الصافات - صفونه کې ترتیب شوي (آیا تاسو ګورئ؟) ۱-۶۸
Al-Saffat Ranged in Ranks ( Will You Have A Look? ) 1-68
په نوم د خدای، د رحمت خاوند، ډیر مهربان.
In the Name of God, the Lord of Grace, the Ever Merciful.
په هغو ملائکو سوگند چې په صفونو کې ترتیب شوي دي. (۱)
By the [angels] ranged in ranks, (1)
هغه څوک چې په سختۍ سره ملامت کوي (2)
who rebuke reproachfully (2)
او د خدای ﷻ کلام تلاوت کړئ (۳)
and recite God’s word (3)
یقیناً ستاسو معبود یو دی۔ (۴)
most certainly your God is One, (4)
د آسمانونو او ځمکې او د هغو ترمنځ هرڅه رب، د ټولو د لمر د راختلو ځایونو رب.
Lord of the heavens and the earth and everything between them, Lord of all the points of sunrise.
(5)
(5)
موږ لومړنی اسمان د ستورو په واسطه زینت کړی دی.
We have adorned the skies nearest to the earth with stars, (6)
او هغوی یې د هر سرکش شیطان څخه خوندي کړي دي۔ (7)
and have made them secure against every rebellious devil. (7)
پس دوی د لوړ مقام والاو (فرښتو) خبرې نه شي اوریدلی، او له ټولو خواوو څخه وشړل کیږي، (۸)
Thus, they cannot eavesdrop on the ones on high, but shall be repelled from all sides, (8)
له ځمکې څخه وشړل شوي، او د دوی لپاره دوامداره عذاب ذخیره دی۔ (9)
driven away, with lasting suffering in store for them. (9)
که هغوی څوک د پټکي له لارې یوه ټوټه وغلوي، نو یوه ځیرونکې شعله به تر شا ورپسې شي.
If any of them stealthily snatches away a fragment, he will be pursued by a piercing flame.
(10)
(10)
اوس دې دغو [کافرانو] ته وپوښتئ: آیا دوی د پیدا کولو په لحاظ سخت دي، یا هغه نور مخلوقات چې مونږ پیدا کړي دي؟ دوی مونږ د چپچپې گل څخه پیدا کړي دي۔ (۱۱)
Now ask those [unbelievers]: Are they more difficult to create, or the other beings We have created? Them have We created out of a sticky clay. (11)
تُعجَبُ وَهُمْ يَسْخَرُونَ۔ (12)
Whereas you marvel, they scoff; (12)
او کله چې دوی ته حق یادونه وشي، نو دوی پرې پام نه کوي؛ (۱۳)
and when they are reminded of the truth, they pay no heed; (13)
او کله چې دوی یو نښه وینې، نو مسخرې ته مخه کوي؛ (۱۴)
and when they see a sign, they resort to ridicule; (14)
او وائی: «دا یوازې ښکاره جادو دی۔» (۱۵)
and say: ‘This is nothing but plain sorcery. (15)
ایا کله چې موږ مړه شو او خاوره او هدوکي شو، نو بیا به موږ ژوندي کړل شو؟ (16)
What! After we have died and become mere dust and bones, shall we be raised back to life? (16)
او شاید زمونږ پلرونه؟
And perhaps our forefathers?’ (17)
ووایہ: «هو! بیشکہ تاسو به ډېر ذلیل شئ.» (18)
Say: ‘Yes, indeed! And you shall be utterly humbled.’ (18)
یوه یوازینۍ چیغه به وي، او ناڅاپه به ټول ویني.
There will be just one single cry, and they will all begin to see, (19)
او وایی به: «هلاکت دی زموږ لپاره! دا د قیامت ورځ ده!» (۲۰)
and will say: ‘Woe betide us! This is the Day of Judgement!’ (20)
دا همدا د فیصلې ورځ ده چې تاسو به یې دروغ ګڼل! (۲۱)
This is indeed the Day of Decision which you used to call a lie! (21)
هغه کسان راټول کړئ چې ظلم یې کاوه، د دوی ملګري، او هغه شیان چې دوی به یې عبادت کاوه (22)
Gather together all those who were bent on wrongdoing, their ilk, and all that they used to worship (22)
او د دوزخ لاری ته یې ټول لارښود کړئ، (23)
instead of God, and guide them all to the path of hell, (23)
لیکن انہیں ذرا روک لو، کیونکہ ان سے سوال کیا جائے گا۔
but halt them a while, for they shall be asked:
(24)
(24)
«تاسو ولې یو بل سره مرسته نه کوئ؟» (۲۵)
‘How is it that you do not help one another?’ (25)
بیشکه، په هغه ورځ دوی به په بشپړه توګه تسلیم وي۔ (۲۶)
Indeed, on that day they will be in complete submission. (26)
یوں وہ ایک دوسرے کی طرف متوجہ ہو کر ایک دوسرے کو الزام دیں گے۔ (27)
They will turn upon one another accusingly. (27)
«۲۸ یو شمیر به ووایی: ‹تاسو به موږ ته له ښیې خوا راتلل، چې موږ ته به مو غږ کاوه!›»
Some [of them] will say: ‘You used to [whisper to us] approaching us from the right!’ (28)
نور به وائی: «نه! بلکې تاسو خو ایمان نه راوړ.» (۲۹)
The others will reply: ‘No! It was you who would not believe. (29)
په تا باندې مو هېڅ واک نه درلود؛ بلکې تاسو خپله د حدونو د تېرولو ته تيار وئ۔ (30)
We had no power over you; but you were willing to exceed all limits. (30)
اوس زموږ د رب خبره زموږ پر سر ثابته شوه، موږ به ضرور [عذاب] وخوړو۔
Now our Lord’s word has come true against us, and we are bound to taste [the punishment]; (31)
"که که مونږ تاسو ته لارښوونه کړې وای، نو مونږ پخپله گمراه شوی وای." (32)
If we led you astray, we ourselves were astray.’ (32)
په هغه ورځ، دوی ټول په گډ عذاب کې شریک وي۔ (33)
On that day, they all will share in the common suffering. (33)
همدارنګه موږ ټولو مجرمانو سره داسې معامله کوو۔ (34)
Thus shall We deal with all the guilty ones. (34)
کله چې به دوی ته ویل کیده، «له الله پرته هیڅ معبود نشته»، نو دوی به په غرور مخ اړاوه، (35)
Whenever they were told, ‘there is no deity other than God,’ they would turn away in arrogance, (35)
او کہا کرتے تھے: ‘کیا ہم اپنے معبودوں کو ایک دیوانے شاعر کی خاطر چھوڑ دیں؟’ (36)
and would say: ‘Are we to forsake our deities for the sake of a mad poet?’ (36)
یقیناً هغه حق راوړی دی، او پخوانیو رسولانو ته یې تصدیق ورکړی دی۔ (37)
For certain, he has brought the truth, and confirmed the earlier messengers. (37)
بیشکه تاسو به یقیناً دردناک عذاب څکئ،
You will indeed taste grievous suffering, (38)
هم یوازې د هغه څه بدله حاصلوي چې تاسو به یې کول. (۳۹)
being requited only for what you used to do. (39)
د خدای حقیقي بندګان نه. (40)
Not so God’s true servants. (40)
هغوی لپاره به یو ټاکل شوی روزي وي:
Theirs shall be a predetermined sustenance: (41)
میوو کې؛ او دوی به عزت ورکړل شي (۴۲)
fruits; and they will be honoured (42)
په جنتونو کې، (43)
in gardens of bliss, (43)
په نرمو صوفو باندې کښېناستي، یو له بل سره مخ. (44)
seated on soft couches, facing one another. (44)
په دوی کې به د یوې جامې یا پیالې (شرابو) یوه کاسه وګرځول شي، چې له جاري چینې څخه ډک وي:
A cup will be passed round among them with a drink from a flowing spring: (45)
روښانه، د هغو کسانو لپاره خوندور چې یې څښي، (46)
clear, delicious to those who drink it, (46)
نشه نه پیدا کوي او نه د عقل زوال راولي. (47)
causing no headiness or intoxication. (47)
هغوی سره به د نیغې پر بنده (یعنی د نظر پر پټولو) والا، سترګې ښکته والا، ښکلې سترګو والا ښځې وي (۴۸)
With them will be mates of modest gaze, most beautiful of eye, (48)
لکه څنګه چې دوی پټ هګۍ وي۔ (49)
as if they were hidden eggs. (49)
او دوی به یو بل ته د پوښتنو سره مخ کیږي.
And they will turn to one another with questions.
(50)
(50)
یو له هغوی به وایی: زما په دنیا کې یو نږدې ملګری وو (51)
One of them will say: I had a close companion on earth (51)
څوک چې ماته پوښتنه کوله: ‘ایا تا واقعیا باور لرئ (52)
who used to ask me: ‘Do you really believe (52)
ایا کله چې مونږ مړه شو او یوازې خاورې او هڅۍ شو، نو بیا به مونږ د حساب لپاره راوستل شو؟
that after we have died and become mere dust and bones we shall be brought for judgement?’ (53)
هغه زیاتوي: ‘ایا غواړئ چې ښکته وګورئ؟’ (54)
He adds: ‘Would you like to look down?’ (54)
بیا هغه ګوري او هغه یې د اور په منځ کې ویني۔ (55)
Then he looks and sees him in the midst of the fire. (55)
هغه به وفرمایي: ‹په خدای قسم! ته نږدې وو چې ما ته تباهي راوړې!› (56)
He will then say: ‘By God! You almost brought me to ruin! (56)
«که که د خدای فضل نه وای، نو زه به هم هلته راوړل شوی وای.» (57)
But for the grace of God I should have also been brought there.’ (57)
«نو آیا واقعاً داسې ده چې موږ به نه مرو (58)
‘But then is it truly so, that we are not to die (58)
پرته له هغه لومړي مرګ څخه، او دا چې موږ به عذاب ونه شو زغملی؟ (59)
except for our first death, and that we are not to suffer? (59)
دا واقعاً لوی بریالی ده.‘ (۶۰)
This is indeed the supreme triumph.’ (60)
هر څوک باید د دې هدف د ترلاسه کولو لپاره هڅه وکړي. (61)
Everyone should strive to attain this goal. (61)
دا ښه بلنه ده، که د زقوم ونه؟
Is this the better welcome, or the Zaqqūm tree?
(62)
(62)
موږ دا د ظالمانو لپاره یوه آزمایش ګرځولی دی۔ (۶۳)
We have made it a test for the wrongdoers. (63)
دا هغه ونه ده چې د دوزخ د سوځونکې اور په تل کې وده کوي۔ (64)
It is a tree that grows in the very heart of the blazing fire of hell. (64)
د هغې میوه داسې ده لکه د شیطانانو سرونه. (65)
Its fruit is like devils’ heads. (65)
بې شکه دوی به له هغې څخه خوري، او خپلې خېټې به ېې ډکوي. (66)
They will indeed eat of it, filling their bellies. (66)
پھر اس کے اوپر انہیں گندا، کھولتا ہوا پانی پینے کو دیا جائے گا۔ (67)
Then on top of it, they will be given polluted, scalding water to drink. (67)
او پدې سره یې وروستی منزل دوزخ دی۔ (68)
Then again, their ultimate goal is hell. (68)
د ستورو سره ښکلی اسمان
A Sky Adorned With Stars
په هغو فرښتو قسم چې په صفونو کې ترتیب شوي دي، څوک چې سخت ملامتوي او ذکر (د خدای کلام) تلاوت کوي، یقیناً ستاسو معبود یو دی، د آسمانونو او ځمکې او د هغو ترمنځ ټولو شیانو رب، او د ټولو ختیځونو رب دی۔ (آیتونه ۱-۵)
By the [angels] ranged in ranks, who rebuke reproachfully and recite God’s word most certainly your God is One, Lord of the heavens and the earth and everything between them, Lord of all the points of sunrise. (Verses 1-5)
سورت د دریو ډلو د خلکو یادونه کوي، او دا بیانوي چې هر یو څه کوي.
The sūrah begins by mentioning three groups of people, identifying what they do.
دا لومړی بیان ممکن دا معنا ولري چې دوی د لمانځه په وخت کې په قطارونو کې ولاړ وي، یا د خدای د حکمونو د انتظار په حال کې خپل وزرونه خپاره کړي وي۔ دویمه ډله هغه چا ته ملامت کوي چې ملامتۍ ته مستحق وي، شاید هغه وخت ته اشاره وي کله چې فرښتې د مرګ په وخت کې روحونه ونیسي، یا د قیامت په ورځ، یا کله چې دوی دوزخ ته وشړل شي، یا په هر حال او هر حالت کې۔ دریمه ډله د خدای کلام تلاوت کوي، دا کلام ممکن قرآن وي یا نور آسماني کتابونه، یا دوی د خدای تسبیحات وایي۔ دوی د خدای د قسم په بڼه ذکر شوي دي چې د هغه د یووالي تصدیق کوي: «بیشکه ستاسو معبود یو دی۔» (آیت ۴)
The first description may mean that they range themselves in rows as they pray, or range their wings, awaiting God’s commands. The second group rebukes whoever deserves rebuke, perhaps at the time when the angels gather their souls when they die, or at the time of resurrection, or when they are driven into hell, or in any position or situation. The third group recite God’s word, which may be the Qur’ān or other scriptures or they may recite glorifications of God. They are mentioned in the form of an oath made by God confirming His oneness: “Your God is One.” (Verse 4)
همدې ته مخکې اشاره وشوه، دلته خبره د هغه خرافات په ذکر کې ده چې په نادان عربستان کې خپور و او ادعا یې کوله چې فرښتې د خدای لوڼې دي، او په دې توګه دوی هم معبودان وو.
As we have already stated, the occasion here is the mention of the superstition circulated in ignorant Arabia alleging that the angels were God’s daughters, and as such, they too were deities.
بیا خدای تعالیٰ خپلو بندګانو ته د خپل ذات یوه داسې خبره یادوي چې د هغه د یووالي حقیقت سره سمون لري: هغه د "آسمانونو او ځمکې او هرڅه چې د دواړو ترمنځ دي، رب دی، او د ټولو ختيځونو رب دی." (آیت ۵) آسمانونه او ځمکه زموږ په وړاندې ولاړ دي او موږ ته د هغه خالق په اړه خبرې کوي چې د دې کائنات هرڅه کنټرولوي. د کائنات د پیدا کولو او کنټرول توان هیڅوک نه ادعا کوي، او هیچا نشي کولی چې هغه څوک چې کائنات یې پیدا کړی، هغه حقیقي رب دی چې مطلق واک لري، انکار وکړي. هغه د "دواړو ترمنځ هرڅه" هم پیدا کړي او کنټرولوي، پشمول د هوا، وریځو، رڼا، او همدارنګه هغه وړو وړو مخلوقاتو چې انسان یې وخت په وخت پیژني، خو ډیر څه داسې دي چې انسان ته نامعلوم پاتې دي. دا ناشونې ده چې څوک په هوښیار ذهن سره آسمانونو، ځمکې او د دواړو ترمنځ شیانو ته وګوري او د دې ټولو مخلوقاتو د لوی والي، دقت، تنوع، ښکلا، هم آهنګۍ او منظم ترتیب څخه ژور اغیزمن نشي. یوازې مړه زړه کیدای شي دا ټول وګوري پرته له کومې ریښتیني اغیزې.
د پیغام ریښتیا ګڼل په ټوکو سره
Receiving The Message With Ridicule
پیغمبر ﷺ ته دا حکم کیږي چې دوی ته وپوښتي چې آیا تاسو د خپل ځان پیدایښت ډیر ستونزمن بولئ، که د اسمانونو، ځمکې او د کائنات د ټولو مخلوقاتو پیدایښت؟ که دوی منې چې د انسان پیدایښت لږ ستونزمن دی، نو ولې دې د قیامت په منلو کې انکار وکړي، هغه په ټوکو او ریښتیا ته د ناممکن په توګه وګوري، کله چې دا د کائنات د پیدا کولو په پرتله هیڅ هم نه دی؟
The Prophet is then instructed to question them about whether they considered their own creation to be more difficult or the creation of the heavens, earth and all creation in the universe? If they agree that man’s creation is less difficult, why should they then disbelieve in resurrection, meeting it with derision and considering it impossible, when it is nothing compared to creating the universe?
له دوی نه پوښتنه وکړه: ایا دوی د پیدا کولو له پلوه ډیر ستونزمن دي، که هغه نور مخلوقات چې موږ پیدا کړي دي؟ دوی موږ د چسپناک خاورې څخه پیدا کړي دي. بلکه ته حیران کیږې، او دوی ټوکې کوي. او کله چې دوی ته حق یادونه وشي، نو هیڅ پام نه کوي؛ او کله چې کومه نښه وویني، نو ملنډې وهي، او وایي: "دا یوازې ښکاره جادو دی. ایا کله چې موږ مړه شو او خاورې او هډوکي شو، بیا به له سره ژوندی راپورته شو؟ او شاید زموږ پلرونه هم؟"
Now ask those [unbelievers]: Are they more difficult to create, or the other beings We have created? Them have We created out of a sticky clay. Whereas you marvel, they scoff and when they are reminded of the truth, they pay no heed; and when they see a sign, they resort to ridicule; and say: ‘This is nothing but plain sorcery. What! After we have died and become mere dust and bones, shall we be raised back to life? And perhaps our forefathers?’ (Verses 11-17)
په دې اړه نور مخلوقات هم شامل دي، لکه فرښتې، آسمانونه، ځمکه او هغه څه چې د دواړو ترمنځ دي، جِنّات، ستورې، سیارې او ځلیدونکي شعلې. دوی دا مني چې دا ټول د خدای لخوا پیدا شوي دي. خو پدې پوښتنې ته ځواب غوښتل نه کیږي. دا یوازې یو بلاغي تکنیک دی چې د دوی د حیرانتیا لپاره ټینګار کوي، ځکه دوی د هغو څیزونو په اړه نه پوهیږي چې د دوی شاوخوا دي. دا د هغه طریقې په اړه ملامتي ده چې دوی په دې څیزونو ګوري. سورت پوښتنه ځواب پرېږدي او دوی ته هغه مادّه ښيي چې دوی لومړی له هغې پیدا شوي: دا نرمه، لزجه ګل ده چې د دې ځمکې له موادو جوړه شوې ده، او ځمکه پخپله د خدای یوه مخلوق ده: «مونږ دوی د لزج ګل څخه پیدا کړي دي.» (آیت ۱۱) نو دا ډیر روښانه ده چې دوی د پیدا کولو لحاظ څخه ستونزمن نه دي. له همدې امله، د خدای د نښو او د دوی د بیا ژوندي کولو د ژمنې په اړه د دوی ټوکې نه یوازې بې ځایه، بلکې ډېر بې معنی دي.
The other created beings in this respect include the angels, heavens, the earth and all between them, the jinn, stars, planets and piercing flames. They acknowledge that these are created by God. No answer, however, is expected to the question. This is simply a rhetorical device inviting amazement at their lack of understanding of what is around them. It derides the way they look at things. Leaving the question unanswered, the sūrah shows them the substance from which they were created in the first place: it is soft, sticky clay made of material from this earth, which is itself one of God’s creatures: “Them have We created out of a sticky clay.” (Verse 11) It is abundantly clear then that they are not the more difficult to create. Hence, their making fun of God’s signs and His promise to bring them back to life is nothing less than absurd.