دا سورت دویم برخه یو سم ارزښتي نظام تاسیسوي چې د ایمان له نظره سم دی. مال، مقام، نفوذ او واک، همدارنګه عیش او آرام ته هیڅ حقیقي ارزښت نه ورکول کیږي، ځکه دا ټول تیریدونکي دي. اسلام د هغو عیشونو او آرامونو منع نه کوي چې په جایز او مشروع لاره ترلاسه شي. خو دا د انساني ژوند موخې نه دي. څوک چې غواړي له دې څخه خوند واخلي، کولای شي یې واخلي، مګر باید دا یاد ولري چې دا خدای دی چې دا رزق درکوي. نو انسان باید د ښو عملونو په واسطه د خدای شکر ادا کړي، ځکه پای کې همدا څه پاتې کیږي.

This second passage of the sūrah establishes a proper value system from a faith perspective. No real value is attached to wealth, position, influence or power, nor to indulgences and comforts. All these are transitory. Islam does not prohibit enjoyment of luxuries or comforts that are obtained in a lawful and legitimate way. But these are not the goals of human life. Whoever wants to enjoy these may do so, but he should remember that it is God who provides them. A human being must, therefore, express his gratitude to God through good work, because this is what remains in the end.

د دې متن پیل داسې دی: پیغمبر ﷺ ته امر کېږي چې د هغو کسانو سره ثابت پاتې شه چې د خپل رب عبادت کوي او د هغه رضا غواړي، او هغه کسان پرېږده چې د خپل رب له یاده غافل دي. دوو ډلو یوه مثال ورکول کېږي؛ دا په دوو سړیو باندې مشتمل یوه کیسه ده، چې یو یې د خپل مال او مقام په اړه فخر کوي، او بل یې د خدای په اړه خالص ایمان ساتي، په دې امید چې له هغه څخه په ټولو مادي شتمنیو څخه غوره شی ترلاسه کړي۔

The passage starts with a directive to the Prophet to remain steadfast with those who turn to God for guidance and grace. He should abandon those who are oblivious of their Lord. An example is given of the two parties. This is given in a story involving two men, one boasts about his wealth and position, while the other maintains pure faith in God, hoping to receive from Him what is better than all material riches.

دا یو تمثیل دی چې د ټولې دنیا ژوند بیانوي. دا زموږ په نظر لنډ، تېزې تېرېدونکی او ریښتینې ماهیت نه لرونکی ښکاري. دا ښکاره داسې ده لکه په ټولو لورو کې د باد په واسطه ټکول شوې خاکستر. ترټولو لوی حقیقت دا دی چې «مال او اولاد د دنیاوي ژوند زینت دی، خو باقي پاتې کیدونکي نیک عملونه ستاسو د رب په نزد ډېر ښه اجر لري او د امید لپاره ډېر بهتر دي.» (آیت ۴۶)

This is followed with an analogy showing the whole of life on earth. It appears to us short, fleeting, and having no real substance. It is just like ashes blown by the winds in all directions. The ultimate truth is that “Wealth and children are the adornment of the life of this world: but the things that endure, good deeds, are of far greater merit in your Lord’s sight, and a far better source of hope.” (Verse 46)

اور تم اپنے آپ کو ان لوگوں کے ساتھ جمائے رکھو جو صبح و شام اپنے رب کو پکارتے ہیں، اس کی رضا چاہتے ہوئے۔ تمہاری نگاہیں ان سے ہٹ کر دنیاوی زندگی کی زینت کی طرف نہ جائیں۔ اور اس شخص کی بات نہ مانو جس کے دل کو ہم نے اپنے ذکر سے غافل کر دیا ہے، جو اپنی خواہشات کے پیچھے چلتا ہے اور جس کا معاملہ حد سے گزر چکا ہے۔ اور کہہ دو: "حق تمہارے رب کی طرف سے آ چکا ہے۔ پس جو چاہے ایمان لائے اور جو چاہے انکار کر دے۔" (آیات 28-29)

And contain yourself in patience with those who call on their Lord morning and evening, seeking His countenance. Let not your eyes pass beyond them in quest of the beauties of the life of this world. Pay no heed to any whose heart We have left to be negligent of all remembrance of Us because he had always followed his own desires, and whose case has gone beyond all bounds. Say: ‘The truth [has now come] from your Lord. Let him who wills, believe in it, and let him who wills, reject it.’ (Verses 28-29)

بعض روایات دا څرگندوي چې دا آیتونه هغه وخت نازل شوي کله چې د قریشو ځینو مشرانو غوښتنه وکړه چې پیغمبر ﷺ باید خپل بې وزله صحابه له ځانه لرې کړي، که هیله لري چې د قریشو مشران به یو ځل د هغه پیغام ته ایمان راوړي. په دې ډول بلال، عمار، صهیب، خباب او عبدالله بن مسعود باید د هغه له ملګرتیا څخه لرې شوي وای. یا لږ تر لږه پیغمبر ﷺ باید ځانګړي ترتیبات کړي وای، ترڅو د قریشو مشرانو سره یوازې په داسې ځای کې وګوري چېرې چې هیڅ بې وزله او محرومه کس ته اجازه نه وه. دوی استدلال کاوه چې شتمن به خفه شي که له دوی سره په ورته ځای کې کېني، ځکه د دوی جامې د خولې (کړکۍ) بوی لري.

Some reports suggest that these verses were revealed when some of the noblemen of the Quraysh demanded that the Prophet should expel his poor Companions if he were to hope that the chiefs of the Quraysh tribe would ever come to believe in his message. Thus people like Bilāl, `Ammār, Şuhayb, Khabbāb and `Abdullāh ibn Mas`ūd would have to be expelled from his companionship. Or at least the Prophet should make special arrangements, whereby he could meet the masters of the Quraysh on their own, in a place where none of the poor and the deprived were admitted. The rich, they argued, would be irritated if they had to sit in the same place with them, because their clothing smelled of perspiration.

همدا راز روایت شوی چې پیغمبر ﷺ به ډېر زیات هیله درلوده چې د قریشو دغه مشران اسلام ومني. هغه حتی داسې ترتیبات هم په زړه کې نیولي وو چې دوی وړاندیز کړی وو، خو مخکې له دې چې هغه د دې په لور کومه ګام پورته کړي، خدای ﷺ هغه ته هغه آیت نازل کړ چې د هغه د امر سره پیل کیږي: { او ځان په صبر ساته له هغو کسانو سره چې سهار او ماښام خپل رب ته دعا کوي، د هغه د مخ غوښتنه کوي }. (آیت ۲۸) په دې ډول هغه ریښتیني ارزښتونه روښانه او تل پاتې کوي. دا داسې معیار جوړوي چې هېڅکله ناکام نه کیږي.

It is also reported that the Prophet hoped dearly that these elders of the Quraysh would embrace Islam. He even contemplated making the arrangements they suggested, but before taking any steps in that direction God revealed to him the verse which starts with His command: “Contain yourself in patience with those who call on their Lord morning and evening, seeking His countenance.” (Verse 28) Thus He sets the true values clearly and permanently. These establish a standard that never fails.

سورت بیا د آخرت یوه منظره بیانوي، چې څه شی د کافرانو لپاره او څه شی د مؤمنانو لپاره تیار شوي دي، تشریح کوي. کافرانو ته به یوه اور داسې تیار شوی وي چې د هغوی د استقبال لپاره اماده وي: «موږ د ظالمانو لپاره اور تیار کړی دی.» (آیت ۲۹) ټول شیان جوړ، ځای پرځای او مخته راوستل شوي دي. د دې لپاره نوي هڅه ته اړتیا نه ده. د دې اور د بلولو لپاره څوک ته اړتیا نه ده، او بلیدل او په شدت سره سوزیدل ته وخت نه غواړي. خدای ﷻ د هغه څه د پیدا کولو لپاره، چې هغه یې غواړي، بل څه ته اړتیا نلري، پرته لدې چې یوازې یې اراده وکړي، نو هغه وي. دلته د «تیارول» اصطلاح د عمل د چټکتیا د ښودلو لپاره کارول شوې ده. ټول شیان داسې ځای پر ځای شوي دي، چې ظالمان او کافران سمدستي هغه اور ته بوځي، چې دمخه د هغوی د استقبال لپاره تیار شوی دی.

The sūrah then portrays a scene of the hereafter, describing what is prepared for the unbelievers on the one hand and for the believers on the other. The unbelievers will have a fire that has been made ready to receive them: “For the wrongdoers We have prepared a fire.” (Verse 29) It is all made, set and brought forward. It does not require any new effort to receive them. No one is needed to kindle that fire, and it does not take any time to light or burn fiercely. God does not need anything to create whatever He wishes other than to actually will it, and it exists. The expression here uses the term, ‘prepare’, to indicate speed of action. Everything is put in place to take the wrongdoers and the unbelievers straight to the fire that is already prepared to receive them.

دا یوه اور ده چې پراخ پیچونه لري چې د هغې اوسیدونکي احاطه کوي. دوی هلته په کلکه بند دي، د تېښتې یا خلاصون هیله نه لري. نه د سیلۍ هوا د ساه اخیستو امکان لري، نه د عذاب د کموالي امکان. کله چې دوی د مرستې یا د سوځونکي اور څخه د ساتنې غوښتنه وکړي، نو دوی ته د ناوړه اوبو په بڼه مرسته ورکول کېږي، چې د مفسرینو یوې ډلې په دې باور ده چې دا د ویلې شوې سرې معنا لري، پداسې حال کې چې نورو دا د جوشېدلي تېلو په معنا تعریف کړې ده. که د چا مخ ورته نږدې شي، یقیناً به یې وسوځوي. نو د ستونو او معدو سره به څه وشي، که ظالمان یې د څښلو هڅه وکړي؟ "که د اوبو غوښتنه وکړي، نو هغوی ته داسې اوبه ورکول کېږي لکه ویلې شوې سرې چې مخونه یې سوځوي." (آیت ۲۹) دا یوه سخته حالت دی چې دوی پکې ځانونه موندلی، کله چې دوی ډېر په بېړه د څښاک اړتیا لري، خو دوی یوازې هغه څه لري چې قرآن په رښتیا سره بیانوي: "دا څښاک ډېر بد دی." (آیت ۲۹) سربېره پردې، اور او د هغې پراخ پیچونه د آرام موندلو ځای نه دی: "د آرام موندلو ځای ډېر بد دی." (آیت ۲۹) په دې بیان کې د تلخ طنز یو عنصر شتون لري. دوی په اور کې د آرام لپاره نه دي، بلکې د خپل ظلم په سزا کې سوځول کېږي. خو دا بیان د جنت کې مؤمنانو د برخلیک سره د توپیر په توګه هم خدمت کوي. دا دوه پایې یو له بله برعکس انتهاوې دي.

It is a fire that has huge folds that surge to encompass its inhabitants. They are securely captured there, with no hope of escape or rescue. Nor is there any chance of having a breath of cooling air, or the chance of a reduction in the suffering. Should they cry for help or to be spared the burning fire, help is given to them in the form of filthy water which is described in words which some commentators believe to mean ‘molten lead’, while others define it as ‘boiling oil’. Should anyone’s face get near it, it would certainly scald them. What will it do, then, to throats and stomachs, should the wrongdoers attempt to drink it? “If they beg for water, they will be given water [hot] like molten lead, which will scald their faces.” (Verse 29) It is a terrible situation that they find themselves in when they so urgently need a drink, but they only have what the Qur’ān truthfully describes as: “Dreadful is the drink.” (Verse 29) Moreover, the fire and its billowing folds are not the place where to seek rest: “Evil is the place to seek rest.” (Verse 29) In this description there is an element of bitter irony. They are not in the fire to take rest, but to be burnt in punishment for their wrongdoing. But this description also serves as a contrast with the fate of the believers in heaven. The two ends are opposite extremes.

یو داسې مثال چې دوه سړي او دوه باغونه ذکر دي، د هغه څه مثال په توګه راوړل شوی دی چې دایمي ارزښت لري او د هغه څه چې یوازې تېر کیدونکی دی. دا دوه ډوله انسانان بیانوي: لومړی سړی د دې دنیا په ښېګڼو کې د ویاړ لټون کوي، پرداسې حال چې بل سړی د خپلې خدای سره اړیکې څخه پوره راضي دی. دواړه په عملي ژوند کې لیدل کیږي. لومړی سړی، چې د قرآن کریم په مثال کې دوه باغونه لري، هغه سړی بیانوي چې د شتمنۍ له امله حیران پاتې دی. هغه د هغه څه له امله ځان ځواکمن احساسوي چې ورکړل شوي دي، نو هغه هغه لوړ ځواک هېروي چې د خلکو په ژوند کې ټول څه کنټرولوي، او فکر کوي چې شتمنۍ یې دایمي ده. دا له هغه سره داسې احساس راولي چې ځواک یې تل پاتې دی.

This passage is followed by a story of two men and two gardens, given as an example of what is permanently valuable and what is no more than transitory. It paints two examples of human beings: the first seeks pride in the luxuries of this world, while the other is fully content with his relationship with God. Each is seen in practical life. The first who, in the Qur’ānic example, has two gardens delineates a man dazzled with riches. He feels himself powerful with what he has been given, so he forgets the Supreme Power who controls everything in people’s lives, and thinks that his wealth is permanent. This gives him a feeling that his power is everlasting.

بل دوسرا شخص مومن دی چې خپل مقام او حیثیت د ایمان له لارې ترلاسه کوي۔ هغه تل خپل رب یاد کوي، او پوهیږي چې هغه نعمتونه چې هغه یې څخه برخمن دی، پخپله د هغه ذات دلیل دي چې دا ډول ټولې نعمتونه ورکوي۔ له همدې امله هغه پوهیږي چې باید تل خپل رب ستاینه وکړي او هغه ته د هغه څه له امله شکر ادا کړي چې هغه ته ورکړل شوي دي:

The other is a believer who derives his position and status through faith. He always remembers his Lord, realizing that the blessings he enjoys are in themselves evidence of the One who grants all such blessings. Hence, he knows that he should always praise his Lord and express his gratitude to Him for what he has been granted:

اوس دوی ته د دوو سړیو حال بیان کړه، چې یوه ته مو دوه باغونه ورکړي وو، چې دواړه مو د کجورو په ونو احاطه کړي وو، او په منځ کې مو کرنه ورته ایښې وه. دواړه باغونه خپل محصول ورکول او هیڅ شی یې نه کموه. د دواړو په منځ کې مو یوه سیند بهولی وه. او دغه سړي ته ډیر میوه وه.

Set forth to them the case of two men, to one of whom We gave two vineyards and surrounded them with date palms, and placed a field of grain in between. Each of the two gardens yielded its produce and never failed to do so in any way. In the midst of them We caused a stream to flow. And so [the man] had fruit in abundance. (Verses 32-34)

دواړه باغونه د میوو څخه ډک دي، چې د انګورو تاکونه لري، او د کھجورو د ونو د یوې حلقې په واسطه نور هم ښکلي شوي دي. د دواړو باغونو په منځ کې یوه لویه ډګر دی چې سړی یې د غلو او نورو بوټو کرلو لپاره کاروي. هغه سیند چې د دواړو باغونو په منځ کې بهیږي، ټول منظر ته ډیره خوښه ورکوي، ځکه چې روان اوبه مالک ته د نه ختمیدونکي حاصل په اړه ډاډ ورکوي، چې په بدل کې ډیر مال راوړي.

اوس سورت یو بل منظر راڅرګندوي چې د دنیا ژوند په خپل ټول شکل کې بیانوي، او موږ پوهیږو چې دا د هغو ویجاړو شویو باغونو سره ورته دی. دا ژوند د تیریدونکي طبیعت لرونکی دی، یوازې ډیر لنډ وخت دوام کوي او کومه ټینګه ماهیت نه لري: ﴿او دوی ته د دنیا د ژوند یوه مثال بیان کړه: دا په هغه اوبو ورته دی چې موږ له آسمانه نازلوو، نو د ځمکې نباتات پرې سره یوځای شي، بیا دوی وچ ګیاه کېږي چې بادونه یې په هر لور خوروي، او الله ﷻ په هر شي باندې قادر دی.﴾ (آیت ۴۵)

Now the sūrah draws another scene showing life on earth in its totality, and we realize that it is similar to those destroyed gardens. It is of a fleeting nature, lasting only a very short while and lacking solid substance: “Set forth to them a simile about the life of this world: [it is] like the water which We send down from the skies, and which is absorbed by the plants of the earth. In time they turn into dry stubble which the winds blow freely about. It is God alone who has power over all things.” (Verse 45)

دا منظر، د خپلو ټولو حرکتونو سره، ژر ژر داسې بیانېږي چې زموږ په زړونو کې د لنډ، تېر کېدونکي ژوند احساس پیدا کړي، هغه ژوند چې لنډ دی او په مرګ پای ته رسېږي. دلته اوبه له اسمانه راښکته کېږي، خو نه بهېږي او نه ډېرې کېږي. دا سمدستي د بوټو لخوا جذبېږي، خو دا بوټي نه وده کوي، نه پخ مېوه ورکوي. ټول له منځه ځي او یوازې وچ ډډې پاتې کېږي چې بادونه یې وړي. په دریو لنډو جملو کې د ژوند ټوله موده پای ته رسېږي. د اصلي عربي متن کې هغه ټول شکلونه کارول شوي چې د یوې مرحلې څخه بلې ته د ژر تېریدو نښه کوي: د اوبو راښکته کېدل، بیا د بوټو لخوا جذبېدل، او بیا د باد لخوا وړل کېدل. ژوند څومره لنډ دی، او څومره بې ارزښته دی! دا اوسني، تېر کېدونکی ژوند په ښه ډول وښودلو وروسته، سورت د هغو ارزښتونو ترمنځ توپیر راولي چو خلک په دې ژوند کې ډېر ارزښت ورکوي، او هغو ارزښتونو ترمنځ چې هر وخت لوړ مقام لري. دا ټول د الهي عقیدې له نظره بیان شوي: «مال او اولاد د دنیا ژوند ښکلا ده، خو پاتې کېدونکي نیک عملونه ستاسو د رب په نزد ډېر بهتر ثواب لري او د امید لپاره ډېر ښه بنسټ دي.» (آیت ۴۶)

This scene, with all its movement, is depicted rapidly so as to enhance within us the feelings of a transitory life, one which is short and ends in death. Here we see water pouring down from the skies, but it does not run or form watercourses. It is immediately absorbed by plants, but these plants do not grow, nor do they yield ripe fruit. It is all destroyed, becoming nothing more than dry stubble, blown away by the winds. The whole duration of life is thus ended within three short sentences. The original Arabic text uses all forms that indicate rapid transition from one stage to the next: the fall of water, then its absorption by plants, and then its blowing away by the wind. How short is life, and how worthless! Having shown this scene of the present, transitory life to full effect, the sūrah makes a contrast between the values to which people attach great importance in this life and those which have the upper position at all times. All this is stated from the point of view of the divine faith: “Wealth and children are the adornment of the life of this world: but the things that endure, good deeds, are of far greater merit in your Lord’s sight, and a far better source of hope.” (Verse 46)