آنان بی‌گمان می‌توانستند از آتش و از هر عذابی رهایی یابند، اگر دلهایشان را به قرآن می‌گشودند و با حقی که آن بیان می‌کند مخالفت نمی‌ورزیدند. خداوند بی‌شک برای آنان انواع مثل‌ها را زد، که همه‌ی حالات و شرایط را در بر می‌گرفت:
They could certainly have escaped the fire and all punishment, had they only opened their hearts to the Qur’ān and not opposed the truth it lays down. God certainly gave them all sorts of examples, covering all situations and circumstances:
«ما در این قرآن برای مردم از هر گونه مَثَلی، جوانب گوناگونی آورده‌ایم، ولی انسان بیش از هر چیز، همواره به جدال و ستیزه‌جویی گرایش دارد.» (آیه ۵۴) سوره انسان را در اینجا «شیء» توصیف می‌کند. ترجمه تحت‌اللفظی این جمله چنین است: «اما از میان همه چیز، انسان پرجدال‌ترین است.» این تعبیر را برگزیده است تا انسان را به فروتنی بیشتر ترغیب کند و به او بفهماند که با وجود آنکه در جدال و ستیزه بدترین است، پس از آنکه خداوند دلیل محکم و تردیدناپذیری را که در قرآن به روشنی بیان شده، در اختیار او قرار داده، تنها یکی از آفریدگان بی‌شمار خداست.
“We have indeed given in this Qur’ān many facets to every kind of lesson for mankind. But man is, above all else, always given to contention.” (Verse 54) The sūrah describes man here as ‘a thing’. The literal translation of the above sentence reads: “But of all things, man is the most contentious.” It chooses such expression in order to encourage man to be less arrogant and to feel that he is one of God’s countless creatures, although he is the worst in argument and contention, after God has given solid, irrefutable argument, clearly expounded in the Qur’ān.
این سوره سپس استدلال‌های باطلی را ثبت می‌کند که کافران، که اکثریت مردم را تشکیل می‌دهند، برای توجیه موضع خود مطرح کرده‌اند:
The sūrah then documents the false arguments which the unbelievers, who represent the majority of mankind, have sought to provide:
اور اب جبکہ ہدایت ان کے پاس آچکی ہے، تو لوگوں کو ایمان لانے اور اپنے رب سے بخشش مانگنے سے کیا چیز روکتی ہے، سوائے اس کے کہ وہ اس بات کے منتظر ہوں کہ ان پر بھی پہلے لوگوں کا سا انجام آ پہنچے، یا عذاب ان کے سامنے آ کھڑا ہو؟ (آیت 55)
What is there to keep people from accepting the faith now that guidance has come to them, and from seeking forgiveness from their Lord, unless it be that they are waiting for the fate of the [sinful] people of ancient times to befall them as well, or for the suffering to be brought before their eyes? (Verse 55)
آنان هدایت فراوانی دریافت کردند، که باید برای ایمان آوردن و پیروی از فرمان‌های خدا کافی می‌بود. اما آنان برای خود عذابی را خواستند که بر امت‌های پیشین فرود آمده بود. آنان چنین درخواستی را یا با این پندار مطرح کردند که کیفر خدا هرگز به سراغ ایشان نخواهد آمد، یا از روی ریشخند چنین کردند. گاهی نیز خواسته‌های خود را تغییر دادند و خواستار آن شدند که عذاب، مستقیماً به آنان نشان داده شود.
They have received guidance in plenty, which should have been sufficient for them to believe and follow God’s orders. But they demanded for themselves the sort of suffering that befell nations of old. They made such a demand thinking that God’s punishment would never overtake them, or they did so in mockery. Sometimes they modified their demands, asking for the punishment to be shown directly to them.
آنان استدلال می‌کردند که این کار ثابت می‌کند آنچه پیامبران موعظه می‌کردند حق است، و آنگاه به ایشان ایمان خواهند آورد.
That, they argued, would prove what the Prophets preached and then they would believe in them.
پاسخ دادن به چنین خواسته‌هایی، تصمیم فرستادگانِ خدا نیست. قانونِ خدا برای امت‌های پیشین چنین بود که هرگاه معجزه‌ها داده می‌شد و مردم همچنان انکار می‌کردند، نابود می‌شدند. نابود کردن یا فرود آوردن عذابی که مردم را فرا گیرد، کارهایی است که تنها خدا تعیین می‌کند. وظیفه‌ی فرستادگانِ او چیز دیگری است، یعنی مژده دادن و هشدار دادن: «ما پیامبران را جز مژده‌دهنده و بیم‌دهنده نمی‌فرستیم. اما کافران با استدلال‌های باطل می‌کوشند حق را باطل کنند، و آیات و هشدارهای مرا مایه‌ی ریشخند خود قرار می‌دهند.» (آیه ۵۶)
Answering such demands is not a matter for God’s messengers to decide. God’s rule that applied to past communities meant that when miracles were given and people continued to disbelieve, they were destroyed. To do this or to cause a scourge to overwhelm people are matters which only God determines. His messengers have a different duty, which is to bring happy news and to warn: “We send Our messengers only as bearers of good news and as warners. But with false arguments the unbelievers seek to confute the truth. They make My revelations and warnings a target for their mockery.” (Verse 56)
حق روشن است، اما کافران به استدلال‌های باطل پناه بردند و کوشیدند حقیقت را رد کنند. رفتارشان منحرف بود؛ زیرا حتی هنگامی که معجزه می‌خواستند یا برای شتاب در عذاب خداوند، باز هم نمی‌خواستند قانع شوند.
The truth is clear, but the unbelievers resorted to false arguments, trying to disprove the truth. Their attitude was perverted, because even when they demanded miracles or hastened God’s punishment, they still did not wish to be convinced.
در حقیقت، آنان تنها آیات خداوند را به ریشخند می‌گرفتند و فرستادگان او را مسخره می‌کردند.
Essentially they were only ridiculing God’s revelations and mocking His messengers.
وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ ذُكِّرَ بِآيَاتِ رَبِّهِ فَأَعْرَضَ عَنْهَا وَنَسِيَ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ؟ إِنَّا جَعَلْنَا عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَن يَفْقَهُوهُ وَفِي آذَانِهِمْ وَقْرًا، وَإِن تَدْعُهُمْ إِلَى الْهُدَىٰ فَلَن يَهْتَدُوا أَبَدًا.
(Verse 57)
Who could be more wicked than one who, when reminded of his Lord’s revelations, turns away from them and forgets what his own hands have done? Over their hearts We have cast veils which prevent them from grasping the truth, and into their ears, deafness. Even if you call them to the right path, they shall never be guided. (Verse 57)
کسانی که آنچه را خداوند از بالا فرو فرستاده است به مسخره می‌گیرند و هشدارهای او را به ریشخند می‌گیرند، نمی‌توانند قرآن را بفهمند یا پیام آن را دریابند. از این رو، خداوند بر دل‌های آنان پرده‌هایی قرار می‌دهد که مانع فهم آن می‌شود. و در گوش‌های آنان نوعی کری پدید می‌آورد تا نتوانند آن را بشنوند.
These people who treat what God has bestowed from on high with mockery and who ridicule His warnings cannot understand the Qur’ān or comprehend its message. Hence, God places over their hearts screens which prevent them from understanding it. In their ears He causes a sort of deafness so that they cannot hear it.
او همچنین مقدر کرده است که، به سبب انکار آگاهانه و روی‌گرданی عمدی آنان از هدایت او، هرگز هدایت نخواهند یافت. تا هدایت به دل‌های مردم راه یابد، نخست آن دل‌ها باید برای پذیرفتن آن گشوده باشند.
He has also willed that, because of their deliberate refusal and wilful turning away from His guidance, they will never be guided. For guidance to penetrate people’s hearts, such hearts must be open to receive it in the first place.
«پروردگارت آمرزندهٔ بی‌کران و صاحب رحمت وسیع است. اگر بخواهد آنان را به سبب آنچه انجام می‌دهند مؤاخذه کند، قطعاً عذاب را به زودی بر آنان فرو خواهد فرستاد.» (آیهٔ ۵۸)
“Your Lord is Most Forgiving, limitless in His grace. Were He to take them now to task for whatever they do, He would indeed bring about their speedy punishment.” (Verse 58)
بلکه وہ انہیں مہلت دیتا ہے اور انہیں وقت عطا کرتا ہے، کیونکہ وہ مہربان اور رحم کرنے والا ہے۔ وہ چاہتا ہے کہ انہیں ہر ممکن موقع دے تاکہ وہ معاملات کو واضح طور پر دیکھ سکیں۔ وہ ان کے مطالبے کے مطابق ان کی سزا میں جلدی نہیں کرتا۔ تاہم، وہ انہیں بالکل نہیں چھوڑے گا اور بغیر سزا کے نہیں رہنے دے گا: “بلکہ ان کے لیے ایک مقررہ وقت ہے جس سے وہ بچ نہیں سکتے۔” (آیت 58) ان کے لیے اس دنیا میں ایک مدت ہے جسے وہ پورا کریں گے۔ اس دوران ان پر ان کی سزا کا ایک حصہ نازل کیا جائے گا۔ اور آخرت میں ان کے لیے ایک مقررہ وقت ہے جب ان کے مستحق ہونے والی ہر چیز پوری طرح دی جائے گی۔
Rather, He gives them respite and allows them time, because He is Kind and Merciful. He wishes to allow them every chance so that they can see the issues clearly. He does not hasten their punishment as they demand. However, He will not abandon them completely and leave them unpunished: “But they have an appointed time which they cannot evade.” (Verse 58) They have a term in this life which they will fulfil. During this time a portion of their punishment will be inflicted on them. And they have a time appointed in the hereafter when whatever they have deserved will be given in full.
آنان ستم کرده‌اند و به حق بیدادگری نموده‌اند. از این رو سزاوار مجازات، یا حتی نابودی، همان‌گونه که امت‌های پیشین نابود شدند، هستند. با این حال خداوند در رحمت خود تصمیم گرفته است که تمام مدت حضورشان بر روی زمین را به آنان فرصت دهد. این کار برای تحقق هدفی است که خداوند با حکمت خویش خواستار انجام آن است. بنابراین، با آنان به گونه‌ای متفاوت رفتار می‌کند و تا زمان تعیین‌شده‌ای که نمی‌توانند از آن بگریزند، به ایشان مهلت می‌دهد:
They have done wrong and they have been unjust. Hence they deserve punishment, or even destruction in the same way as communities of old. However, God in His mercy has determined to give them a chance for the full duration of their term on earth. That is to fulfil a purpose which He, in His wisdom, wishes to be accomplished. Therefore, He treats them differently and allows them respite until the time appointed for them, which they cannot evade:
همین‌گونه بود [سرنوشت] جامعه‌هایی که پیش از شما نابود کردیم، هنگامی که در ستم خود پافشاری کردند؛ زیرا برای نابودی‌شان وقتی معین کرده بودیم.
The same applied to other communities which We destroyed when they persisted in wrongdoing. For We had set a time for their destruction. (Verse 59)
نباید به مهلتی که به آنان داده می‌شود فریب بخورند. زمان آنان حتماً فرا خواهد رسید. قوانینی که خداوند جاری ساخته است هرگز شکست نمی‌خورد، و او هیچ وعده‌ای را بی‌تحقق نمی‌گذارد.
They must not be deluded by the respite they are given. Their time will inevitably come. The rules God has made applicable will never fail, and He does not leave any promise unfulfilled.