این سوره با دو حرف جداگانه «حا» و «میم» آغاز می‌شود، و سپس سوگندی یاد می‌شود به کتابی که روشن‌کننده [حقایق] است.

The surah begins with the two separate letters Ha and Mim which are then followed by an oath by the book that makes things clear.

هم حروف و هم کتاب، از نظر ماهیت گفتاری‌شان، از یک نوعند: همان‌گونه که همه حروف در زبان انسانی، از نشانه‌های خداوند هستند، این دو حرف یا صدا نیز از آیات الهی‌اند؛ زیرا این خداست که انسان را آفرید و به او صداهای زبان‌هایشان را عطا کرد. وقتی چنین حروفی یاد می‌شوند، در ارتباط با قرآن بیش از یک معنا را در خود دارند.

Both the letters and the book are of the same nature: in its spoken form, the book is of the same type as the letters. Just like all letters in human language, the two letters, or sounds, are of God’s signs: it is He who created people and gave them the sounds of their languages. When such letters are mentioned, they carry more than a single meaning with reference to the Qur’an.

خداوند این سوگند را به آن دو حرف و کتاب روشن یاد می‌کند تا هدف از نازل کردن این قرآن به همان صورتی که بر عرب‌ها نازل شد را تأکید کند: «ما آن را قرآنی عربی قرار دادیم، باشد که شما بیندیشید» (آیه ۳). پس هدف این است که آن را همان‌گونه که به زبان خودشان نازل شده است، بفهمند.

God states this oath by the two letters and the clear book so as to confirm the purpose of making this Qur’an in the form it was made when revealed to the Arabs: have made the Qur'an a discourse in Arabic so that you may understand” (Verse 3) The purpose, then, is that they should understand it as it is composed in their own tongue.

قرآن وحیِ خداوند است که، در شکل گفتاری‌اش، به زبان عربی نازل کرده است؛ زیرا عرب‌ها را برای حمل پیام او برگزید.

The Qur’an is God’s revelation which He has made, in its spoken form, Arabic as He chose the Arabs to be the bearers of His message.

ما این هدف را تا حدی در توضیح سورهٔ پیشین بیان کردیم.

We explained this purpose partly in commenting on the previous surah.

علاوه بر این، خداوند بر اساس دانش خود آگاه بود که عرب‌ها شایستگی حمل پیام او را دارند و زبانشان بهترین ابزار برای بیان آن است، و او این انتخاب را انجام داد. خداوند بهتر می‌داند که پیام خود را به چه کسی بسپارد.

Moreover, God made His choice on the basis of His knowledge that the Arabs were suitable message-bearers and that their language could best express it. God knows whom to entrust with His message.

سپس [خداوند] جایگاهی را که برای قرآن نزد خود قرار داده و ارزش آن را در طرح کلی او برای جهان بیان میکند: «و همانا آن در امالکتاب، نزد ما، بلندمرتبه و پر از حکمت است.» (آیهٔ ۴) ما فقط به اشارهای گذرا به معنای لفظی عبارت «ام الکتاب» که در اینجا «سرچشمهٔ وحی» ترجمه شده است بسنده میکنیم. آیا این عبارت به «لوح محفوظ»[۱] که در جای دیگری از قرآن ذکر شده اشاره دارد، یا به علم ازلی خداوند؟ هر دو به این معنا یکسان هستند که در حوزهٔ دانش ما معنای مشخصی ندارند.

شگفت‌انگیز است که عرب‌ها، با وجود آنکه می‌دانستند خداوند آفریننده‌ی آسمان‌ها و زمین است، این باور را به نتیجه‌ی منطقی آن نرساندند؛ یعنی یکتایی او را اعلام نکردند و تمام پرستش را تنها برای او قرار ندادند. برعکس، برای او شریکانی قائل شدند و بخشی از چارپایانی را که آفریده بود به آنان اختصاص دادند. همچنین ادعا کردند که فرشتگان دختران خدا هستند و آنان را به صورت بت‌ها می‌پرستیدند. قرآن اقرار آنان به آفرینش خداوند را بازگو می‌کند، منطق فطرت انسانی را که آنان کنار گذاشته‌اند پیش رویشان می‌گذارد، و رفتاری را که باید در برابر نعمت‌های او، به‌ویژه کشتی‌ها و چارپایان، در پیش گیرند شرح می‌دهد. سپس آنچه را درباره‌ی فرشتگان ادعا می‌کنند بیان می‌کند:

Amazingly, although the Arabs recognized that God was the Creator of the heavens and the earth, they did not follow this through to its logical conclusion, declaring His oneness and address all worship to Him. On the contrary, they attributed partners to Him, assigning to these some of the cattle He has created. They also alleged that the angels were God’s daughters whom they worshipped in the form of idols. The Qur’an reports their acknowledgement of God’s creation, puts before them the logic of human nature which they discard, and outlines the behaviour they should adopt in response to His blessings, particularly ships and cattle. It then describes what they claim about the angels:

اگر از آنان بپرسی: «چه کسی آسمان‌ها و زمین را آفرید؟» حتماً پاسخ خواهند داد: «آن‌ها را آن عزیز، آن دانا آفرید.» همان کسی که زمین را برای شما گسترده و در آن راه‌هایی برای شما قرار داد تا راه خود را بیابید. و همان کسی که از آسمان آبی به اندازه نازل می‌کند؛ و با آن سرزمین مرده را زنده می‌کنیم؛ و همین‌گونه شما نیز (از گور) بیرون آورده خواهید شد. و همان کسی که همه‌ی جفت‌ها را آفرید و کشتی‌ها و چارپایانی را که بر آن‌ها سوار می‌شوید، برای شما مسخر ساخت، تا چون بر پشت‌های آن‌ها قرار گیرید، نعمت پروردگارتان را به یاد آورید و بگویید: «پاک است آن کس که این را برای ما رام کرد، و ما خود توانایی آن را نداشتیم. و به یقین به سوی پروردگارمان بازخواهیم گشت.» (آیات ۹ تا ۱۴)

Yet if you ask them, "Who created the heavens and the earth?’ they are sure to answer, ‘The Almighty, the All-Knowing created them. ’ It is He who has smoothed out the earth for you and has traced on it paths for you so that you can find your way. And He it is who sends down water from the sky in due measure. With it We raise dead land to life; and thus you will be raised from the dead. And He it is who created all living things in pairs, and provided for you the ships and animals on which you ride, so that when you are seated on their backs you remember your Lord's blessings and say: ‘Limitless in His glory is He who has made all this subservient to our use. We could not have done it by ourselves. To our Lord we shall most certainly return. (Verses 9-14)

اعراب دینی داشتند که می‌توان آن را چنین تصور کرد: بقایای دین پاک اصیل ابراهیم که رنگ‌های درخشان نخستین خود را از دست داده و با افسانه‌ها درهم آمیخته شده بود. آنچه باقی مانده بود، حقیقتی بود که طبیعت انسان نمی‌توانست آن را انکار کند، یعنی اینکه جهان آفریدگاری دارد و آن آفریدگار خداست: جهان بدون آفریدگار نمی‌توانست وجود داشته باشد و آفریدگار نیز تنها می‌توانست خدا باشد. با این حال، اعراب این حقیقت طبیعی را به نتیجه منطقی آن نرساندند؛ آنها تنها در همان واقعیت عریان توقف کردند: «و اگر از آنان بپرسی: "چه کسی آسمان‌ها و زمین را آفریده است؟" حتماً پاسخ خواهند داد: "آن توانای دانا آن‌ها را آفریده است."» (آیه ۹)

سپس این سوره به فرایند زندگی و پیدایش موجودات زنده می‌نگرد: «و اوست که از آسمان آبی به اندازه نازل می‌کند؛ پس با آن سرزمین مرده را زنده می‌کنیم؛ و همین‌گونه شما نیز برانگیخته خواهید شد» (آیه ۱۱). آب از آسمان فرومی‌ریزد، چنان‌که هر کسی آن را می‌بیند و می‌داند، اما بیشتر مردم به سبب آشنایی بیش از حد، از این پدیده شگفت‌انگیز متأثر نمی‌شوند.

The surah then looks a step further at the process of life and the emergence of living creatures: “And He it is who sends down water from the sky in due measure. With it We raise dead land to life; and thus you will be raised from the dead” (Verse 11) Water comes down from the skies, as every person sees and knows, but most people are not moved by this remarkable phenomenon because of over familiarity.

اما محمد، فرستادهٔ خدا ﷺ، نگرشی متفاوت داشت. او قطره‌های باران را با محبت و شادی‌ای پذیرا می‌نگریست، زیرا می‌دانست که آنها از جانب خدا می‌آیند؛ به عبارت دیگر، دلش صنع خدا را در این قطره‌ها می‌شناخت. هر دلی که از پیوند خود با خدا و قوانین طبیعتی که او به کار انداخته آگاه است، باید چنین نگرشی را برگزیند. هر قطره باران نتیجهٔ همین قوانین طبیعت است که زیر نظر و تحت اختیار خدا عمل می‌کنند. اینکه باران از بخاری برمی‌خیزد که از زمین بالا می‌رود و در جو سرد می‌شود، به هیچ وجه از دلالت این حقایق نمی‌کاهد. چه کسی زمین را پدید آورد، آب را بر آن نهاد، آن را در معرض گرما قرار داد، آب را به طور طبیعی تبخیر کرد و بخار را بالا برد و متراکم ساخت؟ چه کسی به جهان سایر ویژگی‌هایش را بخشید، ویژگی‌هایی که به بخار متراکم‌شونده بار الکتریکی می‌دهد، به طوری که وقتی ابرها گرد می‌آیند، بارهای الکتریکی‌شان موجب بارش باران می‌شود؟ افزون بر این، الکتریسیته چیست؟

Muhammad, God’s messenger, (peace be upon him), however, held a different attitude. He looked at the drops of rain with love and welcoming delight, knowing that they came from God; in other words, his heart recognized God’s handiwork in these drops. Every heart that is aware of its bond with God and the laws of nature He has set in operation should adopt this attitude. Every raindrop is the result of these laws of nature which operate under God’s eye and control. That rain originates from the vapour that rises from the earth and cools down in the atmosphere in no way diminishes the implication of these facts. Who has brought the earth into being, placed water on it, subjected it to heat, made water naturally evaporate and vapour rise and condense? Who has given the universe its other characteristics which give the condensing vapour an electrical charge so that when clouds gather, their electric charges cause rain to fall? Besides, what is electricity?

این ویژگی‌های دیگری که با هم باعث فرود آمدن باران می‌شوند، کدام‌اند؟ اما با آموختن بیشتر درباره‌ی طبیعت، دانش ما سنگینیِ بزرگی بر فهم ما می‌افکند. دیگر پیام‌هایی را که پدیده‌های جهانی می‌دهند، قدر نمی‌نهیم؛ دیگر اجازه نمی‌دهیم این پیام‌ها احساسات و واکنش‌های ما را پالایش کنند.

سپس این سوره به افسانهٔ بیهوده‌ای اشاره می‌کند که فرشتگان را خدایان می‌پندارد و ادعا می‌کند که آنان دختران خدا هستند، در حالی که آنان چیزی جز نوعی دیگر از مخلوقات نیستند.

The surah then refers to the absurd legend that makes deities of angels, alleging that they are Gods daughters when they are no more than a different type of creature:

و با این حال، برخی از بندگان او را جزئی از فرزندان او قرار دادهاند. به یقین، انسان آشکارا ناسپاس است. آیا او از میان همه آفریدگانش دختران را برای خود برگزیده و شما را به پسران گرامی داشته است؟ هرگاه یکی از ایشان به آنچه به خداوند رحمان نسبت میدهد، مژده داده شود، چهرهاش سیاه میشود و سرشار از اندوه میگردد. [آیا آنان برای خدا] کسی را قرار میدهند که در میان زیورها پرورش یافته و نمیتواند استدلالی روشن و رسا ارائه کند؟ آنان ادعا میکنند که فرشتگان، که خود تنها بندگان خداوند رحمان هستند، مؤنث هستند! آیا آنان هنگام آفرینش ایشان حضور داشتند؟ شهادتشان ثبت خواهد شد و درباره آن بازخواست خواهند شد. میگویند: «اگر خداوند رحمان میخواست، ما هرگز آنان را پرستش نمیکردیم.» آنان در این باره هیچ دانشی ندارند؛ جز این نیست که دروغ میگویند.

Yet they assign to Him some of His own servants as offspring. Surely man is clearly bereft ofallgratitude. Would He, out of all His creation, choose for Himself daughters and favour you with sons? If any of them i. given the good news of the birth of what he so readily attributes to the Lord of Grace, his face darkens and he is filled with gloom. [Would they ascribe to God] someone who is brought up among trinkets and cannot put together a clear argument? They claim that the angels, who are themselves but servants of the Lord of Grace, are females! Did they witness their creation? Their testimony will be put on record and they will be questioned about it. They say: 'Had it been the will of the Lord of Grace, we should never have worshipped them.9 Of that they have no knowledge:

آنان آشکارا دروغ می‌گویند. یا مگر کتابی پیش از این [قرآن] به آنان داده‌ایم که به آن چنگ زده‌اند؟ نه، هرگز! می‌گویند: «ما پدرانمان را بر این آیین یافتیم و ما به پیروی از رد پای آنان هدایت می‌یابیم.» و همین‌گونه است: هرگاه پیش از تو به هر شهری پیامبری فرستادیم، ثروتمندانشان گفتند: «ما پدرانمان را بر این آیین یافتیم و ما فقط به پیروی از رد پای آنان می‌رویم.» [پیامبر] گفت: «آیا حتی اگر راهنمایی بهتر از آنچه پدرانتان بر آن بودند برای شما بیاورم؟» گفتند: «ما به آنچه شما به آن فرستاده شده‌اید کافریم.» پس انتقام خود را از آنان گرفتیم. بنگر که سرانجام تکذیب‌کنندگان حق چگونه بود. (آیات ۱۵ تا ۲۵)

they are blatantly lying. Or have We given them a book before this one to which they are still holding fast? No indeed! They say, 'We found our forefathers following this tradition and we find our guidance by following in their footsteps.9 And thus it is: whenever, before your time, We sent a messenger to any community, the wealthy among them said: 'We found our forefathers following this tradition and we are only following in their footsteps.9 He said: 'Even though I bring you a guidance better than what you saw your forefathers following?9 They replied: 'We reject the message you have been sent with.9 Therefore, We inflicted Our retribution on them. Reflect on how those who rejected the truth met their end. (Verses 15-25)