یہ تقریباً ناممکن ہے کہ اس سورت کے نزول کا زمانہ متعین کیا جائے، اور یہ بات اس کے آغاز پر بھی صادق آتی ہے اور پوری سورت پر بھی۔ نہ یہ کہا جا سکتا ہے کہ اس کا آغاز پہلے نازل ہوا اور باقی حصہ کچھ عرصے بعد، اور نہ ہی یہ کہنا ممکن ہے کہ یہ بات زیادہ قرین قیاس ہے، کیونکہ سورت کا آغاز اور اختتام ایک ہی نکتے سے تعلق رکھتے ہیں، یعنی کفار کے ان گستاخانہ دعووں سے جن میں انہوں نے نبی ﷺ کو دیوانہ قرار دیا۔

It is practically impossible to date the revelation of this surah, and this applies to its opening as well as to the surah as a whole. Nor is it possible to say for certain that its opening was revealed first and the rest after the lapse of some time. We cannot even say that this was more probable, because the opening and the ending of the surah tackle the same point, namely, the unbelievers’ rude claims about the Prophet, denouncing him as a madman.

بسیاری از روایات حاکی از آن‌اند که این سوره دومین سوره‌ای است که پس از سورهٔ ۹۶ نازل شده است. و در آن‌جا که نسخه‌های گوناگون قرآن ترتیب نزول را ذکر کرده‌اند، همگی این سوره را دومین سوره دانسته‌اند. با این حال، سبک سوره، شیوهٔ پرداختن آن به موضوعاتش و جهت کلی آن به چیزی دیگر اشاره دارند. در واقع، همین جنبه‌ها تقریباً تأیید می‌کنند که این سوره مدتی پس از آشکار شدن دعوت به اسلام نازل شده است. معروف است که پیامبر ﷺ سه سال پیام خود را به‌صورت خصوصی و فردی به مردم می‌رساند. به بیان دیگر، این سوره به احتمال زیاد در همان دوران نازل شده است، زمانی که قریش با تصمیمی قاطع با پیام جدید اسلام مخالفت می‌کرد و برای جلوگیری از آن به هر وسیله‌ای متوسل می‌شد، از جمله با طرح اتهامات تحقیرآمیز علیه پیامبر ﷺ.

There are many reports that suggest that this was the second surah to be revealed after Surah 96. Where different editions of the Qur’an mention an order of revelation, they all suggest that this is the second surah. Yet the style of the surah, the way it tackles its subject matter and its drift point to something else. In fact, these aspects almost confirm that it was revealed sometime after the call to Islam went public. It is well known that for three years the Prophet addressed his message to people privately, on an individual basis. In other words, this surah was most probably revealed during that time, when the Quraysh was determinedly opposed to the new message of Islam, resorting to all means to prevent it, including levelling defamatory allegations against the Prophet.

در پاسخ به این شیوه‌ها، قرآن شروع به محکوم کردن این تاکتیک‌ها کرد و اتهامات بی‌اساس را رد نمود و تهدیدها و هشدارهایی از همان نوعی را صادر کرد که این سوره در بر دارد.

Byway of response, the Qur’an began to denounce such tactics, repelling unfounded allegations and issuing threats and warnings of the type this surah includes.

همانطور که گفتیم، این احتمال مطرح شده است که تنها آغاز این سوره، اندکی پس از نخستین وحی سوره‌ی ۹۶ نازل شده باشد.

As we have said, it has been suggested that only the opening of the surah was revealed early on, soon after the first revelation of Surah 96.

همچنین گفته می‌شود که نفی هرگونه جنون به پیامبر ﷺ که در آغاز سوره آمده است، «تو به لطف پروردگارت دیوانه نیستی؟» برای آرام کردن خود پیامبر ﷺ از ترس‌هایش دربارهٔ این بوده که آیا چنین وحی‌هایی نشانه‌های جنون هستند. این نیز بعید است، زیرا گزارش‌هایی که از هرگونه ترس احتمالی پیامبر ﷺ سخن می‌گویند، از نظر اصالت بسیار ضعیف‌اند. افزون بر این، شیوهٔ ساختار سوره به‌عنوان یک کل واحد روشن می‌سازد که این نفی برای رد اتهامی است که در پایان سوره آمده است: «و نزدیک است کافران تو را با چشمان خود از جای برکنند، آن‌گاه که این ذکر را می‌شنوند، و می‌گویند: قطعاً او دیوانه است» (آیه ۵۱). همین اتهام است که در همان آغاز سوره نفی شده است. این موضوع هنگامی به‌روشنی درک می‌شود که تمام سوره را بخوانیم و ببینیم که چگونه از آغاز تا پایان به‌هم‌پیوسته است.

It is further suggested that the negation of any madness attributed to the Prophet, which occurs in the opening, “you are not, by your Lord's grace, a madman? was in order to calm his own fears about whether such revelations were signs of madness. This is again unlikely, because the reports mentioning any such fears the Prophet may have had are exceedingly lacking in authenticity. Moreover, the way the surah is built as a single whole makes it clear that this negation is meant to refute the allegation mentioned at its conclusion: “ The unbelievers well-nigh trip you up with their eyes when they hear this reminder. They say, 'He is surely mad?' (Verse 51) It is this allegation that is negated at the surah's very outset. This is clearly understood when we read all the surah and appreciate how closely interlinked it is throughout.

برخی روایات نیز حاکی از آن‌اند که برخی آیات، به‌ویژه آیات ۱۷ تا ۲۳ و ۴۲ تا ۵۲، در مدینه نازل شده‌اند. آیه‌ی نخست به آزمونی اشاره دارد که صاحبان باغ از سر گذراندند، و آیه‌ی دوم به پیامبر یونس اشاره می‌کند. باز هم، ما بر این باوریم که چنین نیست.

Some reports also suggest that certain passages, specifically verses 17-23 and 42-52, were revealed in MadTnah. The first of these passages mentions the test endured by the owners of the garden, and the second refers to the Prophet Jonah. Again, we believe this not to be the case.

بلکه ما پیشنهاد می‌کنیم که کل این سوره در مکه نازل شده است، زیرا سبک آن بسیار مکی است. در واقع، با توجه به سبک، ویژگی‌ها و وحدت کلی سوره، این احتمال بیشتر است.

Instead, we suggest that the whole surah was revealed in Makkah, because its style is very much Makkan. Indeed, this is more likely, considering the style, the features and the overall unity of the surah.

ما خود بر این باوریم که این سوره دومین سوره‌ای نبود که نازل شد، بلکه نزول آن پس از گذشت مدت زمان قابل توجهی از آغاز رسالت پیامبر صورت گرفت. قطعاً این نزول پس از آن بود که خداوند به پیامبر ﷺ دستور داد: {و خویشاوندان نزدیکت را بترسان} (شعراء: ۲۱۴)، و پس از نزول بخش عمده‌ای از قرآن که از امت‌های پیشین سخن می‌گوید. برخی از کافران چنین گزارش‌هایی را «افسانه‌های پیشینیان» توصیف کرده‌اند.

Our own stance, therefore, is that the surah was not the second to be revealed, but rather that its revelation took place after the lapse of some considerable time after the start of the Prophets mission. It was certainly after the divine instruction was given to the Prophet to “warn your nearest kindred? (26: 214), and after the revelation of a substantial portion of the Qur’an speaking about earlier communities. Such reports have been described by some unbelievers as ‘fables of the ancients’.

آن سوره در زمانی نازل شد که قریش پیش‌تر به پذیرش اسلام فراخوانده شده بود و از همین‌جا مقاومتش در برابر این دعوت آغاز شده بود. در واقع، مخالفت قریش در این مرحله چنان استوار شده بود که از نسبت دادن اتهامات دروغین به پیامبر ﷺ و رسالتش نیز خودداری نمی‌کرد. همین مخالفت بود که ضرورت آن نکوهش بسیار شدید کافران را در این سوره و هشدارهای سخت آن را، هم در آغاز و هم به‌سوی پایان سوره، پدید آورد. زمان نزول سوره را همچنین تصویر پایانی آن تأیید می‌کند: «و چون قرآن را بشنوند نزدیک است تو را با چشمان خود بلغزانند و می‌گویند: او قطعاً دیوانه است» (آیه ۵۱). این تصویر، نمایانگر سخنرانی‌ای عمومی است که گروه‌های بزرگی از مردم را به پذیرش پیام فرا می‌خواند. چنین گردهمایی‌هایی قطعاً در سال‌های نخست دعوت اسلامی برگزار نمی‌شد. در واقع، نخستین سخنرانی عمومی از این دست تنها سه سال پس از آغاز دریافت وحی قرآنی توسط پیامبر ﷺ انجام شد.

It was clearly revealed then at a time when the Quraysh had already been called upon to accept Islam and whence it started its resistance to the call. Indeed, so determined had it become in its opposition at this point that it did not hesitate to level false allegations against the Prophet and his mission. It is such opposition that necessitated the very strong denunciation the surah makes of the unbelievers and the strong warnings it issues both early on and towards its end. Such timing of its revelation is also confirmed by the last image it portrays: “ The unbelievers well-nigh trip you up with their eyes when they hear this reminder. They say 'He is surely mad'" (Verse 51) This is an image of a public address calling on large groups of people to accept the message. Such gatherings most certainly did not take place during the early years of the Islamic message. Indeed, the first such public address was only made three years after the Prophet began to receive Quranic revelations.

این سوره به برخی از پیشنهادهایی اشاره دارد که کافران به پیامبر ﷺ دادند و در آن‌ها سازش بر سر اصلی‌ترین موضوع مورد اختلاف، یعنی ایمان، پیشنهاد شده بود. در آیه‌ی ۹ آمده است: «دوست دارند که تو سازش کنی تا آن‌ها هم سازش کنند.» بی‌شک چنین پیشنهادی در زمانی که دعوت تنها به‌صورت پنهانی و با ارائه‌ی آن به چند نفر انجام می‌شد، مطرح نمی‌شد. در چنان شرایطی، این دعوت خطری برای آنان به‌شمار نمی‌آمد. به احتمال زیاد، چنین پیشنهادهایی بعدها مطرح شد، زمانی که پیام به‌صورت علنی اعلام می‌شد و کافران اهمیت گسترده‌ی آن را دریافتند.

The surah refers to some of the offers the unbelievers made to the Prophet, suggesting a compromise over the central issue in dispute, namely that of faith. It says: "They would love that you compromise with them, so that they will also compromise." (Verse 9) Needless to say, such an offer would not have been made at a time when the message was only advocated in private, presented to a few individuals. In such circumstances, it would not have been felt to represent any danger. It is more likely that such offers would only have been made later, when the message advocated itself in public and when the unbelievers realized its far-reaching significance.

ما می‌بینیم که چندین نشانه تأیید می‌کند این سوره در روزهای بسیار نخستین دعوت اسلامی نازل نشده، و دست‌کم سه سال از آغاز دعوت گذشته بود تا نزول آن رخ دهد. بسیار بعید است که در این سه سال هیچ وحیِ قرآنی نازل نشده باشد. برعکس، بسیار محتمل‌تر است که در این فاصله سوره‌ها و آیات بسیاری نازل شده باشند که آیین اسلام را بی‌آنکه به آن شدت کافران را نکوهش کنند، همان‌گونه که در این سوره می‌بینیم، ارائه می‌دادند. با این همه، با تمام این‌ها، نمی‌توان گفت این سوره، همچنین سوره‌های ۷۳ و ۷۴، در اواخر دوران اسلامی نازل شده‌اند.

We see how several indications confirm that the surah was not revealed in the very early days of the Islamic message, and that at least three years had passed before its revelation. It is highly unlikely that no Qur’anic revelations were made during these three years. On the contrary, it is much more likely that many surahs and passages were revealed in the intervening period, presenting the Islamic faith without strongly denouncing the unbelievers in the way we find in this surah. Having said all this, however, one can still not say that this surah, as well as Surahs 73 and 74, were revealed late into the Islamic period.

درخت دین اسلام، در شکل حقیقی، پاک و خالصش، داشت بر روی زمین کاشته می‌شد. این درخت کاملاً با وضعیت غالب جاهلیت، نه تنها در شبه‌جزیره عربستان بلکه در سراسر جهان، بیگانه بود. در واقع میان آن و شکل منحرف و بی‌رنگ دین ابراهیمی، که با خرافات محلی آمیخته شده بود و بت‌پرستان عرب به آن پایبند بودند، شکاف عمیقی وجود داشت. آنچه محمد ﷺ بدان فرامی‌خواند، دینی روشن، صریح، ساده، و در عین حال جامع و ژرف بود که کاملاً با دین خالص اصیلی که ابراهیم موعظه می‌کرد همخوانی داشت، اما به معیاری از کمال که شایسته آخرین پیام برای بشریت است، می‌بود؛ پیامی که مردم را در مرحله بلوغشان مخاطب قرار می‌دهد و تا پایان زمان دست‌نخورده باقی می‌ماند. برای نمونه، مفهوم خدایان متعدد که برای خدا شریک قائل می‌شود را در نظر بگیرید: در این زمینه، اعراب فرشتگان، مجسمه‌ها، جنیان و ارواح را می‌پرستیدند. باورهای آنان آمیزه‌ای از اندیشه‌های تباه و توخالی بود. آن‌ها را با تصویر شکوهمندی که قرآن از خدا و قدرت عظیمش ترسیم می‌کند و از هر مخلوقی نگهداری می‌نماید، مقایسه کنید. شکاف میان این دو بسیار بزرگ است.

The tree of the Islamic faith, in its real, clean and pure form, was being planted on earth. It was totally unfamiliar to the prevailing state of ignorance, or jahiliyyah, not only in the Arabian Peninsula but throughout the globe. Indeed there was a great gulf between it and the deviant and colourless form of the Abrahamic faith, mixed with local superstitions, which the Arab idolaters upheld. What Muhammad (peace be upon him) advocated was a clear, straightforward, simple, yet comprehensive and profound faith that was fully in line with the original pure faith preached by Abraham, but to a standard of perfection that fits its being the last message to mankind, addressing them in their stage of maturity and remaining intact to the end of time. Take, for example, the notion of multiple deities that assigns partners to God: in this respect, the Arabs worshipped angels, statues, the jinn and spirits. Their beliefs were a medley of corrupt and hollow notions. Compare these with the noble picture the Qur’an paints of God and His majestic power that takes care of every creature. The gulf between the two is immense.

به همان اندازه ژرف است شکاف میان نظام طبقاتی حاکم بر عربستان، ماهیت کشیشی دین آن و انحصار امتیازاتی چون سرپرستی کعبه از یک سو، و برابری همه مردم که اسلام بدان فرا می‌خواند و پیوند مستقیم هر فرد با خدا چنان‌که در قرآن تبیین شده، از سوی دیگر. همچنین، اخلاقی که پیامبر محمد ﷺ بدان فرا می‌خواند با ارزش‌های حاکم بر جامعه جاهلیت عربستان دنیایی متفاوت داشت.

Similarly wide is the gulf between the class system that prevailed in Arabia, the clerical nature of its religion and the monopoly of privileges, such as custodianship of the Ka(bah, on the one hand and the equality of all people preached by Islam and every individual’s direct relation with God as explained in the Qur’an on the other. Likewise, the morality advocated by the Prophet Muhammad was a world apart from the values that prevailed in Arabia’s jahiliyyah society.