دا یوه اوږده برخه پیل کیږي چې د یوې ټاکلې ټکې په ډول یو واحد واحد ټوټه جوړوي، څلويښت یا څه شل آیتونه، او د یوې موضوع په شاوخوا کې ده، کومه چې په حقیقت کې د ټول سورت اصلي محور دی. لکه څنګه چې مخکې څرګنده شوې، سورت دا محور په یو ټینګ بنسټ ولاړ کوي، هغه بنسټ چې د خدای د الوهیت د ماهیت، د خدای د بندګۍ او دې دواړو ترمنځ اړیکو په یوه جامع بیان سره ځواکمن شوی.

Here begins a very long passage which stretches across twenty-one verses but which constitutes a single unit, tackling one subject, which is indeed the main theme running throughout the whole sūrah. As has already been explained, the sūrah establishes this theme on a solid foundation, strengthened by a comprehensive explanation of the nature of Godhead, servitude to God and the links between them.

دلته اختیار شوی طریقه هغه طریقې څخه توپیر لري چې موږ د سورت په لومړیو برخو کې ولیدله. دلته یوه کیسه راځي، بیا پرې تبصرې کیږي، او یو شمیر الهام بخښونکي عناصر هم شامل دي. یو عنصر چې دلته ځانګړی یادونه غواړي، د زموږ د نږدې مرګ د یوې پراخې صحنې ترسیم دی.

The approach adopted here, however, is different from the one we encountered earlier in the sūrah. Here, we find a story followed by comments, coupled with a number of inspiring elements. One element used here that deserves particular mention is an elaborate scene depicting our approaching deaths.

دا اوږده متن د مؤمنانو د اوږدې قافلې یوه ښکلې انځورګرۍ کوي، چې د نوح علیه السلام څخه پیل کیږي او د زمانو په اوږدو کې تر محمد ﷺ پورې رسیږي. د دې قافلې له ښودلو مخکې د خدای د ذات ماهیت یو خدای‌پال بنده، ابراهیم علیه السلام، په فطري احساس کې بیانوي. موږ د انساني فطرت یوه ښکلې صحنه ګورو چې ریښتینی رب لټوي، هغه حضور چې دا فطرت یې په ډاګه احساسوي، که څه هم په ظاهري سطحه له ګډوډیو او غلطو تصورونو سره مخ کیږي. دا فطرت خپل لټون دوام ورکوي، تر دې چې یو سم او صحیح تصور جوړ کړي چې د خپل ریښتینی رب هغه ریښتینی انځور سره سمون ولري چې ژور کې یې لري. په دې تصور د هغه ځواکمن دلیل له داخله دی چې د ظاهري څرګندو شیانو په پرتله ډیر ټینګ بنسټ لري. دا په هغه استدلال کې بیان شوی چې ابراهیم علیه السلام د خپلې قوم نظریات ردولو لپاره وړاندې کوي، وروسته لدې چې ته ډاډ ورکړل شو چې د ده نوی تصور ریښتینی دی.

This long passage provides a vivid picture of the long procession of the faithful, beginning with the Prophet Noah and travelling down the ages until the time of the Prophet Muĥammad (peace be upon them both). Before this procession is shown, the nature of Godhead is outlined as instinctively perceived by a saintly servant of God, the Prophet Abraham (peace be upon him). We have a splendid scene of unperverted human nature seeking the true Lord, whose presence it clearly senses, although at the surface it comes face to face with distortions and misconceptions. It continues its search until it can formulate a proper and correct concept that corresponds to the true image it has deep down of its true Lord. From within it, it has strong proof of that concept which is more firmly founded than what is superficially apparent. This is outlined in the argument Abraham advances to refute his people’s theories, after he has been reassured that his new concept is the true one.

ابراهیم علیه السلام نے خپل پلار آزر ته وویل: «آیا ته بتان خدایان نیسې؟ زه ګورم چې ته او ستا قوم ډاډه ګمراه شوي یئ۔» همداسې مو ابراهیم ته د اسمانونو او ځمکې پر لویې واکمنۍ بصیرت ورکړ، ترڅو هغه د یقین کونکو څخه شي۔ کله چې شپه د هغه پر سر خپل تور سیوری خوره کړ، هغه یو ستوری ولید او وې ویل:

Thus Abraham said to his father Azar: “Do you take idols for gods? I see that you and your people have obviously gone astray.” Thus did we give Abraham an insight into [God’s] mighty dominion over the heavens and the earth; so that he may become a firm believer. When the night drew its shadow over him, he saw a star; and he exclaimed:

«دا زما رب دی!» خو کله چې هغه لویده، ویې ویل: «زه هغه شیان نه خوښوم چې لویږي.» بیا کله چې هغه لمن ته وکتل، ویې ویل: «دا زما رب دی!» خو کله چې هغه هم لویده، ویې ویل:

“This is my Lord!” But when it set, he said: “I do not love things that set.” Then when he beheld the rising moon, he said: “This is my Lord!” But when it set, he said:

«که زما رب ما را هدایت نکړي، نو زه به یقیناً د هغو کسانو څخه شم چې ګمراه دي.» بیا کله چې هغه لمر وليد چې ختیږي، ويې ویل: «دا زما رب دی! دا ټولو څخه لوی دی!» خو کله چې هغه هم لویده، ويې ویل: «ای زما قومه! زه له هغو شیانو څخه بېزاره یم چې تاسو د خدای سره شریکوئ. ما خپل مخ د هغه ذات ته په پاکه او بشپړه عبادت سره واړاوه چې اسمانونه او ځمکه یې پیدا کړې ده. زه د هغو کسانو څخه نه یم چې د خدای سره شریکان جوړوي.» (آیتونه ۷۴-۷۹)

‘If my Lord does not guide me, I will most certainly be one of those who go astray.” Then when he beheld the sun rising, he said: “This is my Lord! This is the greatest of all!” But when it also set, he said: “My people, I disown all that you associate with God. I have turned my face with pure and complete devotion to Him who brought the heavens and the earth into being. I am not one of those who associate partners with God.” (Verses 74-9)

دا یو ډیر ښکلی انځور دی چې سورت د سالم انساني فطرت د لومړني رد کولو په اړه کاروي، یعنې د ټولو جاهلانه شرک تصورونو په وړاندې. د ناخرابه فطرت له نظره، بت پرستي هیڅ نه ده پرته له یوه بې بنسټ او په بشپړ ډول نامنلي خرافاتو څخه. فطرت په دې باور کې له کومې شک پرته دا رد کوي، او بیا د خپل حقیقي رب د لټولو لپاره په زوړ فعالیت پیل کوي.

This is a splendid scene which the sūrah uses to portray healthy human nature initially rejecting all ignorant concepts of idolatry. To undistorted nature, idolatry is no more than an unfounded and totally unacceptable superstition. Rejecting it without hesitation, human nature begins to seek its true Lord with vigorous activity.

دا (انسان) یوه فطري احساس لري چې یو رب شته، که څه هم هغه د خدای یو روښانه تصور نه لري. له همدې امله هغه هر هغه شي ته ګوري چې د خدای د ښکاره کېدو امکان ولري. ډیر ژر هغه پوهیږي چې داسې یو شی حقیقي رب نشي کېدای. دا د هغو څیزونو سره سمون نه خوري چې د انسان په طبیعت کې د خدای د حقیقت او د هغه د صفاتو په اړه ژور ځای لري.

کله چې ابراهیم ښودله چې هغه نه غواړي خپله فطرت وګډوي یا خپل ليد تیاره کړي، او دا چې هغه تصمیم لري چې باطل رد کړي او حق پیروي وکړي، نو خدای ورته د آسمانونو او ځمکې د بادشاهۍ ځینې اړخونه وښودل.

When Abraham demonstrated that he was not prepared to pervert his nature or becloud his vision, and that he was determined to reject falsehood and follow the truth, God showed him some aspects of the kingdom of the heavens and the earth.

هغه هغه ته د کائنات د ځینو رازونو په اړه پوه کړ، ترڅو د دې لوی حقیقت ځینې لوی نښې وڅیړي چې زموږ شاوخوا دنیا ډکه ده. په دې ډول، هغه کولی شو چې د خپل پاک فطرت او د سمې عقیدې او هدایت د لارښوونو ترمنځ سم اړیکه جوړه کړي. دا به هغه ته وړتیا ورکړي چې د باطل د ردولو له مرحلې څخه د رښتیني رب، خدای د پوهیدلو او په شعوري ډول د هغه د پیژندلو مرحلې ته ولاړ شي.

He let him into some of the secrets of the universe, so that he could reflect on some of the great signs of the truth with which the world around us abounds. Thus, he would be able to make the correct linkage between his pure nature and the pointers to the right faith and guidance. This would then enable him to move from the stage of rejecting falsehood to the stage of conscious recognition of God, the true Lord.

دا په حقیقت کې د انساني فطرت صحیح لاره ده. دا باید داسې یو شعور ښکاره کړي چې له غلطو افکارو اغیزمن نه وي، او داسې یو پرانیستی ذهن چې د خدای د قدرت معجزوي کارونه مطالعه کړي. دا فکر او تأمل یقیناً د هغو درسونو څخه ګټه پورته کوي چې خدای په کائنات کې پیدا کړي دي، او په پایله کې د خدای له لوري سم لارښوونه ترلاسه کوي.

This is indeed the proper line to be followed by human nature. It should demonstrate a consciousness unaffected by false ideas and an open mind which studies the miraculous working of God’s power. Such contemplation is certain to benefit by the lessons of what God has created in the universe and receive proper guidance from God as a result.

ابراہیم علیہ السلام کی پاکیزہ فطرت کے اس دلچسپ سفر کو آئیے ہم ساتھ مل کر طے کریں۔ بظاہر یہ سفر آسان اور آرام دہ معلوم ہوتا ہے، لیکن درحقیقت یہ ایک کٹھن اور مشکل سفر ہے جو فطری ایمان سے شروع ہوتا ہے اور شعوری قبولِ ایمان پر ختم ہوتا ہے۔ یہ وہ ایمان ہے جو عمل کو جنم دیتا ہے، ایک ذمہ داری متعین کرتا ہے اور ایک قانون کے نفاذ کا تقاضا کرتا ہے۔ خدا انسانوں کو یوں نہیں چھوڑتا، اور نہ ہی یہ مطالبہ کرتا ہے کہ وہ صرف اپنی عقل کے بل بوتے پر اس درجے کا ایمان حاصل کریں۔ وہ اپنے پیغمبروں کے ذریعے بھیجے گئے پیغامات میں اسے واضح طور پر ان پر ظاہر کر دیتا ہے۔ یوں وہ پیغام کو، نہ کہ انسانی فطرت یا عقل کو، ان کی جوابدہی کی بنیاد اور ان کی تقدیر کا فیصلہ کرنے والا بناتا ہے۔ اس میں خدا کا انسانی فطرت کا کامل علم اس کے عدل اور اس کے فضل کے ساتھ مل کر کام کرتا ہے۔

Let us follow this very interesting journey with Abraham’s pure nature. Easy and comfortable as it may appear, it is certainly a tough and demanding journey starting from the point of instinctive belief and ending with a conscious acceptance of faith. It is the sort of faith that initiates action, defining a task to fulfil and a law to implement. God does not abandon human beings or require them to achieve that degree of faith using their reason alone. He shows it to them, clearly outlined in the messages with which He sends His messengers. Thus, He makes the message, not human nature or intellect, the basis of their accountability and the determinant of their destiny. In this, His perfect knowledge of human nature works in conjunction with His justice and His grace.

ایمان کا وہ شاندار منظر ایک بار پھر ہماری آنکھوں کے سامنے آجاتا ہے، جب وہ واضح طور پر ظاہر ہو، اپنی جڑیں مضبوطی سے گاڑ چکا ہو اور انسان کے پورے وجود پر روشنی بکھیر رہا ہو۔ یوں انسان مطمئن ہو جاتا ہے، خود اپنے ساتھ اور اپنے گرد و پیش کائنات کے ساتھ سکون میں آ جاتا ہے۔ اس منظر کی پوری شان و شوکت اگلی آیات میں اپنے عروج کو پہنچتی ہے۔

Once again we see with our eyes the splendid scene of faith when it is clearly manifest, with established roots and shining over man’s whole being. Man is thus reassured, at ease with himself and with the universe around him. The full splendour of this scene comes to its climax in the verses that follow.

موږ د پیغمبر ابراهیم ؑ قضیه ګورو، کله چې هغه په ټول شعور سره د خپل رب حق ته پوهیږي. هغه په بشپړ ذهني آرام کې دی، ځکه چې هغه احساس کوي چې خدای د هغه لاس نیولی ترڅو هغه سمې لارې ته لارښوونه وکړي. د هغه قوم د هغه د خدای یووالي د اعلان په اړه د خپلو دلیلونو سره ورته راځي او له هغه څخه خبرداری ورکوي چې د دوی بتان او معبودان به ورباندې څه زیان واړوي: «قوم یې له هغه سره بحث وکړ. هغه وویل: ایا تاسو زما سره د خدای په اړه بحث کوئ، په داسې حال کې چې هغه دی چې ما ته یې لارښوونه کړې ده؟ زه له هغو څیزونو نه نه ویرېږم چې تاسو یې د هغه سره شریکوئ، [ځکه هیڅ زیان ما ته نشي رسېدلی] مګر دا چې زما رب یې وغواړي. زما رب په خپل علم کې ټول شیان احاطه کړي دي؛ ایا تاسو به فکر ونه کړئ؟ او زه ولې له هغه څه نه ویرېږم چې تاسو د هغه سره یو ځای عبادت کوئ، په داسې حال کې چې تاسو له دې نه نه ویرېږئ چې د خدای سره شریکان ونیسئ، په داسې حال کې چې هغه د دې لپاره هیڅ دلیل نه دی نازل کړی؟ کوم یو له دوو ډلو ډېر حق لري چې ځان خوندي احساس کړي، که تاسو پوهېږئ؟» (آیتونه ۸۰-۸۱)

We witness the case of the Prophet Abraham as he realizes with all his consciousness the truth of his Lord. He has complete peace of mind as he feels that God has taken him by the hand to guide him to the straight path. His people come to him with their arguments about his declared belief in God’s oneness and to warn him against what their idols and deities might inflict on him: “His people argued with him. He said: Do you argue with me about God, when it is He who has given me guidance? I do not fear those beings you associate with Him, [for no evil can befall me] unless my Lord so wills. My Lord embraces all things within His knowledge; will you not, then, reflect? And why should I fear anything you worship side by side with Him, when you are not afraid of associating with God partners without His ever giving you any warrant? Which of the two parties has a better right to feel secure, if you happen to know?” (Verses 80-1)

کله چې انساني فطرت له سمې لارې څخه وګرځي، نو هغه ګمراه کیږي، او بیا په اتوماتیک ډول نور هم ډیر ګمراه کیږي. د هغې د لارې او سمې لارې ترمنځ زاویه پراخه کیږي او پراخه کیږي، څو بیرته راستنیدل خورا ستونزمن شي. د ابراهیم علیه السلام قوم بتان، سیارې او ستوري عبادت کاوه. دوی د هغه لوی جلاوالی نه شو درک کولی چې د ابراهیم علیه السلام او دوی ترمنځ پیدا شوی و، وروسته له هغه چې خدای هغه ته مرسته وکړه او سمه لاره یې ورته وښودله. د دوی د مفهومونو او باورونو ښکاره کمزورتیا سره سره، دوی د خپلو دلایلو سره هغه ته راغلل.

سورت د پیغمبرانو او رسولانو هغه ځنځیر راښيي چې د نوح او ابراهيم عليهما السلام له زمانې راهيسې تر ټولو وروستي پیغمبر او رسول محمد ﷺ پورې دی، د ټولو سلام پرې وي. دا ځنځیر پرله‌پسې او پرېکنده نه دی، په ځانګړې توګه د ابراهيم او د هغه له اولاد څخه پیغمبرانو له زمانې راهيسې. دلته دا پیغمبران په تاريخي ترتيب سره نه دي ياد شوي، لکه څنګه چې په نورو ځايونو کې د قرآن کريم په دې موضوع کې ترتيب دی، ځکه دلته د دې ځنځیر پرله‌پسې والی اهميت لري، نه د هغه تاريخي ترتيب.

The sūrah goes on to provide us with a glimpse of the procession of the faithful, led by the noble messengers, from the time of Noah and Abraham to the last of all prophets and messengers, Muĥammad (peace be upon them all). This procession is shown to be continuous, uninterrupted, particularly since the time of Abraham and the prophets among his offspring. Those prophets are not given here in chronological order, which is the case elsewhere in the Qur’ān, because it is the fact that the procession has been a continuous one that is given importance here, not its historical order.

هغه ته مو اسحاق او یعقوب ورکړ، او هر یو یې مو هدایت وکړ، لکه څنګه چې مو له دې مخکې نوح هدایت کړی و. د هغه له اولادې څخه داوود، سلیمان، ایوب، یوسف، موسی او هارون (وو). همدارنګه مو نیکانو ته اجر ورکوو. او زکریا، یحیی، عیسی او الیاس؛ دا ټول له صالحینو څخه وو. او اسماعیل، الیسع، یونس او لوط.

We bestowed on him Isaac and Jacob, and We guided each of them as We had guided Noah before them. Among his offspring were [the Prophets] David, Solomon, Job, Joseph, Moses and Aaron. Thus do We reward those who do good. And Zachariah, John, Jesus and Elijah; who were all righteous. And Ishmael, Elisha, Jonah and Lot.

ور ټولو هغو کسانو باندې چې مونږ یې د نړۍ د خلکو په پرتله فضیلت ورکړی و، (دا خلک هم دي) او د دوی د پلرانو، اولادونو او ورونو څخه (ځینو) هم مونږ فضیلت ورکړی و، مونږ دوی ټاکلي وو او سمې لارې ته مو هدایت کړي وو۔ دا د خدای هدایت دی، هغه چا ته یې چې غواړي د خپلو بندګانو څخه ورکوي۔ که دوی شریکان نیولي وای، نو د دوی ټول عمل به بې ځایه شوی وای۔ دغه کسان هغه خلک دي چې مونږ ورته کتاب، حکمت او نبوت ورکړ۔ که دغه قوم دا (حقیقت) رد کړي، نو مونږ دا (حقیقت) داسې خلکو ته سپارلی دی چې هغه به هیڅکله نه رد کوي، دغه کسان هغه دي چې خدای یې هدایت کړی دی۔ نو د دوی لارې ته تعقیب وکړه، او ووایه: زه په دې (کار) باندې له تاسو څخه هیڅ اجر نه غواړم، دا خو یوازې د ټولو انسانانو لپاره یوه نصیحت دی۔ (آیتونه ۸۴-۹۰)

Every one of them did We favour above all people. And [We exalted likewise] some of their forefathers, their offspring and their brethren. We chose them and guided them to a straight path. Such is God’s guidance; He bestows it on whomever He wills of His servants. Had they associated partners with Him, in vain would certainly have been all that they ever did. On these did We bestow revelation, wisdom and prophethood. If this generation were to deny this truth, We have certainly entrusted it to others who will never deny it; those are the ones whom God has guided. Follow, then, their guidance, (and] say: ‘No reward do I ask of you for this. It is but an admonition to all mankind.’“ (Verses 84-90)

دا سورت د خدای د پیغمبرانو او د هغوی د پیغامونو په موضوع دوام کوي، او هغو کسانو ته ملامتي ورکوي څوک چې د خدای الهي پیغامونه انکار کوي، او بيانوي چې دوي د خدای، د هغه د حکمت، د فضل او د عدل په اړه حقيقي پوهه نه لري. دا بيانوي چې وروستی پیغام د مخکنيو پیغامونو په ورته نمونه روان دی، او دا چې قرآن کریم، چې د خدای له خوا نازل شوي وروستي کتاب دی، مخکني آسماني کتابونه تصدیق کوي. دا ټول په ښه ډول د مؤمنانو هغه کاروان سره سمون لري، چې د مخکنيو آیتونو موضوع وه، او د عزت والو پیغمبرانو په مشرۍ روان و.

The sūrah continues with the theme of God’s messengers and their messages, and denounces those who deny the divine messages, describing them as having no true understanding of God, His wisdom, grace and justice. It states that the final message follows the same pattern of earlier messages, and that the Qur’ān, the last of the Books revealed by God, endorses earlier scriptures. All this fits beautifully with the procession of the faithful, led by the noble prophets, which was the subject matter of the preceding verses.

«هغوی د خدای حقه پیژندنه نه کوي کله چې وایي: خدای هیڅ شی د انسان پر زړه نه دی نازل کړی. ووایه: هغه کتاب چې موسی د رڼا او لارښوونې په توګه د خلکو لپاره راوړی و، هغه چا نازل کړی و؟ تاسو یې په پاڼو باندې لیکئ چې ښکاره یې کړئ، پداسې حال کې چې ډیر شیان پټوئ. تاسو ته هغه څه ښودل شوي چې نه تاسو او نه ستاسو پلرونه یې پوهیدل. ووایه: خدای، او هغوی یې د دوی په لوبو او بې‌ځایه خبرو کې پریږده. دا یو مبارک کتاب دی چې موږ نازل کړی، د هغه څه تصدیق کوونکی چې له دې څخه مخکې دي، ترڅو ته مکې ښاروالو او د هغې شاوخوا اوسیدونکو ته خبرداری ورکړې. هغه کسان چې په آخرت ایمان لري، په دې کتاب ایمان لري، او دوی د خپلو لمونځونو ساتنه کوي.» {سورة الأنعام: 91-92}

“No true understanding of God have they when they say: ‘God has never revealed anything to any human being.’ Say: Who, then, revealed the Book which Moses brought to people as a light and a guidance? You transcribe it on sheets to show around, while you suppress much. You have been taught [by it] what neither you nor your forefathers had ever known. Say: God, and leave them to their play and foolish chatter. This is a blessed book which We have revealed, confirming what came before it, that you may warn the Mother City and all who dwell around it. Those who believe in the life to come do believe in it, and they are ever- mindful of their prayers.” (Verses 91-2)

کافر به ضد لجاجت کوله چې خدای هیڅ انسان رسول نه دی لیږلی او نه یې هیڅ انسان ته وحی کړې ده. دوی دا خبره داسې حال کې کوله چې په عربستان جزیره کې د یهودو ډیری ټولنې د دوی په تر څنګ ژوند کاوه. د عربو بتپرستانو دا نه انکار کاوه چې یهودو یوه وحي شوې کتاب لري، او نه یې انکار کاوه چې تورات موسی (علیه السلام) ته نازل شوی و. دغه عربانو دا دلیل د هغه لجاجت په منځ کې وړاندې کاوه چې د محمد ﷺ له لوري راوړل شوي پیغام یې منلو ته تیار نه وو. له همدې امله، قرآن کریم د دوی دا ادعاوې رد کوي او دوی ته د موسی (علیه السلام) کتابونه یادوي.

سورت اب نوي کتاب، قرآن کریم ته اشاره کوي، چې د نازلیدو څخه یې منکر کافر لا هم انکار کوي. دوی ته ویل کیږي چې دا یوه بله کړۍ ده چې پرله پسې روانه ده. دا کومه نوې جوړه شوې خبره نه ده، بلکه یوه له هغو کتابونو څخه ده چې خدای تعالی خپلو غوره شوو پیغمبرانو ته نازل کړي دي.

The sūrah now speaks of the new Book, the Qur’ān, whose revelation the unbelievers continue to deny. They are told that it is only a stage in a continuing chain. It is no new invention, but only one of the books God has revealed to His chosen messengers.

دا یو برکتمن کتاب دی چې مونږ پر تا نازل کړی، دا د هغو کتابونو تصدیق کوي چې له هغه وړاندې وو، ترڅو ته د (مکې) ښار او د هغه شاوخوا خلکو ته خبرداری ورکړې. هغه کسان چې د آخرت پر ژوندون ایمان لري، هم پر دې کتاب ایمان لري، او دوی په خپلو لمونځونو ساتنه کوي۔ (آیت ۹۲)

This is a blessed book which We have revealed, confirming what came before it, that you may warn the Mother City and all who dwell around it. Those who believe in the life to come do believe in it, and they are ever-mindful of their prayers. (Verse 92)

د دې لپاره چې خدای پاک پیغمبران ولیږي او دوی ته وحي او کتابونه درکړي، د هغه قوانینو څخه یو قانون دی چې هغه په دې نړۍ کې ټاکلی دی. دا نوی کتاب واقعاً مبارک دی، لکه څنګه چې خدای پاک یې تشریح کړی دی. دا په خپل سرچینه کې مبارک دی، ځکه خدای پاک هغه ته د خپلو برکتونو ورکړه کړې کله چې یې نازل کړ. دا په خپل منزل کې هم مبارک دی، ځکه دا د محمد ﷺ په پاک، پراخ او اصیل زړه باندې نقش شوی دی. سربیره پر دې، دا د خپل اندازې او مضمون له مخې هم مبارک دی.

That God should send messengers and give them revelations and scriptures is one of the laws He has set in this world. The new Book is blessed indeed, as God describes. It is blessed in its origin, since God has given it His blessings when He revealed it. It is also blessed in its destination, as it is engraved on Muĥammad’s pure, large and noble heart. Furthermore, it is blessed in its size and contents.

د انساني قلم له خوا لیکل شوو ډیرو ضخیمو کتابونو په پرتله، دا (قرآن) لږ شمیر مخونه لري؛ خو د هغه الهام، اغیزه، لارښوونې او معنا له هغو سلګونو کتابونو څخه ډیره لوړه ده چې هر یو یې د دې څخه څو ځله لوی دی۔

Compared to voluminous works written by human beings, it comprises a small number of pages; but its inspiration, impact, directives and meaning are far superior to those contained in scores of those books, each one of which is several times its size.

څوک چې د بیان په هنر بوخت وي او د الفاظو او معانیو تر منځ اړیکې یې څیړلې وي، هغه د دې حقیقت په ستاینې کې ښه توان لري چې قرآن کریم، د خپل ځانګړي اسلوب سره، برکتمن دی. دا په کلکه ناممکنه ده چې انسانان د قرآن کریم ټول معناوې، مفهومونه او الهام په داسې کتاب کې بیان کړي چې د هغه له کچې ډیر ځله لوی وي. ډیری یوه آیت داسې معناوې، حقایق او مفهومونه لري چې هغه د مختلفو حالتونو او ګڼ شمیر موخو لپاره د حوالې وړ ګرځوي. دا د قرآن کریم ځانګړی وصف دی چې د انسانانو په کتابونو کې یې هیڅ ساری نشته.