دا ټول بیان په دې سورت کې د هغو هڅو تکمیل دی چې د دې لپاره شوي چې عقیده پاکه وساتل شي او له هغو ټولو ګمراهیو او انحرافاتو څخه پاکه شي چې عیسویانو راولي دي۔ دوی عقیده له خپلو الهي سرچینو او بنسټیزو اصولو څخه واړوله، کله چې دې له دې عقیدې څخه واړوله چې خدای مطلق یو دی۔ دا هغه عقیده وه چې عیسی (علیه السلام) او هر پخوانی پیغمبر یې تبلیغ کاوه۔ دوی په دې کې داسې ځینې کفري اړخونه راوړل چې د الهي ایمان سره هیڅ اړیکه نه لري۔

This whole passage serves as a complement to the efforts undertaken in this sūrah to keep faith pure and to purge it from all the errors and deviations Christians have introduced. They forced their faith away from its Divine origins and fundamental principles when they diverted it from belief in the absolute oneness of God. That was the belief preached by Jesus (peace be upon him) and by every former messenger of God. They introduced into it certain aspects of disbelief which had nothing to do with Divine faith.

پر دې بنسټ، دا آیت د الوهیت او د خدای بندګۍ په اړه د اسلام د عقیدې حقیقت ثابتول غواړي۔ دا حقیقت یو لوی منظر په کې ښودل شوی دی، چیرې چې عیسیٰ علیه السلام د ټولو د خدای پیغمبرانو او ټولو انسانانو په مخ کې ښکاره کوي چې هغه هیڅکله د خپلې قوم ته داسې څه نه دي ویلي، چې دوی یې د هغه او د هغه د مور د معبود کیدو په اړه تور لګولی دی۔ هغه اعلان کوي چې هغه هیڅکله داسې کفر نه شي کولی۔

As such, this passage aims to establish the truth about Godhead and servitude to God, as these are conceived by Islam. This truth is presented through a great scene portrayed here in which Jesus states in front of all God’s messengers and all humanity that he never said to his people anything of what they have alleged that both he and his mother were deities. He declares that he could have never said any such blasphemy.

دا سورت دا حقیقت د قیامت د ورځې یوه ژوندۍ منظره کې راښیي، لکه څنګه چې قرآن کریم د هغې لویې ورځې بیلابیلې منظرې راوړي. په دې ډول ټولو بیانونو کې، انځور داسې الهام بخښونکي، ژوندی او اغیزمن ډول بیانیږي چې یو ډول داسې ښکاري لکه موږ یې په خپلو سترګو وینو. موږ له هرې داسې منظرې څخه داسې متاثره کیږو لکه دا چې همدا اوس او دلته پیښیږي. موږ وینو چې څه پېښیږي، هغه خبرې اوروو چې کیږي او هر عکس العمل او ځواب احساسوو. نو، د دې سورت په پای کې دا منظره څه بیانوي؟

The sūrah presents this truth in a vivid scene taken from the Day of Judgement in the same way as the Qur’ān presents various scenes of that great day. In all such presentations, the picture is portrayed in such an inspiring, vivid and effective way that we almost see it before our very eyes. We are moved by each such scene as though it were taking place here and now. We see what is taking place, hear what is being said and feel every reaction and response. So, what does this scene at the end of this sūrah present?

هغه ورځ چې خدای به ټول رسولان راټول کړي او پوښتنه به ورڅخه وکړي: «تاسو ته څه ځواب ورکړل شو؟» هغوی به وwayي: «موږ هیڅ پوهه نه لرو. بې شکه یوازې تا ته د ټولو پټو شیانو علم دی.» (آیت ۱۰۹)

On the day when God will gather all [His] messengers and ask them, “What response did you receive?” they will answer, “We have no knowledge. Indeed, it is You alone who has full knowledge of all that lies beyond the reach of human perception. (Verse 109)

دا رسولان په مختلفو وختونو کې خپلو خلکو ته واستول شول، هر یو خپل لاره ولاړ، خپل ښار یا کلي ته، او د مختلفو نژادونو او ملتونو څخه وو، ټول د خپلو ټولنو ته یو پیغام تبلیغ کاوه. بیا، د دوی وروستی یعنې محمد ﷺ ته یو واحد پیغام ورکړل شو چې د ټولو نژادونو خلکو ته په ټولو نسلونو کې خطاب شوی و. دا رسولان له هغه ذات لخوا راټولېږي چې دوی یې یو په یو واستولي وو، او کله چې دوی یو ځای کیږي، دوی له ځانځان سره هغه مختلف ځوابونه راوړي چې دوی ترلاسه کړي وو. اوس، په دې منظر کې، دا رسولان، چې د انسانیت استازیتوب کوي د دې ځمکې پر مخ د دوی د ژوند د ټول اوږدوالي په اوږدو کې، راټولېږي او د خدای په وړاندې، د ټولو انسانانو د رب په وړاندې، په یوه هیبت ناک ورځ کې ودریږي.

Those messengers were sent at different times to their respective people, each going his own way to his city or village, and belonging to different races and nations, all preaching the same message to their communities. Then, the last of them, Muĥammad, is given a single message addressed to all people of all races in all generations. Those messengers are gathered together by the One who sent them individually, and as they come together they bring with them the different responses they received. Now, in this scene, those messengers, representing humanity throughout its life span on earth, come together and stand before God, the Lord of all mankind on an awesome day.

د هغه ورځې ژوندی منظره: «او هغه ورځ چې الله ټول رسوالان راټول کړي او وبه وايي: "تاسو ته څه ځواب ورکړل شو؟"» (آیت ۱۰۹) نن ټول شیان سره راټول شوي، او رسوالان د خپلو پیغامونو حساب ورکوي. پایلې ټولې انسانیت ته اعلانیږي.

The scene is full of life: “On the day when God will gather all [His] messengers and ask them: `What response did you receive?” (Verse 109) Today, everything is brought together, and messengers account for their messages. The results are declared before all humanity.

"څه ځواب درلودی؟" پیغمبران انسانان دي. دوی هغه څه پیژني چې په خپلو حواسو سره ویني او احساسوي، مګر د هغه څه پر علم نه لري چې ورپسې دي. دوی خپلو قومونو ته بلنه ورکړه چې د الهي لارښوونې تعقیب وکړي. ځینو مثبت ځواب ورکړ، پداسې حال کې چې نورو مخ وګرځاوه. یو پیغمبر د هغه چا په اړه بشپړ حقیقت نه پوهیږي چې مثبت ځواب ورکوي، که څه هم ممکن ده د هغه چا حقیقت پیژني چې مخ اړوي.

“What response did you receive?” Messengers are human. They know what they see and feel with their senses, but they have no knowledge of what lies beyond. They had called on their peoples to follow Divine guidance. Some responded positively while others turned away. A messenger does not know the full truth about a person responding positively, even though he may know the truth of the one turning away.

دا سورت د عیسیٰ بن مریم په خطاب سره دا بیان کوي، هغه ته په داسې حال کې چې ټول خلک په دې شاهدان وو، چې هغوی هغه ته د خدای حیثیت ورکاوه، هغه ته عبادت کاوه، او د هغه او د هغه د مور په اړه یې ډول ډول مبالغه آمیزې کیسې جوړې کړې وې. دا خطاب هغه ته د هغه نعمت یادوي چې خدای هغه او د هغه مور ته ورکړی و، او هغه معجزې شمېري چې خدای هغه ته ورکړې وې ترڅو خلک د هغه د پیغام په منلو کې مرسته وکړي. خو ځینو خلکو د هغه پیغام په سختۍ سره رد کړ، او ځینو نور د هغه د معجزو څخه حیران شول. د دې معجزو له امله دوی هغه د معبود مقام ته لوړ کړ، حال دا چې ټولې معجزې د خدای لخوا ورکول کېږي، هغه خدای چې هغه یې پیدا کړ، هغ ته یې پیغام ورکړ او هغه یې مرسته ورسره وکړه.

The account given in this sūrah addresses Jesus, son of Mary, in front of all those who attributed to him Divine status, worshipped him and weaved around him and his mother all sorts of exaggerated stories. The address reminds him of the grace God bestowed on him and on his mother, enumerating the miracles God gave him to help people to believe in his message. Yet some people denied his message most violently, while others were dazzled with the miracles he was given. On account of such miracles they elevated him to the status of a deity, when all miracles are given by God, who created him, gave him a message and supported him.

خدای تعالی به فرمایي: «اې عیسیٰ بن مریمه! هغه نعمتونه یاد کړه چې ما پر تا او پر ستا مور وکړل: څنګه چې ما تا د روح القدس په ذریعه تقویت کړ، ترڅو په ماشومتوب کې او د پیغمبرۍ په عمر کې له خلکو سره خبرې وکړې؛ او څنګه چې ما تا ته کتاب، حکمت، تورات او انجیل ښوول؛ او څنګه چې ستا په اذن سره ته له خټو څخه د مرغۍ شکل جوړاوې او په هغه کې پف کړې، نو ستا په اذن سره هغه ژوندی مرغی شو؛ او څنګه چې ستا په اذن سره ته ړوندې او ناروغ کوډ درملنه کړې، او ستا په اذن سره مړې ژوندي کړې؛ او څنګه چې ما د بني اسرائیلو له تا څخه ډډه وکړه کله چې ته د ښکاره دلایلو سره دوی ته راغلې، نو په هغو کسانو کې چې کافر شول، وویل: دا یوازې ښکاره جادو دی۔ او کله چې ما حواریانو ته الهام وکړ چې زما او زما د رسول په اړه ایمان راولي؛ نو هغوی وویل: موږ ایمان راوړی او ته شاهد اوسه چې موږ تسلیم شوي یو [د خدای په مقابل کې]۔» (آیتونه ۱۱۰-۱۱۱)

God will say: ‘Jesus, son of Mary! Remember the blessings which I bestowed on you and your mother: how I strengthened you with the Holy Spirit, so that you could speak to people in your cradle, and as a grown man; how I instructed you in the Book and in wisdom, in the Torah and in the Gospel; how, by My leave, you fashioned from clay the figure of a bird and breathed into it so that, by My leave, it became a living bird; how, by My leave, you healed the blind man and the leper, and, by My leave, restored the dead to life; how I prevented the Children of Israel from harming you when you came to them with all evidence of the truth: when those of them who disbelieved declared: ‘This is plain sorcery.’ And when I inspired the disciples to have faith in Me and in My Messenger; they said: ‘We believe; and bear you witness that we have surrendered ourselves [to God].” (Verses 110-111)

په هغو نعمتونو سربیره چې الله تعالی عیسی او د هغه مور ته درکړي وو، سورت د هغو نعمتونو هم یادونه کوي چې الله تعالی د عیسی پیروانو ته عطا کړي وو، او هغه معجزې هم بیانوي چې الله تعالی په هغو سره عیسی تایید کړی و، لکه څنګه چې د هغه حواریانو لیدلې وې.

In addition to the favours bestowed on Jesus and his mother, the sūrah relates some of the favours God granted to his followers, and the miracles with which God supported him, as seen by his disciples.

حواريانو وويل: اے د مريمې زويه عيسیٰ! آيا ستا رب کولای شي چې زمون لپاره له آسمانه يو دسترخوان راکوز کړي؟ هغه وويل: که تاسو مؤمنان یاست، نو له خدایه وویریږئ. ويې ويل: موږ غواړو چې له هغه څخه وخورو، ترڅو زمونږ زړونه ډاډ ترلاسه کړي او موږ پوه شو چې ته موږ ته ریښتیا وایې، او موږ پرې شاهدان واوسو. د مريمې زوی عيسیٰ وویل: اے زمونږ ربه! زموږ لپاره له آسمانه يو دسترخوان راکوزه کړه؛ دا به زموږ لپاره، زموږ د لومړيانو او وروستیانو لپاره، د لمانځه ورځ وي او ستا له لوري یوه نښه وي. او موږ ته رزق راکوه، ځکه ته تر ټولو غوره رزق ورکوونکی یې. خدای وفرمایل: زه دا تاسو ته راکوزوم.

The disciples said: “Jesus, son of Mary! Can your Lord send down to us a repast from heaven?” He answered: “Fear God, if you are truly believers.” Said they: “We desire to eat of it, so that our hearts are reassured and that we know that you have spoken the truth to us, and that we may be witness of it.” “God, our Lord,” said Jesus, son of Mary, “send down upon us a repast from heaven: it shall be an ever- recurring feast for us — for the first and the last of us — and a sign from You. And provide us our sustenance, for You are the best provider” God replied: ‘I am sending it down to you.

اور تم میں سے جو کوئی اس کے بعد انکار کرے گا، تو میں اسے ایسا عذاب دوں گا جیسا دنیا میں کسی کو نہیں دیا۔ Note: The rules require Pashto, so here is the corrected translation in Pashto: او ستاسو څخه هر څوک چې له دې وروسته انکار وکړي، نو زه به هغه ته داسې عذاب ورکړم چې د نړۍ په کې هیچا ته ورکړ شوی نه دی۔

But whoever of you disbelieves after this, I shall inflict on him suffering the like of which I have not inflicted on anyone in the world.” (Verses 112-115)

دا خبره موږ ته د عیسیٰ علیه السلام د قوم او د دوی د ځانګړو کسانو، یعنې د هغه حواریانو په اړه یو څه ښيي. هغه څه چې موږ ورته ګورو دا دي چې دوی د زموږ د پیغمبر ﷺ له صحابه‌کرامو څخه ډیر توپیر درلود. هغوي هغه حواریان وو چې خدای دوی ته الهام کړی و چې په خدای او د هغه د رسول، عیسیٰ بن مریم باور وکړي. دوی همداسې وکړل او عیسیٰ ته یې ویلي وو چې د دوی د ایمان د حقیقت شاهد اوسي. خو د دې ټولو معجزو له لیدلو وروسته چې عیسیٰ یې ترسره کولې، بیا هم یې یوه بله معجزه وغوښته، ترڅو په خپل ځان ډاډ ترلاسه کړي د هغه د صداقت په اړه، او د دې په اړه هغو کسانو ته شاهدي ورکړي چې وروسته به له دوی راځي.

This dialogue reveals to us something about Jesus’s people, and the elite among them, i.e. his disciples. What we find is that they differed greatly from our own Prophet’s Companions. Those were the disciples inspired by God to believe in Him and His Messenger, Jesus, son of Mary. They did so and called on Jesus to witness the fact of their faith. Yet even after all the miracles they saw Jesus performing, they still requested another miracle so as to reassure themselves about his truthfulness and to bear witness about it to those who would succeed them.

البته، عیسیٰ ؑ دوی ته خبرداری ورکړ چې له خدایه د معجزې غوښتنه ونه کړي، ځکه مؤمنان داسې غوښتنه نه کوي: "هغه وویل: 'له خدایه وویریږئ، که تاسو واقعي مؤمنان یئ.'" (آیت ۱۱۲) خو د عیسیٰ ؑ شاگردانو خپله غوښتنه تکرار کړه، او د غوښتنې دلیلونه او هغه څه یې بیان کړل چې د ورکړل شوې معجزې په صورت کې یې لاسته راوړل غوښتل: "ویې ویل: 'موږ غواړو چې له هغې څخه وخورو، ترڅو زړونه مو ډاډ ترلاسه کړي، او موږ پوه شو چې ته موږ ته ریښتیا وایې، او موږ پرې شاهدان واوسو.'" (آیت ۱۱۳)

Be that as it may, Jesus warned them against asking for miracles, because believers do not ask for them: “He answered: ‘Fear God, if you are truly believers.’“ (Verse 112) But Jesus’s disciples repeated their request stating their reasons for requesting it and what they hoped to achieve, should it be granted. “Said they: ‘We desire to eat of it, so that our hearts are reassured and that we know that you have spoken the truth to us, and that we may be witness of it.’” (Verse 113)

هغوی دا غوښتل چې هغه داسې خواړه وخوري چې د ځمکې پر مخ هیڅ انسان هغه نه دی خړولی. دوی به د خپلو سترګو په وړاندې د معجزې ترسره کیدو په لیدو سره زړه ته ډاډ ترلاسه کړی وای. نو دوی به پوهیدلی چې عیسی له دوی سره یوازې حقیقت ویلی و. دا به دوی د دې معجزې د حقانیت شاهدان کړي وای، ترڅو د دوی له قوم څخه هیڅوک یې نشي کولی انکار وکړي. دا ټول دلیلونه تاییدوي چې د هغو حواریانو کچه د محمد ﷺ له صحابه‌وو څخه ډېره ټیټه وه، چې په بشپړه توګه بله ډول خلک وو.

What they wanted was that they should eat of such food which no human being on earth could ever taste. They would have heart-felt reassurance as they would see the miracle being enacted in front of their eyes. They would know then that Jesus had told them only the truth. This would make of them witnesses to the truth of this miracle so that none of their people could ever deny it. All these reasons confirm that the level of those disciples was well below that of Muĥammad’s Companions, who were of a totally different mould.

دلته عیسیٰ بن مریم وویل: «ای زما ربه، زموږ پر ځای آسمان څخه یو خوان راولېږه چې د هغه ورځ زموږ لپاره، د ځان پر لومړیو او وروستیو، یوه لمانځنه (اختر) او ستا له لوري یوه نښه وي، او موږ ته رزق ورکړه، ته غوره رزق ورکوونکی یې.» (آیت ۱۱۴)

At this point Jesus addressed his appeal to his Lord: “God, our Lord,” said Jesus, son of Mary, “send down upon us a repast from heaven: it shall be an ever-recurring feast for us — for the first and the last of us — and a sign from You. And provide us our sustenance, for You are the best provider.” (Verse 114)

جې د عیسیٰ علیه السلام په دعا کې ګورو، هغه په داسې عاجزۍ سره خپل خبرې کوي لکه یو بنده چې د خپل رب له لوري عزت شوی وي. لومړی هغه دا ښکاره کوي چې هغه خپل رب پیژني، او وایي: "ای زموږ ربه، ای زموږ ربه!" بیا خپله غوښتنه بیانوي، چې هغه دوی ته داسې دسترخوان نازل کړي چې د دوی لپاره خوشحالي او خیر وي، ترڅو د دوی ټولو لپاره د لمانځنې ورځ وګرځي. هغه اقرار کوي چې دا ټول به د الله له خوا رزق شي، هغه چې د ټولو رزق ورکوونکو څخه غوره دی. په دې توګه عیسیٰ علیه السلام ښودل کیږي چې هغه د خپل بنده والي مقام پیژني او د الله د ټولو جهانونو د رب والي مقام هم پیژني. دا ټول د ټولې انسانیت په وړاندې، په ځانګړې توګه د هغې لویې او تاریخي ورځې په وړاندې ښکاره کیږي.

سورت د هغه دسترخوان قصه نه تعقیبوي چې د خدای د خبرداری وروسته راځي. بلکه د الوهیت او ربوبیت اصلي موضوع ته مخه کوي، کوم چې ټول تیر شوی متن پکې خپور دی. اوس بیا هغه لوی منظر ته راګرځو چې د ټولو لیدونکو لپاره د عبرت په توګه ساتل شوی دی. اوس یو صاف او ساده پوښتنه اورو، هغه الوهیت چې د عیسی او د هغه د مور لپاره ادعا شوی. هغه څوک چې اوس پوښتل کیږي هیڅوک نه دی پرته له عیسی څخه، چې هغو کسانو ته مخاطب دی چې هغه یې عبادت کاوه. دوی هغه اوري کله چې هغه، حیران او متعجب، د خپل رب په وړاندې د هغه لوی ګناه په اړه ټول علم نفي کوي چې دوی ورته منسوبوي. هغه په حقیقت کې بې ګناه دی او دا ټوله دروغ جوړونه ده:

The sūrah does not follow the account of the Repast after stating God’s warning. It moves on to deal with the central issue of Godhead and Lordship, which permeates the whole passage. We go back now to that great scene which continues to be held up for all onlookers. We listen now to a straightforward questioning about the Divinity claimed for Jesus and his mother. The person now interrogated is none other than Jesus, facing those who worshipped him. They listen to him as he, surprised and amazed, disclaims before his Lord all knowledge of such a grievous sin they attach to him. He is, indeed, innocent and it is all fabrication:

او خدای به وفرمایي: اې عیسیٰ! د مریم زویه! آیا ته ې خلکو ته وویل چې زه او زما مور د خدای پرځای د معبودانو په توګه ومنئ؟ هغه به ووايي: ستا پاکي وي! زه څه داسې خبره نشم کولی چې زما حق نه دی. که ما داسې ويلي وای، نو ته به یې یقینا پوهیدلی. ته هغه څه پوهیږې چې زما په نفس کې دي، او زه هغه څه نه پوهیږم چې ستا په نفس کې دي. یقینا ته یوازې د غیب ټول علم لرونکی یې. ما هغه څه دې ته ونه ویل پرته له هغه څه نه چې ته ما ته امر کړی وې: "د خدای عبادت وکړئ، چې هغه زما رب او ستاسو رب دی." تر هغو چې زه د دوی په منځ کې وم، زه د دوی د کړنو شاهد وم. کله چې ته ما خپل ځان ته پورته کړ، نو ته د دوی څارونکی وې. او ته د ټولو شیانو شاهد یې. که ته دوی عذاب کړې، نو دوی ستا بندګان دي؛ او که ته دوی وبښې، نو یقینا ته ډېر غالب، ډېر حکمت لرونکی یې. [المائدة: ۱۱۶-۱۱۸]

And God will say: Jesus, son of Mary! Did you say to people, ‘Worship me and my mother as deities beside God?” [Jesus] answered: “Limitless are You in Your glory! I could never have claimed what I have no right to [say]! Had I said this, You would certainly have known it. You know all that is within myself whereas I do not know what is in Yourself. Most certainly, it is You alone who fully knows all that lies beyond the reach of human perception. Nothing did I tell them beyond what You bade me [to say]: `Worship God, who is my Lord and your Lord.’ I was witness to what they did as long as I lived in their midst. Then when You took me to Yourself, You have been watching over them. You are indeed a witness to all things. If You punish them, they are Your servants; and if You forgive them, You are indeed Almighty, Wise.” (Verses 116-118)

پاک دی خدای جل جلاله! هغه ښه پوهیږي چې عیسی علیه السلام خلکو ته څه ویلي وو. مګر دا د ویرونکي ورځې پوښتنه، چې ډېره ویره لري، د هغه چا پر ځای د نورو خلکو لپاره ده چې ورته خطاب شوی دی. په دې بڼه کې ورکول زموږ کرکه زیاتوي د هغو کسانو د دریځ په وړاندې چې عیسی، د خدای ښکلي او لوی بنده ته، الوهیت منسوب کړ. د خدای د بندګانو څخه هر یو چې ځان خدای وبولي، پداسې حال کې چې هغه یوازې د خدای بنده دی، دا په حقیقت کې یو ډېر سخت جرم دی چې هیڅ عادي انسان نشي کولی ترسره کړي. نو آیا تصور کېدای شي چې د خدای یو داسې رسول، چې ډېر قوي عزم ورکړل شوی و، دا کار وکړي؟ یا آیا تصور کېدای شي چې دا جرم کوونکی عیسی بن مریم وي، کله چې خدای هغه ته د پیغام د لېږدولو لپاره د ټاکلو مخکې او وروسته ټولې هغه نعمتونه ورکړي؟ کله چې د الوهیت د دې ادعا په اړه پوښتنه کېږي، هغه څه احساس کوي، پداسې حال کې چې هغه د خدای یو ښه بنده دی؟

په دې متن کې، او د هغه لوی درواغو په مقابل کې چې د هيڅ رسول پيروانو تر ټولو زيات کړي دي، يعنې د مسيح د الهي طبيعت درواغ، کوم چې هغه پخپله رد کوي او د ټولو پرېکړو اختيار يوازې الله ته پرېږدي، د حقيقت يوه جمله بيانېږي. دا د سورت وروستی نبوي ډول ده، چې اعلان کوي هغه ټول حکومت چې په آسمانونو او ځمکه او په هغو کې شتون لري، د هغه الله دی چې د ټول کائنات رب دی او په هر شي باندې کامل اختيار لري. د هغه له قدرت څخه هيڅ شی نه محدودوي: "د الله لپاره دی د آسمانونو او ځمکې ټول حکومت او هغه څه چې په دې کې دي."

At the end of this passage and in contrast to the greatest falsehood ever perpetrated by the followers of any messenger, i.e. the falsehood of Christ’s Divine nature, which he himself denounces and leaves all decision about which to God alone, a statement of truth is made. It provides the final note in the sūrah, declaring that dominion over the heavens and the earth and all that they contain belongs to God, the Lord of the universe who has full control over all things. Nothing limits His power: “To God belongs all sovereignty over the heavens and the earth and all they contain.

"هُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ۔" (آیت ۱۲۰)

He has the power over all things.” (Verse 120)

دا هغه پای دی چې د هغه لوی پوښتنې سره سم دی چې د هغې شا ته ډېر ستر غلط نظر جوړ شوی دی. دا داسې پای دی چې د هغه پر شان صحنې سره سمون خوري چې په کې خدای د ټولو علمونو، معبودیت او ټولې واک لرونکی په توګه ښودل کېږي. یوازې هغه ته ټول پېغمبران رجوع کوي او ټول کارونه د هغه په لاس کې ږدي. په حقیقت کې، عیسیٰ بن مریم هم خپل او د خپلې قوم د قضیې فیصله یوازې هغه ته سپاري. هغه ښکلی بښونکی، ډېر حکیم، د آسمانونو، ځمکې او په هغو کې د ټولو شیانو واکمن دی. دا د هغې سورت لپاره مناسب پای دی چې د دین معنا بیانوي، او ښیي چې دین یوازې د خدای د قانون پلي کول، یوازې له هغه څخه لارښوونه اخیستل او یوازې د هغه د وحي پر بنسټ فیصلې کول دي. څرنګه چې هغه واکمن دی، فیصله کول هم د هغه حق دی، ځکه چې نهایي فیصله هغه چا ته تعلق لري چې واک ولري: «هغه خلک چې د هغو احکامو پر بنسټ فیصله نه کوي چې خدای نازل کړي، دوی کافران دي.» (آیت ۴۴)

This is the finale that suits the great question around which that terrible fallacy has been woven. It is an ending that fits that majestic scene where God is seen to be the One who has all knowledge, Godhead and all power. To Him alone all messengers turn, putting all matters in His hands. Indeed, to Him Jesus son of Mary assigns judgement in his own and his people’s affair. He is Almighty, Wise, the Sovereign over the heavens, the earth and all they contain. It is a fitting conclusion to the sūrah which discusses the meaning of religion, showing it to be the implementation of only God’s law, receiving guidance from Him alone and judging only on the basis of His revelations. Since He is the Sovereign, He is the One to judge, for final judgement belongs to whomever has sovereignty: “Those who do not judge according to what God has revealed are indeed unbelievers.” (Verse 44)