د قرآن کریم هغه برخه چې د مسلمانانو د تربیت سره اصلي تعلق لري، د سورت په راتلونکو آیتونو کې دوام کوي. لومړی آیت هغه پټ او طبیعي هڅونې بیانوي چې که په سم ډول مهار نشي، انسانان له سمې لارې څخه اړوي. دې هڅونو ته د مهار وړلو لپاره انسان باید تل خبردار وي، لوړو افقونو ته تمایل ولري، او هغه آرامونه غواړي چې د خدای په نزد دي، ځکه دا آرامونه د دنیا له آرامونو ډیر ښه او پاک دي.
The next few verses in the sūrah fall within that part of the Qur’ān which is mainly concerned with educating the Muslim community. The first of these verses identifies those subtle, natural incentives which cause people to deviate from the right path, unless they are properly checked. In order to control them, one must always be on the alert, yearn for more sublime horizons and aspire to those comforts which remain with God, for these are indeed far superior to worldly comforts.
دنیوي خوښیو ته مخه ورکول او شخصي خواهشاتو او خوښیو ته لومړیتوب ورکول پرته له شکه د انسان ذهن ځانته بوخت کوي او دا یې مخه نیسي چې په دې فکر وکړي چې کوم بڼې باید ترلاسه کړي یا د ژوند له حقیقتونو څه درسونه زده کړي. په دې توګه خلک د ساده، فزیکي خوښیو په لړ کې ډوب شوي دي او نه شي لیدلی هغه بهتره او لوړې آرامۍ چې له دې هاخوا دي. بناءً د ټیټو، فزیکي خوښیو هاخوا د کتلو له خوند څخه محروم دي، یا د هغو لوړو اندیښنو سره بوخت نه دي چې د انسان له لوی رول سره سمون لري، هغه مخلوق چې خدای په دې لویه واکمنۍ، یعنې ځمکې باندې مسؤل ګرځولی دی.
Pursuing worldly pleasures and giving priority to personal desires and pleasures will no doubt distract a person’s mind and prevent him from reflecting on what fruits one is bound to reap or what lessons one can learn from the facts of life. People are thus drowned in easy, physical pleasures, unable to see what lies beyond of better and superior comforts. They are thus deprived of the enjoyment of looking beyond cheap, physical pleasure, or being preoccupied with the nobler concerns which fit with the great role of man, the creature God has placed in charge of this great dominion, the earth.
هغه جسماني خوښۍ، دنیوي آرامۍ او هڅې چې انسان ته په طبیعي ډول د خالق لخوا ورکړل شوي دي، په حقیقت کې د ژوند د دوام د ساتلو لپاره یو ضروري رول لري. له همدې امله اسلام د دې خواهشاتو د ځپلو تأیید نه کوي. بلکې دا غواړي چې دا خواهشات منظم، معتدل او د کنټرول لاندې راوستل شي. اسلام غواړي چې انسان دې خواهشاتو باندې واک ولري، نه دا چې دې خواهشاتو انسان باندې واک ولري. اسلام په انسان کې د لوړ او عالي احساس هڅوي او هغه ته مرسته کوي چې د هغو شیانو په لور وګوري چې لوړ او غوره دي.
Those physical pleasures and worldly comforts and incentives are, nevertheless, naturally infused in man by the Creator to fulfil the essential role of preserving the continuity of life. Hence, Islam does not approve of their suppression. It advocates that they should be regulated, moderated and brought under control. Islam wants man to be able to control these desires, not to be controlled by them. I lam promotes the feeling of the sublime in man and helps him look to what is higher and superior.
دې لپاره هغه قرآني بیان، چې د مسلمانې ټولنې د روزنې سره اړه لري، دا ټول آرامۍ او خوښۍ یادوي، مګر د دوی سره په ژوند کې د مادي او روحاني خوښیو بېلابېلې ډولونه هم بیانوي، چې هغو کسانو ته په آخرت کې ورکول کېږي څوک چې په دې ژوند کې خپلو طبیعي غوښتنو باندې واک لري. دا، یو برخه، هغه اجر دی چې هغو کسانو ته ورکول کېږي څوک چې خپل عالي انساني معیار ساتي، او دا نه پرېږدي چې د دې نړۍ د ارزانه، مادي خوښیو له لارې مغلوب شي.
Hence, that Qur’ānic statement, which is concerned with the education of the Muslim community, mentions all these comforts and pleasures, but portrays alongside them a variety of physical and spiritual pleasures which are provided in the life to come for those who control their natural desires in this life. These are, in part, the reward awaiting those who maintain their noble human standard, and who do not allow themselves to be overwhelmed by the cheap, physical enjoyments of this world.
په یوه آیت کې سورت د دې دنیا تر ټولو خوندور خوشحالۍ یوځای ذکر کړې دي.
In a single verse the sūrah groups together the most enjoyable pleasures of this life:
داسې ښځې، ماشومان، بې حسابه مال و دولت، ښکلي اسونه، زرغون ځمکې او څاروي. دا ټول د دنیا د خوښیو ټولګه ده، یا په خپل ذات کې، یا د هغه چې دوی د خپلو مالکانو لپاره د نورو خوښیو په ډول برابرولای شي، له امله.
خو راتلونکې آیت د آخرت خوښۍ بیانوي: هغه جنتونه چې لاندې یې اوبه روانې دي، هغه ښځې چې په پاکدامنۍ مشهورې دي، او هغه څه چې له دې ډېر لوی دي:
women, children, endless wealth, splendid horses, fertile land and cattle. These represent the total sum of worldly pleasures, either by themselves, or because of what they can provide for their owners by way of other pleasures. The verse which follows, however, identifies the pleasures of the hereafter: gardens through which running waters flow, spouses renowned for their chastity, and what is much more:
د خدای رضا. دغه درجې هغه چا ته ذخیره شوي دي څوک چې د دې دنیا له خوشحالیو هاخوا ګوري او له خدای سره ښې اړیکې ساتي.
God’s good pleasure. These are in store for anyone who looks beyond the pleasures of this world and maintains good relations with God.
د انسان لپاره د نفسانی خواهشونو خوند، لکه ښځې او اولاد، د سرو زرو او نقرو ډکې شوې ذخیرې، ښې او ښکلې اسونه، څارویان او کښتونه، ډېر ښکلي او خوښېدونکي بڼي شوي دي.
Alluring to man is the enjoyment of worldly desires through women and offspring, heaped-up treasures of gold and silver, horses of high mark, cattle and plantations.
دا د دې ژوند آرامونه دي. او د خدای سره د ټولو مقصدونو بهترین دی. ووایه: آیا تاسو ته د دې څخه بهتر شیان ونه بیيم؟ د هغو کسانو لپاره چې د خدای څخه ویره لري، د دوی د رب په وړاندې داسې جنتونه دي چې د دوی لاندې اوبه بهیږي، دوی به په هغو کې تل پاتې وي، او د بشپړې پاکدامنې ښځې، او د خدای رضا به وي. خدای د خپلو بندګانو څخه خبر دی، هغه کسان چې وایي: "ای زموږ ربه، موږ په حقیقت کې ایمان راوړی دی. موږ ته زموږ ګناهونه وبخښه او موږ د اور له عذابونو وساته." دوی د مصیبت په وخت کې صبر کونکي دي، د خپل وعدې پابند دي، د خدای په لاره کې د لګښت کونکي عبادت کونکي دي، او د سهار په وخت کې د بخښنې غوښتنه کوونکي دي. ({۱۴-۱۷} آیتونه)
These are the comforts of this life. With God is the best of all goals. Say: Shall I tell you of better things than these? For the God-fearing there are, with their Lord, gardens through which running waters flow where they shall dwell forever, and wives of perfect chastity, and God’s good pleasure. God is mindful of His servants, those who say: “Our Lord, we have indeed accepted the faith. Forgive us our sins and keep us safe from the torments of the fire.” They are the patient in adversity, the true to their word, the devoted who spend in the cause of God, and those who pray for forgiveness at the time of dawn. (Verses 14-17)
د دنیوي خواهشاتو خوند اخیستل انسان ته ښکلی او خوندور ښکاري۔ په اصلي عربي متن کې دې جملې فعل مجهول صیغې کې راغلی دی، چې دا ښيي چې دا مینه د انسان د فطرت برخه ده۔ له همدې امله دا یو واقعیت بیانوي۔ بې شکه انسان دا خوندونه خوند اخیستل خوښوي۔ نو د دې مینې انکار کول یا دې ته ملامت او غندنه کول ضروري نه دي۔ دا مینه د انساني ژوند د دوام او پرمختګ لپاره اړینه ده۔ خو بل اړخ هم په انساني فطرت کې ایښودل شوی دی، هغه دا چې دې مینې ته توازن ورکړل شي او انسان داسې بشپړ استعمال ته ونه سپارل شي چې د هغه په جوړښت کې د روحاني عنصر لوی اغیزې له لاسه ورکړي۔ دا اړخ انسان ته د لوړو شیانو ته د پورته کتلو وړتیا ورکوي او خواهشات د مناسب او سم اندازې سره کنټرول او پوره کولو توان ورکوي۔ په دې ډول هغه دلته خپل بشپړتیا ترلاسه کولی شي او په ورسره د انساني ژوند روحاني لوړوالی هم ترلاسه کوي او د راتلونکي ژوند په تمه وي، چیرې چې هغه د خدای رضا څخه خوند اخیستی شي۔ دا وړتیا دنیوي خواهشات مهار کولی شي، پاکوي یې او د خوندي حدودو په منځ کې ساتي، ترڅو فزیکي خوندونه د انسان روح او د هغه تمنې نه غالبې کړي۔ خدای ته رجوع کول او له هغه څخه ویره لرل د دې تمنو د ترلاسه کولو لاره ده۔
“Alluring to man is the enjoyment of worldly desires.” In the original Arabic text, the verb in this sentence is expressed in the passive voice which indicates that this love is part of man’s nature. Hence, this is a statement of fact. Man certainly loves to enjoy these pleasures. There is no need, then, either to deny that love or to denounce and condemn it. It is essential for human life so that it may continue and progress. But there is certainly another side which is also infused in human nature and that is to balance that love and to guard man against total consumption by it to the extent that he loses the great effects of the spiritual element in his constitution. That aspect provides man with the ability to look up to the sublime and to control his desires and fulfil them in a befitting and appropriate measure. He can thus achieve his fulfilment here but, at the same time, elevate human life spiritually and look forward to the life to come where he can enjoy God’s good pleasure. This ability can hold worldly desires in check, purify them and keep them within safe limits so that physical pleasures do not overwhelm the human soul and its aspirations. To turn to God and to fear Him is the way to the achievement of those aspirations.
دا آیت دنیاوي خوښیو ته داسې یادونه کوي چې دا د انسان لپاره ښکلې او زړه راښکونکې کړل شوي دي. نه په دې کې څرګند وينا شته او نه پټه اشاره، چې دا خوښۍ ناوړې یا ټیټې دي، یا دا چې باید په دې ډول ورسره چلند وشي. موږ یوازې دې ته هڅول شوي یو چې د دې خوښیو ماهیت پوه شو، ترڅو دوی خپل ځای په ژوند کې ټاکو او داسې ونه کړو چې دوی هغه څه وپټ کړي چې له دوی څخه لوړ او ښه دي. په حقیقت کې موږ ته دا امر شوی دی چې له دې خوښیو څخه هغه اندازه واخلو چې زموږ لپاره کافي او اړین ده، او بیا لوړو افقونو ته هڅه وکړو.
The verse speaks of those worldly desires as being made alluring to man. There is no suggestion, implicit or explicit, that they are contemptible, or that they should be treated as such. We are only called upon to understand their nature in order to place them in their appropriate place in our lives and not allow them to suppress what is superior to and nobler than them. We are, indeed, called upon to aspire to higher horizons after we have taken what is sufficient and necessary for us of those pleasures.
اسلام د انسان د طبیعت سره د ریښتیني چلند او د هغه د لوړولو د مسلسلې هڅې له امله ممتاز دی، نه د هغه د دبولو له امله۔ هغه کسان چې نن ورځ د طبیعي خواهشاتو د "دبولو" زیانونو، یا د هغې له امله رامنځته کیدونکو رواني پیچلتیاوو په اړه خبرې کوي، په دې متفق دي چې د دې ستونزو اصلي سبب د طبیعي خواهشاتو دبول دي، نه د هغو کنټرول۔ دبول د طبیعي خواهشاتو د ملامتولو یا د هغو په سپکو سترګو کتلو څخه پیدا کیږي۔ دا حالت فرد د دوو ډولو فشارونو لاندې راولي چې په مخالفو لوریو کې کاږي۔
Islam is distinguished by its realistic approach to human nature and its constant effort to elevate rather than suppress it. Those who talk nowadays of the harmful effects of the “suppression” of natural desires, or about psychological complexes which result from such suppression, agree that the main reason for such problems is the suppression of natural desires, not their control. Suppression stems from the condemnation of natural desires, or looking down on them with contempt. This places the individual under two kinds of pressure which pull in opposite directions.
د دننه یوه احساساتي فشار شته، چې د ټولنیزو دودونو یا دین پایله ده، او هغه دا چې بدني خواهشونه ټیټ او ناوړه دي او باید اصلاً نه وای. دوی د ګناه او بدۍ په توګه بیان کیږي. بل اړخ ته، د دې خواهشونو خپل فشار دی چې نشي مات کیدی، ځکه چې دوی د انسان په طبیعت کې ژور ریښې لري او د انساني ژوند په کې بنسټیز رول لري.
There is first the emotional pressure from within, the result of social traditions or religion, that physical desires are contemptible and should not have existed in the first place. They are portrayed as sinful and evil. There is, on the other hand, the pressure of these desires themselves which cannot be overcome because they are deeply rooted in human nature, having an essential role to play in human life.
بیشکه، دا خلقت د انسان په طبیعت کې بې ځایه نه دي ځای پر ځای شوي. کله چې دا جګړه د انسان په دننه کې شدت پیدا کوي، نو په رواني کمزورتیاو (عقدو) سره مخ کیږي. دا هغه نظر دی چې د رواني علومو متخصصین یې لري. که په فرض سره د دوی نظریه سمه وي، بیا هم موږ ګورو چې اسلام انسان د دې جګړې څخه، یعنې د انسان د روح د دوو برخو ترمنځ د جګړې څخه، ساتلی دی: یوه برخه د خواهشاتو په ناسم پوره کولو او هر ډول اسانه خوښۍ لټولو هڅوي، او بله برخه یې د یوې لوړې ژوند لپاره تمایل لري. اسلام د دواړو د پوره کولو لاره لري، او داسې یې یو ځای کوي چې دوامداره والی او اعتدال سره یوځای وي.
Indeed, they have not been made part of human nature in vain. As this conflict rages within man, it gives rise to psychological complexes. This is the opinion held by scientists specialised in psychology. Assuming that their theory is correct, we still find that Islam has kept man safe from this conflict between the two parts of his human soul, the temptation to indulge in wanton satisfaction of desire and seek every type of easy pleasure and the aspirations to a nobler existence. It caters for the fulfilment of both, combining continuity with moderation.
بې شکه دا څرګنده ده چې ښځې او ماشومان د انسان له تر ټولو مهمو او پیاوړو تمنو څخه دي. د دې تمنو سره یوځای هغه متن چې د دنیا خواهشونه بیانوي، "زیرمه شوي زر او سپینه زرغون" هم یادوي. "زیرمه شوي خزانې" جمله د مال د ډیر حرص په کولو دلالت کوي. که یوازې د مال مینه مقصد وای، قرآن کریم به په ساده ډول "پیسې" یا "زر او سپین زر" ویلي وای.
It goes without saying that women and children are among the most important and strongest desires of man. Coupled with these in the text listing the desires of this world are “heaped-up treasures of gold and silver”. The phrase “heaped-up treasures” implies a consuming greed for wealth. If it was merely a love of wealth that is meant here, the Qur’ān would simply have used the term “money”, or “gold and silver”.
«مُکدّس خزانے» سے البتہ ایک مزید مفہوم بھی ظاہر ہوتا ہے، یعنی خود خزانے کی خاطر خزانہ جمع کرنا۔ یہاں مراد یہ ہے کہ سونا اور چاندی جمع کرنے کا لالچ، کیونکہ محض دولت کا ڈھیر لگانا ایک انسانی خواہش ہے، خواہ اس دولت کو بعد میں کسی بھی مقصد کے لیے استعمال کیا جائے، خاص طور پر دوسری خواہشات کی تکمیل کے لیے۔
“Heaped-up treasures,” however, adds a further connotation, that is treasure for its own sake. The implication here being the greed to amass gold and silver, because the mere amassing of wealth is a human desire, regardless of what that wealth may be used for, especially in satisfying other desires.
قرآنِ کریم کی اگلی آیت میں «اونچے درجے کے گھوڑے» کا ذکر ہے۔ مشینوں کی اس مادّی دنیا میں بھی گھوڑے ان لذتوں میں شامل ہیں جنہیں تمام انسان پسند کرتے ہیں اور جن کی خواہش رکھتے ہیں۔ ایک اچھا نر گھوڑا خوبصورتی کو جوش، طاقت، ذہانت اور اپنے مالک کے ساتھ گہرے تعلق کے ساتھ جوڑ دیتا ہے۔ جو لوگ گھوڑوں پر سواری نہیں کرتے، وہ بھی زندہ دل گھوڑے کو دوڑتے ہوئے دیکھ کر خوش ہوتے ہیں۔
اس کے بعد مویشیوں اور کھیتوں (باغات) کا ذکر آتا ہے۔ یہ دونوں ہمارے ذہنوں میں اور حقیقی زندگی میں ایک دوسرے سے گہرے طور پر جڑے ہوئے ہیں۔ لوگ زمین سے پودوں کے اگنے، زندگی کے کھِلنے کے منظر سے محبت کرتے ہیں۔ جب اس کے ساتھ ملکیت کی خواہش شامل ہو جائے تو مویشی اور کھیت یقینی طور پر مرغوب ہو جاتے ہیں۔
The Qur’ānic verse then adds, “horses of high mark.” Even in the material world of machines in which we live, horses remain among those pleasures loved and desired by all people. A stallion combines beauty with vigour, strength, intelligence and a close relationship with his owner. Even those who do not ride horses warm to the sight of a lively horse as it runs. Cattle and plantations are then mentioned. The two are closely linked together in our minds and in real life. People love the scene of plants growing out of the earth, of life blossoming. When the desire of ownership is coupled with this, then cattle and plantations are certainly craved.
دې آیت کې ذکر شوې ټولې خواهشات یوازې هغو شیانو مثالونه دي چې خلک یې د ترلاسه کولو لپاره هڅه کوي. هغه څه چې په دې ډول پیژندل شوي وو، د هغه ټولنې لپاره په ځانګړې توګه زړه راښکونکي وو چې قرآن کریم لومړی ځل ورته خطاب وکړ، خو ډیری یې د ټولو خلکو لپاره، په ټولو زمانو کې، زړه راښکونکي دي.
All the desires mentioned in this verse are mere examples of what people strive to have. The ones so identified were particularly appealing to the community which the Qur’ān addressed for the first time, but many of them appeal to all people in all ages.
قرآن کریم دا ټول شیان مخکې ذکر کوي، بیا د دوی حقیقي ارزښت بیانوي، ترڅو هر مؤمن دوی ته د خپلو لومړیتوبونو په لیست کې سم ځای ورکړي: "دا د دې دنیا ژوند ګټې دي۔" (آیت ۱۴)
The Qur’ān mentions them before stating their real value so that they are given their proper place in the list of priorities of any believer: “These are the comforts of this life.” (Verse 14)