین، برخلاف ادعای کلیسا، چنین نیست که عیسی، که به پسر خدا بودن او نسبت می‌دهند، برای آزاد کردن بشریت از گناه آدم، به صلیب کشیده شده باشد و «کفاره الهی» صورت گرفته باشد. آدم مسئولیت کامل گناهی را که خودش مرتکب شده بود پذیرفت. پس از توبه، به سادگی و آسانی از آن بخشوده شد. هر گناهی که فرزندان آدم مرتکب شوند نیز به همین شکل کاملاً شخصی خواهد بود. درِ توبه و بخشش برای همه باز است، بدون هیچ محدودیت یا تبعیضی.

Finally, we have the Islamic view of sin and repentance. This view is very clear and simple, with no mysteries or complications. Sin and repentance are two very personal acts. Contrary to the Christian doctrine of ‘original sin’, no sin is ever imposed on a person prior to his or her birth. Nor, as the Church claims, is there ‘divine’ atonement in which Jesus, whom they allege to be the son of God, was crucified to free humanity of Adam’s sin. Adam took full responsibility for his sin, which he personally committed. Having repented, he was simply and easily absolved of it. Any sins committed by Adam’s offspring would likewise be totally personal. The gateway to repentance and forgiveness is open to all, without restriction or discrimination.

این مفهومی ساده و روشن است که ذهن و دل همه را آرام می‌کند و انسان را برمی‌انگیزد تا تمام تلاش خود را برای موفقیت و نجات جانش به کار گیرد، و هرگز ناامید نشود یا تسلیم نگردد. هر کس مسئول آنچه انجام می‌دهد خواهد بود؛ و هیچ‌کس بار گناه دیگری را بر دوش نخواهد کشید.

It is a simple and straightforward concept that puts everyone’s mind and heart at rest, and inspires man to do his utmost to succeed and save his soul, and never to despair or give up. Everyone shall be held responsible for what he or she does; none shall carry the burden of another.

اینها برخی از تأثیراتی است که داستان آدم، آن‌گونه که در قرآن آمده، برمی‌انگیزد. این تأثیرات سرشار از معنا و اندیشه، الهام و اندرزهای سخاوتمندانه‌اند که می‌توانند بنیان نظامی اجتماعی را بر پایه فضیلت و اخلاق استوار کنند. آنها اهمیت چنین روایت‌هایی را که در قرآن می‌یابیم برجسته می‌سازند و مفاهیم و احکام دیدگاه اسلامی و ارزش‌هایی را که بر آن استوار است، تقویت می‌کنند.

These are some of the impressions that the story of Adam, as related in the Qur’ān, evokes. They are rich with meaning and ideas, inspiration and generous advice that can underpin a social system built on virtue and morality. They highlight the significance of such accounts as we find in the Qur’ān, and reinforce the concepts and precepts of the Islamic view and the values on which it is based.

این ارزش‌ها از جانب خداوند متعال سرچشمه می‌گیرند و سرانجام انسان را به سوی او رهنمون می‌شوند. پیمان خداوند با انسان بر این پایه استوار است که انسان هدایت الهی را بپذیرد و به دستورها و اصول آن پایبند باشد. عامل تعیین‌کننده، انتخاب انسان است: یا به فرمان‌های خداوند پایبند و مطیع باشد، یا به وسوسه‌های فریبندهٔ شیطان دل ببندد. هیچ راه سومی وجود ندارد. این حقیقت نخستین و بنیادین، در سراسر قرآن کریم مورد تأکید قرار گرفته است و بر پایهٔ آن است که همهٔ مفاهیم و نظام‌های بشری بنا می‌شوند.

These values originate with God Almighty and are bound to lead to Him in the end. God’s covenant with man is based on man receiving God’s guidance and abiding by its imperatives and principles. The decisive factor is man’s choice either to adhere to and obey God’s commands, or to hanker after Satan’s deceptive allurements. There can be no third way. This foremost and fundamental truth is emphasized throughout the Qur’ān, and it is the foundation on which all human concepts and systems are established.

سورۃ البقرہ (انسان، زمین کا خلیفہ) ۳۰ تا ۳۹

تثبیتِ اختیارِ انسان

آزمایش اولِ انسان

نکات قابل توجه

مرد، استاد روی زمین

مفهوم گناه