د دې سورت پیل د څلورو جلا توریو سره کیږي، لکه څنګه چې د دوهمې او دریمې سورت په پیل کې هم دغسې جلا توري راځي. کله چې موږ د دې سورتونو په تفسیر کې د دغو جلا توریو په اړه خبرې کړې، نو موږ د هغه نظر ملاتړ وکړ چې وايي دا توري په دې اشاره کوي چې قرآن د هغو عربي الفبا توریو څخه جوړ شوی دی چې عربان په خپله ژبه کې کاروي. په دې سره سره، د دغو توریو او غږونو څخه داسې کلام جوړول چې د قرآن ورته وي، د انسانانو لپاره ناممکن دی. دا خبره پخپله ثابتوي چې قرآن د انسان له خوا نه دی جوړ شوی. که نه، نو څنګه به وویل شي چې دا توري، غږونه او کلمې عربانو ته شتون لري، خو بیا هم دوی د دوی څخه د قرآن ورته کوم شی نه شي جوړولی؟ نو باید یو بل عنصر وي چې قرآن ته خپل ځانګړی شان ورکوي. زموږ په نظر، دا شاید د هغو جلا توریو د تشریح ترټولو احتمالي لاره وي چې د ځینو سورتونو په پیل کې راځي. خدای ښه پوهیږي چې د دې توریو د کارولو هدف څه دی. له همدې امله ممکن دي چې دا څلور توري یو ځای د یوې جملې د مبتدا په توګه وګڼل شي، چې په ژباړه کې "دا" ورته ویل کیږي، او دا به په دې معنا وي چې هغه توري او هغه شی چې د دوی او نورو توریو څخه جوړ شوی، "هغه کتاب دی چې له پورته څخه ورکړل شوی". له بلې خوا، موږ کولی شو دا توري داسې غږونه وګڼو چې موږ د راتلونکي معنا ته متوجه کوي، کومه معنا چې دا ښيي چې کتاب له پورته څخه نازل شوی دی.

The sūrah begins with four separate letters, similar to those that occur at the beginning of the second and third sūrahs. When we discussed such separate letters in our commentary on these sūrahs, we expressed our support of the view that these letters are meant as a reference to the fact that the Qur’ān is composed of words made up of the Arabic alphabet which Arabs use in their language. Nevertheless, it is impossible for them to make up from these letters and sounds a discourse similar to that of the Qur’ān. This in itself proves that the Qur’ān is not composed by a human being. How else can we explain the fact that these letters, sounds and words were available to the Arabs and yet they could not make of them anything similar to the Qur’ān. There must be, then, some other element which gives the Qur’ān its unique character. We feel that this is perhaps the most likely interpretation of these separate letters occurring at the beginning of some sūrahs. God knows best the purpose He has in mind for using them. It is possible, therefore, to consider these four letters together as the subject of a sentence, which is given in the translation as, “this”, which means that those letters and what is composed of them and of other letters are “the book bestowed from on high”. On the other hand, we may take these letters as sounds serving to alert us to the meaning that follows which suggests that the book has been revealed from on high.

"این کتابی است که از جانب بالا بر تو نازل شده است." (آیه ۲) پس این کتاب برای هشدار نازل شده است، تا پیامبر بتواند پیام آن را به تمام بشریت برساند، هرچند ممکن است آنان دوست نداشته باشند که با آن روبرو شوند. بنابراین پیام آن در برابر عقاید، سنت‌ها، هنجارهای اجتماعی و ساختارهای موجود قرار می‌گیرد. همین امر دلیل کافی است که در برابر وظیفه‌ای که این کتاب بر دوش می‌گذارد، احساس تردید و سختی پیدا شود. این مطلب را تنها کسانی می‌توانند درک کنند که می‌خواهند این دستور را به اجرا درآورند و پیام این کتاب را در جامعه بلند سازند. آنان با این کار هدفشان این است که ساختار اجتماعی جامعه‌ٔ بشری را به‌طور کامل و یکباره دگرگون کنند، از اساس آن آغاز کنند و تا ظاهر و جزئیات آن ادامه دهند. از این رو، پیامبر ﷺ، کسی که برای نخستین بار باید پیام این کتاب را ابلاغ می‌کرد، هنگامی که با وضعیت جاهلیت حاکم در عربستان و در سراسر جهان روبرو شد، باید تمام این احساسات را تجربه کرده باشد.

اسلام تاریخ کا محض ایک واقعہ نہیں کہ جو ایک خاص وقت میں پیش آیا اور اپنا کردار ادا کر کے ختم ہو گیا۔ آج بھی اسلام کا وہی کردار ہے جو اُس وقت تھا جب اُس نے پہلی بار انسانیت کا سامنا کیا۔ درحقیقت، آج دنیا میں رائج حالات، سماجی نظام، عقائد، اقدار اور روایات اُن سے مختلف نہیں جو اُس وقت رائج تھے جب اسلام نے پہلی بار انسانوں کو خطاب کیا۔ اصطلاح "جاہلیت" ایک خاص تاریخی دور کے بجائے ایک حالتِ کار کی طرف اشارہ کرتی ہے۔ آج یہ ہر جگہ موجود ہے اور ہر قسم کے عقائد، نظریات، نظاموں اور حالات پر لاگو ہوتی ہے۔ اس کی بنیاد اس بات پر ہے کہ اقتدارِ اعلیٰ اور قانون سازی کا حق انسانوں کو دے دیا جائے، حالانکہ یہ حق صرف خدا کو حاصل ہے۔ جاہلیت کی اس حالت کی اصل بنیاد یہ ہے کہ انسانی خواہش، نفس یا فکر کو انسانی امور میں حتمی فیصلہ کرنے والا بنا دیا جائے، بجائے اس کے کہ خدائی ضابطے کو نافذ کیے جانے والے قانون کے طور پر اپنایا جائے۔ جاہلیت مختلف شکلیں اور صورتیں اختیار کر سکتی ہے، مختلف نام اپنا سکتی ہے اور مختلف عقیدوں پر چل سکتی ہے، مگر اپنی ہر صورت میں اس کا وہی بنیادی کردار ہوتا ہے جو اس کی ماہیت کا تعین کرتا ہے۔

Islam is not a mere event of history that took place at a particular point in time and completed its role. Today it has a role to play similar to that which it played when it first confronted humanity. Indeed, the circumstances, social systems, beliefs, values and traditions that prevail in the world today are not dissimilar to those which prevailed when Islam first addressed mankind. The term jāhiliyyah refers to a state of affairs, not to a particular period in history. Today, it prevails everywhere and applies to all types of beliefs, doctrines, systems and circumstances. It is based on assigning sovereignty and legislative authority to human beings instead of acknowledging that such authority belongs to God alone. The very foundation of this state of ignorance, or jāhiliyyah, makes human caprice or desire or thought the ultimate arbiter in human affairs instead of adopting the divine code as the law to implement. Jāhiliyyah may take different shapes and forms, adopt different names, follow a variety of creeds, but in all its versions it has the same basic role determining its nature.

په دې معیار سره، دا څرګنده ده چې نن ورځ په ټوله نړۍ کې د جاهلیت حالت حاکم دی. له بلې خوا، اسلام د یوې ځانګړې هستۍ په توګه نور شتون نلري. د هغه کسانو موخه چې اسلام ته رابلنه ورکوي، هماغه ده چې د خدای رسول محمد ﷺ د هغې لپاره ځان وقف کړی و. دوی هماغه ډول مخالفت سره مخ دي چې رسول ﷺ سره مخ شو. له همدې امله، دوی باید د قرآن کریم د دې آیت هماغه یادونه واوري: {دا یو داسې کتاب دی چې تاسو ته نازل شوی دی، نو تاسو په دې کې هیڅ شک مه کوئ، ترڅو ته د هغې په واسطه خلکو ته ویره ورکړې او مؤمنانو ته نصیحت وکړې.} دا حقیقت د یوې نورې تشریح ته اړتیا لري.

Adopting this criterion, it is clear that a state of ignorance, or jāhiliyyah, prevails today throughout the world. Islam, on the other hand, has ceased to exist as an entity. Its advocates have the same objective for which the Prophet Muhammad, God’s Messenger (peace be upon him) dedicated himself. They face the same type of opposition he faced. Hence, they should listen to the same reminder contained in this Qur’ānic verse: “This is a book that has been bestowed on you from on high — so do not entertain any doubt about it — in order that you may warn people with its message, and admonish the believers.” This fact needs some elaboration.

څرنګه چې الله تعالی دا دنده خپل پیغمبر ته سپاري، نو دې ته یو حکم هم تعقیبوي چې عربو ته خطاب کیږي، کومو ته چې قرآن لومړی ځل خطاب کړی، او په حقیقت کې ټولو ملتونو او ټولنو ته چې اسلام یې د جاهلیت له زنځیرونو خلاصولو هڅه کوي. دا ټول ټولنې ته حکم دی چې د دې الهي کتاب په نازل شوي څیز عمل وکړي او له الله پرته د کوم بل بادار پیروي ونه کړي. اصلي خبره همدا ده:

As God assigns this task to His Messenger, He follows it with an order given to the Arabs addressed by the Qur’ān for the first time, and indeed to all nations and communities whom Islam tries to save from the shackles of jāhiliyyah. All such communities are ordered to follow what is revealed in this divine scripture and to refrain from following any masters other then God. This is the crux of the matter:

انسان یعنی موږ د خپل ژوند په چلولو کې د چا تابعداري وکړو؟ که موږ د خدای امرونو ته تابعداري وکړو، نو موږ هغه مسلمانان یو چې خپل ځانونه د خدای سپارلي دي. او هغه کسان چې د نورو مخلوقاتو امرونو ته تابعداري کوي، مشرکان دي. دا دواړه حالتونه یو له بله په بشپړه توګه مخالف دي او د دوی ترمنځ هیڅ مشترک ټکی نشي کیدای. په اسلام کې مرکزي موضوع همدا ده: «هغه څه پیروي وکړئ چې ستاسو رب ستاسو طرف ته نازل کړي دي، او د هغه پرته بل ساتونکي پیروي مه کوئ. تاسو خورا لږ پند اخلئ» (آیت ۳)

whom are we, human beings, to follow in conducting our lives? If we follow divine orders, then we are Muslims who submit ourselves to God. Those who follow the orders of other beings are idolaters. The two situations are diametrically opposed and there cannot be any meeting point between them. This is the central issue in the message of Islam: “Follow what has been sent down to you by your Lord, and follow no masters other than Him. How seldom do you keep this in mind” (Verse 3)

دلته باید یادونه وشي چې کله چې پیغمبر ﷺ په خپله مخاطب شوی، نو کتاب داسې بیان شوی چې گواکې ده ته په ځانګړي ډول نازل شوی دی: «دا هغه کتاب دی چې تاته له لوړه نازل شوی دی.» (آیت ۲) په همدې وخت کې، کله چې ټول انسانان مخاطب شوي، کتاب داسې بیان شوی چې د دوی رب له دوی ته نازل کړی دی:

It should be noted here that when the Prophet was addressed in person, the hook is described as having been sent down to him personally: “This is a book that has been bestowed on you from on high.” (Verse 2) At the same time, when all mankind are addressed, the book is described as having been sent down to them from their Lord:

«له هغه څه پیروي وکړئ چې ستاسو له رب څخه درباندې نازل شوي دي۔» (آیت ۳) د پیغمبر ﷺ په حق کې دا کتاب په دې موخه نازل شوی چې هغه پرې ایمان راوړي او خلکو ته یې خبرداری ورکړي او د هغې د پیغام په واسطه یې یادونه وکړي۔ نورو انسانانو ته دا کتاب په دې موخه نازل شوی چې هغوی پرې ایمان راوړي او د هرې بلې سرچینې پرته یوازې همدې ته غاړه کیږدي۔ دواړو حالتونو کې دا نازلول عزت دی۔ هغه انسان چې خدای ورته کتاب نازلوي، دې دندې لپاره یې غوره کوي او دې ټول احسان او نعمتونه ورباندې کوي، باید یاد وساتي او شکر ادا کړي۔ همدارنګه باید په ځواک او عزم سره دې دندې ته ځان وقف کړي۔