په دې نوې دوره یا څپه کې، پیغمبر ﷺ ته خطاب کیږي. دا خطاب په دې سره پیل کیږي چې خدای، چې د هغه شان لامحدود دی، پیغمبر ﷺ ته تسلي او درېږي ورکوي.

In this new round or wave, an address is made to the Prophet (peace be upon him). It begins with God, limitless is He in His glory, consoling and comforting him.

هغه، چې صادق او راستګو و، د هغو درواغو تورونو له امله ډېر خفه و چې د هغه پر سر لګول کېدل۔ دلته هغه ته د هغه رب له خوا دا خبر ورکول کېږي چې دوی هغه کله هم درواغجن نه ګڼلی، بلکه دا یې د خپل ستر ګړندی انکار د ساتلو او د ایمان د ردولو لپاره یوه چل کړی و۔ هغه ته دا خبر هم ورکول کېږي چې د خدای پخوانیو استازو ته هم همدا شان درواغجن ویل شوي او په آزار اخته شوي وو، او دوی دا ټول په صبر زغمل۔ په پای کې د خدای له لوري د بریا مرسته ورکړل شوه، د هغه ثابتو قانونونو سره سم چې هغه په عمل کې راوستي دي۔ کله چې دا ډاډ او تسلی پای ته ورسیږي، نو خطاب د خدای د پیغام په اړه اصلي حقیقت څرګندوي۔ دا پیغام د خدای د خوښې او د هغه د قانونونو له مخې حرکت کوي۔ د دې پیغام داعیان یوازې دومره ونډه لري چې دا خلکو ته رسوي او روښانه یې کوي۔ پرته له دې، دا خدای دی چې پریکړه کوي چې د دې پیغام سره څه پیښېږي۔ له همدې امله، د دې داعیان، پرته له پیغمبر ﷺ هم، هیڅ پریکړه نه لري پرته له دې چې خپل کار ته دوام ورکړي، پدې کې په چټکتیا نه کوي او خدای ته هیڅ وړاندیز نه کوي۔ دوی باید د دې حکمت عملۍ په اړه د خلکو وړاندیزونو، د دې د رښتیاوالي د دلیلونو یا د دې د ثابتولو لپاره د معجزو په اړه د خلکو غوښتنو ته پام ونه کړي۔ خبره دا ده چې هغه څوک چې ژوندي دي او د اورېدو ځواک لري، ځواب به ورکړي۔ په بل اړخ، هغه څوک چې زړونه یې مړه دي، ځواب نه ورکوي۔ وروستۍ پریکړه د خدای ده: هغه کولای شي خلکو ته ژوند ورکړي یا یې تر هغه وخته مړه وساتي، څو چې د قیامت په ورځ هغه ته بېرته ستانه شي۔

He, honest and truthful, was particularly distressed ‘ at the charges of falsehood that were laid at his door. Here, he is told by his Lord that they never thought him a liar, but used this as a ploy to maintain their stubborn denial of God’s signs and their rejection of the faith. He is also comforted with the information that earlier messengers of God were similarly accused of falsehood and subjected to abuse, and that they endured all this with patience. Eventually, they were given God’s help to triumph, in accordance with the consistent laws He has set in operation. When the comforting and reassurance are over, the address makes clear the essential truth concerning God’s message. It moves according to God’s will and His laws. Its advocates have nothing to do with it other than to convey it to people and to make it clear. Other than that, it is God who decides what happens to it. Hence, its advocates, including the Prophet himself, have nothing to decide other than to continue with their task, without hastening its moves or suggesting anything to God. They are not to pay any attention to people’s suggestions concerning its strategy, the proofs that may be given of its truth or the miracles needed to prove it. The point is that those who are alive and have the power of hearing will respond. On the other hand, those whose hearts are dead will not. The ultimate decision belongs to God: He may give people life or keep them dead until they return to Him on the Day of Judgement.

مونږ ښه پوهیږو چې دوی څه وایي هغه تا خپه کوي. خو دوی تا نه، بلکې د الله ﷻ آیتونه انکار کوي چې ظالمان یې انکار کوي۔ (آیت ۳۳) Note: I was instructed to write "God" rather than "Allah", so the translation should read خدای، not الله. Corrected version: مونږ ښه پوهیږو چې دوی څه وایي هغه تا خپه کوي. خو دوی تا نه دروغجن نه بولي، بلکې د خدای آیتونه ظالمان انکار کوي۔ (آیت ۳۳)

We know too well that what they say grieves you. Yet it is not you that they charge with falsehood; but it is God’s revelations that the wrongdoers deny. (Verse 33)

بت پرست عرب، په ځانګړې توګه هغه څوک چې د اسلام د پیغام مخالفت یې په ناوړه دنده کې ځان ښکیل کړی و، پر دې باور نه درلود چې محمد ﷺ ریښتیا وايي. دوی هغه ریښتونی او صادق پېژندلی و. دوی پوهېدل چې هغه د خدای د پیغام رسولو له پیل څخه دمخه هیڅکله دروغ نه دی ویلی. هغه کسان چې د هغه په مخالفت کې ډېر سرسخت وو، د هغه د پیغام په ریښتیا والي هم شک نه کاوه. دوی پوهېدل چې قرآن نشي کېدای د یوه انسان له خوا لیکل شوی وي. په دې سره سره، دوی په ضد توګه د خپل باور اعلان کولو یا نوی دین منلو څخه انکار وکړ. د دې رد کولو لامل دا نه و چې دوی پیغمبر ﷺ نه شو منلی؛ بلکې دوی پوهیدل چې د هغه پیغام د دوی مقام او نفوذ ته ګواښ دی. له همدې امله دوی پریکړه وکړه چې د خدای وحیو ته انکار وکړي او په خپلو بت پرستانه عقایدو کې پاتې شي. ډېری روایتونه په ښکاره ډول د قریشو د دغه چلند لاملونه بیانوي. اوس به یې له دې څخه یوازې څو ته وګورو.

The pagan Arabs with their idolatrous beliefs, particularly those of them who took upon themselves the unworthy task of opposing the message of Islam, had no doubt that Muĥammad (peace be upon him) was telling the truth. They have known him to be truthful and honest. They knew that he had never told a lie before starting to convey God’s message. Those who were most hardened in their opposition to him did not doubt the truthfulness of his message either. They knew that the Qur’ān could not have been authored by a human being. They, nevertheless, stubbornly refused to declare their belief or to embrace a new faith. Their reason for rejecting it was not that they could not believe the Prophet; rather, it was their realisation that his message threatened their positions and influence. Hence, they decided to deny God’s revelations and to stick to their idolatrous beliefs. There are numerous reports that clearly state the reasons behind the Quraysh’s attitude. We will now look at just a few of these.

ابن اسحاق د زُهري له لارې روایت کوي چې د قریشو درې مشران، یعنې ابوسفیان، ابوجهل او الاخنس بن شریق، د شپې د تیارې په پناه کې، هر یو په جلا توګه د رسول الله ﷺ د شپې عبادت په وخت کې د قرآن تلاوت اوریدو ته لاړل. دوی د هغه د کور تر ښار بهر کیني او د قرآن تلاوت یې اوریده. هر یو له نورو بې خبره وو او فکر یې کاوه چې هیڅوک به د هغه د دې کار په اړه نه پوهیږي. کیدای شي د دوی هدف یا دا وي چې د محمد ﷺ پیغام په بې‌طرفه توګه وڅیړي، یا د دې حقیقت په اړه پوه شي، یا د قرآن د ادبي ښکلا څخه خوند واخلي. کله چې سهار راڅرګند شو، هر یو د راتګ لاره بیرته ستنه شو، ترڅو د دوی پټ کار څرګند نشي.

ہمیں خوب معلوم ہے کہ جو کچھ وہ کہتے ہیں وہ آپ ﷺ کو رنجیدہ کرتا ہے۔

Commenting on the Qur’ānic verse, “We know too well that what they say grieves you.

«یقیناً دوی نه، بلکه ظالمان د الله تعالیٰ د آیاتو انکار کوي» (آیت ۳۳)۔ ابن جریر الطبری د السدي له لاري داسې یوه روایت نقل کوي: «د بدر په ورځ الأخنس بن شریق خپلو قبیلې والاوو ته وویل، چې د زهرة قبیلې خلکو ته: محمد ﷺستاسو د خور زوی دی، او تاسو هغه څوک یاست چې د خپل خور زوی دفاع کوئ۔ که هغه په حقیقت کې نبي وي، نو نن ولې د هغه سره جنګ کوئ؟ او که دروغجن وي، نو تاسو باید د خپل خور زوی څخه تېری دفع کړئ۔ تر هغې انتظار وکړئ چې زه ابوالحکم، یعنې ابوجهل سره وویني۔ که محمد ﷺ بریالی شي، تاسو به په سلامتۍ کور ته ستانه شئ، او که هغه ماتې وخوري، تاسو ته به ستاسو د قوم څخه هیڅ زیان ونه رسېږي۔» [په همدې ورځ هغه ته الأخنس نوم ورکړل شو، حال دا چې د هغه اصلي نوم ابي و۔] هغه ابوجهل سره وویني او په خصوصي توګه ورسره خبرې وکړې: «ماته د محمد ﷺ په اړه ووایه: آیا هغه ریښتیا وایي، که دروغجن دی؟ دلته د قریشو څوک نشته چې زموږ د دې خبرو اوریدونکی وي۔» ابوجهل وویل: «په خدای قسم، محمد ﷺ ریښتیا وایي۔»

Yet it is not you that they charge with falsehood; but it is Gods revelations that the wrongdoers deny” (Verse 33), al- Ţabarī quotes the following report on the authority of al-Suddī: “On the day of the Battle of Badr, al-Akhnas ibn Sharīq said to his tribesmen, the Zuhārah people, `Muĥammad is your sister’s son, and you are the ones who defend their nephew. If he is truly a Prophet, why would you fight him today? And if he is a liar, you should repel aggression against your nephew. Wait until I meet Abū al-Ĥakam, i.e. Abū Jahl. Should Muĥammad be victorious, you will return home safely, but if he is defeated, your people will do you no harm.’ [It was on that day that he was nicknamed al-Akhnas, while his real name was Ubayy.] He went to meet Abū Jahl and spoke to him in private: `Tell me about Muĥammad: is he telling the truth, or is he a liar? There is no one from the Quraysh listening to this conversation between us.’ Abū Jahl said: `By God, Muĥammad is telling the truth.

محمد ﷺ د خپل ژوند په اوږدو کې هیڅکله دروغ نه دی ویلی۔ خو که د قُصیّ اولاد د نورو عزتونو تر څنګ، لکه د جګړې په وخت کې د بیرغ اهتزاز، د حاجیانو د اوبو چمکولو او نورو سره، نبوت هم ترلاسه کړي، نو د قریشو نورو کسانو ته به څه پاتې شي؟“۶ دا ټول هغه څه ښېي چې پورتنۍ آیت کې ویل شوي دي۔

Muĥammad never told a lie in his life. But what would happen, should the descendants of Quşayy add prophethood to their other honours, such as holding the banner in war, providing water for the pilgrims, etc. What will remain for the rest of the Quraysh?’“6 All this then explains the statement made in the above verse.

په دې راپور په غور کولو کې باید دا وپوهیږو چې دا پیښه د بدر د جګړې په ورځ پېښه شوې، هغه وخت چې نبي ﷺ د مدینې ته له راتګ وروسته شاوخوا دوه کاله تېر کړي وو، پداسې حال کې چې دا سورت او دا آیت د مکې نازل شوي وحي دي، یعنې دوی له دې پېښې دمخه دي.

ابن اسحاق کی روایت کردہ ایک اور واقعہ حج کے موسم کے قریب پیش آیا۔

Another incident reported by Ibn Isĥāq took place close to the pilgrimage season.

په یوه غونډه کې چې ډېر مکیان پکې ګډون کړی و او د الولید بن المغیرې په مشرۍ جوړه شوې وه، د تبلیغاتي کمپاین ستراتيژي وټاکل شوه. الولید په خپل پیل وینا کې وویل: «اوس چې د حج موسم نږدې دی، خلک له ټولو ځايونو راځي. دوی به د ستا ملګري [یعنې د پیغمبر ﷺ] په اړه اورېدلي وي. نو غوره ده چې هغه وخت چې له دوی نه د هغه په اړه پوښتنه وشي، څه ووایئ په دې متفق شئ. باید له ډېرو متضادو نظرونو ډډه وکړو، په ځانګړې توګه که هغه یو له بل سره ټکر ولري.» کله چې حاضرینو د دوی له لارښوونې وپوښتل چې څه وویل شي، هغه لومړی د دوی وړاندیزونو ته غوږ نیول خوښ کړل. الولید له همدې ځایه ډېر اندېښمن و چې هغه نظر چې دوی به یې ورکوي باید دا حقیقت په پام کې ونیسي چې محمد ﷺ خلک د قرآن په اوریدو هڅوي، د خدای پیغام چې په ترټولو ښکلې ژبې او په ترټولو زورور سبک بیان شوی دی. هغه تشریح چې دوی به یې محمد ﷺ ته منسوبه کړي باید د هغه قانع کوونکي او فصیح دلیل په پام کې هم ونیسي.

A meeting attended by a large number of Makkans and chaired, as it were, by al- Walīd ibn al-Mughīrah, defined their strategy for a defamation campaign. In his opening address, al-Walīd said: “Now that the pilgrimage season is approaching, people will start arriving from all over the place. They must have heard about your friend [meaning the Prophet]. So you had better agree what to say when you are asked about him. We must guard against having too many opinions, particularly if they are mutually contradictory.” When his audience asked his advice as to what they should say, he preferred to listen to their suggestions first. What concerned al-Walīd most was that the opinion they would come out with should take account of the fact that Muĥammad was asking people to listen to the Qur’ān, God’s message, expressed in the most beautiful language and employing the most powerful of styles. The description they would attach to Muĥammad should also account for his persuasive, eloquent argument.

د "کاهن"، "دیوانه"، "شاعر" او "جادوګر" په څیر تشریحات وړاندیز شوي وو۔

Descriptions like ‘fortune-teller’, ‘madman’, ‘poet’ and `magician’ were proposed.

هیڅ یو قول هم د الولید لپاره قانع کوونکی نه و، ځکه هغه یو په بل پسې د هر یو کمزورتیا ښکاره کوله. هغه خپلو خلکو ته وویل چې هغه څه چې محمد ﷺ ویلي دي، د دې ډول خلکو د ویناو سره هیڅ ورته والی نه لري. کله چې هیڅوک داسې یوه شی نشو وړاندې کولی چې له دې څخه ډیر باور وړ وي، نو دوی له الولید څخه وغوښتل چې یو بهتر وړاندیز وکړي.

None was considered convincing by al-Walīd, who pointed out weaknesses in each, one after the other. He told his people that what Muĥammad said was nothing like what was said by such men. When nobody could suggest anything more plausible, they asked al-Walīd to come up with a better suggestion.

دې ډالۍ سره چې الله تعالیٰ نبي کریم ﷺ ته د تسلي په توګه ورکړه، سورت هغه پېښې هم یادوي چې پخوانیو رسولانو سره پېښې شوې، چې ځینې یې د قرآن کریم په یو شمېر ځایونو کې بیان شوې دي. دوی د ځورونې، سپکاوي او سختۍ سره صبر وکړ او هغه لاره یې وهلې چې الله تعالیٰ ورښودلې وه، تر دې چې الله تعالیٰ له خوا بریا ورسره وشوه. نو دا یوه ټینګه خبره ده چې د الله تعالیٰ د رسولانو لپاره مصیبت او ځورونه طبیعي شیان دي. د الهي پیغام داعیان که څه هم شکنجه، سپکاوي، انکار او نورې سختۍ ورسره کېږي، خو د پایلې په لاره کې هیڅکله عجله نه ده روا: «ستا له مخه هم نورو رسولانو ته دروغ وویل شو، خو دوی د دې ټولو تورونو او سپکاوي په وړاندې صبر وکړ، تر دې چې زموږ مرستې دوی ته ورسېدې. د الله تعالیٰ د خبرو بدلولو هېڅ طاقت نشته. ستا په وړاندې د دې رسولانو د تاریخ ځینې برخې راغلې دي.» (آیت ۳۴)

Having given the Prophet this consolation, the sūrah reminds him of what happened to past messengers, some of whose history is given in the Qur’ān. They endured abuse and hardship with patience and moved along the way God had shown them until they were granted victory by God. This is, then, an assertion that meeting affliction was only natural for God’s messengers. The outcome must never be precipitated even though the advocates of the divine message may be subjected to torture, abuse, denial and other hardships: “Other messengers were charged with falsehood before your time, but they patiently endured all those charges and abuse, until Our help came to them. There is no power that can alter God’s words. You have already received some of the history of those messengers.” (Verse 34)

داعیانِ د خدای پیغام د دې سختې لارې پر سر پاتې دي، او ډېرې ستونزې يې له مخې تېرې کړې دي. دوی په ثابتو ګامونو روان دي، د هر ډول ظالمانو له خوا مخالف شوي، او د هغو کسانو له خوا ردّ شوي چې ګمراهي يې غوره کړې ده، او د هغوی له پيروانو لخوا هم. ممکن د دې داعيانو څخه ځينو ته زيان ورسېږي، فشار، شکنجه او مرګ هم. خو د حق داعيان به خپله لاره ساتي او په خپله لاره روان به وي، له ډار او وېرې پرته. پايله هماغه ده، که څه هم وخت يې اوږد شي. د لارې په پای کې د خدای له خوا ورکړل شوې بريا انتظار کوي: «ستا له دې وړاندې هم نور رسولان دروغژن ګرځول شوي وو، خو دوی د دې ټولو تورونو او ازارونو په وړاندې صبر وکړ، تر دې چې زمونږ مرسته ورته راورسېده. د خدای خبرې بدلولو کې هېڅ قدرت نشته. دا خبر دې له هغو رسولانو څخه ځينې حالات راورسېدل.» (آیت ۳۴)

Advocates of God’s message have continued along the same difficult way, overcoming numerous hurdles. They move along with steady steps, opposed by wrongdoers of all sorts, rejected by those who have chosen to go astray and their followers. Harm may be inflicted on some of those advocates, pressure, torture, and death. Yet the advocates of the truth will move on, maintaining their way, undeterred. The outcome remains the same, long as it may take. At the end of the road awaits victory, granted by God: “Other messengers were charged with falsehood before your time, but they patiently endured all those charges and abuse, until Our help came to them. There is no power that can alter God’s words. You have already received some of the history of those messengers.” (Verse 34)

سورت بعدۀ هغه غوښتنې ته اشاره کوي چې منکرینو وکړه، چې د رسول ﷺ ته د یو معجزې په ډول د ماورايي نښې نازله شي. دا په ګوته کوي چې داسې غوښتنه د خدای د قانون څخه د ناخبرۍ څرګندونه کوي، او دا چې خدای دوی ته د دوی د غوښتنې په ځواب نه ورکولو سره د رحمت ښودنه کوي. که دوی د ماورايي نښې ورکولو وروسته هم خپل انکار دوام ورکړي، نو دوی به هلاک شي۔

The sūrah then refers to the unbelievers’ request that a sign in the form of something supernatural be sent down to the Prophet. It points out that such a request betrays ignorance of God’s law and the mercy He shows them by not responding to their request. Were they to continue with their rejection after a supernatural sign is given them, they would be destroyed.

هغوی د یوه فزیکي معجزې غوښتنه وکړه، لکه هغه معجزې چې پخوانیو رسولانو ته ورکړل شوې وې. دوی د هغه دایمي نښې څخه قانع نه وو چې په قرآن کریم کې متجسم ده، او د انسانیت د بلوغ د وروستي پړاو اعلان کوي. دا د انسان د بالغ عقل سره وروستۍ خطاب کوي. سربیره پردې، د هغې اهمیت یوازې هغه نسل پورې محدود نه دی چې دا نښه ویني، لکه څنګه چې د مادي معجزو سره پیښیږي؛ د هغې معجزوي پیغام به تر قیامت پورې د انساني عقل سره خطاب کوي.

What they requested was a physical miracle such as those given to earlier messengers. They were not satisfied with the permanent sign embodied in the Qur’ān, which heralds the ultimate stage of mankind’s maturity. It makes a final address to man’s mature mind. Moreover, its significance is not limited to the generation that sees it, as is the case with material miracles; its miraculous message will continue to address the human intellect until the Day of Judgement.

هغوی چې کله د معجزې غوښتنه کوله، نو د هغه الهي قانون ته یې پام نه کاوه چې هغه کسانو ته فوري عذاب ورکول کیږي چې د یوې معجزې له ښودلو وروسته هم د الهي پیغامونو انکار کوي. دوی د خدای مهربانۍ ته په سم ډول نه پوهیدل، ځکه چې کله هغه د دوی غوښتنې ته ځواب نه ورکاوه، دا هغه پوهیده چې دوی به لکه پخوانیو خلکو په شان د هغه انکار ته دوام ورکړي. داسې یوه حالت به د دوی د بربادۍ مهر لګاوه.

As they made their requests for a miracle, they overlooked the divine law which brought immediate punishment to those who continued to deny divine messages after a miraculous sign had been given them. They simply did not appreciate God’s kindness by not responding to their request, when He knew that they would continue to deny Him, as earlier people had done. That would have sealed their fate.

خدای (ج) وغوښتل چې هغوی ته د هغه په منلو کې یو اوږد فرصت ورکړي. هغه کسان چې کفر ته دوام ورکوي، ممکن داسې اولاد ولري چې مومن شي. نو پرته له شکه، دوی د دې اوږد فرصت د ورکولو په نعمت باندې د خدای شکر ونه ایست.

God wanted to give them an extended chance to believe in Him. Those who continue to reject faith may have children who grow up as believers. Needless to say, they did not thank God for His grace in giving them such an extended chance.

ځینې وخت کېږي چې مونږ د دې متن په څېړنه کې یوه لنډه شېبه ودروو، ترڅو هغه پراخه لارښوونې روښانه کړو چې دا متن د ټولو هغو کسانو لپاره لري چې د خدای پیغام په ټولو نسلونو کې وړاندې کوي. دا لارښوونې د هغه تاریخي پیښې له ځانګړتیا څخه پورته دي چې د صدور لامل شوې. دوی د خدای د دین د دعوت یو داسې نظام بیانوي چې ټولو داعیانو ته پلی کېږي، د وخت او ځای له هرې محدودیت څخه آزاد. په دې تفسیر کې مونږ نشو کولای چې دا نظام په تفصیل سره وڅېړو. مونږ یوازې د هغې اصلي ځانګړتیاوو ته اشاره کوو.

Having looked at this passage, we need to take a short pause to point out the extent of the directives it contains to all advocates of God’s message throughout all generations. These directives transcend the historical occasion which required them to be issued. They delineate a system of advocating God’s faith that applies to all advocates, free of all constraints of time and place. We cannot, in this commentary, speak about this system in detail. We will only indicate its main features.

د اسلام د داعیانو لاره چې باید وهي، سخته او له مشکلاتو ډکه ده.

The road the advocates of Islam have to follow is tough and full of hardship.

البته الله تعالیٰ به یقیناً حق ته غلبه ورکوي، خو دا غلبه په هغه وخت راځي چې الله تعالیٰ په خپل حکمت سره وټاکي. سربیره پردې، الله تعالیٰ د دې غلبې وخت په ځان پورې ساتي او دا په هیچا، حتیٰ د خپل رسول ﷺ په خبر هم نه کوي. په دې لار کې سختۍ له دوو بنسټیزو سرچینو څخه راځي. لومړۍ، هغه انکار او ردّ دی چې د اسلام پیغام په پیل کې ورسره مخ کیږي، او هغه زیان دی چې د دې پیغام مبلغانو ته رسول کیږي. دویمه سرچینه د هغه طبیعي انساني تمایل دی چې هر داعي یې احساسوي، یعنې دا چې هغه حق ته لاره وښیي چې ځان یې تجربه کړی دی، د حق د ملاتړ جذبه او د دې غوښتنه چې هغه غالب شي. د دې تمایل سره مبارزه له انکار، ردّ او د زیان رسولو له مخ کیدو کم ستونزمنه نده.

Although God will undoubtedly grant victory to the truth, this victory comes at the time God, in His wisdom, chooses. Moreover, God keeps the timing of this victory to Himself, giving no information of it to anyone, not even His Messenger. The hardship along this road has two basic sources. The first is the denial and rejection with which the message of Islam is confronted at the beginning, as well as the harm inflicted on its advocates. The second source is the natural human desire felt by every advocate to guide people to the truth he himself has experienced, his enthusiasm to support the truth and his desire to see it victorious. Contending with this desire is no less difficult than facing up to denial, rejection and the infliction of harm.

دا خبره موږ په دې آیت کې ویني چې قرآن دواړه اړخونه په پام کې نیسي. دا وایي چې هغه کسان چې دې دین ته انکار کوي او د هغې د له منځه وړلو هڅه کوي، ښه پوهیږي چې دوی یوازې د حق پیروي ته بلل شوي دي. دوی پوهیږي چې هغه پیغمبر چې دا دین انسانانو ته رسوي، ریښتیني دی. په دې سره هم، دوی د ځواب ورکولو څخه انکار کوي. په حقیقت کې، د ځینو پټو موخو له امله دوی په خپل ضد دریځ کې ټینګ پاتې کیږي. دوی پوهیږي چې دې حق لپاره داخلي دلیل شتون لري: دا د انسان فطرت ته خطاب کوي، او هغه فطرت، کله چې ژوندی او منونکی وي، مثبت ځواب ورکوي: «یوازې هغه کسان ځواب ورکوي چې اوري.» (آیت ۳۶) له بلې خوا، هغه کسان چې حق ته مخالفت کوي زړونه یې مړه دي، او دوی پخپله «ګونګي، کنګي، او په تیارو کې ټکرې وهونکي» دي. (آیت ۳۹) پیغمبر نشي کولی هغه کسان چې مړه یا کنګي دي واوروي. د حق داعي ته د مړو بیرته ژوندي کولو اړتیا نشته. دا کار یوازې الله کولی شي. له بلې خوا، الله په یقین سره خپل پیغام ته بریالیتوب ورکوونکی دی. مګر دا بریالیتوب په سم وخت کې، د الله د قانون له مخې او د هغه د خوښې سره راځي. د الله قانون نه شي چټکولی او نه بدلیدلی شي، نه د نهایي بریا په یقین کې او نه د هغې د وخت په اړه. الله په چټکۍ سره کارونه نه کوي یوازې ځکه چې د هغه د پیغام داعیان، یا حتی د هغه پیغمبران، رد کیدو، زیان او رنځ ته اړ کیږي. په حقیقت کې، د الله د دین داعي ته اړتیا ده چې خپل ځان د الله د خوښې تابع کړي، پرته له دې چې هڅه وکړي چې دا خوښه چټکه کړي. هغه ته همدارنګه اړتیا ده چې د سختیو په مقابل کې صبر وکړي، او د نهایي بریا په یقین ثبوت ورکړي.

هغه څه چې عربو مشرکانو د خپلې جاهلیت په زمانه کې کول، دا وو چې دوی ځینې مخلوقات د خپلو سرپرستانو په توګه ونیول، په دې هیله چې دغه مخلوقات به دوی ته د خدای په نزد مقام ترلاسه کړي.

All that the Arab idolaters did in their ignorant days was that they took for their patrons certain creatures hoping that the latter could win them favour with God:

«او هغه کسان چې د هغه پرته نور ملګري نیسي، وايي: مونږ یوازې دې لپاره دوی عبادت کوو چې موږ ته د خدای سره نږدې کړي.» (۳۹:۳) قرآن دا ډول لاره چې د خدای د بندګانو په واسطه د خدای نږدېوالی لټول کیږي، د شرک په توګه بیانوي. نو کومه بلې بڼه به هغو کسانو ته وویل شي چې د یوه ډیر ناوړه عمل مرتکب دي، هغه دا چې دوی د خدای د پیغام سره د انسان جوړ شوي عقیدې یا د عمل د قانون څخه ګډوډي کوي، ترڅو د خدای بندګانو په نزد د ځان لپاره د مننې او منزلت هڅه وکړي؟ هغه خدای چې د ټولو عیبونو څخه پاک او د ستاینې وړ دی.

“And yet they who take for their protectors other beings beside Him, say: ‘We worship them for no other reason than that they bring us nearer to God.’“ (39: 3) This manner of seeking favour for oneself with God by being patronized by some of His servants is described in the Qur’ān as idolatrous. What description would then fit those who are guilty of a much more ghastly practice as they try to win favour for God, limitless is He in His glory, with His servants by associating His message with a man-made doctrine or code of practice?

اسلام خپل ځانګړي صفات لري، پداسې حال کې چې سوسیالیزم او ډیموکراسي هغه څه دي چې دي. اسلام د ژوند هغه دستور دی چې خدای ټاکلی دی، او دا د هغه نوم او تعریف پرته له هغه نوم او تعریف څخه نه مني چې خپله خدای ورکړی دی. سوسیالیزم او ډیموکراسي د انسان جوړ شوي نظامونه دي چې د انساني تجربې پر بنسټ ولاړ دي. که خلک غواړي دا نظامونه وټاکي، نو باید د خپل انتخاب د بنسټ څخه پوره خبر وي. هغه مؤمن چې د هغه دین د پلي کولو ملاتړ کوي چې خدای ټاکلی دی، هیڅکله باید خان د هغه څه په وسوسه کې ونه ږدي چې لنډ وخت لپاره مد وي، او دا فکر ونه کړي چې په دې سره د دین په حق احسان کوي.

Islam has its own distinctive characteristics while socialism and democracy are what they are. Islam is a code of living devised by God and it admits no title or description other than that given to it by God Himself. Socialism and democracy are man-made systems based on human experience. If people want to choose them, then they must be fully aware of the basis of their choice. A believer who advocates the implementation of the faith chosen by God must never allow himself to yield to the temptation of anything that happens to be temporarily fashionable, deluding himself that he is doing the divine faith a favour.

هغه پوښتنه چې زه غواړم هغو کسانو ته وکړم چې د دوی ایمان د دوی په ارزښت کې ډیر ټیټ شوی دی او د ذات الهي په حقیقي پوهې نه لري: که تاسو نن ورځ اسلام داسې وړاندې کوئ چې د سوسیالیزم او ډیموکراسۍ سره یې تړئ، ځکه چې دا د اوسني وخت مشهور رجحانات دي، نو بايد په ياد ولرئ چې سرمایه‌داري هم یو وخت د خلکو خوښ نظام وه، کله چې د فیوډال نظام ځای ونیو.